Ο λαβύρινθος του μύθου, παλιός όσο και το ανθρώπινο πάθος για εξερεύνηση και υπέρβαση, δεν έπαψε ποτέ να ανανεώνεται. Από την αρχαιότητας ως τα μονοπάτια του σύγχρονου λόγου, κάθε γενιά καλείται να αναμετρηθεί με τα δικά της τέρατα, να υφάνει καινούριες Αριάδνες και να χαράξει το νήμα της πορείας της.
Με αφορμή το ποίημα του Τίτου Πατρίκιου «Η ιστορία του λαβύρινθου», οι μαθητές και οι μαθήτριες του τμήματος Β2 περιπλανήθηκαν με θάρρος στους δικούς τους λαβυρίνθους: αναστοχάστηκαν, δημιούργησαν, φώτισαν με τις λέξεις και τη σκέψη τους τα νοήματα που κρύβονται σε αυτό, δίνοντάς του νέες ερμηνείες. Οι εργασίες που ακολουθούν είναι καρπός της σκέψης τους, της φαντασίας και ευαισθησίας τους. Ας βρίσκουν πάντα το νήμα τους, όποιος κι αν είναι ο λαβύρινθος που έχουν μπροστά τους.
Σύγχρονοι πολιτικοί «λαβύρινθοι»
Σπύρος Κατσανεβάκης
Βασίλης Θεοδοσόπουλος
Τάσος Κοροπούλης
Παναγιώτης Κλεφτόγιαννης
Κοσμάς Ανδρέας Κοσμόπουλος
Μαυρογιάννης Κωνσταντίνος
Στη σημερινή εποχή, η πολιτική είναι για πολλούς ανθρώπους κάτι δυσνόητο και μπερδεμένο. Οι πολίτες συχνά δεν καταλαβαίνουν τους νόμους, γιατί είναι γραμμένοι με περίπλοκο τρόπο και γεμάτοι δυσκολίες. Επίσης, η γραφειοκρατία, κάνει ακόμα πιο δύσκολη την καθημερινότητα. Οι πολιτικοί πολλές φορές χρησιμοποιούν μεγάλα και ασαφή λόγια που δεν οδηγούν σε πραγματικές λύσεις. Έτσι, οι άνθρωποι νιώθουν απογοητευμένοι και μακριά από την πολιτική. Όλα αυτά μοιάζουν με έναν λαβύρινθο, έναν χώρο γεμάτο δυσκολίες και αδιέξοδα, στον οποίο οι πολίτες χάνουν τον προσανατολισμό τους. Με αυτόν τον τρόπο, η εξουσία καταφέρνει να έχει τον έλεγχο, χωρίς οι πολίτες να μπορούν εύκολα να αντιδράσουν ή να συμμετέχουν.
Η χρήση της τεχνολογίας, είτε βοηθάει είτε εμποδίζει τους πολίτες, στην έξοδο τους από τους πολιτικούς «λαβυρίνθους».
Οι πολίτες περιπλανώνται στους πολιτικούς «λαβυρίνθους» διότι συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα σύνθετο και αδιαφανές σύστημα που χρησιμοποιεί τη ρητορική, τη γραφειοκρατία και την παραπληροφόρηση ως μέσα χειραγώγησης. Όπως αναφέρεται και στο ποίημα, οι λαβύρινθοι δεν σταμάτησαν να δημιουργούνται, απλώς αλλάζουν μορφή, προσαρμόζονται στις εκάστοτε συνθήκες και μετατρέπονται σε μηχανισμούς που εγκλωβίζουν την κοινωνία. Οι λέξεις, το κύριο δομικό υλικό αυτών των σύγχρονων λαβυρίνθων, χρησιμοποιούνται για να αλλάξουν την πραγματικότητα, να προκαλέσουν σύγχυση και να δημιουργήσουν ψευδαισθήσεις που κρατούν τους πολίτες παγιδευμένους σε πολιτικά αδιέξοδα. Έτσι, η ελπίδα για αλλαγή ανακυκλώνεται μέσα σε αυτό το σύστημα, καθώς κάθε νέα γενιά μπαίνει στον λαβύρινθο με φιλοδοξίες, αλλά συχνά καταλήγει αντιμέτωπη με τους ίδιους μηχανισμούς που υπήρχαν και στο παρελθόν.
Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει είτε ως μονοπάτι προς την έξοδο είτε ως ενίσχυση των λαβυρίνθων. Από τη μία, προσφέρει δυνατότητες πρόσβασης σε πληροφορίες, ενίσχυση της συμμετοχής και οργάνωση της πολιτικής δράσης. Από την άλλη, μπορεί να γίνει εργαλείο παραπληροφόρησης και ελέγχου, ενισχύοντας την εκάστοτε εξουσία μέσω της διάδοσης ψευδών ειδήσεων και της κατευθυνόμενης προβολής συγκεκριμένων ιδεών. Η επίδρασή της εξαρτάται από το πώς οι πολίτες την αξιοποιούν: ως μέσο απελευθέρωσης ή ως ένα ακόμα στοιχείο του λαβυρίνθου που τους κρατά εγκλωβισμένους. Η πραγματική έξοδος απαιτεί κριτική σκέψη, διαρκή ενημέρωση και συλλογική δράση, ώστε να αποδομηθούν τα μοτίβα εξουσίας που αναπαράγονται αδιάκοπα.
Ο Μίνωας, ως σύμβολο εξουσίας και καταπίεσης, μπορεί να συνδεθεί με σύγχρονους πολιτικούς ηγέτες;
Ο μύθος του Λαβύρινθου και του βασιλιά Μίνωα μπορεί να μας θυμίσει πράγματα που συμβαίνουν και στη σημερινή πολιτική ζωή. Ο Μίνωας, ως βασιλιάς, είχε δύναμη και εξουσία. Έφτιαξε έναν Λαβύρινθο τόσο πολύπλοκο, ώστε κανείς να μη μπορεί να βγει από μέσα. Μέσα σε αυτόν έκρυβε τον Μινώταυρο και ανάγκαζε την Αθήνα να του στέλνει νέους ανθρώπους για να θυσιάζονται. Έτσι, διατηρούσε τον έλεγχο.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και σήμερα σε πολλές κοινωνίες. Ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες δημιουργούν σύγχρονους «λαβυρίνθους». Δεν είναι χτισμένοι με πέτρες, αλλά με δύσκολους νόμους, πολύπλοκες διαδικασίες και λόγια που δεν έχουν ουσία. Συχνά χρησιμοποιούν μεγάλα και μπερδεμένα λόγια για να εντυπωσιάσουν ή να κρύψουν την αλήθεια. Μιλούν πολύ, αλλά στην ουσία δεν λένε τίποτα. Έτσι, οι πολίτες μπερδεύονται, χάνουν την εμπιστοσύνη τους και δεν ξέρουν τι να πιστέψουν.
Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις, οι νόμοι είναι τόσο περίπλοκοι που μόνο ειδικοί μπορούν να τους καταλάβουν. Η γραφειοκρατία, κουράζει και δυσκολεύει τον απλό πολίτη. Όλα αυτά λειτουργούν σαν ένας λαβύρινθος που εγκλωβίζει τους πολίτες και τους απομακρύνει από τη συμμετοχή στα κοινά.
Ο Μίνωας παρουσιάζεται ως ένας ισχυρός αλλά αυστηρός βασιλιάς. Αντίστοιχα, και σήμερα υπάρχουν πολιτικοί που δείχνουν ότι νοιάζονται για τον λαό, αλλά στην πράξη ελέγχουν τη σκέψη και τη ζωή των ανθρώπων. Χρησιμοποιούν τον φόβο, τη σύγχυση και την προπαγάνδα για να κρατήσουν την εξουσία τους.
Ο μύθος του Λαβύρινθου μάς δείχνει ότι πάντα υπάρχει τρόπος να βγούμε από την παγίδα, όπως ο Θησέας που κατάφερε να νικήσει τον Μινώταυρο και να βγει με τη βοήθεια του νήματος. Σήμερα, το «νήμα» μπορεί να είναι η γνώση, η σκέψη και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Όταν οι άνθρωποι είναι ενωμένοι και ενημερωμένοι, μπορούν να αντιμετωπίσουν κάθε είδους «λαβύρινθο» που προσπαθεί να τους κρατήσει στο σκοτάδι.
Ο Θησέας ως σύμβολο αντίστασης και απελευθέρωσης μπορεί να συνδεθεί με σύγχρονους πολιτικούς ηγέτες και ακτιβιστές.
Ο Θησέας αποτελεί σύμβολο αντίστασης. Όπως εκείνος μπήκε στον Λαβύρινθο με οδηγό το νήμα της Αριάδνης, έτσι και σύγχρονοι ακτιβιστές καθοδηγούνται από αξίες όπως η ελευθερία, η αλήθεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Προσωπικότητες όπως ο Νέλσον Μαντέλα, που πολέμησε το απαρτχάιντ, ή η Μάλαλα Γιουσαφζάι, που αγωνίζεται για το δικαίωμα στην εκπαίδευση, ενσαρκώνουν τον σύγχρονο Θησέα. Παλεύουν ενάντια στα «τέρατα» της καταπίεσης και δείχνουν πως ακόμη και στον πιο σκοτεινό λαβύρινθο, υπάρχει δρόμος για την ελευθερία.
Οι πολίτες μπορούν να βρουν την έξοδο από τους λαβύρινθους της ζωής, όπως περιγράφεται στο ποίημα «Η ιστορία του λαβύρινθου», με το να μην παραμένουν φοβισμένοι. Όπως ο ήρωας στο ποίημα, έτσι και οι άνθρωποι σήμερα χρειάζεται να πάρουν θάρρος και να συμμετέχουν στην κοινωνία. Μπορούν να βρουν λύσεις μέσα από τη συνεργασία, την και την συμμετοχή σε ομάδες που παλεύουν για το καλό όλων. Έτσι, αντί να νιώθουν παγιδευμένοι γίνονται μέρος της αλλαγής.
Επίσης, ο ακτιβισμός είναι ένας σημαντικός τρόπος για να ξεφύγουμε από τον «λαβύρινθο». Όταν κάποιος υπερασπίζεται τα δικαιώματά του ή βοηθάει άλλους, νιώθει πιο χρήσιμος. Όπως στο ποίημα, που κάποιος τελικά βρήκε τον τρόπο να βγει και άνοιξε τον δρόμο και για τους άλλους, έτσι και σήμερα, αν ένας άνθρωπος δράσει, μπορεί να εμπνεύσει κι άλλους να κάνουν το ίδιο. Έτσι, όλοι μαζί μπορούν να βγουν από τον λαβύρινθο της αδικίας .
“Υπερπληροφόρηση, Παραπληροφόρηση και Κοινωνικά Δίκτυα ως Λαβύρινθοι”
Κέρρι Κάτια,
Μαραγκάκη Βασιλεία,
Κοσμίδου Τατιάνα
Κοζντινέ Μαρινέλα
Λαγού Θωμαΐς
Παραπληροφόρηση είναι η σκόπιμη διάδοση, ψευδών ειδήσεων με στόχο τον αποπροσανατολισμός των δεκτών, προς ορισμένη κατεύθυνση, για την εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων. Αυτό σημαίνει παραποίηση της αλήθειας, διαβολή των εμπλεκομένων προσώπων και ευθύνη φέρει το άτομο, που παραπληροφορεί ή το μέσο. Οφείλουμε να διασταυρώνουμε κ να ελέγχουμε το κατά δύναμιν, τις πληροφορίες που δεχόμαστε, κυρίως σε καίρια ζητήματα.
Ποιες είναι οι ομοιότητες μεταξύ του μύθου του Λαβύρινθου και των σύγχρονων «λαβυρίνθων» της πληροφορίας; Οι ομοιότητες του μύθου του λαβυρίνθου και των σύγχρονων «λαβυρίνθων» είναι πολλές. Αρχίζοντας με την πρώτη ομοιότητα η οποία είναι η πολυπλοκότητα, ο μυθικός λαβύρινθος είχε πολλά μονοπάτια, αντίθετα το διαδίκτυο μας φουσκώνει με αμέτρητες και δυσνόητες πληροφορίες, και οι δυο λαβύρινθοι μας βγάζουν σε αδιέξοδο τις περισσότερες φορές. Συνεχίζοντας με την δεύτερη ομοιότητα η οποία είναι η αναζήτηση για την αλήθεια. Ο Θησέας έπρεπε να βρει τον μινώταυρο για να μάθει την αλήθεια έτσι και εμείς πρέπει να εντοπίσουμε την αλήθεια ανάμεσα σε εκατομμύρια ψεύτικες πληροφορίες και να ελέγξουμε αν όντος είναι σωστή. Τέλος η τελευταία ομοιότητα είναι η βοήθεια και η στρατηγική. Δηλαδή ο Θησέας χρησιμοποίησε το νήμα που του έδωσε η Αριάδνη για να βρει την έξοδο έτσι και εμείς έχουμε τις μηχανές αναζήτησης και τους αλγόριθμους για να μπορούμε να βρούμε τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε απλά και εύκολα.
Ο ψηφιακός εθισμός και η συνεχής ροή πληροφοριών επηρεάζουν την ικανότητα των ανθρώπων να σκέφτονται κριτικά;
Ο ψηφιακός εθισμός και η συνεχής ροή πληροφοριών που δεχόμαστε καθημερινά επηρεάζουν αρνητικά την ικανότητά μας να σκεφτόμαστε κριτικά . Στη σύγχρονη κοινωνία είμαστε συνέχεια εκτεθειμένοι σε ειδήσεις μέσω των κοινωνικών δικτύων, με αποτέλεσμα συχνά να επικεντρωνόμαστε σε γενικές πληροφορίες αντί να αφιερώνουμε χρόνο και να εξετάζουμε προσεκτικά και αναλυτικά τα δεδομένα. Επομένως γινόμαστε θύματα. Με το πέρασμα του χρόνου αυτές οι συνεχείς και ασαφείς πληροφορίες μας απομακρύνουν από την ικανότητα να σκεφτόμαστε με ακρίβεια και να προχωράμε σε μια πιο κριτική σκέψη για τα θέματα που μας απασχολούν.
Η έλλειψη γενικής παιδείας επηρεάζει την ικανότητα των νέων να πλοηγούνται με ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο.
Οι νέοι σήμερα ζουμε σε έναν κόσμο γεμάτο τεχνολογία. Έχουμε άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες μέσα από το διαδίκτυο. Ωστόσο, πολλές φορές είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε την αλήθεια από ψεύτικες ειδήσεις. Η έλλειψη κριτικής σκέψης μπορεί να μας κάνει πιο ευάλωτους σε απάτες και δόλιο περιεχόμενο. Χρειάζεται να εκπαιδευτούμε στο πώς να αναγνωρίζουμε αξιόπιστες πηγές πληροφοριών και να χρησιμοποιούμε τα κοινωνικά δίκτυα με ασφάλεια. Η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων είναι πολύτιμη. Αυτό θα μας βοηθήσει να προστατεύσουμε τα προσωπικά μας δεδομένα και να είμαστε πιο ενημερωμένοι. Ακόμα πιο σημαντικό όμως είναι η απόκτηση μιας γενικότερης παιδείας και καλλιέργειας που θα διασφαλίσει την κριτική και ελεύθερη σκέψη μας.
Από την άλλη πλευρά, η συνεχής σύγκριση με τους άλλους, η αναζήτηση επιβεβαίωσης και η ανάγκη να προβάλλουμε μια ιδανική εικόνα του εαυτού μας ενδέχεται να οδηγήσουν σε : ανασφάλεια, μίμηση συμπεριφορών, αυξημένο άγχος, κατάργηση προσωπικής ζωής ή έκφρασης.
Ο Μινώταυρος ως Τεχνολογική Απειλή
Κλαδάκης Αλέξανδρος
Λαβράνος Μάριος
Παπαζίδης Χρήστος
Κέβιν-Άγγελος Καπούτσι
Αουρέλ Ισαλλάρι
Η τεχνητή νοημοσύνη ως ένας σύγχρονος «Μινώταυρος» παραβιάζει την ιδιωτικότητα και ελέγχει τη συμπεριφορά των ανθρώπων;
Σήμερα, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης εξαπλώνεται παντού, από το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα μέχρι τις κάμερες ασφαλείας και τις εφαρμογές που προβλέπουν τις κινήσεις μας. Ωστόσο, αν δεν υπάρχει έλεγχος, θα μπορούσε να παραβιάσει την ιδιωτική μας ζωή, καταγράφοντας κάθε μας κίνηση και επηρεάζοντας τις επιλογές μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Οι κυβερνήσεις και οι μεγάλες εταιρείες έχουν τη δύναμη να χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για τη συλλογή προσωπικών δεδομένων, την πρόβλεψη της συμπεριφοράς μας και την καθοδήγησή μας προς συγκεκριμένες αποφάσεις, είτε αυτές αφορούν τις αγορές μας είτε ακόμα και τις απόψεις μας.
Αν αυτή η τεχνολογία ξεφύγει από τον έλεγχο, μπορεί να δημιουργήσει κοινωνίες όπου οι άνθρωποι θα νιώθουν ότι παρακολουθούνται συνεχώς και δεν έχουν ελευθερία να εκφραστούν. Ίσως οδηγήσει σε αδικίες, όπως ο αποκλεισμός κάποιων από την εργασία επειδή ένα πρόγραμμα αποφασίζει ότι δεν είναι κατάλληλοι. Επιπλέον, αν η τεχνητή νοημοσύνη γίνει τόσο έξυπνη που μπορεί να παίρνει αποφάσεις χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, θα μπορούσε να γίνει επικίνδυνη. Μήπως, λοιπόν, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της μας οδηγήσει σε έναν κόσμο όπου εκείνη θα μας ελέγχει αντί να την ελέγχουμε εμείς;
Είναι η παραπληροφόρηση ένα «τέρας» που διαστρεβλώνει την αλήθεια και χειραγωγεί την κοινή γνώμη;
Η παραπληροφόρηση και οι ψευδείς ειδήσεις στα social media δημιουργούν ένα «τέρας» που μπερδεύει την αλήθεια και καταστρέφει την προσωπική άποψη των ατόμων. Τα social media επιτρέπουν τη γρήγορη διάδοση ψεύτικων ειδήσεων, οδηγώντας πολλούς ανθρώπους στο να πιστεύουν λανθασμένες πληροφορίες. Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η αλήθεια μπερδεύεται με το ψέμα, επηρεάζοντας τις απόψεις και τις αποφάσεις πολλών ανθρώπων . Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, απαιτείται κριτική σκέψη και προσεκτική αξιολόγηση των πληροφοριών, ώστε να διαχωρίζεται η αλήθεια από την παραπληροφόρηση.
Ποιες άλλες σύγχρονες τεχνολογικές απειλές θα μπορούσαν να συγκριθούν με τον Μινώταυρο;
Στη σημερινή εποχή, υπάρχουν «τέρατα» που μοιάζουν με τον Μινώταυρο γιατί μπορούν να μας κάνουν κακό αν δεν προσέξουμε. Το διαδίκτυο έχει ψεύτικες ειδήσεις που μας μπερδεύουν. Οι ιοί στους υπολογιστές χαλάνε τα αρχεία μας. Τα κινητά και τα βιντεοπαιχνίδια μπορεί να μας κάνουν να ξεχάσουμε τον έξω κόσμο. Τα ρομπότ παίρνουν κάποιες δουλειές από τους ανθρώπους. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει λάθη αν δεν τη χρησιμοποιούμε σωστά. Όλα αυτά είναι σαν τον Μινώταυρο γιατί, αν δεν τα ελέγξουμε, μας «παγιδεύουν».
Επιπλέον η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να κάνει κακό στις σχέσεις των ανθρώπων. Όταν κάποιος περνάει πολλές ώρες στο κινητό ή στον υπολογιστή, δεν δίνει σημασία στους φίλους και την οικογένειά του. Έτσι, οι σχέσεις γίνονται πιο αδύναμες και οι άνθρωποι νιώθουν μόνοι. Επίσης, όταν μιλάμε μόνο με μηνύματα, μπορεί να μην καταλάβουμε σωστά τι θέλει να πει ο άλλος, και αυτό να φέρει παρεξηγήσεις. Αντί να περνάμε όλο τον χρόνο μας στις οθόνες, είναι καλύτερο να μιλάμε με τους δικούς μας από κοντά, να παίζουμε, να γελάμε και να ζούμε αληθινές στιγμές. Έτσι, οι σχέσεις μας θα γίνουν πιο δυνατές και θα είμαστε πιο χαρούμενοι.
Η έλλειψη τεχνολογικής και όχι μόνο, παιδείας, εγκλωβίζει τους ανθρώπους, στους «λαβυρίνθους» της τεχνολογίας;
Η τεχνολογική εξάρτηση δημιουργεί έναν σύγχρονο «λαβύρινθο», γιατί κάνει τους ανθρώπους να χάνουν την αίσθηση του χρόνου και να εξαρτώνται από οθόνες, ξεχνώντας την πραγματική ζωή. Αν δεν έχουμε τη σωστή γνώση για την τεχνολογία, μπορεί να πιστεύουμε ψεύτικες ειδήσεις, να πέφτουμε θύματα απάτης ή να μην ξέρουμε πώς να προστατεύσουμε τα προσωπικά μας δεδομένα. Όπως στον μύθο του Μινώταυρου, όπου οι άνθρωποι δεν έβρισκαν την έξοδο από τον λαβύρινθο, έτσι κι εμείς, αν δεν έχουμε σωστή τεχνολογική εκπαίδευση, μπορεί να χαθούμε μέσα στον κόσμο της τεχνολογίας και να μην ξέρουμε πώς να βγούμε από αυτόν.
Η Αριάδνη του 21ου αιώνα και ο μίτος της.
Κλαίρη Κατσικαβέλη, Ζωή Μαυρογιάννη, Κατερίνα Νέζη
Μιχάλης Καββαδίας, Λευτέρης Μιχαήλ, Θανάσης Μπάλλος.
«Φανταζόμαστε την Αριάδνη να ζει στον 21ο αιώνα και να χρησιμοποιεί τον «μίτο» της για να βοηθήσει τους ανθρώπους να βρουν τον δρόμο τους μέσα στους σύγχρονους λαβυρίνθους».
Ο σύγχρονος Θησέας δεν έχει να αντιμετωπίσει έναν μυθικό Μινώταυρο ούτε να περιπλανηθεί σε έναν πέτρινο λαβύρινθο. Αντίθετα, καλείται να διαχειριστεί τις προκλήσεις μιας απαιτητικής πραγματικότητας. Ο δικός του «λαβύρινθος» μπορεί να είναι η πίεση της κοινωνίας, οι αυξημένες επαγγελματικές και προσωπικές ευθύνες, η αβεβαιότητα για το μέλλον ή η επίδραση της τεχνολογίας, που πολλές φορές απομονώνει τους ανθρώπους. Για να βρει διέξοδο, χρειάζεται τόλμη, αυτογνωσία και ψυχική ανθεκτικότητα. Οφείλει να ξεχωρίζει την αλήθεια από την ψευδαίσθηση, να διαχειρίζεται το άγχος και να κάνει επιλογές χωρίς να εγκλωβίζεται στις προσδοκίες των άλλων. Όπως ο μυθικός ήρωας καθοδηγήθηκε από το μίτο της Αριάδνης, έτσι κι εκείνος χρειάζεται στηρίγματα είτε από αγαπημένα πρόσωπα είτε από τη δική του εσωτερική διαύγεια. Ο σημερινός λαβύρινθος δεν είναι φτιαγμένος από πέτρα, αλλά μπορεί να είναι εξίσου περίπλοκος. Ωστόσο, με τα κατάλληλα εφόδια, η έξοδος είναι πάντα εφικτή.
Ο σύγχρονος Θησέας αντιπροσωπεύει όλους τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προκλήσεις που μοιάζουν με λαβύρινθους, μέσα στους οποίους συχνά εγκλωβίζονται. Πολλοί άνθρωποι μπορούν να ταυτιστούν με τον Θησέα και τα έντονα συναισθήματα όταν προσπαθεί να λύσει το πρόβλημά του, καθώς οι λαβύρινθοι είναι γεμάτοι δυσκολίες και παγίδες. Μας μπερδεύουν και μας κάνουν να αισθανθούμε αβοήθητοι. Το σημαντικό είναι να μην τα παρατάμε όσο δύσκολες και αδύνατο να αντιμετωπίσουμε μας φαίνονται οι προκλήσεις.
Μία από τις συμβουλές που θα έδινε η Αριάδνη στον σύγχρονο Θησέα είναι να διαχειρίζεται τις δύσκολες καταστάσεις με ψυχραιμία και να μην τον καταβάλλει ο φόβος και ο πανικός . Όταν κάποιος είναι ήρεμος, μπορεί να σκεφτεί πιο καθαρά για να αντιμετωπίσει το πρόβλημά του. Μία άλλη λύση που θα του πρότεινε είναι να ζητήσει βοήθεια από κάποιον επαγγελματία, φίλο, οικογένεια ή μέσω της τεχνολογίας αφού βρίσκεται στον 21 αιώνα. Η υποστήριξη και η καθοδήγηση κάποιου που εμπιστεύεται ίσως τον καθησυχάσει και θα τον βοηθήσει να βρει διέξοδο από τον «λαβύρινθο» που έχει εγκλωβιστεί. Έτσι, ο Θησέας δρώντας με υπομονή και ηρεμία, χωρίς να φοβάται, αν ακολουθήσει τις συμβουλές της Αριάδνης, θα καταφέρει να ξεφύγει από την κατάσταση που τον δυσκολεύει.
Με τον μίτο συμβολίζεται η κριτική σκέψη, η γνώση και η αλήθεια. Επιπλέον θα μπορούσαμε να πούμε πως ο μίτος αυτός έχει ως σκοπό το να βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεφύγουν από τις δύσκολες καταστείς της ζωής έτσι όπως ακριβώς έκανε και με τον Θησέα . Μιλώντας για τις καταστάσεις της σύγχρονης ζωής ο μίτος θα μπορούσε να συσχετιστεί με την σωστή χρήση της τεχνολογίας. Η σωστή και υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας, δηλαδή στην συγκεκριμένη περίπτωση ο μίτος μπορεί να μας αποτρέψει από το να βρεθούμε σε μεγαλύτερους κινδύνους στην ζωή μας που θα υπάρξουν λόγω της νέας τεχνολογίας. Συμπερασματικά «ο μίτος» είναι ένα σύμβολο της σωστής διαδρομής που προσδιορίζεται για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά και ακολουθώντας την θα βοηθηθεί και ο ίδιος να αποφύγει τους κινδύνους και τις δυσκολίες που του επιφυλάσσει η ζωή.
Ο σημερινός «λαβύρινθος» είναι οποιαδήποτε κατάσταση αποσυντονίζει κι αποπροσανατολίζει τον άνθρωπο, αναγκάζοντας τον να βρίσκεται μέσα σε αγωνία και σύγχυση. Οι σύγχρονοι λαβύρινθοι που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι κυρίως η παραπληροφόρηση στα κοινωνικά δίκτυα, η οποία μας μπερδεύει με ψεύτικες ειδήσεις και μας δυσκολεύει να καταλάβουμε τι είναι αλήθεια και τι όχι. Η τεχνολογία, αν και μας διευκολύνει, μας απορροφά και μας κάνει να χάνουμε πολύτιμο χρόνο σε ανούσιες δραστηριότητες, απομακρύνοντάς μας από την πραγματική ζωή. Ιδιαίτερα η σύγχρονη παραπληροφόρηση, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα των κοινωνικών δικτύων, αρκετές φορές, οδηγεί τον άνθρωπο στην πλάνη και τον κάνει να πιστεύει σε κάτι που δε συμβαίνει ή δεν ισχύει. Ο χρήστης μπορεί εύκολα να γίνει θύμα οικονομικής απάτης , λεκτικού μπούλινγκ , ακόμη και παραπλάνησης σε σχέση με την ταυτότητα του ατόμου με το οποίο επικοινωνεί διαδικτυακά. Τέλος, η πολυπλοκότητα της πολιτικής μπορεί να αποτελέσει σύγχρονο λαβύρινθο εξαιτίας των μεγάλων συμφερόντων των πολιτικών ηγετών μίας χώρας. Δυστυχώς, αρκετοί πολιτικοί για να εξυπηρετήσουν δικά τους προσωπικά συμφέροντα εξαπατούν και παραπλανούν τον λαό. Οι απλοί πολίτες έτσι καταλήγουν να βρίσκονται σε μία κατάσταση σύγχυσης και συνεχούς αγωνίας για το μέλλον των ίδιων και των οικογενειών τους.
Ο μυθικός ήρωας Θησέας κατάφερε τελικά να βγει από τον λαβύρινθο του Μίνωα και να σκοτώσει τον εχθρό του, τον Μινώταυρο. Ανάλογα, μπορούμε και εμείς να γίνουμε ένας σύγχρονος «Θησέας». Ειδικότερα οι νέοι που ψάχνουμε να βρουμε τον δρόμο που θα βαδίσουμε στη ζωή μας, τις αξίες κι τα ιδανικά τα οποία θα υιοθετήσουμε, συχνά βρισκόμαστε μπροστά σε λαβυρίνθους. Παγιδευόμαστε από κινδύνους που έχουν μεταμφιεστεί με λέξεις και εικόνες που όμως κρύβουν άλλο νόημα από αυτό που φαίνεται. Μπορεί να είναι ιδεολογίες και θεωρίες που ασκούν γοητεία στους αυθόρμητους και ιδεαλιστές νέους και χρησιμοποιούνται από κάποιους για να μας αποπροσανατολίσουν κι στο τέλος να τους χρησιμοποιήσουν για τα δικά τους συμφέροντα.
Όμως και κάποιοι πολιτικοί μπορούν να παρομοιαστούν με τον Θησέα. Όχι βέβαια όλοι, μόνο αυτοί που αγωνίζονται για την αλήθεια. Είναι γνωστό πως στην πολιτική υπάρχουν πολλά συμφέροντα κυρίως οικονομικά, που έρχονται σε σύγκρουση με τη νομιμότητα. Όσοι αγωνίζονται να το αποδείξουν, αντιμετωπίζουν συχνά κι την καχυποψία των πολιτών που παρασύρονται από την παραπληροφόρηση. Οι ‘’αντίπαλοι’’ διαστρεβλώνουν την αλήθεια και όπου δεν υπάρχει κριτική σκέψη, η αναζήτηση της αλήθειας δυσκολεύει.
Ανάλογα, και ένας επιστήμονας μπορεί να βρεθεί μπροστά σε έναν λαβύρινθο, όταν αναζητά απαντήσεις στον τομέα του. Αν και κάνει έρευνα, απαιτούνται χρήματα που είναι δύσκολο να βρεθούν. Για να τον χρηματοδοτήσει κάποιος, πρέπει να τον ευχαριστούν και τα αποτελέσματα. Έτσι τίθεται στο δίλημμα στους επιστήμονες: να κατευθύνουν την έρευνα στον επιθυμητό στόχο του χρηματοδότη που δεν είναι πάντα προς συμφέρον των ανθρώπων και να αποκρύψουν την πραγματική αλήθεια, ή να δηλώσουν με θάρρος τα αντικειμενικά αποτελέσματα ακόμα και αν είναι ‘ δυσάρεστα’ για κάποιους ισχυρούς με συμφέροντα; Μόνο ένας επιστήμονας που έχει υψηλή συναίσθηση του χρέους του απέναντι στην κοινωνία, μπορεί να ανταποκριθεί σωστά.
Η Αναζήτηση της Αλήθειας στον Λαβύρινθο της Εποχής μας
Τριαντάφυλλος Καραγιάννης,
Γεώργιος Καλλιγιαννίδης.
Η διαστρέβλωση της αλήθειας από την προπαγάνδα. Η έλλειψη κριτικής σκέψης και η συναισθηματική φόρτιση επηρεάζουν την ικανότητα των ανθρώπων να διακρίνουν την αλήθεια από το ψέμα;
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συχνά γίνονται πλατφόρμες διάδοσης ψευδών πληροφοριών, κυρίως λόγω της γρήγορης αναπαραγωγής περιεχομένου. Η έλλειψη φίλτρων μπορεί να οδηγήσει στην ταχεία διάδοση «ψευδών ειδήσεων». Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί εργαλεία όπως τα μέσα ενημέρωσης ή τα κοινωνικά δίκτυα για να επηρεάσει απόψεις, παραποιώντας ή επιλέγοντας μεροληπτικά πληροφορίες. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας μερικής ή εντελώς ψευδούς εικόνας για ένα θέμα.
Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί εργαλεία όπως τα μέσα ενημέρωσης ή τα κοινωνικά δίκτυα για να επηρεάσει απόψεις, παραποιώντας ή επιλέγοντας μεροληπτικά πληροφορίες. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας μερικής ή εντελώς ψευδούς εικόνας για ένα θέμα.
Η έλλειψη κριτικής σκέψης μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους στην τυφλή αποδοχή πληροφοριών, ιδίως όταν αυτές συνοδεύονται από έντονη συναισθηματική φόρτιση, όπως φόβος ή ενθουσιασμός. Τα συναισθήματα αυτά μειώνουν την ικανότητα αξιολόγησης της αλήθειας.
Στο σημερινό σύνθετο τοπίο ψηφιακών τεχνολογιών και μέσων ενημερώσεις, οι πολίτες πρέπει να γίνουν πιο ανθεκτικοί στην παραπληροφόρηση. Εδώ μπορεί να βοηθήσει ο γραμματισμός στα μέσα επικοινωνίας, ενισχύοντας την κριτική σκέψη και βοηθώντας τους πολίτες να επεξεργάζονται καλύτερα τις πληροφορίες, ιδίως στο διαδίκτυο, να εντοπίζουν και να αντιστέκονται στην παραπληροφόρηση.
Η εσφαλμένη πληροφόρηση καθώς και η παρεμβάσεις και η χειραγώγηση των πληροφοριών από το εξωτερικό αποτελούν σοβαρές απειλές για την δημοκρατία και τις κοινωνίες μας.
Το 86% των ευρωπαίων συμφωνεί μ’ αυτό επισημαίνοντας ότι η ταχεία διάδοση της παραπληροφόρησης αποτελεί μείζον πρόβλημα για τη δημοκρατία, σύμφωνα με έρευνα της Ε.Ε.
Ως εκ τούτου, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κοινωνίας έναντι της παραπληροφόρησης μέσω του ψηφιακού γραμματισμού θα συνεχίσει να διαδραματίζει καίριο ρόλο βοηθώντας τους πολίτες όλων των ηλικιών να περιηγούνται μέσα στο σύγχρονο ειδησεογραφικό περιβάλλον και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις.
