Του μαθητή Γιώργου Μαβίδη, Β1
Ξέρεις τι είναι η ποντιακή λύρα; Ίσως την έχεις ακούσει να παίζει σε γιορτές ή έχεις δει μια φωτογραφία της! Είναι ένα πολύ αγαπημένο μουσικό όργανο για τους Έλληνες που κατάγονται από τον Πόντο. Είναι γνωστή και ως κεμετζές.
Η ποντιακή λύρα είναι ένα όργανο που κρατάς στα χέρια σου και παίζεις με ένα δοξάρι. Έχει τρεις χορδές και φαντάσου ότι φτιάχτηκε πριν από πάρα πολλά χρόνια, στα βυζαντινά χρόνια, γύρω στον 11ο ή 12ο αιώνα! Οι λύρες φτιάχνονται από διάφορα είδη ξύλου και μπορούν να παίξουν πολλά διαφορετικά τραγούδια, όμως είναι πιο γνωστές για την ποντιακή μουσική.
Από πού ήρθε η λύρα;
Είναι συναρπαστικό να σκεφτούμε ότι τα πρώτα μουσικά όργανα που έμοιαζαν με τη λύρα, στην αρχή, τα έπαιζαν με τα νύχια! Αλλά τα όργανα με δοξάρι, όπως η ποντιακή λύρα, ίσως ξεκίνησαν από τους νομάδες ιππείς της Κεντρικής Ασίας. Σιγά σιγά, αυτά τα όργανα ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο, μέσω των εμπορικών δρόμων, φτάνοντας στην Ασία, τη Μέση Ανατολή και τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Λένε ότι ο «παππούς» όλων των σημερινών εγχόρδων οργάνων με δοξάρι, όπως και της ποντιακής λύρας, είναι το αραβικό ρεμπάμπ. Αυτό εξελίχθηκε στη βυζαντινή λύρα τον 9ο αιώνα. Η ποντιακή λύρα, όπως την ξέρουμε σήμερα, φαίνεται να δημιουργήθηκε περίπου τον 11ο με 12ο αιώνα, την εποχή που ο Πόντος ήταν μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το όνομα «κεμετζέ» εμφανίστηκε λίγο νωρίτερα, τον 10ο αιώνα.
Ένας πολύ σημαντικός λυράρης, ο Γώγος Πετρίδης (1917-1984), ήταν αυτός που έφερε πολλές από τις σύγχρονες τεχνικές παιξίματος της ποντιακής λύρας.
