Συνιστά, στην εποχή μας, η θυσία για την πατρίδα ηρωική πράξη; Τι θεωρούμε ως θυσία σήμερα; Αξίζουν τιμές σε εκείνους που θυσιάζονται, στις μέρες μας, για την πατρίδα; Με αφορμή τον επιτάφιο λόγο του ρήτορα Λυσία για τους νεκρούς Αθηναίους πολεμιστές του 4ου αιώνα π.Χ., μαθητές/-τριες του τμήματος Γ3 προβληματίζονται πάνω σε αυτά τα ερωτήματα και εκφράζουν τις σκέψεις τους στα δικά τους άρθρα. Να, λοιπόν, ποια είναι η γνώμη τους για εκείνους που επιλέγουν την οδό της θυσίας!
Η ΘΥΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ
ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΤΕ KΑΙ ΤΩΡΑ
Η θυσία για την πατρίδα παραμένει σπουδαία έννοια, αλλά, δυστυχώς, η αντίληψή της έχει μεταβληθεί από την Αρχαία Ελλάδα στο σήμερα. Από μια κεντρική και συλλογική αξία στην αρχαία αυτή πόλη, που συνδεόταν άμεσα με την τιμή, στη σύγχρονη εποχή έχει εξελιχθεί σε μια πιο πολύ αμφισβητούμενη έννοια.
Αναλυτικά, στην αρχαία Αθήνα η θυσία θεωρούνταν θεμελιώδες στοιχείο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, τιμημένη με δημόσιες τελετές και τον Επιτάφιο Λόγο. Επίσης, η θυσία που πραγματοποιούσαν στον πόλεμο τους αντάμειβε με τιμή και αθανασία της μνήμης, οι οποίες αποδείκνυαν την αφοσίωσή τους στην κοινωνία. Στη σύγχρονη κοινωνία, η έννοια της «πατρίδας» έχει γίνει πιο αόριστη και η θυσία δεν περιορίζεται μόνο στον πόλεμο. Η θυσία αυτή, δυστυχώς, στη σημερινή εποχή μπορεί να έχει εναλλακτική αντίληψη σε κάθε περίπτωση και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υφίσταται διαφορετική βαρύτητα σε κάθε άτομο. Αν και η θυσία των στρατιωτών τιμάται, η έννοια της «θυσίας για την πατρίδα» σήμερα συχνά μπερδεύεται με τον πατριωτισμό ή τον εθνικισμό. Κάποιοι τη θεωρούν ξεπερασμένη, ενώ άλλοι πιστεύουν πως παραμένει μια σημαντική και διαχρονική αξία.
Στην εποχή μας, υπάρχουν ανάλογες καταστάσεις, αν και με διαφορετικές μορφές, καθώς σήμερα εκδηλώνεται ο όρος της «θυσίας για την πατρίδα» όχι μόνο στη μάχη, αλλά και σε μορφές εθελοντισμού, προσφοράς και αγώνων σχετικές με την κοινωνική δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ένα παράδειγμα αποτελεί ο συχνός εθελοντισμός σε περιπτώσεις πυρκαγιάς, ο οποίος συνδέεται με μια μορφή θυσίας. Στη σύγχρονη κοινωνία, για να τιμήσουμε τους ήρωες, τους αφιερώνουμε ένα άγαλμα, συνήθως στις πλατείες, ως ανάμνηση. Όμως, μερικές φορές, τους τιμούμε μέσω εκθέσεων, όπου άνθρωποι από όλον τον κόσμο επισκέπτονται μουσεία, για να αντικρίσουν προσωπικά αντικείμενα ηρώων.
Κλείνοντας, η αντίληψη της «θυσίας για την πατρίδα» έχει τροποποιηθεί σε αντίθεση με τα περασμένα χρόνια. Οι ηρωικές επιτελέσεις δοξάζονται αλλιώτικα από την αρχαία Αθήνα, αλλά η γενναιότητα της θυσίας για την πατρίδα αποτελεί ξεχωριστό, αμετάβλητο χαρακτηριστικό για το οποίο και τιμώνται οι ήρωες.
Παλαιοπούλου Αριστέα, Γ3
Θυσία για την πατρίδα: μια διαχρονική αξία
Στους αιώνες που έχουν περάσει, λίγες αξίες έχουν παραμείνει τόσο ζωντανές και σημαντικές όσο η αγάπη για την πατρίδα. Ήδη από την αρχαία Αθήνα, η θυσία για το κοινό καλό θεωρούνταν μια από τις μεγαλύτερες αρετές. Στο κείμενο «Θυσία για την Πατρίδα», παρουσιάζεται η ιδέα ότι όσοι άνθρωποι πολέμησαν και έδωσαν τη ζωή τους, για να προστατεύσουν την πόλη τους, άξιζαν τον ύψιστο σεβασμό. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι αυτοί οι πολίτες δεν χάνονταν πραγματικά, αλλά «ζούσαν» μέσα στη μνήμη και την ευγνωμοσύνη των συμπολιτών τους. Έτσι, κέρδιζαν ένα είδος ηθικής αθανασίας, γιατί αποτελούσαν για πάντα παράδειγμα θάρρους, προσφοράς και αφοσίωσης.
Στη σύγχρονη εποχή, οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Ζούμε σε οργανωμένες κοινωνίες με θεσμούς και δικαιώματα, όμως η αξία της θυσίας για το σύνολο δεν έχει χαθεί. Απλώς, έχει πάρει νέες μορφές. Δεν μιλάμε μόνο για τους στρατιώτες που υπερασπίζονται την πατρίδα, αλλά και για πολλούς ανθρώπους που καθημερινά βάζουν το «εμείς» πάνω από το «εγώ». Τέτοιοι άνθρωποι είναι οι πυροσβέστες που αγωνίζονται με αυτοθυσία για να σώσουν ζωές και δάση, οι γιατροί και οι νοσηλευτές που στηρίζουν τους ασθενείς με κόπο και αυταπάρνηση, οι εκπαιδευτικοί που προσπαθούν να διαμορφώσουν υπεύθυνους και σκεπτόμενους πολίτες, αλλά και οι εθελοντές που προσφέρουν βοήθεια σε όσους έχουν ανάγκη χωρίς κανένα αντάλλαγμα. Όλοι αυτοί δείχνουν ότι η πραγματική αγάπη προς την πατρίδα εκφράζεται μέσα από την προσφορά και την αλληλεγγύη.
Οι σύγχρονες κοινωνίες τιμούν τέτοιους ανθρώπους με βραβεύσεις, τελετές, μνημεία και ημέρες μνήμης. Όμως, η ουσιαστικότερη μορφή τιμής είναι ο σεβασμός που τους δείχνουμε καθημερινά και η προσπάθειά μας να συνεχίσουμε το παράδειγμά τους. Κάθε φορά που βοηθάμε έναν συνάνθρωπο, που προστατεύουμε το περιβάλλον, που δείχνουμε υπευθυνότητα και ενδιαφέρον για το κοινό καλό, συμμετέχουμε κι εμείς, έστω και λίγο, στη βελτίωση της πατρίδας μας.
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι η θυσία για την πατρίδα δεν σημαίνει μόνο ηρωικές και εντυπωσιακές πράξεις. Μπορεί να φαίνεται και μέσα από μικρές καθημερινές επιλογές. Όταν ένας μαθητής σέβεται τους συμμαθητές και τους εκπαιδευτικούς του, όταν συμμετέχει σε δράσεις αλληλεγγύης, όταν δείχνει ενδιαφέρον για τα προβλήματα της κοινωνίας, τότε συμβάλλει κι αυτός στη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου. Με αυτόν τον τρόπο, αποδεικνύει ότι η πατρίδα δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά οι άνθρωποί της και οι αξίες τους.
Τελικά, η θυσία για την πατρίδα είναι πάνω απ’ όλα μια στάση ζωής. Σημαίνει να νοιάζεσαι για το κοινό καλό, να μην αδιαφορείς για όσα συμβαίνουν γύρω σου και να είσαι έτοιμος να προσφέρεις ό,τι μπορείς, είτε αυτό είναι χρόνος είτε προσπάθεια είτε στήριξη προς τους άλλους. Έτσι, οι αξίες που τίμησαν οι αρχαίοι Έλληνες, όπως η γενναιότητα, η αφοσίωση και η δικαιοσύνη, παραμένουν ζωντανές μέχρι σήμερα. Οι ήρωες του παρελθόντος και οι σύγχρονοι «αφανείς ήρωες» ενώνονται μέσα από την αγάπη τους για τον άνθρωπο και την πατρίδα. Εμείς, ως νέοι, έχουμε το χρέος όχι μόνο να τους τιμούμε, αλλά και να εμπνεόμαστε από το παράδειγμά τους, ώστε να δημιουργήσουμε μια κοινωνία πιο δίκαιη, ανθρώπινη και ενωμένη.
Παπακωνσταντίνου Άννα, Γ3
«Η αξία της θυσίας για την πατρίδα στην σύγχρονη και στην αρχαία εποχή»
Από την αρχαιότητα εως και σήμερα, η έννοια της θυσίας για την πατρίδα αποτελεί ένα απο τα πιο ουσιώδη ζητήματα της ανθρώπινης κοινωνίας. Στην αρχαία Αθήνα, η θυσία για την πατρίδα θεωρούνταν, απο τους απλούς πολίτες μέχρι και τους πιο σοφούς ανθρώπους, μέγιστη τιμή και υψηλό καθήκον. Ωστόσο, στη σύγχρονη εποχή, που οι συνθήκες ζωής και οι κοινωνικές αξίες έχουν αλλάξει, δεν συναντάται με τον ίδιο τρόπο.
Συγκεκριμένα, στην αρχαία εποχή, όπως αναφέρει και το κείμενο του Λυσία «Θυσία για την πατρίδα», ο κάθε πολίτης όφειλε να θέτει το κοινό καλό πάνω απο το ατομικό συμφέρον. Προβάλλεται, επομένως, έντονα η αντίληψη ότι η προσφορά στον τόπο και στην πόλη δεν είναι απλώς επιλογή, αλλά τιμή και χρέος. Η κοινωνία της αρχαιότητας καλλιεργούσε την ιδέα ότι η θυσία για την πατρίδα είναι ύψιστο καθήκον. Οι πολίτες μάθαιναν πως η ελευθερία, οι νόμοι και η συνοχή της κοινωνίας στηρίζονται στην προθυμία των ανθρώπων να προσφέρουν ακόμη και τη ζωή τους στην πατρίδα. Γι’ αυτό, και οι πολίτες που θυσιάζονταν θεωρούνταν πρότυπα και παραδείγματα προς μίμηση. Ο θάνατος στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν απώλεια, ήταν δόξα, τόσο για τον ίδιο τον ήρωα όσο και για την οικογένεια του.
Οι αρχαίοι Αθηναίοι τιμούσαν τους νεκρούς ήρωες με μεγάλες τιμές. Ειδικότερα, τους έθαβαν με δημόσια δαπάνη και καθιέρωναν προς τιμήν τους αγώνες σοφίας, δύναμης και πλούτου. Επίσης, με την ιδέα ότι ήταν άξιοι εκείνοι οι οποίοι είχαν σκοτωθεί στον πόλεμο, τους εξυμνούσαν ως αθάνατους και η μνήμη τους παρέμενε αγέραστη .
Στη σύγχρονη Ελλάδα και νεότερη ιστορία, η έννοια της θυσίας για την πατρίδα δεν έχει την ίδια μορφή που είχε παλαιότερα, όμως δεν έχει πάψει να αποτελεί υπέρτατη πράξη αφοσίωσης. Για παράδειγμα, επειδή οι άνθρωποι δεν ζουν αντιμέτωποι με τον κίνδυνο του πολέμου καθημερινά και δίνουν βάση στην προσωπική προστασία, η ιδέα της αυτοθυσίας δεν προβάλλεται τόσο έντονα ούτε αναγνωρίζεται πάντα, ειδικά όταν δεν συνοδεύεται από θεαματικές πράξεις. Παρ’ όλα αυτά, η προσφορά προς την πατρίδα εξακολουθεί να θεωρείται πράξη ευθύνης και κοινωνικής συνείδησης και θεωρείται εξίσου σημαντική, αν και με διαφορετικό περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, θυσία δεν σημαίνει μόνο να χάσει ενας πολίτης τη ζωή του στον πόλεμο τιμητικά, αλλά και να προσφέρει ανιδιοτελώς στον συνάνθρωπο και στην κοινωνία. Άνθρωποι που εργάζονται με αίσθημα καθήκοντος, που σέβονται τους νόμους, που υπερασπίζονται τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα προσφέρουν ουσιαστικά στην πατρίδα τους. Η θυσία εκφράζεται συχνά μέσα από την εγκατάλειψη του ατομικού συμφέροντος προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.
Στη σύγχρονη εποχή, εξακολουθούν να τιμώνται οι άνθρωποι που προσφέρουν ανιδιοτελώς στην πατρίδα, με διαφορετικό τρόπο. Προς τιμήν τους, κατασκευάζονται μνημεία και αγάλματα, αποδίδονται τα ονόματα των ηρώων σε πλατείες, δρόμους και οδούς, αλλά τιμώνται επίσης και μέσα από τα λεπτά σιγής και δημόσιες αναφορές. Με αυτόν τον τρόπο, οι σύγχρονες κοινωνίες προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανή την αξία της θυσίας για την πατρίδα. Επιπλέον, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η εκπαίδευση διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της μνήμης και στη μετάδοση αξιών και φροντίζουν να καλλιεργείται στους νέους η ιδέα ότι η προσφορά δεν είναι υποχρέωση που επιβάλλεται, αλλά συνειδητή επιλογή.
Συμπερασματικά, αν και η έννοια της θυσίας της πατρίδας έχει λάβει διαφορετική μορφή με την πάροδο του χρόνου, συνεχίζει να αποτελεί σημαντική αξία για τους πολίτες, καθώς συνδέεται με την ευθύνη και την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο.
Ποδάρα Κατερίνα, Γ3
Η αξία της αυτοθυσίας στον σύγχρονο κόσμο
Στην αρχαία Αθήνα, η θυσία για την πατρίδα αποτελούσε ύψιστη τιμή και καθήκον για κάθε πολίτη. Η υπεράσπιση της πόλης και των αξιών της θεωρούνταν σημαντικότερη ακόμη και από την ίδια τη ζωή. Η πατρίδα συμβόλιζε την ελευθερία, τη δημοκρατία και τη συλλογική ευθύνη, γι’ αυτό και η αυτοθυσία ήταν βαθιά ριζωμένη στη νοοτροπία των ανθρώπων.
Στη σύγχρονη κοινωνία, η έννοια της θυσίας για την πατρίδα έχει διαφοροποιηθεί, χωρίς όμως να έχει χάσει τη σημασία της. Αν και δεν αντιμετωπίζουμε συνεχώς πολεμικές συγκρούσεις, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες οι άνθρωποι καλούνται να θέσουν το κοινό συμφέρον πάνω από το προσωπικό τους όφελος. Στρατιωτικοί που υπηρετούν σε επικίνδυνες αποστολές, πυροσβέστες που μάχονται με φυσικές καταστροφές και επαγγελματίες υγείας που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε κρίσιμες συνθήκες αποτελούν σύγχρονα παραδείγματα αυτοθυσίας.Οι καταστάσεις αυτές μπορούν να συγκριθούν με εκείνες που περιγράφονται στο κείμενο «Θυσία για την Πατρίδα», καθώς και στις δύο περιπτώσεις το άτομο δρα με αίσθημα ευθύνης και προσφοράς προς το σύνολο. Η διαφορά έγκειται κυρίως στα μέσα και στις συνθήκες, όχι όμως στις αξίες που τις καθορίζουν.
Οι σύγχρονες κοινωνίες τιμούν τους ήρωές τους μέσα από εθνικές επετείους, μνημεία, τελετές και δημόσιες διακρίσεις. Παράλληλα, η πραγματική τιμή αποδίδεται όταν η κοινωνία αναγνωρίζει έμπρακτα την προσφορά τους και διατηρεί ζωντανές τις αξίες για τις οποίες θυσιάστηκαν.
Συμπερασματικά, παρόλο που η θυσία για την πατρίδα δεν εκδηλώνεται σήμερα με τον ίδιο τρόπο όπως στην αρχαία Αθήνα, εξακολουθεί να θεωρείται σπουδαία. Η προσφορά, η ευθύνη και η αλληλεγγύη παραμένουν διαχρονικές αξίες που ενώνουν το παρελθόν με το παρόν.
Πελέκας Σπυρίδων, Γ3
Η εργασία αυτή υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας ελληνικής Γλώσσας
Υπεύθυνος καθηγητής: Ευστάθιος Βιολέτης
