Με αφορμή το διήγημα του Άντον Τσέχωφ «Ο Βάνκας», στο μάθημα της Λογοτεχνίας, οι μαθητές και οι μαθήτριες του Α3 και του Α4 ήρθαν αντιμέτωποι με μια σκληρή πραγματικότητα: την παιδική εκμετάλλευση και τη μοναξιά ενός εννιάχρονου παιδιού που αναγκάζεται να μεγαλώσει απότομα.
Η ιστορία του Βάνκα Ζούκοφ, όμως, δεν έμεινε στάσιμη στις σελίδες του βιβλίου. Έγινε η αφορμή για έναν βαθύ προβληματισμό σχετικά με το παρόν.
Στο πλαίσιο μιας δραστηριότητας δημιουργικής γραφής τα παιδιά έγιναν «παραλήπτες» του γράμματος του Βάνκα και «αποστολείς ελπίδας» σε ένα ταξίδι στον χρόνο. Μέσα από τα δικά τους γράμματα συνομιλούν με τον εννιάχρονο ήρωα του 1890, αναγνωρίζουν τα προνόμια της δικής τους καθημερινότητας και υψώνουν τη φωνή τους ενάντια στη συνεχιζόμενη πληγή της παιδικής εργασίας, ως μια ελάχιστη πράξη συμπαράστασης σε κάθε Βάνκα του σήμερα, διεκδικώντας έναν κόσμο όπου κάθε παιδί, σε κάθε γωνιά του πλανήτη, θα έχει δικαίωμα στο παιχνίδι, στη μόρφωση και στην ασφάλεια.
Της μαθήτριας Μαρίας Νανοπούλου, Α3
Μάνδρα, 16 Φεβρουαρίου 2026
«Αγαπητέ μου Βάνκα,
Πριν από μερικές ημέρες διάβασα το γράμμα που έγραψες για τον παππού σου στο χωριό. Στενοχωρήθηκα πολύ όταν είδα ότι δεν γνώριζες τη διεύθυνση και κατάλαβα πως το γράμμα σου δεν θα έφτανε ποτέ σε εκείνον. Θα ήθελα να σου δώσω μια μεγάλη αγκαλιά και να σου πω πόσο λυπάμαι για όσα πέρασες. Αν είχα μπροστά μου τον Αλιάχιν, θα του έλεγα πόσο άδικος ήταν μαζί σου και πως θα έπρεπε να σου συμπεριφέρεται σαν να ήσουν δικό του παιδί.
Σήμερα, στις περισσότερες χώρες τα παιδιά δεν εργάζονται σε αυτή την ηλικία, αλλά πηγαίνουν στο σχολείο. Βέβαια, σε ορισμένες περιοχές, δυστυχώς αναγκάζονται ακόμα να δουλεύουν σκληρά, όπως κι εσύ. Ευτυχώς, πλέον τα παιδιά έχουν αποκτήσει δικαιώματα και υπάρχουν άνθρωποι που τα υπερασπίζονται. Ωστόσο, σε χώρες όπου κυριαρχεί ο πόλεμος και η πείνα, η φωνή τους συχνά δεν ακούγεται και ζουν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες.
Η καθημερινότητά μου δεν μοιάζει καθόλου με τη δική σου. Έχω τους γονείς μου κοντά μου· με αγαπούν, με φροντίζουν και μου παρέχουν όσα χρειάζομαι. Δεν εργάζομαι. Πηγαίνω στην Α’ Γυμνασίου, μαθαίνω αγγλικά και στον ελεύθερο χρόνο μου βγαίνω με τις φίλες μου.
Μακάρι να είχα ένα μαγικό ραβδί και να σε έφερνα τώρα στη χώρα μου, για να δεις ότι κάποια πράγματα έχουν αλλάξει. Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που εκμεταλλεύονται τα παιδιά και αυτό είναι κάτι που πρέπει να σταματήσει άμεσα! Κανένας ενήλικας δεν πρέπει να καταπατά τα δικαιώματά μας. Οι μεγάλοι οφείλουν να μας προστατεύουν και να μας υπερασπίζονται.
Με αγάπη,
Μαρία»
Της μαθήτριας Μαριρέας Ντάφλου, Α3
Ελευσίνα, 22 Φεβρουαρίου 2026
«Αγαπημένε μου Βάνκα,
Το γράμμα σου έφτασε ως εδώ σαν νιφάδα που δεν έλιωσε στον χρόνο, αλλά κάρφωσε την παγωνιά της κατευθείαν στην καρδιά μου. Οι λέξεις σου δεν ήταν μελάνι μα καυτά δάκρυα που έλιωναν τον πάγο της μοναξιάς σου. Ένιωσα την ανάσα σου να βαραίνει μέσα στις γραμμές, τα μικρά σου χέρια να τρέμουν καθώς έγραφες στο λιγοστό, αχνό φως του κεριού που τρεμόσβηνε. Η μοναξιά σου, ο φόβος σου, η λαχτάρα σου για τον παππού έγιναν δικά μου. Θύμωσα με τον Αλιάχιν και τους μεγάλους που αντί για αγκαλιά σου πρόσφεραν σκληρότητα.
Πώς γίνεται ένα παιδί να ζητά μόνο αγάπη και να συναντά παγερή αδιαφορία και βαναυσότητα; Πώς γίνεται ο κόσμος των μεγάλων να ξεχνά τόσο εύκολα τη λέξη «τρυφερότητα»; Η θλίψη σου έγινε θυμός μέσα μου κι ο θυμός έγινε υπόσχεση.
Στον χρόνο όπου ζω, πολλά άλλαξαν ή τουλάχιστον έτσι θέλουμε να πιστεύουμε. Τα παιδιά έχουν δικαιώματα, φωνή, σχολεία γεμάτα φως. Υπάρχουν νόμοι που απαγορεύουν την παιδική εργασία, άνθρωποι που αγωνίζονται για να μη στερηθεί κανένα παιδί την παιδικότητά του.
Κι όμως, αν σκύψεις το βλέμμα πέρα από τα σύνορα της άνεσής μας, θα δεις ότι υπάρχουν ακόμη παιδιά που δουλεύουν σε εργοστάσια, σε χωράφια ,σε δρόμους. Υπάρχουν ακόμη μικρές καρδιές που χτυπούν κάτω από το βάρος της ανάγκης. Ο κόσμος προχώρησε, μα δε γιατρεύτηκε ολοκληρωτικά.
Γι’ αυτό το γράμμα σου δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, είναι φλόγα που καίει στο παρόν και φωτίζει το μέλλον. Μας καλεί να μη συνηθίσουμε την αδικία, να μη γυρίσουμε το βλέμμα αλλού. Εύχομαι για εσένα, Βάνκα, να βρήκες εκείνη τη ζεστή αγκαλιά που ονειρεύτηκες και εύχομαι για όλα τα παιδιά της γης έναν κόσμο όπου τα βράδια θα μυρίζουν γαλήνη και όχι φόβο, όπου τα χέρια θα κρατούν παιχνίδια και όχι εργαλεία, όπου κάθε παιδική ψυχή θα μεγαλώνει ελεύθερη, λουσμένη στο φως της αγάπης.
Με αγάπη που ταξιδεύει στον χρόνο
Μια φίλη από το μέλλον»
Έργο της μαθήτριας του Α3, Μαριρέας Ντάφλου
Της μαθήτριας Κωνσταντίνας Οικονομίδου, Α3
Προς: Μόσχα, Τσαγκαράδικο του Αλιάχιν, στον Βάνκα Ζούκοφ
«Γεια σου Βάνκα,
Ττι κάνεις; Σου γράφω για να σε βοηθήσω να νιώσεις καλύτερα. Δυστυχώς, το γράμμα που έστειλες στον παππού σου δεν έφτασε ποτέ, γιατί δεν ανέφερες τη διεύθυνση και το χωριό όπου βρίσκεται. Όμως, βρίσκω πολύ γενναίο και σπουδαίο το ότι προσπάθησες να του γράψεις, κοιτάζοντας το παράθυρο και φέρνοντας στο μυαλό σου τις όμορφες αναμνήσεις από το χωριό.
Αν είχα μπροστά μου τον Αλιάχιν, τη γυναίκα του και τους καλφάδες, θα τους είχα καταγγείλει αμέσως για σωματική και ψυχολογική βία ανηλίκου. Δυστυχώς δεν ζούσα εκείνη την εποχή, αλλά όσο για το σήμερα, σε πολλά μέρη τα πράγματα παραμένουν δύσκολα. Η παιδική εργασία είναι μια μάστιγα που εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα κυριότερα προβλήματα στον κόσμο.
Θέλω όμως να ξέρεις πως θα προσπαθήσω να βοηθήσω τους άλλους «Βάνκες» του σήμερα, ώστε να μην έχουν την ίδια τύχη με εσένα. Η διαφορά του τότε με το τώρα είναι ότι πλέον έχουν θεσπιστεί τα Δικαιώματα του Παιδιού, αν και σε κάποιες χώρες με ακραία φτώχεια, αυτά δυστυχώς «αγνοούνται». Τότε, οι μεγάλοι αντιμετώπιζαν τα παιδιά ως «κοντούς ενήλικες» και τα χρησιμοποιούσαν για δουλειές που απαιτούσαν μικρά σώματα και χέρια. Σήμερα, πολλά παιδιά δεν εκτιμούν όσα έχουν και γίνονται εγωιστές, ζητώντας συνέχεια όλο και περισσότερα…
Ελπίζω πραγματικά αυτό να αλλάξει, η παιδική εργασία να εξαλειφθεί οριστικά και όλα τα παιδιά του κόσμου να πηγαίνουν σχολείο και να είναι ευτυχισμένα.
Από: Κωνσταντίνα Οικονομίδου
Έργο της μαθήτριας του Α3, Κωνσταντίνας Οικονομίδου
Του μαθητή Μάριου Πανώργια, Α3
Προς: Βάνκα Ζούκοφ, Μόσχα, Ρωσία
Ελευσίνα, Ελλάδα 18-02-2026
«Αγαπημένε μου Βάνκα,
Πρόσφατα έμαθα την τραγική ιστορία σου και λυπήθηκα τόσο πολύ που τα μάτια μου γέμισαν δάκρυα, ειδικά όταν διάβασα τη διεύθυνση που έγραψες στο γράμμα για τον παππού σου και κατάλαβα πως δεν θα το έπαιρνε ποτέ. Μακάρι να μπορούσα να σε είχα μπροστά μου, να σε αγκάλιαζα και να σου έλεγα να είσαι δυνατός και όλα θα φτιάξουν στο μέλλον. Έχεις περάσει τόσα πολλά και όμως έχεις αντέξει όλες τις δυσκολίες και αυτό σημαίνει πως έχεις μεγάλη ψυχική δύναμη και είσαι αξιοθαύμαστος.
Δεν σου κρύβω πως είμαι αγανακτισμένος για τον τρόπο που σου συμπεριφέρονται. Ο εργοδότης σου είναι πολύ σκληρός άνθρωπος και είναι απαράδεκτο να σε χτυπά και να σε κακοποιεί. Είσαι μόλις εννιά χρονών, θα έπρεπε να σου μιλούν τρυφερά και ευγενικά, να σε πηγαίνουν στο σχολείο και να σε φροντίζουν με κάθε τρόπο ώστε να νιώθεις ασφαλής. Γίνομαι έξαλλος όταν σκέφτομαι πόση σκληρότητα και βία έχεις δεχτεί, ακόμα και από τη γυναίκα του Αλιάχιν, που θα έπρεπε να ήταν σαν μάνα σου. Αντί να σου μαθαίνουν πώς να γίνεις ένας καλός άνθρωπος, αυτοί σε εκμεταλλεύονται και σε κακομεταχειρίζονται. Μέχρι και να κλέψεις σε έβαλαν οι καλφάδες, πράγμα που είναι εξωφρενικό για ένα για ένα μικρό παιδί.
Φίλε μου Βάνκα, νιώθω τον πόνο σου, γιατί είμαι και εγώ ακόμα μικρός στην ηλικία και βάζω τον εαυτό μου στη θέση σου και καταλαβαίνω πόσο δύσκολες στιγμές έχεις περάσει. Εγώ είμαι πολύ τυχερός, γιατί γεννήθηκα και ζω σε μια κοινωνία και σε μια οικογένεια που μου προσφέρουν όλα όσα αξίζει κάθε παιδί να έχει. Πηγαίνω στο σχολείο, έχω γονείς που με αγαπούν και με φροντίζουν στα πάντα. Θέλω να ξέρεις πως σήμερα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προστατεύονται από νόμους όπως η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, σύμφωνα με την οποία κάθε παιδί έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση, στην ασφάλεια, στην ελευθερία έκφρασης, στην υγεία και στην αγάπη.
Ωστόσο, δεν έχουν αλλάξει όλα παντού. Υπάρχουν ακόμα και εδώ παιδιά που δεν ζουν μέσα στην ασφάλεια, αλλά τα κακοποιούν και τα μαθαίνουν να κάνουν άσχημα πράγματα. Υπάρχουν και εδώ «Βάνκες» που τρώνε ξύλο, όπως εσύ, που δουλεύουν σκληρά για να ικανοποιήσουν άλλους και ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες.
Κι όμως, κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να ζει έτσι. Όλα τα παιδιά αξίζουν να ζουν μέσα σε ένα όμορφο περιβάλλον, που θα τους προσφέρει προστασία, αγάπη και δυνατότητες να φτιάξουν μια χαρούμενη ζωή. Σκέφτομαι πολλές φορές πως εγώ πηγαίνω σχολείο, έχω όμορφα ρούχα, ζω σε ένα μοντέρνο σπίτι, έχω τους γονείς μου που ικανοποιούν κάθε μου επιθυμία, έχω σχέδια για το μέλλον, έχω φίλους και μοιράζομαι μαζί τους στιγμές παιχνιδιού και διασκέδασης και στεναχωριέμαι που άλλα παιδιά, όπως εσύ, δεν μπορούν να απολαμβάνουν όλα αυτά που εγώ τόσο απλόχερα έχω. Είναι άδικο αυτό Βάνκα, πολύ άδικο!
Εύχομαι μέσα από την καρδιά μου κάποτε αυτός ο κόσμος να μην έχει βία, να μην έχει θλίψη και φόβο για κανένα παιδί, όπου και να βρίσκεται. Αν είχα ένα μαγικό ραβδί θα ήθελα να σε μεταφέρω στο χωριό, κοντά στον παππού σου που θα σε περίμενε με μια ανοιχτή αγκαλιά γεμάτη με αγάπη. Εύχομαι, Βάνκα, κάποτε όλοι οι μεγάλοι και σοφοί άνθρωποι του κόσμου να μην επιτρέπουν να δουλεύουν τα παιδιά και να τα εκμεταλλεύονται. Μακάρι να ξημερώσει η ημέρα που όλα τα παιδιά του κόσμου θα παίζουν χαρούμενα στα προαύλια των σχολείων.
Με εκτίμηση
Μάριος
Της μαθήτριας Αντωνίας Παπαβασιλείου, Α3
«Αγαπητέ Βάνκα!
Διάβασα την ιστορία σου στο βιβλίο της Λογοτεχνίας και νιώθω πολύ άσχημα για την κατάσταση στην οποία βρισκόσουν. Το να εργάζεσαι σε τέτοιες σκληρές δουλειές, ειδικά όταν είσαι απλά ένα μικρό και ανυπεράσπιστο παιδί, είναι πραγματικά φρικτό. Κανένα παιδί στον κόσμο δεν αξίζει τέτοια κακομεταχείριση!
Σήμερα, η παιδική εργασία έχει απαγορευτεί από τον νόμο και έχει μειωθεί αρκετά, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει ακόμη. Συνήθως, η παιδική εκμετάλλευση αναπτύσσεται περισσότερο σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής, όπως στην Κίνα, το Βιετνάμ, την Ταϊλάνδη, τη Ζιμπάμπουε, τη Μαδαγασκάρη, ακόμα και τη Νιγηρία.
Εύχομαι κανένα παιδί να μη ζει πια κάτω από τέτοιες συνθήκες και να μπορεί να ζει πραγματικά σαν ΠΑΙΔΙ! Μακάρι μια μέρα η παιδική εργασία να εξαφανιστεί για πάντα από τον κόσμο!
Με αγάπη
Αντωνία
Έργο της μαθήτριας του Α3, Αντωνίας Παπαβασιλείου
Του μαθητή Βασίλη Παππά, Α3
Ένα γράμμα πέρα από τον χρόνο
«Αγαπημένε μου Βάνκα,
Σου στέλνω αυτό το γράμμα για να σου πω πώς νιώθω για όλα όσα περνάς. Ξέρω ότι οι δυσκολίες σου είναι μεγάλες και θέλω να ξέρεις πως είμαστε όλοι νοερά δίπλα σου. Σου αξίζουν συγχαρητήρια που δεν τα παρατάς! Μέσα από τις λέξεις σου φαίνεται καθαρά η σκληρή συμπεριφορά των ενηλίκων γύρω σου· είναι φανερό πως σου φέρονται με μεγάλη αγριότητα.
Στον δικό μας κόσμο, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Πλέον, όλοι οφείλουν να συμπεριφέρονται καλά στα παιδιά και, αν κάποιος δεν το κάνει, αντιμετωπίζει αυστηρές ποινές. Η παιδική εργασία έχει απαγορευτεί και όλα τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο για να μορφωθούν – μάλιστα, αν οι γονείς δεν φροντίσουν γι” αυτό, υπάρχουν πάλι κυρώσεις. Βέβαια, σε κάποιες περιοχές του πλανήτη υπάρχουν ακόμα παιδιά που ζουν σε συνθήκες παρόμοιες με τις δικές σου, ίσως γιατί δεν έχουν γονείς ή αναγκάζονται να μένουν σε ένα εχθρικό περιβάλλον, όμως προσπαθούν να παλέψουν, όπως κι εσύ.
Μπορεί να μη γνωριζόμαστε, αλλά είμαστε περίπου στην ίδια ηλικία και θέλω να ξέρεις πως δεν είσαι μόνος σου σε αυτό το κρύο. Σου εύχομαι οι επόμενες μέρες σου να μην έχουν πια φόβο, αλλά μόνο παιχνίδι και φίλους που θα σε νοιάζονται. Εύχομαι να βρεθεί ένας τρόπος να φύγεις από εκεί που πονάς και να πας κάπου όπου θα έχεις ζεστό φαγητό και κάποιον να σου λέει «καληνύχτα» με αγάπη.
Με αγάπη
Βασίλης»
Έργο του μαθητή του Α3, Βασίλη Παππά
Του μαθητή Κωνσταντίνου Παππά, Α3
«Αγαπητέ Βάνκα,
Με λένε Κωνσταντίνο και σου γράφω από το μέλλον. Μόλις σήμερα διάβασα όσα έγραψες και παρατήρησα πως δεν σημείωσες τη διεύθυνση· εξαιτίας αυτού, το γράμμα σου δεν έφτασε ποτέ στον παππού σου.
Διαβάζοντας τα λόγια σου, ένιωσα αγανάκτηση για όλα όσα έχεις περάσει και για όσα έχουν κάνει σε ένα τόσο μικρό παιδί. Μακάρι να ήμουν εκεί κοντά, να γινόμασταν φίλοι και να σου μάθαινα πολλά πράγματα. Θα ήθελα να ξέρεις ότι πάντα θα έχεις έναν φίλο που θα σε αγαπάει. Θα έμπαινα μπροστά στο αφεντικό σου και θα του έλεγα πως δεν πρέπει να συμπεριφέρεται έτσι στα παιδιά και ότι αυτό που κάνει είναι λάθος.
Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Οι γονείς έχουν υποχρέωση να στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο. Η παιδική εργασία είναι παράνομη και υπάρχουν πολλοί νόμοι που μας προστατεύουν, αν και σε μερικές χώρες οι νόμοι αυτοί δυστυχώς καταπατώνται.
Η δική μου οικογένεια με προστατεύει από όλους και από όλα και ξέρω ότι οι άνθρωποί μου με αγαπούν πάρα πολύ. Μακάρι να είχα ένα μαγικό ραβδί και να σε μετέφερα στο σπίτι μας, για να γινόσουν το έκτο μέλος της οικογένειάς μου.
Ελπίζω αυτές τις γραμμές να μην τις διαβάσεις μόνο εσύ, αλλά και όλος ο κόσμος, ώστε να καταλάβουν όλοι ότι τα παιδιά είναι το μέλλον.
Με αγάπη,
Κωνσταντίνος»
Έργο του μαθητή του Α3, Κωνσταντίνου Παππά
Του μαθητή Γιάννη Πατάλα, Α3
Ελευσίνα 17/2/26
«Γεια σου Βάνκα,
Δεν θα το πιστέψεις, αλλά με έναν τρόπο το γράμμα που ήθελες να στείλεις στον παππού σου κατέληξε στα χέρια μου, πάνω από έναν αιώνα αργότερα. Νομίζω πως αυτό που έφταιξε είναι ότι δεν έγραψες τη διεύθυνση του παππού σου· αλλά τι να έκανες κι εσύ; Ένα εννιάχρονο παιδί είσαι που το εκμεταλλεύονται όλοι, δεν φταις εσύ. Ένα πράγμα έχω να σου πω: μην τα παρατάς! Κάποια στιγμή θα τα καταφέρεις και θα γυρίσεις στο χωριό σου, στη ζωή ενός παιδιού και όχι ενός δούλου.
Η κατάσταση που βιώνεις έχει βελτιωθεί πολύ για τα σημερινά παιδιά, καθώς πλέον υπάρχουν αυστηροί νόμοι εναντίον της παιδικής εργασίας και εκμετάλλευσης. Δυστυχώς, το φαινόμενο αυτό παραμένει συχνό κυρίως σε πιο «φτωχές» οικογένειες και χώρες – ιδιαίτερα στο ασιατικό κομμάτι του πλανήτη– όπου σίγουρα θα μπορούσε να πει κανείς ότι υπάρχουν ακόμα πολλοί «Βάνκες». Το φαινόμενο αυτό όμως δεν έχει εξαφανιστεί τελείως και είναι δύσκολο να εξαλειφθεί παντού.
Όπως σου ανέφερα, τα παιδιά σήμερα προστατεύονται από νόμους που αφορούν την πρόσβαση σε τροφή, στέγη και υγεία, την προστασία από κάθε μορφή βίας και κακοποίησης, καθώς και την υποχρεωτική παρουσία στο σχολείο για να μπορέσουν να καλλιεργήσουν το μέλλον τους. Αυτοί οι νόμοι έχουν κάνει πιο δύσκολη την κακομεταχείριση των παιδιών και, αν υπήρχαν στην εποχή σου, μπορεί να σε είχαν σώσει.
Τέλος, θα ήθελα πραγματικά να σε πάρω μακριά από εκεί, αλλά δεν έχω τον τρόπο. Θα ήθελα να σου ευχηθώ ένα καλό τέλος στην ιστορία σου και να σου δώσω μια συμβουλή: το τι κάνεις στη ζωή σου το ελέγχεις εσύ, όχι οι άλλοι.
Να έχεις ένα καλό τέλος,
Γιάννης»
Του μαθητή Ηλία Ρούνγκο, Α3
«Αγαπητέ Βάνκα, σου γράφω από το μέλλον
Διαβάζοντας για τη ζωή σου ένιωσα βαθιά θλίψη και συγκίνηση. Η μοναξιά σου, ο φόβος σου και η λαχτάρα σου για λίγη αγάπη και ζεστασιά με άγγιξαν πολύ. Είσαι ένα μικρό παιδί που θα έπρεπε να παίζει, να γελά και να νιώθει ασφάλεια, κι όμως αναγκάζεσαι να ζεις μέσα στη σκληρότητα και την αδιαφορία.
Θέλω να σου εκφράσω τη συμπαράστασή μου για όλα όσα περνάς. Δεν σου αξίζουν οι φωνές, τα χτυπήματα και οι ταπεινώσεις. Η συμπεριφορά του τσαγκάρη Αλιάχιν, της γυναίκας του και των καλφάδων προκαλεί αγανάκτηση. Οι μεγάλοι έχουν ευθύνη να προστατεύουν τα παιδιά, να τους δείχνουν καλοσύνη και να τα καθοδηγούν με αγάπη, όχι με βία και σκληρότητα. Είναι άδικο να φορτώνουν σε σένα τόσο πόνο και τόση δουλειά.
Θέλω όμως να σου μιλήσω και για το σήμερα. Σε πολλές χώρες του κόσμου τα πράγματα έχουν αλλάξει. Υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν τα παιδιά, που απαγορεύουν την παιδική εργασία και τιμωρούν όσους τα κακομεταχειρίζονται. Τα παιδιά έχουν δικαίωμα στο σχολείο, στο παιχνίδι, στην υγεία και στην ασφάλεια. Υπάρχουν οργανισμοί και άνθρωποι που αγωνίζονται καθημερινά για να τα προστατεύσουν.
Δυστυχώς, όμως, σε κάποιες γωνιές του πλανήτη υπάρχουν ακόμη «Βάνκες». Παιδιά που δουλεύουν σκληρά, που ζουν στη φτώχεια ή βιώνουν βία και εκμετάλλευση. Ο κόσμος δεν έγινε τέλειος. Όμως υπάρχει περισσότερη ευαισθητοποίηση, περισσότερη φροντίδα και προσπάθεια να αλλάξουν τα πράγματα.
Κλείνω το γράμμα μου με μια ευχή: να έρθει μια μέρα που κανένα παιδί δεν θα νιώθει φόβο ή μοναξιά, που όλα τα παιδιά θα μεγαλώνουν με αγάπη, προστασία και ελπίδα. Εύχομαι κι εσύ, Βάνκα, να βρεις τη ζεστασιά που αναζητάς και να κρατήσεις μέσα σου το φως της παιδικής σου καρδιάς.
Με αγάπη και ελπίδα για σένα και για όλα τα παιδιά του κόσμου,
Ηλίας»
Της μαθήτριας Κωνσταντίνας Σαρρή, Α3
Ένα γράμμα πέρα από τον χρόνο
Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2026
Αγαπητέ Βάνκα,
Σου γράφω από το μέλλον, από έναν κόσμο πολύ διαφορετικό από εκείνον που γνώρισες εσύ. Μόλις διάβασα το γράμμα σου «Στον παππού, στο χωριό…» και η καρδιά μου σφίχτηκε. Η πρώτη μου σκέψη ήταν πόσο μόνος πρέπει να ένιωθες όταν το έγραφες. Ένα μικρό παιδί, κουρασμένο, φοβισμένο, να ζητά βοήθεια με τόση απλότητα και τόση ελπίδα. Ήθελα να μπορούσα να μπω μέσα στις σελίδες του βιβλίου, να σε πάρω αγκαλιά και να σου ψιθυρίσω πως δεν φταις εσύ για τίποτα από όσα σου συμβαίνουν. Νιώθω μεγάλη λύπη για τις δυσκολίες που περνάς. Η σκληρή συμπεριφορά του αφεντικού σου, του Αλιάχιν, τα χτυπήματα, οι φωνές, η αδικία… όλα αυτά δεν θα έπρεπε να τα ζει κανένα παιδί. Με θυμώνει που οι μεγάλοι γύρω σου δεν σε προστάτεψαν όπως όφειλαν. Ένα παιδί χρειάζεται φροντίδα, παιχνίδι, σχολείο, αγάπη, όχι φόβο και εξάντληση. Όταν φαντάζομαι τα μικρά σου χέρια να δουλεύουν ασταμάτητα και τα μάτια σου να κλείνουν από την κούραση, νιώθω αγανάκτηση για την αδικία του κόσμου σου.
Αν σε είχα μπροστά μου, θα σου έλεγα πως η καλοσύνη που κρύβεις μέσα σου είναι δύναμη. Παρ’ όλο που σου φέρονται άσχημα, εσύ συνεχίζεις να αγαπάς τον παππού σου, να θυμάσαι το χωριό, το δάσος, τα σκυλιά, τις γιορτές. Οι αναμνήσεις σου είναι φως που δείχνει πόσο καθαρή είναι η ψυχή σου. Μην αφήσεις κανέναν να σου την πάρει.
Θέλω όμως να σου μιλήσω και για τον κόσμο στον οποίο ζω εγώ. Σήμερα, τα περισσότερα παιδιά πηγαίνουν σχολείο και δεν δουλεύουν σε εργαστήρια ή σε σπίτια αφεντικών. Υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν τα παιδιά και απαγορεύουν την παιδική εργασία. Τα παιδιά έχουν δικαίωμα στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην ξεκούραση, στο παιχνίδι, στην προστασία από τη βία. Υπάρχουν οργανισμοί και άνθρωποι που αγωνίζονται για να μην ξαναζήσει κανένα παιδί όσα έζησες εσύ.
Βέβαια, δεν έχουν αλλάξει όλα παντού. Σε κάποιες γωνίες της Γης υπάρχουν ακόμα παιδιά που δουλεύουν σκληρά, που δεν πηγαίνουν σχολείο, που ζουν μέσα στη φτώχεια ή στον πόλεμο. Υπάρχουν ακόμα «Βάνκες» που περιμένουν κάποιον να ακούσει τη φωνή τους. Όμως σήμερα η κοινωνία μιλά περισσότερο γι” αυτά τα προβλήματα. Οι άνθρωποι ενημερώνονται, βοηθούν, προσπαθούν να αλλάξουν τα πράγματα. Η φωνή ενός παιδιού δεν θεωρείται πια ασήμαντη.
Αν σου περιέγραφα τη δική μου καθημερινότητα, ίσως να σου φαινόταν όνειρο. Ξυπνάω το πρωί και ετοιμάζομαι για το σχολείο. Εκεί μαθαίνω γράμματα, ιστορία, επιστήμες, τέχνη. Στο διάλειμμα παίζουμε με τους φίλους μου στην αυλή. Μετά το σχολείο γυρίζω σπίτι, τρώω ζεστό φαγητό με την οικογένειά μου και το απόγευμα έχω χρόνο για παιχνίδι ή για ξεκούραση. Κανείς δεν με χτυπά αν κάνω λάθος. Οι δάσκαλοί μου προσπαθούν να με βοηθήσουν να μάθω. Στο σπίτι νιώθω ασφάλεια και αγάπη. Όλα αυτά που για μένα είναι καθημερινά και συνηθισμένα, για σένα ήταν ένα μακρινό όνειρο.
Κι όμως, διαβάζοντας την ιστορία σου, κατάλαβα κάτι σημαντικό: τίποτα από αυτά δεν είναι αυτονόητο. Κάποτε, παιδιά σαν κι εσένα δούλευαν σκληρά χωρία δικαιώματα. Οι θυσίες και τα βάσανά σας μας θυμίζουν πόσο πολύτιμη είναι η παιδική ηλικία. Μας καλούν να μην κλείνουμε τα μάτια στην αδικία.
Αν είχα ένα μαγικό ραβδί, θα σε έπαιρνα αμέσως από το σπίτι του αφεντικού σου και θα σε μετέφερα στο χωριό, κοντά στον παππού σου. Θα σου χάριζα ζεστά ρούχα, ένα καθαρό κρεβάτι, ένα σχολείο γεμάτο βιβλία και φίλους. Θα σου έδινα χρόνο να τρέξεις στο χιόνι, να γελάσεις, να μεγαλώσεις χωρίς φόβο. Θα ήθελα να σου χαρίσω εκείνη την παιδική ηλικία που σου στέρησαν.
Δεν μπορώ όμως να αλλάξω το παρελθόν. Μπορώ μόνο να μάθω από αυτό. Γι’ αυτό σου υπόσχομαι πως θα προσπαθώ να υπερασπίζομαι όποιον αδικείται. Θα μιλάω, όταν βλέπω βία, θα στηρίζω όσους έχουν ανάγκη, θα θυμάμαι πως πίσω από κάθε παιδί υπάρχει μια καρδιά που χτυπά όπως η δική σου. Η ιστορία σου δεν είναι απλώς ένα μάθημα λογοτεχνίας είναι ένα κάλεσμα για περισσότερη ανθρωπιά.
Θα ήθελα, επίσης, να στείλω ένα μήνυμα σε όλους τους μεγάλους που ίσως διαβάσουν αυτό το γράμμα. «Ακούστε τα παιδιά. Προστατέψτε τα. Μην ξεχνάτε πως η δύναμή σας πρέπει να γίνεται ασπίδα και όχι φόβος. Κανένα παιδί δεν πρέπει να δουλεύει εξαντλητικά, να πεινά, να φοβάται ή να νιώθει μόνο. Η παιδική ηλικία είναι ιερή και ανεπανάληπτη».
Αγαπητέ Βάνκα, μπορεί να έζησες σε δύσκολους καιρούς, όμως η φωνή σου ταξίδεψε μέσα στον χρόνο. Το μικρό σου γράμμα έγινε μεγάλο μάθημα για εμάς. Μας έμαθε να συμπονάμε, να σκεφτόμαστε, να διεκδικούμε έναν δικαιότερο κόσμο. Και ίσως αυτό να είναι μια μορφή δικαίωσης: ότι ο πόνος σου δεν ξεχάστηκε.
Κλείνω το γράμμα μου με μία ευχή. Εύχομαι κάθε παιδί, σε κάθε εποχή, να έχει ένα σπίτι γεμάτο αγάπη, ένα σχολείο ανοιχτό, φίλους για παιχνίδι και μεγάλους που το στηρίζουν. Εύχομαι να ζούμε σε ένα κόσμο όπου καμία παιδική φωνή δεν θα χάνεται μέσα στο σκοτάδι. Κι αν ποτέ νιώσεις μόνος, να θυμάσαι πως, έστω και από το μέλλον, κάποιος σε σκέφτεται με αγάπη και σε κρατά μέσα στην καρδιά του.
Με αγάπη
Κωνσταντίνα»
Έργο της μαθήτριας του Α3, Κωνσταντίνας Σαρρή
Του μαθητή Δημήτρη Τσάγκουρνα, Α3
«Αγαπητέ Βάνκα,
Σου στέλνω αυτό το γράμμα για να σου εξηγήσω πώς είναι τα πράγματα σήμερα και πόσο έχουν αλλάξει σε σχέση με τη δική σου εποχή.
Αρχικά, νιώθω μεγάλη στενοχώρια έχοντας διαβάσει την ιστορία σου. Νιώθω θυμό αλλά και απορία, γιατί δεν μπορώ να καταλάβω πώς κατάφερες να επιβιώσεις μετά από όλα αυτά τα βάσανα. Θέλω να σου πω πως από τότε τα πράγματα έχουν αλλάξει: τα παιδιά πηγαίνουν καθημερινά στο σχολείο, οι ενήλικες στις δουλειές τους και το πιο σημαντικό είναι ότι τα παιδιά δεν εργάζονται πια, καθώς είναι προστατευμένα. Πλέον υπάρχουν νόμοι ειδικά φτιαγμένοι για την προστασία κάθε ανθρώπου.
Η πρώτη μου σκέψη, μετά το κείμενο που διάβασα για εσένα, είναι αν έχεις καταφέρει να ξεπεράσεις εκείνες τις σκληρές στιγμές, τα βάσανα και την απώλεια του παππού σου. Τέλος, εύχομαι στις επόμενες γενιές να μη συμβεί ποτέ ξανά σε κανένα παιδί αυτό που πέρασες εσύ. Εύχομαι ο κόσμος να γίνει δικαιότερος για όλους μας και κανένα παιδί να μη χάνει την αθωότητα της ηλικίας του.
Με αγάπη, ένα παιδί από το μέλλον,
Δημήτρης»
Του μαθητή Γιώργου Τσάμη, Α3
Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 2026
Αγαπητέ Βάνκα,
Σου γράφω από το μέλλον με την καρδιά μου γεμάτη συγκίνηση. Διαβάζοντας για τη ζωή σου ένιωσα λύπη και θυμό. Είναι άδικο ένα παιδί να ζει με φόβο, πείνα και μοναξιά. Η σκληρή συμπεριφορά του αφεντικού σου και των μεγάλων γύρω σου με αγανάκτησε. Κανένα παιδί δεν αξίζει τιμωρίες και χτυπήματα αντί για φροντίδα και αγάπη.
Θέλω όμως να σου πω ότι στον κόσμο μου πολλά πράγματα έχουν αλλάξει. Στις περισσότερες χώρες υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν τα παιδιά και απαγορεύουν την παιδική εργασία. Τα παιδιά πηγαίνουν σχολείο, παίζουν και έχουν δικαιώματα. Παρ’ όλα αυτά, σε κάποιες φτωχές περιοχές της γης υπάρχουν ακόμη παιδιά που δουλεύουν σκληρά για να ζήσουν. Υπάρχουν ακόμη «Βάνκες» που χρειάζονται βοήθεια.
Εύχομαι το γράμμα σου να βρει τελικά τον παππού σου και να σε πάρει μακριά από τη δυστυχία. Μα πάνω απ’ όλα, εύχομαι ένα μέλλον όπου όλα τα παιδιά θα μεγαλώνουν με ασφάλεια, μόρφωση και αγάπη.
Με φιλία και ελπίδα,
Γιώργος, από το 2026
Της μαθήτριας Εύης Σκουρτάι, Α4
«Αγαπητέ Βάνκα, σου γράφω από το μέλλον…
Διάβασα το γράμμα που έγραψες στον παππού σου και ένιωσα μεγάλη λύπη για όσα περνάς. Πρέπει να είναι πολύ δύσκολο για ένα παιδί να δουλεύει τόσο σκληρά μέσα στο κρύο και ταυτόχρονα να το κακομεταχειρίζονται. Με θυμώνει ο τρόπος που σου συμπεριφέρονται. Ξέρω ότι σου λείπει η ζεστασιά του σπιτιού, οι κουβέντες με τις μαγείρισσες στο χωριό και η αγκαλιά του παππού σου. Είναι φυσιολογικό να νιώθεις μοναξιά, φόβο και στενοχώρια, ειδικά τώρα τα Χριστούγεννα, επειδή δε βρίσκεσαι κοντά στον αγαπημένο σου παππού.
Θέλω, επίσης, να σου πω πως ήσουν πολύ γενναίος που πήρες το θάρρος να γράψεις κρυφά από το αφεντικό σου το γράμμα στον παππού σου και ελπίζω σύντομα να σου έρθει απάντηση. Μέχρι τότε κράτα γερά και μη χάνεις το κουράγιο σου.
Στην εποχή μου τα πράγματα έχουν αλλάξει. Στις περισσότερες χώρες του κόσμου υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν τα παιδιά. Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα, όμως, σε αρκετές γωνιές του πλανήτη η παιδική εργασία δεν έχει εκλείψει…
Ελπίζω ότι δεν θα αργήσει να έρθει η μέρα όπου όλα τα παιδιά θα έχουν τη δυνατότητα να πηγαίνουν στο σχολείο και να μεγαλώνουν μέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον.
Με αγάπη
Εύη
Του μαθητή Δημήτρη Σωτηρόπουλου, Α4
Ελευσίνα, 9/2/2026
«Αγαπητέ μου Βάνκα,
Όταν διάβασα την ιστορία σου η θλίψη μου ήταν μεγάλη, ειδικά για το πόσο άδοξα τελείωσε η προσπάθειά σου να επικοινωνήσεις με τον παππού σου. Σκέφτομαι πόσο σκληρός πρέπει να ήταν το αφεντικό σου, για να σου στερεί ακόμα και το ψωμί.
Δυστυχώς, αν κοιτάξουμε τον κόσμο σήμερα, θα δούμε ότι σε κάποια σημεία η παιδική εργασία παραμένει μια ζωντανή πληγή. Εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να εργάζονται υπό άθλιες συνθήκες, στερημένα από τα βασικά αγαθά, όπως το φαγητό και το καθαρό νερό. Στην Αφρική, για παράδειγμα, πολλά παιδιά δουλεύουν ατέλειωτες ώρες κάτω από τον καυτό ήλιο, κερδίζοντας χρήματα που δεν επαρκούν ούτε για την επιβίωσή τους. Είναι λυπηρό που τόσα παιδιά αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το σχολείο και τα όνειρά τους για να επιβιώσουν.
Σου εύχομαι ολόψυχα να καταφέρεις να φύγεις από εκείνο το μέρος. Κι αν οι συνθήκες σε αναγκάζουν να εργάζεσαι, εύχομαι τουλάχιστον να βρεθείς κοντά σε ανθρώπους που θα σε σέβονται, θα σε προστατεύουν και θα σε φροντίζουν όπως σου αξίζει.
Με εκτίμηση
Δημήτρης»
Έργο της μαθήτριας του Α4, Άννας-Μαρίας Τέγου
Της μαθήτριας Φωτεινής Τριανταφυλλίδη, Α4
Προς: Βάνκα Ζούκοφ, Μόσχα
Ελευσίνα, 25/2/2026
«Αγαπητέ Βάνκα,
Σου γράφω από το μέλλον, συγκεκριμένα από το 2026. Διάβασα όσα έγραψες στον παππού σου και πραγματικά συγκινήθηκα· τα λόγια σου με άγγιξαν βαθιά. Καταλαβαίνω την κατάστασή σου, γιατί δυστυχώς ακόμα και σήμερα υπάρχουν στον κόσμο παιδιά που αναγκάζονται να εργάζονται σκληρά, όπως εσύ.
Είναι τραγικό το γεγονός ότι ολόκληρες βιομηχανίες —κυρίως στον χώρο του ρουχισμού— βασίζονται ακόμα σε παιδικά χέρια. Σε πολλές χώρες της Ασίας και της Αφρικής, όπου οι οικογένειες ζουν μέσα στη φτώχεια, τα παιδιά θυσιάζουν την παιδική τους ηλικία για να βοηθήσουν οικονομικά το σπίτι τους. Οι συνθήκες αυτές είναι απάνθρωπες.
Όπως περιγράφεις τη ζωή σου, είναι φανερό πως μόνο ο παππούς σου θα μπορούσε να σε απαλλάξει από τη μαρτύριο του τσαγκαράδικου. Η απόφασή σου να του γράψεις κρυφά ήταν μια πράξη θάρρους. Ωστόσο, υπάρχει κάτι που με ανησυχεί: στο γράμμα σου ξέχασες να σημειώσεις το όνομα του χωριού σου. Χωρίς τη διεύθυνση, οι άνθρωποι στο ταχυδρομείο δεν θα ξέρουν πού να το στείλουν και φοβάμαι πως θα μείνει αζήτητο.
Αναρωτιέμαι συχνά για τη δουλειά σου: το αφεντικό σου σου δίνει έστω κάποια χρήματα ή σου προσφέρει μόνο στέγη; Ελπίζω πάντως, παρά τις δυσκολίες, ο παππούς σου να βρει κάποιον τρόπο να σε συναντήσει. Θα ήθελα πολύ να μάθω πώς θα ένιωθες αν τον έβλεπες ξαφνικά μπροστά σου!
Με αγάπη, η φίλη σου από το μέλλον,
Φωτεινή»
Της μαθήτριας Μάνιας Τσιάμαλου, Α4
«Αγαπητέ Βάνκα,
Διάβασα την ιστορία σου, και από εκείνη στιγμή ένιωσα την καρδιά μου να σφίγγεται. Νομίζω πως κάθε άνθρωπος που μαθαίνει για εσένα νιώθει το ίδιο όπως λύπη για τον πόνο σου, θυμό για την αδικία που έζησες, άλλα και τρυφερότητα για την παιδική σου ψυχή που, παρά τη σκληρότητα γύρω της, δεν έπαψε να ελπίζει.
Το γράμμα σου στον παππού σου είναι γεμάτο φόβο και μοναξιά, άλλα και μια μικρή φλόγα πίστης πως κάποιος θα σε σώσει. Αυτή η φλόγα είναι που συγκινεί όλους τους ανθρώπους. Από τότε που γράφτηκε η ιστορία σου, ο κόσμος έχει αλλάξει σε πολλά πράγματα. Σε πολλές χώρες υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν τα παιδιά, που τους δίνουν δικαίωμα στο σχολείο, στο παιχνίδι, στη φροντίδα και στην αγάπη. Πολλά παιδιά σήμερα δεν χρειάζεται να δουλεύουν από τόσο μικρά και μπορούν να ζουν πιο ξέγνοιαστα παιδικά χρόνια. Όμως, η αλήθεια είναι πως δεν έχουν αλλάξει όλα. Υπάρχουν ακόμα παιδιά στον κόσμο που δουλεύουν σκληρά, που ζουν στη φτώχεια, που φοβούνται, που νιώθουν μόνα, παιδιά που, με κάποιον τρόπο μοιάζουν με εσένα. Σε ορισμένα μέρη, παιδιά στερούνται το σχολείο, την αγάπη, τη φροντίδα και τη στέγη. Κι αυτό μας θυμίζει πως η ιστορία σου δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν αλλά είναι και υπενθύμιση και για το παρόν.
Θέλω να σου αφήσω μια ευχή. Εύχομαι ο κόσμος να γίνει πιο δίκαιος και πιο ανθρώπινος. Να έρθει μια μέρα που κανένα παιδί δεν θα χρειάζεται να γράφει ένα γράμμα σαν το δικό σου ζητώντας σωτηρία.
Με αγάπη
Μάνια»
Της μαθήτριας Στεργιανής-Γαβριέλας Τσιούνη, Α4
Ελευσίνα, 28-2-2026
«Αγαπητέ μου φίλε Βάνκα,
Έμαθα την ιστορία σου και στενοχωρήθηκα πολύ για τις δυσκολίες που υπομένεις καθημερινά στη Μόσχα. Η απόφασή σου να γράψεις εκείνο το γράμμα στον παππού σου δείχνει μεγάλο θάρρος και πυγμή. Δεν σου κρύβω πως ο τρόπος ζωής σου και οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσής σου με έκαναν να εκτιμήσω περισσότερο δικαιώματα που σήμερα θεωρούμε δεδομένα, όπως η προσωπική ελευθερία και η δωρεάν εκπαίδευση.
Σήμερα, τα παιδιά έχουν δικαιώματα και το πιο σημαντικό από αυτά είναι η μάθηση. Στις περισσότερες χώρες του κόσμου, έχουμε το δικαίωμα να σπουδάζουμε δωρεάν έως την ηλικία των 18 ετών. Παρά το γεγονός ότι το 2026 η παιδική εργασία αποτελεί ποινικό αδίκημα, δυστυχώς δεν έχει εκλείψει παντού. Σε μέρη όπως η Ινδονησία, η Βραζιλία, το Μπανγκλαντές, η Αϊτή, η Κένυα και το Νεπάλ, το φαινόμενο αυτό συνεχίζεται, με κύριες αιτίες τη φτώχεια αλλά και τις διαφορετικές κοινωνικές αξίες κάθε τόπου.
Τέλος, πρέπει να σου πω κάτι για το γράμμα που έγραψες. Φαίνεται πως, ίσως λόγω του μεγάλου σου άγχους, ξέχασες να σημειώσεις τη διεύθυνση στην οποία έπρεπε να παραδοθεί. Αυτό όμως δεν πρέπει να σε κάνει να τα παρατήσεις! Μη σταματήσεις ποτέ να προσπαθείς· ακόμα και μια μικρή σπίθα ελπίδας μπορεί να φέρει φως στις δύσκολες στιγμές. Είμαι σίγουρη πως ο παππούς σου θα βρει έναν τρόπο να σε πάρει μακριά από το βίαιο αφεντικό σου.
Με εκτίμηση και ελπίδα,
Στέργια»
Του μαθητή Φίλιππου Φιλίνη, Α4
Ελευσίνα, 10/2/2026
«Αγαπημένε Βάνκα,
Σου γράφω από το μέλλον και θα ήθελα να σου πω ότι το γράμμα σου με συγκίνησε πολύ. Λυπάμαι ειλικρινά για όλα όσα περνάς. Μου είναι δύσκολο να πιστέψω πως ο Αλιάχιν, η γυναίκα του και οι καλφάδες σού συμπεριφέρονται με αυτό τον σκληρό τρόπο. Μακάρι να μπορούσα να σε πάρω μια αγκαλιά και να σου πω πόσο σπουδαίος είσαι.
Η καθημερινότητά σου είναι πράγματι πολύ δύσκολη, αλλά θέλω να ξέρεις πως τα πράγματα έχουν αλλάξει για τα περισσότερα παιδιά του κόσμου. Σήμερα τα παιδιά δεν εργάζονται, γιατί έχουν θεσπιστεί νόμοι που τα προστατεύουν. Τα κράτη έχουν αναγνωρίσει τα «Δικαιώματα του Παιδιού» και φροντίζουν να τα υπερασπίζονται. Δυστυχώς, βέβαια, σε ορισμένα μέρη κάποιοι εξακολουθούν να εκμεταλλεύονται και να κακομεταχειρίζονται ανηλίκους.
Νιώθω πολύ άσχημα για σένα, αλλά και για όλα εκείνα τα παιδιά που ακόμη και σήμερα περνούν τόσο δύσκολα. Εγώ, σε αντίθεση με σένα, ζω με ανέσεις, έχοντας φαγητό, στέγη και την οικογένειά μου κοντά μου.
Μακάρι με έναν μαγικό τρόπο να μπορούσα να σε μεταφέρω σε έναν τόπο όπου θα ζούσες την παιδική σου ηλικία όπως ακριβώς σου αξίζει.
Με αγάπη,
Φίλιππος»
Του μαθητή Γιώργου Φιρφιρή, Α4
Ελευσίνα, 11 Μαρτίου 2026
«Αγαπητέ Βάνκα, σου γράφω από το μέλλον…
Όταν διάβασα την ιστορία σου λυπήθηκα πολύ! Δεν μπορώ να φανταστώ τι περνάς μέσα σε ένα τόσο βίαιο περιβάλλον, όπου σε εκμεταλλεύονται, σε κακομεταχειρίζονται και χειροδικούν εναντίον σου. Κανονικά, ένα παιδί σαν κι εσένα θα έπρεπε να είναι μαζί με τους αγαπημένους του ανθρώπους. Όσον αφορά το αφεντικό σου, τη γυναίκα του και τους καλφάδες, νιώθω μεγάλη αγανάκτηση και οργή για την απάνθρωπη συμπεριφορά τους. Αν μπορούσα να σε συναντήσω, θα σου έδινα μια μεγάλη αγκαλιά και θα σου έλεγα να μη χάνεις την ελπίδα σου.
Η ζωή μου είναι πολύ διαφορετική από τη δική σου. Πηγαίνω στο σχολείο, παίζω με τους φίλους μου, περνώ χρόνο με την οικογένειά μου· στο σπίτι με περιμένει πάντα ένα πιάτο ζεστό φαγητό και ένα ήρεμο και ασφαλές περιβάλλον.
Πλέον, η παιδική εργασία έχει καταργηθεί, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις σε φτωχές περιοχές, στις οποίες υπάρχουν ακόμα παιδιά που δουλεύουν όπως εσύ και κακοποιούνται ψυχικά και σωματικά.
Μακάρι να είχα ένα μαγικό ραβδί, να σε έβγαζα από αυτή τη δύσκολη κατάσταση και να σε πήγαινα πίσω στον πολυαγαπημένο σου παππού, για να ζήσεις ξέγνοιαστος και ευτυχισμένος. Εύχομαι στο μέλλον όλα τα παιδιά του κόσμου να έχουν ελευθερία, ασφάλεια, μόρφωση και αγάπη, και να ζουν όμορφα την κάθε τους στιγμή!
Με εκτίμηση,
Γιώργος»
Έργο του μαθητή του Α4, Γιώργου Φιρφιρή
Του μαθητή Θανάση Χαντά, Α4
«Αγαπημένε μου Βάνκα,
Σου γράφω από το μέλλον αυτό το γράμμα, καθώς θέλω να σου συμπαρασταθώ για τις πολύ δύσκολες συνθήκες τις οποίες βιώνεις καθημερινά.
Όταν διάβασα για τη ζωή σου, ένιωσα φόβο και θλίψη για τον σκληρό τρόπο με τον οποίο σου συμπεριφέρονται. Φαίνεται πως, ό,τι κι αν συμβεί, εσύ είσαι πάντα εκείνος που αναγκάζεται να υπομένει όλα τα βάσανα.
Δυστυχώς, παρά το πέρασμα των χρόνων, οι συνθήκες δεν έχουν αλλάξει παντού. Η παιδική εργασία εξακολουθεί να υπάρχει, ακριβώς όπως και στην εποχή σου. Πολλά παιδιά εργάζονται όλη τη μέρα χωρίς ούτε ένα μικρό διάλειμμα και, όπως κι εσύ, δεν προστατεύονται από τους νόμους. Υπάρχουν ακόμα εκατομμύρια «Βάνκες» σε διάφορες χώρες του κόσμου.
Τέλος, εύχομαι να καταφέρεις σύντομα να αποδράσεις και ο παππούλης σου, που τόσο πολύ αγαπάς, να έρθει να σε πάρει για να ζήσεις ξανά με ελευθερία. Σου στέλνω όλη μου τη δύναμη και σου ζητώ να κάνεις λίγη ακόμα υπομονή.
Με αγάπη,
Θανάσης»
Του μαθητή Χρήστου Χάρισμα, Α4
Αγαπητέ Βάνκα,
Σου γράφω από το μέλλον, το έτος 2026 η καρδιά μου ένιωσε βαριά και ζεστή ταυτόχρονα, βαριά για τον πόνο που έπρεπε να κουβαλήσεις και ζεστή, επειδή, ακόμα και μέσα στα βάσανά σου, εξακολουθούσες να πιστεύεις στην καλοσύνη, στον παππού σου και στην ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.
Ένιωσα αγανάκτηση διαβάζοντας για τις πολλές μέρες εργασίας σου, τους ξυλοδαρμούς, την πείνα και τη μοναξιά. Κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να ζει έτσι. Δεν ήσουν τεμπέλης ή αδύναμος, ήσουν γενναίος.
Το γράμμα σου μας βοηθά να κατανοήσουμε το σκληρό πρόσωπο της παιδικής εργασίας και μας υπενθυμίζει γιατί τα παιδιά πρέπει να προστατεύονται. Λόγω ιστοριών σαν τη δική σου, οι άνθρωποι άρχισαν να μιλάνε, να αλλάζουν νόμους και να αγωνίζονται για τα «Δικαιώματα του Παιδιού», ώστε τα παιδιά να μπορούν να πηγαίνουν στο σχολείο αντί για δουλειά, να μπορούν να παίζουν αντί να υποφέρουν, και να μπορούν να μεγαλώνουν με αγάπη και φροντίδα.
Πολλά πράγματα έχουν αλλάξει στην εποχή μου, τα παιδιά έχουν πλέον δικαιώματα. Απαγορεύεται να ξυλοκοπούνται ή να αναγκάζονται να εργάζονται.
Αν μπορούσα να σε συναντήσω πίσω στον χρόνο, θα σου έλεγα ότι αξίζεις αγάπη, ασφάλεια και χαρά, όπως όλα τα παιδιά στην εποχή μου, και ότι το γράμμα σου μας βοήθησε, έτσι ώστε τα παιδιά στο μέλλον να μην περνάνε τις δυσκολίες και την κακομεταχείριση που εσύ έζησες.
Με αγάπη
Ένας αναγνώστης από το μέλλον»
Του μαθητή Σταμάτη Χουλιαρά, Α4
Ελευσίνα, 23 Φεβρουαρίου 2026
«Αγαπητέ Βάνκα,
Όταν διάβασα ότι έγραψες «Στον παππού, στο χωριό», ένιωσα πολλή λύπη και συγκίνηση. Σκέφτηκα πόσο μόνος και δυστυχισμένος πρέπει να ήσουν. Θα ήθελα να είμαι δίπλα σου και να σου πω ότι δεν φταις για όσα περνάς και ότι σου αξίζει ζεστασιά, προστασία και μια ζωή γεμάτη χαρά. Θέλω να ξέρεις ότι ήταν πολύ άδικο να σου φέρεται έτσι το αφεντικό σου.
Σήμερα, τα περισσότερα παιδιά πηγαίνουν σχολείο, παίζουν και ζουν με τις οικογένειές τους με ασφάλεια. Υπάρχουν νόμοι που προστατεύουν τα παιδιά. Δυστυχώς, όμως, σε κάποια μέρη του κόσμου τα παιδιά δουλεύουν ακόμα και υποφέρουν, όπως εσύ τότε. Η ζωή μου είναι διαφορετική: έχω φαγητό, ζεστό σπίτι, φίλους και χρόνο για παιχνίδι.
Θα ήθελα να σε δω πάλι στο χωριό σου, κοντά στον παππού σου, να γελάς και να ζεις ήρεμα. Εύχομαι όλα τα παιδιά να μεγαλώνουν με σεβασμό, φροντίδα και ασφάλεια.
Με εκτίμηση,
Ο φίλος σου, Σταμάτης»
- Έργο του μαθητή του Α4, Σταμάτη Χουλιαρά
Ίσως το γράμμα του Βάνκα να μην έφτασε ποτέ στον προορισμό του, όμως οι φωνές των μαθητών μας κατάφεραν να τον βρουν «στο κρύο της Μόσχας» και να του προσφέρουν τη ζεστασιά που του έλειπε. Μέσα από αυτές τις γραμμές, γίνεται σαφές πως η λογοτεχνία δεν είναι απλώς λέξεις σε ένα βιβλίο, αλλά μια γέφυρα που ενώνει τις καρδιές πέρα από τον χρόνο. Αν ο ήρωας του Τσέχωφ έμεινε χωρίς απάντηση, οι σημερινοί «Βάνκες» του κόσμου αποκτούν πλέον συμμάχους: μια νέα γενιά που αναγνωρίζει την αδικία και ονειρεύεται έναν κόσμο όπου η παιδική ηλικία δεν θα είναι πια πεδίο εκμετάλλευσης, αλλά ένας τόπος ασφάλειας, μόρφωσης και αγάπης. Γιατί, τελικά, η προστασία της αθωότητας παραμένει το πιο επείγον καθήκον όλων μας.
Η Διδάσκουσα
Ευαγγελία Σωτηροπούλου
Επιλογή φωτογραφίας από τον μαθητή του Α3, Βασίλη Παππά
