Η Σχολή του Αριστοτέλη είναι λίγο πιο κάτω από την Νάουσα, στην περιοχή Ισβόρια.

Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι είναι το μέρος με τα τρεχούμενα νερά και με τα βαθύσκιωτα σπήλαια όπου  δίδαξε ο μεγάλος φιλόσοφος της αρχαιότητας Αριστοτέλης τους ευπατρίδες της Μακεδονικής Αυλής και τον γιο του Φίλιππου του δεύτερου τον Μέγα Αλέξανδρο. Εκεί η συνάντηση του Αλέξανδρου και του Αριστοτέλη επηρέασε καθοριστικά το μέλλον της ανθρωπότητας.

Ο χώρος που καταλαμβάνει το Νυμφαίο, δηλαδή το ιερό το αφιερωμένο στις Νύμφες, είναι ένα πολύ εντυπωσιακό φυσικό τοπίο, όπου τα αρχαία λείψανα – ο τοιχοβάτης μιας διώροφης στοάς με ιωνικούς κίονες σε σχήμα Π – συνδυαζόμενα με τρεις φυσικές σπηλιές, που υπάρχουν εκεί, αποτελούν τον κύριο χώρο της σχολής.

Το τοπίο όπου ο Δάσκαλος περιδιάβαζε με τους μαθητές του είναι γεμάτο από πυκνή βλάστηση και ήρεμα δροσερά ρυάκια. Λίγο πιο πέρα από το χώρο της Σχολής ένα ακόμη μεγαλύτερο σπήλαιο, συμπληρώνει το τοπίο.

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΟΥ: Εδώ, Εδώ και Εδώ!

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΑΡΘΡΟΥ:

Βαταντζή Κωνσταντίνα

Με κλικ στον σύνδεσμο κάνε μία περιήγηση στην περιοχή: ">

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΑΣ:

ΣΥΝΤΑΚΤΕΣ ΑΡΘΡΟΥ:

Βαταντζής Αντώνης

Ντουράκου Άγγελος

Τζαλλίλη Γεωργία

]]> https://schoolpress.sch.gr/ebobires/?feed=rss2&p=335 0 https://schoolpress.sch.gr/ebobires/?p=354 https://schoolpress.sch.gr/ebobires/?p=354#comments Sun, 12 Feb 2023 19:39:03 +0000 petracha20 http://schoolpress.sch.gr/ebobires/?p=354 [...]]]> Ο Τάφος της Κρίσεως, επίσης γνωστός ως  Μεγάλος Τάφος των Λευκαδίων, είναι  από τους σημαντικότερους και καλύτερους διατηρημένους μακεδονικούς τάφους που έχουν έρθει στο φως μέχρι σήμερα.

Οφείλει την ονομασία του στην ζωγραφική παράσταση που τον διακοσμεί και έχει ως θέμα την κρίση του νεκρού. Ο νεκρός εικάζεται ότι είναι ο σωματοφύλακας του Μεγάλου Αλεξάνδρου Πευκέστα και μετέπειτα Σατράπης της Περσίας , που καταγόταν από την  τοπική περιοχή της αρχαίας Μίεζας.

Χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ. και ξεχωρίζει για τις μνημειώδης διαστάσεις του και την επιβλητική του πρόσοψη. Ο τάφος βρίσκεται σε απόσταση περίπου 230 μέτρων από τον Τάφο των Ανθεμίων και 1.400 μέτρων από τα Λευκάδια της Ημαθίας (6,5 χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης της Νάουσας).

Το μνημείο ανήκει στον τύπο του διθάλαμου  μακεδονικού τάφου με καμαρωτή στέγη και καλυπτόταν με χωμάτινο τύμβο. Η πρόσοψη του είναι διώροφη, συνδυάζει το δωρικό με τον ιωνικό ρυθμό.

Ο «πρώτος» όροφος είναι δωρικού ρυθμού με τέσσερις ημικίονες επάνω στους οποίους στηρίζεται το δωρικό γείσο. Πάνω από το γείσο αναπτύσσεται ο «δεύτερος όροφος»  της πρόσοψης.

Αποτελείται από έξι μικρούς ιωνικούς ημικίονες, ανάμεσα στους οποίους υπάρχουν διαστήματα διαμορφωμένα ως ψευδόθυρες. Το αέτωμα πρέπει να διέθετε γραπτή διακόσμηση. Ο προθάλαμος, αν και δεν έχει ανασκαφεί πλήρως, φαίνεται ότι δεν διέθετε γραπτές παραστάσεις. Αντίθετα, ο νεκρικός θάλαμος με την αρχιτεκτονική διάρθρωση των τοίχων θυμίζει έντονα τις εσωτερικές όψεις σπιτιών της Πέλλας και της Δήλου. Βαθύ γαλάζιο, κόκκινο και λευκό είναι τα χρώματα που έχουν χρησιμοποιηθεί στο θάλαμο, ενώ ιωνικά κυμάτια, ρόδακες και ταινίες διακοσμούν τα διάφορα αρχιτεκτονικά μέλη.

Ο τάφος της Κρίσεως εντοπίσθηκε τυχαία το 1954 κατά τις εργασίες διάνοιξης επαρχιακού δρόμου και ανασκάφηκε από τον καθηγητή Φώτιο Πέτσα κατά τα έτη 1954-1964. Είχε υποστεί σοβαρές φθορές , τόσο στην καμάρα του προθαλάμου όσο και στην πρόσοψη. Εργασίες συντήρησης  έγιναν το 1998, ενώ σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη το έργο ανάδειξης του μνημείου, που προβλέπει και νέα πρόσβαση για άτομα με ειδικές ανάγκες.

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΑΡΘΡΟΥ:

Χαρά Πετρά

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΟΥ: Εδώ, Εδώ και Εδώ!

Το μνημείο χρονολογείται στο πρώτο μισό του 3ου αιώνα π.Χ.  ή στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ..

Είναι ένας εντυπωσιακός τάφος με πλούσιο και άριστο διατηρημένο ζωγραφικό και γλυπτικό διάκοσμο.

Ο Μακεδονικός τάφος των Ανθεμίων είναι διθάλαμος έχει ναόσχημη πρόσοψη ιωνικού ρυθμού.

Στο αέτωμα υπάρχει μια ζωγραφική παράσταση του νεκρού και της γυναίκας του και η οροφή του προθάλαμου είναι διακοσμημένη με πολύχρωμα λουλούδια ζωγραφισμένα σε γαλάζιο φόντο. Οι ζωγραφικές παραστάσεις είναι σε πολύ καλή κατάσταση και τα χρώματα διατηρούνται μέχρι και σήμερα με την αρχική τους λάμψη και κάνουν το μνημείο μοναδικό.

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΟΥ: ΕΔΩ, ΕΔΩ και ΕΔΩ!

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΑΡΘΡΟΥ: Εβίτα Μπασιούρη

Θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά αποκριάτικα έθιμα της Ελλάδας. Έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα.

Στο δρώμενο συμμετέχουν αποκλειστικά ομάδες (μπουλούκια) εφήβων και νέων (κατά κανόνα ανύπαντρων) ανδρών που ονομάζονται Γενίτσαροι.

Κινούνται κατά ζεύγη και συνοδεύουν τη Μπούλα ή Νύφη που πάντοτε την υποδύεται ένας νέος, ο οποίος φοράει μια παραλλαγμένη τοπική νυφιάτικη φορεσιά. Στην πομπή προηγούνται μικρά παιδιά ντυμένα με φουστανέλες. Οι Γενίτσαροι και η Μπούλα φορούν «τον πρόσωπο» και έχουν περίτεχνους κεφαλόδεσμους ενώ τα παιδάκια φορούν σκουφάκι.

Τα μπουλούκια περιδιαβαίνουν χορεύοντας πατινάδες τις γειτονιές της ιστορικής και ηρωικής πόλης της Νάουσας και κάνουν στάσεις σε καθορισμένα σημεία της πόλης και πλατείες, όπου χορεύουν τους καθιερωμένους κυκλικούς χορούς στους ήχους του ζουρνά και του νταουλιού.

Παλαιότερα, όσοι ήθελαν να συμμετέχουν στο δρώμενο άρχιζαν να μαζεύουν τα ρούχα και τα ασημικά τρεις μήνες νωρίτερα. Τα ρούχα ήταν και είναι πανάκριβα, γι” αυτό οι συμμετέχοντες όταν μπορούσαν, έραβαν ένα δύο κομμάτια και τα άλλα τα παίρνανε από παλιές Μπούλες, που δε ντύνονταν.

Το πρώτο ντύσιμο των μπουλουκιών ξεκινούσε την παραμονή της Κυριακής της Αποκριάς. Παλαιότερα άρχιζαν από το βράδυ του Σαββάτου, γιατί όλα τα ασήμια ράβονταν ένα-ένα επάνω στα ρούχα του Γενίτσαρου. Σήμερα όμως το ντύσιμο αρχίζει νωρίς την Κυριακή της Αποκριάς, γιατί ο μεγάλος όγκος των ασημιών είναι ήδη έτοιμος, ραμμένος πάνω σε ένα γιλέκο ειδικά κατασκευασμένο για την περίσταση.

Τελευταίος θα φορεθεί ο πρόσωπος με το ταράμπουλο. Ειδικοί τεχνίτες έχουν φτιάξει το περίπλοκο κεφαλοδέσιμο που πρέπει να είναι πολύ καλά δεμένο, για να αντέξει στις μεγάλες διαδρομές και στους πολλούς χορούς που απαιτεί το έθιμο.

Η σημασία του εθίμου για τους/τις Ναουσαίους/ες είναι μεγάλη.

Η συμμετοχή στο έθιμο απαιτεί, πέρα από το μεράκι, κόπο και πολύ χρόνο (προετοιμασία στολών, πρόβες κ.ά). Αποτελεί συστατικό στοιχείο της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας των Ναουσαίων, στοιχείο ενότητας και επανασυγκρότησης της τοπικής κοινωνίας, καθώς για την επιτέλεση του εθίμου επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής τους Ναουσαίοι, εσωτερικοί και εξωτερικοί μετανάστες που συμμετέχουν κάθε χρόνο στο δρώμενο.

Κατά την επιτέλεση του εθίμου τις Δευτέρες της Αποκριάς, όλοι οι φορείς της πόλης (εκπαιδευτικοί, πολιτιστικοί, παραγωγικοί και επιχειρηματικοί) συνηθίζεται να φιλεύουν τους χορευτές με διάφορα εδέσματα.

Η σημασία του εθίμου στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία είναι σπουδαιότατη, καθώς προβάλλει διαχρονικά την τοπική παράδοση, τους μύθους, τους θρύλους, τα τραγούδια και τους ηρωικούς αγώνες της Νάουσας. Το έθιμο αποτελεί κεντρικό στοιχείο της τοπικής ταυτότητας, ζώσα παράδοση της πόλης και σταθερό σημείο αναφοράς για τους απανταχού Ναουσαίους. Επιπλέον προσελκύει στη Νάουσα πλήθος επισκεπτών κατά την περίοδο της Αποκριάς ενισχύοντας σημαντικά και την τοπική οικονομία.

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΟΥ: εδώ, εδώ και εδώ

ΣΥΝΤΑΚΤΕΣ ΑΡΘΡΟΥ: e-bobires της Στ1 τάξης

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΙΜΟ (e-daskala mou):

1. ΓΕΝΙΤΣΑΡΟΙ ΚΑΙ ΜΠΟΥΛΕΣ (Η ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΟΥ (δραστηριότητα)

2. ΖΩΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΡΙΑ ΣΤΗ ΝΑΟΥΣΑ (έργα των μαθητών του σχολείου μας) (βίντεο και εικόνες)

3. ">Κατασκευάζοντας τον «πρόσωπο» (βίντεο)

Βρίσκεται στην κεντρική περιοχή της πόλης ανάμεσα από τους ενοριακούς Ναούς της Παναγίας και του Αγίου Μηνά.

Η Ιστορία του ναού του Τίμιου Προδρόμου είναι απόλυτα συνδεδεμένη με την ιστορία της Νάουσας αφού είναι η μοναδική εκκλησία  που διασώθηκε από την καταστροφή της πόλης το 1822.

Ο Ναός χτίστηκε περίπου τον 18ο αιώνα. Οι εικόνες χρονολογούνται το 1715 με 1815 δηλαδή πριν την Επανάσταση και την καταστροφή της Νάουσας.

Ευτυχώς ο Ναός του Ιωάννη του Προδρόμου δεν είχε την ίδια τύχη με τους άλλους  ναούς που καταστράφηκαν.Έτσι το 1830 μετά την καταστροφή ήταν ο μόνος ναός που υπήρχε και λειτούργησε.

Ο Ναός είναι πέτρινος ,οι τοίχοι του είναι με μεγάλες πουρόπετρες ,το πάτωμα είναι με μεγάλες μαρμάρινες πλάκες  και η οροφή του είναι με ξύλινη. Μπροστά στο ιερό βήμα υπάρχει ένα ξύλινο τέμπλο  και φωτίζεται με παράθυρα που υπάρχουν δεξιά και αριστερά.

Οι αγιογραφίες είναι φτιαγμένες μετά την καταστροφή του 1887. Όλες οι εικόνες έχουν την ίδια χρυσαφένια απόχρωση και φαίνεται να είναι από τον ίδιο αγιογράφο.

Η Ιστορία λέει πως ο ναός σώθηκε χάρη στα γυναικόπαιδα που μαζεύτηκαν μέσα στον ναό και άρχισαν να προσεύχονται. Οι Τούρκοι περικύκλωσαν τον ναό . Τότε ένας Τούρκος με ένα τσεκούρι  πήγε να σπάσει την πόρτα. Όμως το τσεκούρι γύρισε προς τα πάνω του και τον σκότωσε. Έτσι οι Τούρκοι πίστεψαν πως ήταν σημάδι από τον θεό και δεν κατέστρεψαν τον ναό του Ιωάννη του Πρόδρομου.

Ο Ναός του Ιωάννη του Προδρόμου θεωρείται ένα πολύ σημαντικό Μνημείο Πολιτιστικής και Θρησκευτική Κληρονομιάς για τον τόπο μας.

ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ: εδώ

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εβίτα Μπασιούρη, Στ1

Το κτιριακό συγκρότημα ΕΡΙΑ του Δήμου Ηρωικής Πόλης Νάουσας, στεγάζει το Κέντρο Βιομηχανικής Κληρονομιάς και τη μόνιμη έκθεση «Ιστορίας Νήματα – Η βιομηχανία της κλωστοϋφαντουργίας στη Νάουσα».

Το πρώην βιομηχανικό συγκρότημα της εταιρείας ΕΡΙΑ και μετέπειτα τμήμα της γνωστής ΒΕΤΛΑΝΣ, βρίσκεται στο απώτερο ανατολικό άκρο της Αράπιτσας, πάνω στη νότια όχθη του ποταμού, σε άμεση σχέση με τον Πολυχώρο Πολιτισμού Χρήστος Λαναράς, το Γενικό Νοσοκομείο και το Δημοτικό Πάρκο της πόλης, στο κομβικό σημείο του δικτύου των διαδρομών γνωριμίας με τη βιομηχανική κληρονομιά της Νάουσας.

Ιδρύθηκε το 1907.

Είχε 1080 ατράκτους και παρήγαγε μάλλινο ύφασμα για τις ανάγκες του στρατού. Αργότερα έγινε ανώνυμη εταιρεία που ονομάστηκε ΕΡΙΑ και η παραγωγή του έφτανε 200.000 μέτρα ύφασμα το χρόνο.

Λειτούργησε μέχρι το 1938 και το 1949 καταστράφηκε στον εμφύλιο.

Την δεκαετία του ’60 το ξανά έκαναν στο ίδιο μέρος.

Χαρακτηριστική είναι η καμινάδα του, που έχει ύψος 35,65 μέτρα και είναι το ψηλότερο κτίριο της πόλης, σύμβολο της μεγάλης βιομηχανικής της παράδοσης.

Σήμερα το νηματουργειο ΕΡΙΑ έχει μετατραπεί σε ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ.

Στο εσωτερικό του υπάρχει αίθουσα συνεδριάσεων – εκδηλώσεων 250 θέσεων.

Με απόφαση του Δημοτικού συμβουλίου Νάουσας ονομάστηκε Πολυχώρος Πολιτισμού Χρ. Λαναρας – κτίριο ΕΡΙΑ προς τιμήν του βιομήχανου και ευεργέτη της Νάουσας Χριστόδουλου Λαναρά.

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΜΑΣ: εδώ, εδώ  και εδώ

ΣΥΝΤΑΚΤΕΣ: Νεράντζης Δ., Ορδουλίδης Σ., Πετρά Χ.

Την αρχή στην Νάουσα την έκανε ο ¨Γκρακλιάνος¨ . Ένα από τα πιο παραδοσιακά γλύκα που έφτιαχνα οι νοικοκυρές στις 4 Δεκεμβρίου , την ημέρα της Αγίας Βαρβάρας. Παλιά το γλυκό αυτό ήταν απαραίτητο  μετά το δείπνο που συνήθως ήταν πίτα με κολοκύθα.

Την περίοδο των Χριστουγέννων, το γιορτινό τραπέζι ξεχειλίζει από μοσχοβολιστά, παραδοσιακά φαγητά και γλυκά, αφού οι νοικοκυρές βάζανε τα δυνατά τους για να τα ετοιμάσουν ώστε να ευχαριστήσουν την οικογένεια, τους συγγενείς και τους φίλους  που θα έτρωγαν μαζί τις ημέρες αυτές.

Ψητά κρέατα, σαρμαδάκια, κεφτεδάκια , ο παραδοσιακός Μπάτσος (τυρί) , μοσχαράκι με κυδωνιά και κάστανα, μάτζα, γκαβόψαρα όλα έτοιμα να τα γευτείς μαζί με το Ξινόμαυρο κρασί της περιοχή μας. Μα το κυρίος φαγητό που δεν έλειπε από κανένα σπίτι στην Νάουσα την ημέρα εκείνη ήταν το Χοιρινό με Πρασοσέλινο.

Γκρακλιάνος Νάουσας

Ο γκρακλιάνος, το χαρακτηριστικό γλυκό της Νάουσας, είναι ένα είδος μπακλαβά με σπιτικό τυλιχτό φύλλο, σουσαμέλαιο και άφθονα καρύδια που σιροπιάζεται με μέλι από μούστο.

Πολλά γλυκά της Νάουσας είναι στενά συνδεδεμένα με τον χυμό του ξινόμαυρου, της ποικιλίας της περιοχής από την οποία παράγονται τα ονομαστά ερυθρά κρασιά ΠΟΠ Νάουσα. Από τον μούστο του ξινόμαυρου παρασκευάζεται το ¨μέλι¨ και αποτελεί τη βάση για πολλές γλυκές λιχουδιές, μουστόπιτες, σουτζούκια και άλλα.

Γκρακλιάνος Νάουσας :  παρασκευή

Ανοίγεται σπιτικό φύλλο σε πολύ λεπτή μορφή , σε μορφή τετραγώνου και μετά κόβεται σε τρία μακρόστενα ευθύγραμμα τεμάχια.

Τοποθετείται κατά μήκος το τρίμμα από το καρύδι και τυλίγεται με την βοήθεια του μπλάστρη σε ρολό.

Κατόπιν μαζεύεται, έτσι ώστε να » σουρώσει » , αφαιρείται προσεκτικά ο μπλάστρη  και μορφοποιείται σε σχήμα σπείρας.

Τοποθετείται στο ταψάκι, περιχύνεται με άφθονο σουσαμόλαδο και μπαίνει στον φούρνο.

Μετά τον φούρνο , έρχεται η ώρα του περιχύματος του «μελιού» (σιροπιού από μούστο ξινόμαυρου)

  Η νοστιμιά του γκρακλιάνου δεν περιγράφεται!!

Η πίτα της Νάουσας

Η παρασκευή της βασίζεται στο σχεδιασμό των φύλλων του Ήλιου των Μακεδόνων βασιλέων. Πάνω στο σχέδιο αυτό ζυμώνεται η ζύμη και τo αποτέλεσμα είναι μια πολύ τριφτή πίτα που λιώνει στο στόμα. Η ανεπανάληπτη γεύση της οφείλεται κυρίως στην τέχνη του φύλλου και κατά δεύτερον στη γέμιση, που συνήθως είναι πράσο ή κολοκύθι ή τυρί ή κιμάς.

  Χοιρινό Πρασοσέλινο

Το χοιρινό πρασοσέλινο είναι ένα από τα αγαπημένα χειμωνιάτικα φαγητά της Μακεδονίας.

Σοτάρουμε το κρεμμύδι και τα κομμάτια του χοιρινού, καρυκεύουμε και αφήνουμε να βράσουν για 40′ .

Σοτάρουμε τα λαχανικά και κατόπιν προσθέτουμε το κρέας, την ντομάτα και τον πελτέ , προσθέτοντας ζάχαρη , κύμινο και αλατοπίπερο.

Χαρά Π.

ΥΛΙΚΑ

• 2 κιλά μελιτζάνες μακριές
• 100 γρ. σπόροι σιναπιού
• 250 γρ. αλάτι χοντρό (περίπου)

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Πλένετε ολόκληρες τις μελιτζάνες τις χαράσσετε σταυρωτά σε δύο μεριές αλατίζετε τις σχισμές και τις ζεματίζετε σε βραστό νερό για 4 ή πέντε λεπτά. Τις αφήνετε μια μέρα να στραγγίσουν τα νερά τους. Παίρνετε ένα βάζο και το γεμίζετε με μια στρώση μελιτζάνες, αλάτι, σινάπι. Συνεχίζετε με τον ίδιο τρόπο, μέχρι να τοποθετηθούν όλες οι μελιτζάνες. Έπειτα γεμίζετε το βάζο με γάρο μέχρι να σκεπαστούν οι μελιτζάνες. Ο γάρος γίνεται με 4 λίτρα νερό και αλάτι. Για να δοκιμάσετε την σωστή πυκνότητα σε αλάτι του γάρου, βάζετε μέσα ένα αυγό. Θα πρέπει να προεξέχει ένα μέρος από τη μύτη του. Κλείνετε το βάζο καλά και αφήνετε τις μελιτζάνες να ωριμάσουν 2 μήνες περίπου. Έπειτα τις βγάζετε από το δοχείο, τις κόβετε σε λωρίδες, και τις τοποθετείτε σε γυάλινα βάζα με το γάρο. Βγάζετε από το βάζο όσες λωρίδες θέλετε, τις ξεπλένετε καλά με κρύο νερό, τις αλευρώνετε και τις τηγανίζετε