Φιλοξενούνται στο παρόν άρθρο τα ερωτήματα που τέθηκαν από τους μαθητές του προγράμματος Φιλαναγνωσίας στον συγγραφέα Β. Ραπτόπουλο και οι απαντήσεις που, με προθυμία και αμεσότητα, δόθηκαν από τον ίδιο, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο 14ο Λύκειο Περιστερίου, στις 28/3/2023.

Ποιο ήταν το έναυσμα της συγγραφικής σας πορείας; Πώς ξεκινήσατε να γράφετε;

  Σ’  αυτό δεν υπάρχει απάντηση. Πιστεύω ότι, όσο κι αν προχωρήσει η επιστήμη και να αναπτυχθεί η τεχνητή νοημοσύνη, ο εγκέφαλος θα παραμείνει κάτι σκοτεινό, δηλαδή θα έχει περιοχές ανεξερεύνητες. Υπάρχει κάτι μυστηριώδες στη δημιουργικότητα, που κανείς δεν ξέρει από πού πηγάζει. Πάντα απορείς και αναρωτιέσαι. Πολλές φορές έχω σκεφτεί ότι μπορεί να είναι αρρώστια. Μπορεί να έχεις αναπηρίες και να τις εξισορροπείς με τη δημιουργικότητα. Όσες σκέψεις και αν έχω κάνει δεν έχω καταλήξει κάπου. Η διαδικασία μπορούμε να πούμε ότι είναι σταθερή. Έρχεται μια ιδέα η οποία επιμένει. Έχω βρει καταφύγιο στη συγγραφή και στεναχωρημένος και χαρούμενος. Επομένως έχω διαπιστώσει ότι το γεννάνε όλες οι καταστάσεις. Και πάντα έρχονται κάποιες ιδέες, οι οποίες επιμένουν και το να τις γράψω είναι και μια λύτρωση για μένα, δηλαδή να απαλλαγώ από αυτές. Φυσικά ποτέ δεν απαλλάσσεσαι.

  Δεν ξέρω πώς άρχισε. Είχα γράψει από μικρός. Πρέπει να ήμουν δεκατρία και άρχισα να γράφω μια ιστορία στην κουζίνα του πατρικού μου. Μικρός ήμουν πολύ πιο ματαιόδοξος. Έλεγα θα γράψω πράγματα που θα κάνουν επιτυχία. Όσο περνάν τα χρόνια το βλέπω διαφορετικά. Και μόνο το ότι η συγγραφή γέμισε τη ζωή μου και πέρασα καλά κάποιες ώρες από εκείνη την πρώτη απόπειρα στην κουζίνα του πατρικού μου, που ότι προβλήματα μπορεί να είχα με τους γονείς μου, με τον εαυτό μου, με τους φίλους μου μπορούσα κάποιες ώρες να προσηλώνομαι εκεί και να απογειώνομαι με αυτά που έγραφα και να νιώθω μια πληρότητα ψυχική, είναι μεγάλο δώρο. Όπως και το ότι κάποιοι άνθρωποι περάσανε πολύ καλά διαβάζοντας τα κείμενά μου και ένιωσα ότι τους πρόσφερα κάτι. Αυτά τα δύο μόνο να μείνουνε νομίζω τυχερός άνθρωπος νιώθω. Αλλά απάντηση στο πώς γράφεις, γιατί γράφεις δεν υπάρχει νομίζω.

Βρήκατε αρωγούς στην αφετηρία της συγγραφικής σας διαδρομής;

  Εγώ πιστεύω ότι την τύχη σου την φτιάχνεις. Οπότε και αυτούς που θα σε βοηθήσουνε τους βρίσκεις εσύ. Δηλαδή εν μέρει είναι τύχη, αλλά να έχεις και εσύ ανοιχτά τα μάτια σου και να είσαι αρκετά θαρραλέος να διεκδικήσεις πράγματα. Θυμάμαι όταν είχα γράψει τα πρώτα μου διηγήματα και πριν βγούνε καλά καλά μπήκα να αγοράσω ένα βιβλίο στις εκδόσεις Κέδρος και ήταν εκεί ένας συγγραφέας, ο Μένης Κουμανταρέας, και πήρα τότε ένα βιβλίο του, που λεγόταν Η κυρία Κούλα και μου λέει η κοπέλα στο ταμείο είναι και ο συγγραφέας εδώ να σας βάλει ίσως μια αφιέρωση. Είχα αγωνία και αφού βρήκα το θάρρος τού είπα ότι γράφω και εγώ, να σας στείλω να μου πείτε τη γνώμη σας. Και μου είπε ναι και γίναμε και φίλοι μακροπρόθεσμα, με αυτόν που ήταν ήδη ένας φτασμένος τότε συγγραφέας. Αν εγώ δίσταζα… είναι εκείνος που με συνέδραμε ή εγώ που βρήκα το θάρρος; Στην δε αρχή μού είπε ότι αν ο ίδιος είχε περιοδικό δεν θα τα έβαζε τα κείμενά μου, δηλαδή τα Κομματάκια τότε, γιατί του φάνηκαν υπερβολικά φανταστικά, μη ρεαλιστικά. Αλλά και εκεί δεν απογοητεύτηκα. Από εσάς εξαρτάται να διεκδικήσετε τα όνειρά σας ή τι θέλετε. Να είστε επίμονοι, γιατί αν τα παρατάτε εσείς, ποιος θα έρθει;

Πώς βιώσατε αυτή την πρώτη συγγραφική περίοδο: με βεβαιότητες, με ανασφάλειες, με ενθουσιασμό;

  Ενθουσιασμό. Τρελό ενθουσιασμό. Έτυχα και σε μία γενιά που για πρώτη φορά άρχισε να υπάρχει τηλεόραση. Εγώ πρώτη φορά 20 χρονών έδινα συνέντευξη σε τηλεόραση. Έτρεμε η φωνή μου, είχα αμηχανία, τρακ. Άρχισα να κάνω ραδιόφωνο, όταν ήμουν στον στρατό που πάλι έτρεμε η φωνή μου, αλλά επέμεινα. Δηλαδή υπήρχε ευχαρίστηση και ενθουσιασμός. Ήμασταν και τυχεροί, γιατί ως γενιά μάς δόθηκε η δυνατότητα να κάνουμε πράγματα που δεν μπορούσανε οι προηγούμενοι. Νομίζω ότι ο ενθουσιασμός είναι μια πολύ καλή λέξη. Και η ικανοποίηση ότι κάνεις αυτό που σου αρέσει, που σε γεμίζει.

  Βέβαια, αυτά τα λέμε αναδρομικά. Τότε δεν ήθελα να γίνω σίγουρα συγγραφέας. Ήθελα να γίνω πιο πολύ μουσικός. Τραγούδαγα και έπαιζα κιθάρα. Είχαμε ένα συγκρότημα, εδώ στο Περιστέρι, και αμφιταλαντευόμουν μέσα μου. Έχω τραγουδήσει και στους Φατμέ. Είχα μανία με τη μουσική. Ενώ τα έζησα και ξέρω άμεσα την πρώτη ύλη, δεν έχω γράψει πολύ για αυτό, ένα βιβλίο μόνο, ο Μαύρος Γάμος. Μπορεί άλλοτε. Αμφιταλαντευόμουν. Μερικές φορές μεταμφιέζονται και τα όνειρά μας. Δηλαδή μπορεί να έχετε ένα όνειρο που θα το εγκαταλείψετε στη διαδρομή. Σημασία έχει να επιμένετε και να προχωράτε και να τα αναπτύσσετε όλα αυτά. Μου έμειναν στοιχεία μετά, καθώς έκανα τον μουσικό παραγωγό και έβαζα τραγούδια. Σου μένουν αυτά, αλλά δεν έκανα και αυτό που φανταζόμουν στα δεκαεπτά.

Πόσο έχετε αλλάξει συγγραφικά μέσα στον χρόνο; Γλωσσικά, τεχνικά, θεματικά; και Τι θεωρείτε εξέλιξη σε έναν συγγραφέα;

  Ζηλεύω τον εαυτό μου εκείνης της περιόδου, γιατί δεν μπορώ να γράψω τόσο απλά, δηλαδή γράφω πιο περίπλοκες φράσεις, πιο μπερδεμένες. Είναι πιο δύσκολο να γράφεις μακροπερίοδες φράσεις, τις λένε και σεντόνια, με περίπλοκη σύνταξη. Επίσης έκανα καριέρα γράφοντας την πραγματικότητα, όχι το σπάνιο, αλλά το κανονικό, αυτό που ζούσαμε όλοι, οπότε δεν χρειαζόταν να το γράφω με περίπλοκες φράσεις. Μικρός ήμουν λίγο ο καπετάν Φασαρίας, δεν ήμουν ο τύπος που διάβαζε μόνο. Είναι περίεργο από μια μεριά ότι εγώ έγραψα και όχι άλλοι πιο κλεισμένοι στον εαυτό τους. Αλλά όλες οι περιπτώσεις υπάρχουνε. Δεν νομίζω πως υπάρχει κανόνας υποχρεωτικά. Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουνε καριέρα κόντρα στις δυνατότητές τους.

  Ως προς την εξέλιξη, εξέλιξα τον τρόπο έκφρασης. Έγιναν πιο μακροπερίοδες οι εκφράσεις μου, με τρόπο που δεν μπορώ να ξαναγυρίσω στην απλότητα που είχαν τα πρώτα γραπτά, αλλά αυτά είναι και θέματα ύφους. Πιστεύω ότι το ύφος έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο. Υπάρχουν δύο κατηγορίες συγγραφέων. Αυτοί που θεωρούν το ύφος σημαντικότερο και αυτοί που θεωρούν το περιεχόμενο σημαντικότερο. Εγώ θεωρώ το περιεχόμενο σημαντικότερο και θεωρώ ότι το περιεχόμενο διαμορφώνει και τον τρόπο που θα ειπωθούν τα πράγματα. Εξέλιξη ήταν να προχωρήσω προς θέματα που με έφεραν και εμένα σε πολύ δύσκολη θέση προκειμένου να πω μια αλήθεια όπως την καταλάβαινα. Γιατί έχω γράψει θέματα που ήταν έντονα ερωτικά. Θέματα που ήταν ακραία και συνάντησαν αντιδράσεις. Το ότι είχα το κουράγιο να τα κάνω, το θεωρώ μέρος αυτής της εξέλιξης. Ο συγγραφέας καλό είναι να λέει την αλήθεια και αυτό έχει κόστος. Δυσαρεστεί, ενοχλεί ανθρώπους. Αυτό το θεωρώ μέρος της εξέλιξής του. 

Όταν γράφετε τα βιβλία σας, η πορεία είναι ευθύγραμμη από την αρχή έως το τέλος ή γράφετε ανακατεμένα κομμάτια και στη συνέχεια τα ενώνετε;

  Όχι δεν είναι ευθύγραμμη. Επίσης πολλές φορές αντιστέκεται το βιβλίο. Ξεκινάω να το γράψω και δεν γράφεται. Κολλάω, το παρατάω. Με τον καιρό έχω βρει διάφορους τρόπους για να το προσεγγίζω. Ας πούμε πολύ λίγοι άνθρωποι καταλαβαίνουν αυτό που εγώ ονομάζω «πόρτα» στο γράψιμο. Δηλαδή  οι πολλοί νομίζουν ότι η Ιλιάδα μιλάει για τον Τρωικό πόλεμο, ενώ η «πόρτα» και η βασική δομή του έργου είναι η μήνις του Αχιλλέα, ο θυμός, το μένος του Αχιλλέα με τον Αγαμέμνονα. Ένας που γράφει πρέπει να βλέπει τα πράγματα έτσι. Έτσι και εγώ πρέπει να ανακαλύψω από ποια πόρτα θα μπω και πρέπει να δω την ιστορία μέσα από αυτό το πρίσμα. Αυτό μπορεί να σε απελευθερώσει να γράψεις. Το ανάλογο με την Ιλιάδα συμβαίνει και στον Οιδίποδα τύραννο του Σοφοκλή. Ο μέσος θεατής ήξερε τον μύθο. Ο Σοφοκλής δεν παρουσιάζει τον μύθο γραμμικά αλλά την ημέρα που ο Οιδίποδας μαθαίνει ότι αυτός είναι φταίχτης, αυτή είναι εν προκειμένω η ιστορία. Το να δεις τη δομή, την «πόρτα» της ιστορίας είναι μέρος της διδασκαλίας του πώς γράφει κάποιος.

Είναι περισσότερο η ιδέα ή η πλοκή αυτή που καθοδηγεί τη συγγραφή ενός βιβλίου σας;

  Και τα δύο. Καταρχάς υπάρχουν βιβλία που δεν έχουν καθόλου πλοκή. Όχι δικά μου τόσο. Εγώ βάζω συχνά πλοκή. Αλλά υπάρχουν και βιβλία που παρουσιάζουν μια στατική κατάσταση. Πιστεύω πάρα πολύ στην πλοκή, στην αφήγηση μιας ιστορίας. Είναι το πιο λαϊκό είδος και το πιο δραστικό. Θεωρώ ότι οι μεγάλοι συγγραφείς έχουν και ύφος και πλοκή. Όπως τα έργα του Σαίξπηρ. Έχει πλοκή σχεδόν πάντα.

Ποιος/Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας Έλληνες ή ξένοι συγγραφείς; Έχουν επηρεάσει το έργο σας;

  Έχω πάρα πολλούς. Έχω γράψει και βιβλία για συγγραφείς. Ένα βιβλίο που έφερα στις καθηγήτριές σας αφορά σε Έλληνες συγγραφείς και λέγεται Λίγη ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Έχω πάρει συνεντεύξεις από διάφορους συγγραφείς και έχω γράψει και για βιβλία τους. Καταρχάς θεωρώ ότι αγαπημένος συγγραφέας είναι αυτός που με κάνει να γράφω και εγώ. Ο πιο αγαπημένος μου συγγραφέας  είναι ο Steven King, ο οποίος με κάνει να γράφω, όταν τον διαβάζω αλλά και για έναν άλλο λόγο, επειδή τον υπερασπίστηκα από το 1995 που στην Ελλάδα δεν ήταν πολύ γνωστός. Με έβρισαν οι κριτικοί και το λογοτεχνικό κατεστημένο. «Διαβάζεις αυτόν που είναι σκουπιδιάρης και λέει για βρικόλακες», μου έλεγαν. Αλλά είναι φοβερός αφηγητής. Έχετε δει προφανώς τις ταινίες με βάση τα βιβλία του. Μετά μου κόλλησε η ετικέτα. «Αυτός που υπερασπίστηκε τον Steven King»…. Βέβαια, είναι ένας από τους συγγραφείς με τις πιο πολλές πωλήσεις στον κόσμο. Πάντως πολλοί είναι εκείνοι που με ενέπνευσαν. Νομίζω ότι συγγραφέας γίνεται κανείς διαβάζοντας πολύ και γράφοντας. Οπότε αναγκαστικά πρέπει να έχεις και κάποιους που σου «πηγαίνουν». 

Υπάρχουν συνήθως πραγματικοί άνθρωποι πάνω στους οποίους στηρίζετε τους χαρακτήρες των βιβλίων σας ή προτιμάτε να επινοείτε χαρακτήρες;

  Δεν προτιμάω τίποτα. Με καταδυναστεύουν διάφορες ιδέες και τους παραδίδομαι. Για παράδειγμα, το βιβλίο που εξέδωσα πέρυσι και λέγεται Ανέγγιχτη, έχει πρωταγωνιστή τον Καζαντζάκη, που είναι και αυτός ένας από τους αγαπημένους μου συγγραφείς. Αντιμετώπισε για χρόνια στην Ελλάδα κυνηγητό από την Εκκλησία και από το Κράτος, απαγόρευαν τα βιβλία του… Όταν ήμουν μικρός ήταν διωκόμενος συγγραφέας. Θυμάμαι που άκουγα θείους μου να συζητούν για τον Καζαντζάκη και τον αντιμετώπιζαν σαν τον Τσε Γκεβάρα, σαν επαναστάτη. Βέβαια, οι ίδιοι δεν ήξεραν από λογοτεχνία, αλλά έβλεπαν ότι τον κυνηγούσε το κατεστημένο, οπότε τον θεωρούσαν «δικό  τους»…

  Υπάρχει μια περίφημη υπόθεση για αυτόν, όπου η πρώτη του γυναίκα τον κατηγορούσε ότι δεν είχε σαρκική επαφή μαζί της, και γι’ αυτό ο τίτλος του βιβλίου μου είναι Ανέγγιχτη. Έχω βάλει να γράφει την ιστορία η ίδια η πρώτη του γυναίκα. Ο  Καζαντζάκης για πολλά χρόνια ακολουθούσε ένα δόγμα θρησκευτικό της Ανατολής που έλεγε ότι όσο λιγότερο ενδίδεις στη σαρκική επαφή, τόσο πιο πολύ κερδίζεις σε πνευματικότητα. Έτσι, ο Καζαντζάκης είχε βάλει τον εαυτό του σε ένα είδος αυτοσυγκράτησης, ώστε να κερδίσει σε πνευματικότητα. Αυτό σήμερα μας φαίνεται αρκετά παρανοϊκό. Πάντως αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο τον κατηγορούσε η γυναίκα του. Δεν γνωρίζουμε αν αυτό είναι αλήθεια.

  Χρόνια ήθελα να γράψω για αυτόν τον συγγραφέα και τελικά ήρθε η ώρα να συμβεί πέρυσι…. Προσπαθώ και εγώ να ξεμπλέξω. Πως μπαίνει κάποιος σε κάτι παλιά σπίτια, που έχουν ιστούς αράχνης και προσπαθεί να τους απομακρύνει… Πολλές φορές νιώθω αυτό το πράγμα. Δηλαδή, θέλω να γράψω και πέφτω πάνω σε εμπόδια. Και προσπαθώ να τα αντιμετωπίσω. Δεν είναι και τόσο απλό. Είναι ένα είδος μάχης με τα πράγματα. Δεν ξέρω αν σας διαφωτίζω και πολύ…

Με ποιο από τα βιβλία σας ή από τους ήρωές σας είστε πιο «δεμένος»;

  Είμαι πιο δεμένος με αυτά που έχουν αγνοηθεί ή χτυπηθεί. Πριν δέκα χρόνια εξέδωσα ένα βιβλίο με τίτλο Λεσβία, το οποίο κυνηγήθηκε πολύ άσχημα.  Στην επαρχία, στη Βόρεια Ελλάδα δεν το έπαιρναν τα βιβλιοπωλεία. Πίστευαν ότι θα θεωρηθεί εξώλης και προώλης το βιβλιοπωλείο που θα το πουλούσε. Και δεν το έπαιρναν. Τώρα, βέβαια, παίρνω την «εκδίκηση της γυφτιάς», γιατί γυρίζεται και ταινία. Βρίσκεται στο στάδιο του μοντάζ. Αλλά αυτά τα βιβλία για τα οποία έχουν υπάρξει αντιδράσεις, αυτά μου μένουν πιο πολύ. Γιατί νιώθω ότι τα έχουν αδικήσει ή ότι τους έχουν φερθεί άσχημα. Αλλιώς νιώθω πιο δεμένος με το καινούριο βιβλίο που πρόκειται να βγάλω. Γιατί νιώθω ότι πρέπει να το υπερασπιστώ λίγο παραπάνω.

 Η μαθητεία στα πλαίσια της δημιουργικής γραφής μοιάζει με τον τρόπο που εσείς μαθητεύσατε στην τέχνη σας και αντλήσατε τις επιρροές σας; Τι σημαίνει για εσάς δημιουργική γραφή; Βοηθάει έναν νέο άνθρωπο που επιθυμεί να ασχοληθεί με τη συγγραφή και πώς;

  Δεν είμαι σίγουρος. Παρόλο που εγώ είχα δασκάλους και παρόλο που διδάσκω δημιουργική γραφή, πιστεύω ότι τα καλύτερα μαθήματα τα δίνεις μόνος σου στον εαυτό σου. Καλό κάνει και η δημιουργική γραφή, αλλά δεν θα κάνει κάποιον ατάλαντο Σαίξπηρ. Η δημιουργική γραφή θα τον κάνει να οργανώσει λίγο καλύτερα αυτά που κάνει ο ίδιος. Δεν θα γίνεις κάτι άλλο από αυτό που είσαι. Σίγουρα δε γράφεις επειδή κάνεις δημιουργική γραφή, δε γράφεις τα καλύτερα βιβλία επειδή κάνεις δημιουργική γραφή. Ή επειδή έχεις ένα δάσκαλο. Είναι ένα θέμα που παλεύεις με τον εαυτό σου, με τις δυσκολίες σου. Μπορεί να σας κάνω ένα μάθημα δημιουργικής γραφής και ο καθένας από εσάς να καταλάβει διαφορετικά πράγματα. Δεν είναι και τόσο απλό, δηλαδή να διδαχτείς από κάτι τέτοιο, από ένα μάθημα.

Λέτε: «Mέσα στον αφιλόξενο αυτό κόσμο, μ’ αρέσει να διαβάζω και να πλάθω ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος. Nα παραμυθιάζομαι και να παραμυθιάζω.  Tίποτ’ άλλο». Γράφετε για τους άλλους ή για εσάς;  

  Για μένα γράφω. Βέβαια, δεν γράφω για να τα βλέπω μόνο εγώ. Σκέφτομαι και τους άλλους. Αλλά η αρχική ευχαρίστηση είναι για μένα. Και νιώθω και πολύ τυχερός. Σε μια τέτοια χώρα που δεν πολυδιαβάζει, που δεν έχει βιβλιοθήκες, έχω καταφέρει να γράψω πολλά βιβλία που επιθυμούσα να γράψω και διαβάστηκαν. Έχουν τυπωθεί γύρω στις 300.000 αντίτυπα των βιβλίων μου. Νιώθω πολύ ευγνώμων. Και όχι μόνο αυτό. Συναντώ ανθρώπους και μου λένε: «Έχω διαβάσει τόσα βιβλία σας!» Και εγώ λέω : «Δόξα τω Θεώ». Θα μπορούσε αυτό το άτομο, μετά την ανάγνωση του δεύτερου βιβλίου, να πει «Στοπ…μέχρι εδώ. Έχει και άλλους συγγραφείς». Οπότε και αυτό το σκέφτομαι, αλλά σίγουρα γράφεις για σένα. Εξάλλου δεν ξέρεις τι θέλουν να διαβάσουν οι άλλοι. Αν ξέραμε, θα γράφαμε όλοι επιτυχημένα. Ποιος θα ήθελε να γράφει αποτυχημένα; Εννοώ σε επίπεδο κυκλοφορίας. Γιατί υπάρχουν και βιβλία που μακροπρόθεσμα θα φανούν καλύτερα από άλλα.

  Ας πούμε για τον Παπαδιαμάντη, που τον ξέρουν οι πάντες. Ωστόσο λίγοι γνωρίζουν ότι δεν είχε εκδώσει ποτέ βιβλίο όσο ζούσε. Στα χρόνια του  θεωρούσαν ότι ήταν εντελώς για πέταμα. Όμως ο Παπαδιαμάντης έμεινε. Και γι’  αυτό τα βιβλία του Παπαδιαμάντη που εκδόθηκαν μεταγενέστερα – δε μιλώ για τα μεγάλα του μυθιστορήματα- αλλά για τα διηγήματα, αποτελούν προϊόντα του εκάστοτε εκδότη ή επιμελητή που φτιάχνει την κάθε συλλογή. Ο Παπαδιαμάντης δεν είχε πει θα βγάλω αυτό το βιβλίο με αυτά τα διηγήματα. Πολλές φορές εκδίδονται Λαμπριάτικα ή Χριστουγεννιάτικα διηγήματα, επειδή ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης, όταν ζούσε, έγραφε στις εφημερίδες. Όταν έπαιρναν άδεια οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας για Χριστούγεννα ή Πάσχα, φώναζαν τον Παπαδιαμάντη που ήταν διαθέσιμος και του έλεγαν «Γράψε κάτι», για να γεμίσουν τις σελίδες τους. Και έτσι έχει γράψει πάρα πολλά Λαμπριάτικα ή Χριστουγεννιάτικα διηγήματα. Ο Παπαδιαμάντης, όμως, δεν τα είχε γράψει για να εκδοθούν σε βιβλίο. 

Γράφετε παραμύθι/ αφήγηση ή παραμυθία;

  Απ’ όλα έχω γράψει. Είναι χαρακτηριστικό μου ότι γράφω ρεαλιστικά και αποτυπώνω αυτά που γίνονται γύρω μας. Έχω γράψει και ένα βιβλίο που λέγεται Μοιρολα3 και γράφεται Μοιρολα και μετά έχει το νούμερο 3 (Μοιρολα3). Μιμείται πολύ τα ξένα τραγούδια που γράφουν για παράδειγμα  “4you”. Σ’  αυτή την περίπτωση έχω διασκευάσει το Παραμύθι χωρίς όνομα της Πηνελόπης Δέλτα. Το έχω μεταφέρει στο μέλλον, λίγο σαν επιστημονική φαντασία που απεικονίζει την εποχή μας αλλά σε πιο έντονο βαθμό. Δηλαδή, είναι Χριστούγεννα και έχει καύσωνα, δεν λειτουργούν οι ηλεκτρικές συσκευές γιατί έχουν χαλάσει, έχουν καεί όλα τα δάση, έχουν ξεραθεί τα ποτάμια, οι υπολογιστές είναι χαλασμένοι… Το σκηνικό δηλαδή είναι σημερινό αλλά ταυτόχρονα είναι παραμύθι, είναι αλληγορικό και η χώρα λέγεται  «Μοιρολα3». Εκεί ζουν οι ήρωες. Το βασιλόπουλο στο βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα το έχω κάνει πριγκίπισσα. Θεωρώ ότι οι γυναίκες σήμερα είναι σε ανοδική πορεία.

Συνεχίζεται στο επόμενο άρθρο

Αυτοπορτρέτο, αυτοβιογραφία, selfie

Περιστέρι, 9/5/2023

Στο πλαίσιο της επίσκεψής μας στο Ίδρυμα Λασκαρίδη, στις 23/2/2023, οι μαθητές που συμμετείχαν στην επίσκεψη – ομάδα Φιλαναγνωσίας και μαθητές του Γ3 – προχώρησαν στη ρηματική αποτύπωση του αυτοπορτρέτου τους με αφορμή το αυτοπορτρέτο της Frida Kahlo. Η πρωτοτυπία της σκέψης και της φαντασίας και η δημιουργικότητα της γραφής αποτυπώνονται στα κείμενα – αυτοπορτρέτα των παιδιών. Με την ολοκλήρωση και αυτής της σχολικής χρονιάς κρίναμε απαραίτητο να αναρτήσουμε τα κείμενα ανώνυμα, καθώς δεν έχει σημασία η απόδοση των εικόνων σε πρόσωπα όσο οι ίδιες οι εικόνες και η διανοητική και συναισθηματική ευαισθησία που αυτές αποπνέουν.

………………………………………………….

Στο παρασκήνιο  θα υπάρχουν αφηρημένες μαύρες και γκρι σκιές. Θα φορούσα ένα άσπρο καλοκαιρινό φόρεμα. Γύρω από τα μαλλιά  και τον λαιμό μου θα υπήρχε ένα πλέγμα από κόκκινα τριαντάφυλλα με αγκάθια. Το πρόσωπό μου θα είχε μία ήρεμη έκφραση…..

………………………………………………….

Με φαντάζομαι ανέκφραστο, σε ένα πολύ σκοτεινό σκηνικό, φορώντας μία απλή άσπρη μπλούζα, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Πάνω από το κεφάλι μου λάμπει σε μία μεγάλη απόσταση ένα πολύ θερμό φως που γίνεται όλο και πιο έντονο με την απόσταση. Βρίσκομαι σε έναν άδειο δρόμο και το μόνο πράγμα που διακρίνεται στο βαθύ σκοτάδι, είναι λευκές μπλούζες σαν τη δική μου απλωμένες στον δρόμο και το πεζοδρόμιο….

………………………………………………….

Θα έβαζα τον εαυτό μου να χαμογελάει, γιατί σε αυτή την ηλικία δεν έχω και πολλά προβλήματα, οπότε αυτό θα έδειχνε πως είμαι ξέγνοιαστος. Το background  θα είχε χρώμα μαύρο, γιατί μου αρέσει προσωπικά σαν χρώμα. Και μπορεί να με έβαζα να φοράω ρούχα που μου αρέσουν…

………………………………………………….

Εγώ και πολλές γάτες στο  background   (και πάνω μου) και αστέρια πίσω…..

………………………………………………….

Κλειστό μέρος με κόσμο, ένα μέρος που μοιάζει οικείο, απέχει από τον μινιμαλισμό. Γύρω γύρω υπάρχουν τυχαία, μικρά πράγματα, που πρέπει να κάτσεις πολλή ώρα για να τα παρατηρήσεις όλα. Το κεντρικό πρόσωπο, που στην προκειμένη περίπτωση είμαι εγώ, κοιτάζει τον τέταρτο τοίχο, κοιτώντας τον θεατή.

………………………………………………….

Παρατηρώντας το πορτραίτο της Frida Kahlo  οραματίστηκα και εγώ το πορτραίτο που θα έφτιαχνα η ίδια για τον εαυτό μου. Το φόντο πίσω θα απεικονίζει μία θάλασσα καθαρή, ήρεμη και απομονωμένη. Πίσω θα αχνοφαίνεται ο ήλιος και σαν σύνολο θα αποπνέει κάτι γαλήνιο και ήρεμο. Εγώ θα βρίσκομαι στη μέση του πίνακα με τα μαλλιά μου κάτω, ελεύθερα και θα φοράω ένα μαύρο μπλουζάκι με βαθύ κόψιμο στο κέντρο. Θα είμαι ελαφρά βαμμένη και στο λαιμό μου θα φοράω το κολιέ που έχω χάσει (δυστυχώς ). Από πίσω μου δεν θα ήθελα να υπάρχει κάτι άλλο. Θέλω να είναι μία ήρεμη εικόνα. Ίσως να έφτιαχνα και ένα φίδι περιτριγυρισμένο γύρω μου. Είναι ένα ζώο που μου αρέσει , οπότε θα μπορούσα να το συμπεριλάβω.

………………………………………………….

Τοπίο: πολλοί άνθρωποι , λουλούδια, γαρύφαλλα, μαργαρίτες, σημαίες, ηλιοβασίλεμα. Γύρω μου υπάρχουν οι φίλοι μου που γελούν, άλλοι χορεύουν σε κύκλο και άλλοι τραγουδούν. (Όλα αυτά στο Πανεπιστήμιο). Εγώ θα έχω σγουρά μαλλιά  πιασμένα με ένα ηλιοτρόπιο. Στο λαιμό μου το κλασικό κολιέ με το αστεράκι, κόκκινο σκούρο κραγιόν και θα χαμογελάω. Στα αυτιά μου θα φοράω μακριά σκουλαρίκια.

………………………………………………….

Θα καθόμουν σε μια καρέκλα και θα φορούσα ρούχα βικτωριανής εποχής και θα κρατούσα μία λευκή μαλλιαρή γάτα!!

………………………………………………….

Στο πίσω μέρος κυρίαρχος η Φύση

και μπροστά καχύποπτος Εγώ,

τα ρούχα μου μάλλον casual και αλυσίδα στον λαιμό.

Δίπλα μου στέκει αγέρωχος ο σκύλος μου,

φίλος πιστός πάντα καλός,

χαλάρωσε μου λέει λίγο,

μα του αποκρίνομαι: «Άσε να ξέρω εγώ».

Παύλος Σιδηρόπουλος

Το πορτραίτο το δικό μου δεν θα είχε κάποια σχέση με της Frida που μόλις παρακολουθήσαμε. Φαντάζομαι τον εαυτό μου να στέκεται όρθιος με ένα ύφος σοβαρό. Να φαίνονται όλες οι λεπτομέρειες του προσώπου μου, καθώς στη συνέχεια θα με παρατηρώ με μεγάλη προσήλωση. Το βλέμμα θα είναι κανονικό, ελαφρά χαρούμενο, γιατί καθώς θα το κοιτώ θα αισθάνομαι μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τον εαυτό μου. Θα είμαι χωρίς μακιγιάζ , ώστε να μπορέσω να με αποδεχτώ όπως είμαι. Θα φοράω ένα απλό κολιέ και από ρούχα θα φοράω μια κοντή  μαύρη μπλούζα. Στο background  έχω σκεφτεί τον παλιό μου μικρό εαυτό, υπερήφανο για αυτό που κατάφερε να κάνει, διότι αν μου δινόταν η ευκαιρία να φτιάξω ένα πορτραίτο δείχνοντας τον εαυτό μου, θα αρνιόμουν, γιατί θα φοβόμουν την αντίδραση του κόσμου, όταν θα το έβλεπαν.  Γι’  αυτό λοιπόν επιλέγω το παλιό κοριτσάκι να κοιτάζει εμένα στο σήμερα  χαρούμενο. Πέρα από αυτό, το υπόλοιπο φόντο θα είναι ένα άσπρο χρώμα.

………………………………………………….

Αν είναι να είχα ένα δικό μου πορτραίτο θα ήμουν στη μέση. Ακριβώς στη μέση. Το πρόσωπό μου θα φαινόταν ξεκάθαρα και τα μαλλιά μου θα ήταν πίσω. Το πρόσωπό μου θα ήταν ανέκφραστο, χωρίς χαρά ή θυμό. Άψυχο,  εκτός από τα μάτια μου που θα είχαν μια λάμψη – ελπίδα. Στο λαιμό μου θα υπήρχε ένα αιματοβαμμένο χέρι να με πνίγει. Πίσω μου θα ήταν σκοτάδι. Και μέσα σε αυτό το σκοτάδι θα ήταν κάποιος που το πρόσωπό του δε θα φαινόταν καλά. Θα φαινόταν μόνο το μισό του πρόσωπο…. Με ένα δολοφονικό βλέμμα και ένα διαβολικό χαμόγελο. Πίσω από αυτό τον άνθρωπο θα κυριαρχούσε το απόλυτο σκοτάδι…

………………………………………………….

Ένα παράθυρο ανοιχτό.  Κοιτάζω μπροστά. Πρόσωπο, μνήμες, προοπτικές, ορίζοντας όλα μπροστά μου. Ο εκάστοτε παρατηρητής του πορτρέτου πίσω μου και από αυτόν η άλλη μαρτυρία της ύπαρξής μου. Τα υπόλοιπα είναι όσα εγώ είδα, όσα εγώ έζησα εκεί μπροστά μου. Αεράκι δροσίζει το πρόσωπό μου, κάνει τα μαλλιά μου να κυματίζουν, αποκαλύπτει στοιχεία της μορφής μου.

………………………………………………….

Με αφορμή την αυτοπροσωπογραφία της Frida Kahlo , το πορτραίτο μου θα απεικόνιζε στο πρώτο επίπεδο εμένα, με ρούχα χρώματος σκούρου και ανοιχτού καφέ, θα φορούσα ένα κολιέ με φεγγάρι, μικρά σκουλαρίκια και ελαφρό μέικ απ. Στο δεύτερο επίπεδο, πίσω από εμένα θα απεικονιζόταν ένα νυχτερινό τοπίο με μοναδικό φως, αυτό των αστεριών, μια θάλασσα στον ορίζοντα και ένα καράβι να φεύγει σε άγνωστο προορισμό.

………………………………………………….

Θα έκανα το ακριβώς αντίθετο από τη Frida Kahlo, αν ζωγράφιζα το πορτραίτο μου, δηλαδή θα έβαζα για background  σκοτεινά χρώματα, για να συμβολίσω τη σκοτεινή περίοδο που πέρασα και θα με έκανα με φωτεινά χρώματα και χρωματιστά ρούχα και κοσμήματα, για να συμβολίσω την αλλαγή της ψυχολογίας και της ζωής μου μετά από την «χάλια» περίοδο.

………………………………………………….

Με αφορμή το πορτραίτο της Frida Kahlo  θα έφτιαχνα και εγώ ένα αντίστοιχο που να με περιγράφει στο μέλλον. Στον πίνακα, θα βρισκόμουν στο κέντρο μέσα σε ένα αεροπλάνο που θα γυρνούσε όλον τον κόσμο, θα ήμουν ευτυχισμένος και χαμογελαστός. Δίπλα μου θα είχα τα παιδιά μου και την γυναίκα μου που θα είναι και αυτοί ευδιάθετοι, γεμάτοι ενέργεια. Από πίσω θα υπήρχε ένα παράθυρο, η ημέρα θα ήταν ηλιόλουστη και η εποχή καλοκαίρι.

………………………………………………….

Ντισκόμπαλα στο background με το φως να αντικατοπτρίζεται προς όλες τις κατευθύνσεις σε  όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Στη μέση του πορτραίτου θα βρίσκομαι εγώ που θα κοιτάζω το φως με θαυμασμό (υποθέτω, λοιπόν, πως είμαι γυρισμένος στο πλάι,  side profile  ή κάτι τέτοιο).  Στο  background επίσης φαίνονται μορφές ανθρώπων ( λογικά  drag queens ).

………………………………………………….

Το φόντο:  μια θάλασσα, την ώρα που ο ήλιος δύει.

Κίνηση:    η κίνηση της εικόνας θα είναι απαλή, ανεπαίσθητη σχεδόν, ένα ελαφρύ αεράκι δίνει ζωή στο τοπίο.

Εγώ:    θα κάθομαι αγέρωχος και σκεπτικός….κατά μήκος του ορίζοντα….σαν κάτι να με ταλανίζει.

Ρούχα:    χωρίς παπούτσια, για να τονίσω την αίσθησή μου με τη Γη, μόνο με ένα παντελόνι και ένα πουκάμισο λευκό, που θα δείχνει την ελπίδα για το μέλλον.

Στη μιαν άκρη της ακτής, μια αμυγδαλιά ξερή να δηλώνει τα χρόνια που χάθηκαν, στην άλλη μεριά, μιαν άλλη που μόλις πέταξε βλαστό, να δείχνει προς το μέλλον.

………………………………………………….

Το φόντο του πορτραίτου μου θα ήταν κόκκινο. Στο κέντρο  θα ήμουν εγώ, χωρίς κάποια έκφραση. Τα μαλλιά μου θα ήταν πιασμένα ψηλά, δεμένα με μια μαύρη κορδέλα. Θα φορούσα μια άσπρη μπλούζα και στον λαιμό μου ένα χρυσό κολιέ, το οποίο στο κέντρο του θα είχε δύο φτερά αγγέλου.

………………………………………………….

Εγώ με σαλιγκάρια και λουλούδια από τον Μπομπ Σφουγγαράκη. Επίσης φοράω φωτοστέφανο και το φεγγάρι είναι καράβι.

της Ουρανίας Σολομωνίδου

Ο συγγραφέας

Ο Ματ Χέιγκ είναι Βρετανός συγγραφέας βιβλίων για παιδιά και ενήλικες. Γεννήθηκε το 1975 στο Σέ Φιλντ και μεγάλωσε στο Νιού Αρκ του Νοτινχαμσάιρ. Σπούδασε στο Hull University και στο Leeds University και σήμερα ζει στο Γιορκ. Αφού διηύθυνε τη δική του εταιρεία διαδικτυακού μάρκετινγκ και εργάστηκε σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης στην Ισπανία, έγινε συγγραφέας πλήρους απασχόλησης. Γράφει για διάφορες εθνικές εφημερίδες, συμπεριλαμβανομένων των The Guardian και The Independent. Από το 2015 , ο Xέιγκ είναι παντρεμένος με την Andrea Semple και ζουν στο Μπράιτον του Σάσσεξ, με τα δύο τους παιδιά.

Τα έργα του, μεταξύ των οποίων το απομνημόνευμα Λόγοι να μείνεις ζωντανός και το βραβευμένο μυθιστόρημα Πώς να σταματήσεις τον χρόνο, έχουν βρεθεί στην κορυφή της λίστας των μπεστ σέλερ τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στις ΗΠΑ. Το μυθιστόρημά του Μεσάνυχτα στη βιβλιοθήκη αγαπήθηκε από εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο, διακρίθηκε ως το δημοφιλέστερο μυθιστόρημα του 2020 στην ψηφοφορία των αναγνωστών του Goodreads, μεταφράστηκε σε περισσότερες από 40 γλώσσες, ενώ πρόκειται να μεταφερθεί στον κινηματογράφο.

Υπόθεση

Η Νόρα Σίντ, 35 χρονών, ανύπαντρη, ζει μία βαρετή ζωή γεμάτη τύψεις, στο Μπέντφορντ (Bedford) της Αγγλίας. Έπειτα από την απόλυση της από τη Θεωρία των Χορδών, την απομάκρυνση του Λίο από τα μαθήματα πιάνου που του δίδασκε, την ανακοίνωση του ηλικιωμένου γείτονα της πως δεν χρειάζεται πια να του φέρνει τα χάπια από το φαρμακείο και τον θάνατο του γάτου της Βολτς, νιώθοντας πως έχει απογοητεύσει τους πάντες και κυρίως τον εαυτό της, η Νόρα δεν είναι σίγουρη αν αξίζει να συνεχίσει να ζει. Έτσι, μια νύχτα, όταν σημαίνουν ακριβώς μεσάνυχτα, έπειτα από υπερβολική δόση χαπιών, θα περιέλθει σε μία κατάσταση ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο και θα βρεθεί μπροστά σε μια βιβλιοθήκη, τα ράφια της οποίας συνεχίζονται στο άπειρο και ο χρόνος δεν κυλάει κανονικά, παρά είναι σταματημένος στις 00:00. Εκεί, θα την υποδεχθεί η βιβλιοθηκάριος του παλιού της σχολείου, κα Ελμ, η οποία και θα την καθοδηγήσει.

Όχθη ποταμού στο Bedford

Κάθε βιβλίο αντιπροσωπεύει μια πύλη σε μια άλλη παραλλαγή του τι θα μπορούσε να ήταν η ζωή της. Καθώς διαβάζει τους τόμους, της επιτρέπεται να έχει πρόσβαση σε διαφορετικές εκδοχές της ζωής της. Θα κληθεί, όμως, να απαντήσει στο ερώτημα: «Θα είχε κάνει κάτι διαφορετικό αν είχε την ευκαιρία να αναιρέσει αυτά για τα οποία μετάνιωσε;».

Πρώτη ζωή είναι ακόμα με τον Νταν και έχουν μαζί μια παμπ στο Λίτλγουορθ, μια ζωή που πάντα ήθελε. Είναι, όμως, πραγματικά δικό της το όνειρο; Έπειτα, μια ζωή όταν μετακόμισε στην Αυστραλία με την κολλητή της Ίζι. Κάτι, όμως, πάει στραβά και καταλήγει να μένει μόνη της μαζί με την περίεργη συγκάτοικο της σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Σίδνεϋ. Επόμενη στάση, μια ζωή που ο Βόλτς είναι ζωντανός, όχι όμως για πολύ. Αργότερα, μια άλλη ζωή, που δεν εγκατέλειψε τελικά ποτέ την κολύμβηση στην εφηβεία της,  καταφέρνοντας να γίνει τελικά μια επιτυχημένη πρωταθλήτρια και ολυμπιονίκης, η οποία είχε πλέον αποσυρθεί στα 28 της χρόνια. Μια ακόμη έκπληξη θα την περιμένει σε τούτη τη ζωή, όταν θα ανακαλύψει πως ο πατέρας της δεν είχε πεθάνει ποτέ από καρδιακό επεισόδιο, όπως συνέβη στην αρχική της ζωή, αλλά ζει υγιής και ξαναπαντρεμένος. Ούτε αυτή η ζωή, όμως, την ικανοποιεί. Στην επόμενη ζωή την περιμένουν πάλι εκπλήξεις, καθώς είναι παγετολόγος στην Αρκτική. Εκεί γνωρίζει τον Ούγκο, έναν «κυλιόμενο», όπως και η ίδια. Έτσι αποκαλεί το είδος τους, αφού και αυτός είναι περιφερόμενος ανάμεσα σε διάφορες ζωές. Μετά την παραλίγο επίθεση μιας πολικής αρκούδας, που φέρνει την Νόρα κοντά στον θάνατο, κάτι μέσα της αλλάζει. Θέλει να ζήσει. Πάλι, όμως, κάτι δεν της αρέσει.

Συνεχίζοντας να εκπληρώνει ζωές, που ποτέ δεν έζησε, από το Βιβλίο των Τύψεων της, επιλέγει μια ζωή που παραμένει στους Labyrinths, το μουσικό συγκρότημα του αδελφού της Τζόε από τα εφηβικά τους χρόνια, μόνο που ο ίδιος δεν είναι πλέον εκεί. Η Νόρα επιστρέφοντας πάλι στη βιβλιοθήκη στεναχωρημένη από την τελευταία της στάση, καταλαβαίνει κάποια στιγμή πως αυτά δεν είναι πραγματικά δικές της επιλογές, αλλά ανεκπλήρωτες επιθυμίες άλλων, που κατέληξαν στο Βιβλίο των Τύψεων της.

Μετά από όλες αυτές τις διαφορετικές εμπειρίες, η επιθυμία της να ζήσει γίνεται όλο και πιο συνειδητή. Έτσι αποφασίζει να γίνει δημιουργική και να δοκιμάσει καινούργιες επιλογές που δεν είχε σκεφτεί ποτέ ως τώρα, όπως το  να διευθύνει ένα οινοποιείο με τον Μεξικάνο σύζυγό της ή να γίνει βοηθός σε καταφύγιο σκυλιών. Όμως τίποτα δεν είναι αρκετό. Πουθενά δεν νιώθει πραγματικά ολοκληρωμένη. Σε κάθε ζωή που εισέρχεται, αισθάνεται ότι λαμβάνει τον ρόλο του παρατηρητή, σαν να παίρνει τη θέση κάποιου άλλου στα μέσα της ιστορίας, ακόμα και αν αυτός ο άλλος είναι στην πραγματικότητα μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού της.

Κάποια στιγμή, η Νόρα θυμάται πως ο γείτονας της, ο Ας, της είχε ζητήσει κάποτε να βγούνε. Έτσι, δοκιμάζει να ανοίξει το βιβλίο όπου είχε δεχτεί ως δώρο σε αυτό το ραντεβού. Η Νόρα ανακαλύπτει μια ζωή που πιστεύει ότι είναι η καλύτερη από όσες έχει δοκιμάσει ως τώρα, όπου έχουν μια μικρή κόρη τη Μόλι και ένα σκυλί, τον Πλάτωνα. Σ’  εκείνη τη ζωή, η Νόρα έχει φτιάξει τη σχέση της με τον Τζόε και εκείνος είναι ευτυχώς παντρεμένος. Η Νόρα πιστεύει ότι αυτή μπορεί να είναι η ζωή που θέλει να ζήσει. Ωστόσο, όταν επιστρέφει στη γενέτειρά της, καταλαβαίνει  ότι η απουσία της είχε αντίκτυπο. Η Νόρα βλέπει ότι ο γείτονάς της, τον οποίο συνήθιζε να βοηθάει, κατέληξε να μετακομίσει σε μια μονάδα φροντίδας. Το μουσικό κατάστημα στο οποίο δούλευε ως πωλήτρια έκλεισε και ο μαθητής της στη μουσική, ο Λίο, κατέληξε να έχει κακές συναναστροφές αντί να ανακαλύψει την ικανότητά του στο πιάνο.

Μετά και από αυτή τη ζωή, η Νόρα επιστρέφει στη βιβλιοθήκη, η οποία αρχίζει να καταρρέει, δίνοντας της την ευκαιρία να ζήσει πραγματικά μια ζωή που εκείνη θέλει. 00:01, 00:02, 00:03… Η Νόρα έχει στη διάθεση της 1 λεπτό μέχρι να βρει το άγραφο βιβλίο που της έδειξε η κα Έλμ στον ενδέκατο διάδρομο, τρίτο ράφι από κάτω, και να γράψει η ίδια τη δική της ιστορία.

Κριτική του βιβλίου

Τα Μεσάνυχτα στη Βιβλιοθήκη είναι ένα πρωτότυπο και πραγματικά ενδιαφέρον βιβλίο που κεντρίζει αυτόματα το ενδιαφέρον του αναγνώστη και τον βάζει σε σκέψεις σε σχέση με τα αναπάντητα ερωτήματα για τη ζωή που ξεπηδούν από τις σελίδες του. Μέσα από τις ζωές που επιλέγει η Νόρα, ανακαλύπτει καινούργιες πτυχές του εαυτού της και δοκιμάζει νέα ενδιαφέροντα που δεν είχε σκεφτεί ποτέ ως τότε. Παράλληλα, παρέχεται πλήθος πληροφοριών για πρόσωπα, γεγονότα, στοιχεία από το μακρινό παρελθόν ή το πιθανό μέλλον, την κβαντομηχανική, επιστημονικές και ψυχολογικές πληροφορίες, τη φιλοσοφία, την οικολογία και την ιστορία, αλλά και πληροφορίες σχετικά με τη μουσική, τη λογοτεχνία και την τέχνη γενικότερα, μιας και τα ενδιαφέροντα και οι ασχολίες της Νόρας αλλάζουν από ζωή σε ζωή. Πρόκειται για ένα βιβλίο με άμεση και αυθόρμητη γραφή, που παρασύρει και προβληματίζει τον αναγνώστη, αφήνοντας τον να ταυτιστεί ελεύθερα με τους ήρωες του.

της Μαυριανού Ανδριάνας

Νιώθω χαμένος… Σε μια κοινωνία όπου Κανείς δεν μιλάει, αλλά Όλοι ξέρουν. Φοβούνται… Φοβούνται τις αντιδράσεις, φοβούνται να νιώσουν, φοβούνται να εκφραστούν και να παραδεχτούν ότι έτσι είναι ευτυχισμένοι. Οι φοβισμένοι αρνούνται και κλείνονται στον εαυτούς τους. Κι εγώ αρνήθηκα ό,τι μπορεί να νιώθω. Φοβήθηκα να ζήσω μία ζωή, που για κάποιους φαντάζει λανθασμένη. Όμως εγώ ξέρω και θέλω να ζήσω τη μοναδική ζωή που με κάνει ευτυχισμένο, χωρίς ταμπέλες, χωρίς το δίλημμα σωστού ή λάθους.

Όλοι μας θυμώνουμε, απογοητευόμαστε και καθώς ενηλικιωνόμαστε ο θυμός, ο φόβος, η απογοήτευση, η ανασφάλεια φαντάζουν τόσο δύσκολα να τα διαχειριστούμε. Φαντάζει ευκολότερο να αποδεχτούμε το σύνολο και να αγνοήσουμε τα πραγματικά μας θέλω. Σε μία κοινωνία της αποξένωσης, του διαδικτύου των απρόσωπων και επιφανειακών σχέσεων.

Κι όταν τελικά υπάρξει αυτός ο ένας, ο μοναδικός, αληθινός δικός σου άνθρωπος που πραγματικά νοιάζεσαι για κείνον… εκείνος να διστάζει, να απομακρύνεται, να μην αποδέχεται ο ίδιος τον εαυτό του και τα θέλω του, εγκλωβισμένος και αυτός στα στερεότυπα της κοινωνίας. Αμφισβητούν την ευτυχία και τις επιλογές του και τον παροτρύνουν ή ακόμα και τον πιέζουν να αλλάξει αδιαφορώντας για τις ψυχικές του επιπτώσεις. Τον παροτρύνουν να ξεφύγει από αυτά που εκείνοι αποκαλούν “μία φάση”, έναν πειραματισμό, έναν παρορμητισμό της νιότης.

Κι εσύ; Τι κάνεις; Ποιος είναι ο ρόλος σου, όταν βλέπεις ότι τα υποτιθέμενα “όρια” δεν σε αφήνουν να αναπνεύσεις, σε πνίγουν; Να ζήσεις ελεύθερος, να κάνεις τις επιλογές σου χωρίς να σε κρίνουν από την ηλικία, το φύλο, τη σεξουαλική σου προτίμηση, τα χρήματα, το κοινωνικό επίπεδο; Πώς θα καταφέρεις αλήθεια να οραματιστείς, να ελπίζεις, να κρατηθείς, να χαθείς, να ονειρευτείς και τελικά να ζήσεις υπερβαίνοντας εσύ ο ίδιος τα σύνορα; Τα σύνορα που – για να ονειρευτείς, να οραματιστείς,  να ελπίζεις, να κρατηθείς, να χαθείς και να ερωτευτείς –  εσύ δημιουργείς. Δεν μπορείς να εμπιστευτείς τη ζωή σου σε κάποιον που δεν έχει τη δύναμη να αντέξει τη δική του. Νιώθω χαμένος…

Αναζητώ την ελευθερία μου, τη δική μου ελευθερία, αδιαφορώντας για τα αδιάκριτα βλέμματα, τα καυστικά και περιπαικτικά σχόλια των δήθεν, όλων εκείνων που τα ξέρουν όλα, τα πράττουν όλα σωστά και είναι δήθεν ευτυχισμένοι. Θα προσπαθήσω, θα διεκδικήσω, θα ματώσω, θα πονέσω, θα πέσω κάτω αλλά θα επιβιώσω, θα σηκωθώ, θα ορθώσω το ανάστημά, θα σπάσω τα δεσμά κι αυτό που μέχρι χθες φάνταζε άπιαστο, θα γίνει πραγματικότητα μου, το δικό μου όνειρο, η δική μου ευτυχία… Και έπειτα θα συλλογίζομαι ότι τελικά δεν ήταν και τόσο δύσκολο…

Γρετσίστα Ελπίδα 

Το απόσπασμα που αναφέρεται στις πανελλήνιες εξετάσεις μού έκανε εντύπωση, γιατί, παρόλο που εκτυλίσσεται πολλά χρόνια πριν, συνεχίζει να είναι κάτι που μας απασχολεί έντονα ακόμα και σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, το άγχος για τις πανελλήνιες και η αγωνία που επικρατεί την ώρα της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων που περιγράφεται στο απόσπασμα είναι παρόμοια με αυτό που έχω βιώσει κοντά σε οικεία πρόσωπα που περίμεναν τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών. Επιπλέον και ως μαθήτρια που δεν έχει δώσει ακόμα πανελλήνιες μπορώ να ταυτιστώ με τους ήρωες, αφού η αγωνία αυτή υπάρχει έντονη σε όλο το λύκειο και, βέβαια, φαντάζομαι ότι κορυφώνεται τη μέρα των αποτελεσμάτων, όπως τονίζεται και στο κείμενο.

Σολομωνίδου Ουρανία

Το απόσπασμα που αναφέρεται στις σχέσεις ενός εκ των ηρώων της ιστορίας με τους γονείς του μού κέντρισε έντονα το ενδιαφέρον, μιας και αποτυπώνεται έντονα η ένταση και η πίεση που βιώνουμε τα παιδιά αυτής της ηλικίας από τους γονείς. Ειδικότερα, το άγχος για καλούς βαθμούς και την επίτευξη των μελλοντικών στόχων, είναι κάτι που ανησυχεί τα παιδιά και τους γονείς, οι οποίοι θέλουν ένα καλό μέλλον για τα παιδιά τους. Οι καυγάδες και οι εντάσεις είναι έντονο χαρακτηριστικό της ηλικίας αυτής. Πολλές φορές ακόμα οι γονείς έχουν υψηλές προσδοκίες για τα παιδιά τους, λόγω των ανεκπλήρωτων επιθυμιών που είχαν νεότεροι, προκαλώντας έτσι μεγαλύτερο άγχος και πίεση σε αυτά. Οι στερεοτυπικές βλέψεις τους, που θέλουν τα παιδιά να εισαχθούν σε ένα καλό πανεπιστήμιο ή μια καλή σχολή, στερούν αρκετά συχνά την ελευθερία των παιδιών και βάζουν εμπόδιο στα όνειρά τους.

 Ξυθάλη Νάντια

Καθ’ όλη την έκταση του κειμένου είναι αισθητή η παρουσία του ραδιοφωνικού σταθμού. Μπορεί να μην εξυπηρετεί κάποιο σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής, αλλά μου ήταν ιδιαίτερα αγαπητός. Παραδόξως, αυτό το συνειδητοποίησα μόνο όταν διάβασα τη φράση «Ήταν η τελευταία εκπομπή του Δημήτρη του ’94». Ό,τι και να συνέβαινε στους χαρακτήρες ο σταθμός ήταν πάντα εκεί, και η λήξη του έκανε τα πάντα να γίνουν ξαφνικά αληθινά. Ένιωσα απερίγραπτη ανακούφιση όταν διάβασα ότι τελικά θα συνεχιστεί από τον Άρη. Απ’ ό,τι φαίνεται ούτε εγώ ούτε οι χαρακτήρες δεν μπορέσαμε να αποδεχτούμε το τέλος του ραδιοφωνικού σταθμού.

Η ομάδα Φιλαναγνωσίας του 14^ου Λυκείου Περιστερίου είχε τη χαρά να υποδεχθεί στην αίθουσα εκδηλώσεων του σχολείου μας τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο στις 28/3/2023. Ο ίδιος με ιδιαίτερη ευγένεια αποδέχθηκε την πρόσκλησή μας και με φυσικότητα και αμεσότητα διαχειρίστηκε την επικοινωνία του με τους μαθητές μας.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης έγινε παρουσίαση του συνολικού του έργου από τις υπεύθυνες του προγράμματος – Μάρη Δήμητρα και Γαζή Αγγελική – αλλά και ειδική αναφορά στο βιβλίο του Διόδια, το οποίο είχε αποτελέσει αντικείμενο μελέτης της ομάδας. Διαβάστηκαν από μαθητές της ομάδας μικρά αποσπάσματα του βιβλίου,  προκειμένου το κοινό της εκδήλωσης – μαθητές του σχολείου, οι οποίοι είχαν εκφράσει σχετικό ενδιαφέρον παρακολούθησης– να γνωριστεί με τον τρόπο γραφής του, ενώ η ανάγνωση συμπληρώθηκε με τη διατύπωση της προσωπικής ανταπόκρισης των μαθητών στα σχετικά αποσπάσματα. Ακολούθησε σειρά ερωτήσεων προς τον συγγραφέα, τις οποίες έθεσαν τα μέλη της ομάδας και στις οποίες ο ίδιος με άνεση και αμεσότητα τοποθετήθηκε. Ερωτήματα έθεσαν στη συνέχεια και οι μαθητές που παρακολουθούσαν ως κοινό την εκδήλωση.

Ήταν μια πλούσια σε ερεθίσματα συνθήκη, η οποία μπορεί άμεσα αλλά και σε εύρος χρόνου να κινητοποιήσει σκέψεις, αντιδράσεις και προβληματισμούς.

Κείμενο παρουσίασης του συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλου

Παρουσίαση, 28/3/2023 

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος ως συγγραφέας εμφανίζεται στα ελληνικά γράμματα για πρώτη φορά το 1979 με το πεζογράφημά του «Κομματάκια», ενώ το 1982 ακολουθούν τα «Διόδια». Συνιστά βασικό εκπρόσωπο της πεζογραφικής γενιάς του ’80. Βεβαίως, αξίζει να επισημανθεί ότι ο όρος γενιά – ο οποίος σε γενικές γραμμές συνίσταται στην κοινή ηλικία, στην παράλληλη χρονικά εμφάνιση και συγγραφική παραγωγή και στις ανάλογες κοινωνικές αναφορές των δημιουργών –  προϋποθέτει μια λογική γραμμικής χρονολογικής γενεαλογίας και την ύπαρξη ξεκάθαρων ρευμάτων, τα οποία από τη δεκαετία του ’80 και μετά, και ειδικά ως προς την ποίηση, τίθενται υπό αμφισβήτηση.

Η μυθοπλασία, με έργα όπως «Διόδια», «Τζιτζίκια», «Ο εργένης», «Λούλα», «Η απίστευτη ιστορία της πάπισσας Ιωάννας», «Η επινόηση της πραγματικότητας», «Η αυτοκρατορική μνήμη του αίματος», «Η πιο κρυφή πληγή» και τελευταίο «Η ανέγγιχτη» βρίσκεται στο επίκεντρο της συγγραφικής του παραγωγής. Ωστόσο έχει προχωρήσει και στη συγγραφή βιβλίων που κινούνται  μεταξύ χρονικού, αυτοβιογραφίας και δοκιμίου – ενδεικτικά «Η δική μου Αμερική», «Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας», «Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας», «Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί»- ενώ έχει ασχοληθεί και με τη μετάφραση αποσπασμάτων από αρχαίους Έλληνες συγγραφείς (Ηρόδοτος, Ηράκλειτος, Λουκιανός).

Αντλώντας το υλικό του από τη σύγχρονη, κατά κύριο λόγο, ελληνική πραγματικότητα μεταπλάθει τα δεδομένα της σε ρεαλιστικό μυθοπλαστικό υλικό, με ισχυρά κοινωνικά ερείσματα και ανάλογη πολιτική και ψυχολογική πλαισίωση της δράσης και των χαρακτήρων του. Στο έργο του σκιαγραφείται ολόκληρη η κοινωνία μέσα στην εξέλιξή της στον χρόνο. Θέματά του συνιστούν: η ενηλικίωση, η φιλία, ο ατομικισμός αλλά και το συλλογικό γίγνεσθαι, ο νεοπλουτισμός, η παράδοση στην εξουσία του χρήματος, η οικονομική κρίση, οι υπαρξιακές ανησυχίες, τα αξιακά συστήματα και η κρίση τους, οι οικολογικές ανησυχίες, η λαγνεία, τα απωθημένα, οι νευρώσεις, οι αυταπάτες και το ψυχικό κενό μιας ολόκληρης εποχής. Δεν στέκεται στις παρυφές των θεμάτων του. Αντίθετα τολμά – με όρους βαθιάς ψυχογράφησης – να αγγίξει περιοχές δύσκολες, σκοτεινές, ακραίες. Με την ίδια τόλμη προσεγγίζει και τη σκοτεινή, αθέατη πλευρά των ανθρώπων, όπως αυτή αναπτύσσεται στον ιδιωτικό τους κυρίως βίο.

Ο τόπος της δράσης ποικίλει: οι δυτικές συνοικίες, το Περιστέρι συνδεδεμένο ισχυρά με τον μηχανισμό της μνήμης και της νοσταλγίας που πηγάζει από μια βιωμένη πραγματικότητα, η σύγχρονη Αθήνα, το κέντρο της, τα Εξάρχεια, ο ηλεκτρικός που διατρέχει την πόλη, τα βόρεια προάστια, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ο τόπος μετατοπίζεται σε μια δυστοπία που μετεωρίζεται ανάμεσα στο υπαρκτό και την αλληγορία. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η εφιαλτική δυστοπία δέχεται συγγραφικές «επιθέσεις» ειρωνείας και διακωμώδησης και διανοίγονται σε αυτήν χαραμάδες αισιοδοξίας. Ως προς τον χρόνο, ακολουθώντας τα χνάρια του τόπου, ο συγγραφέας αποτυπώνει το σήμερα, επιχειρώντας μια καταγραφή του υπαρκτού και διανοίγοντας δυνατότητες πανοραμικής θέασής του. Καταφέρνει να αποδώσει το κλίμα κάθε εποχής – δεκαετία ’80, ’90, 2000 – με την οποία ασχολείται αλλά και να πετύχει την εναρμόνιση παρόντος παρελθόντος, όπου αυτό χρειάζεται.

Η αφηγηματική και περιγραφική δεινότητα, η ειρωνεία για αυτά που τον ενοχλούν, τον κάνουν να ασφυκτιά ή τον εκπλήσσουν και η κινηματογραφική δράση είναι γνωρίσματα του έργου του. Εξόχως ενδιαφέροντα είναι και τα τεκμήρια της λογοτεχνικής διακειμενικότητας που μπορούν να ανιχνευθούν σε κάθε του βιβλίο και τα οποία κυμαίνονται ενδεικτικά από την αμερικάνικη λογοτεχνία, τον Στίβεν Κινγκ και τον Νόρμαν Μέιλερ μέχρι τον Μπόρχες και τον Κάφκα, από την Πηνελόπη Δέλτα και τον Ροΐδη ως τον Καζαντζάκη κ.ο.κ.

Ωστόσο ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος δεν φέρει μόνο την ιδιότητα του συγγραφέα. Έχει εργαστεί ως ραδιοφωνικός παραγωγός αλλά και παρουσιαστής ραδιοφωνικής εκπομπής στο Πρώτο, Δεύτερο, Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ, στον Εν Λευκώ, στο Κανάλι 1, στο 105,5 Στο Κόκκινο. Έχει ασχοληθεί με τη διδασκαλία δημιουργικής γραφής στο ΕΚΕΒΙ αλλά και σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Έχει λειτουργήσει ως σύμβουλος ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας σε εκδοτικούς οίκους (Κέδρος, Λιβάνης), ως τακτικός συνεργάτης εφημερίδων και περιοδικών και αλλά και ως Επιφυλλιδογράφος. Έχει ασχοληθεί και με τη σεναριακή απόδοση τόσο δικού του έργου – τα «Διόδια» – για τηλεοπτική σειρά όσο και ομοτέχνων του, όπως η «Φανέλα με το νούμερο 9» του Μένη Κουμανταρέα, για τη μεταφορά του στον κινηματογράφο.

Στο επίκεντρο του δικού μας ενδιαφέροντος βρέθηκαν τα «Διόδια», δηλαδή το δεύτερο μέρος της τριλογίας «Η γενιά μου». Τα «Διόδια» πρωτοδημοσιεύτηκαν το 1982, με τον συγγραφέα να βρίσκεται περίπου στην ίδια ηλικία με τους ήρωές του κατά την περίοδο της συγγραφής. Η ιστορία τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του ‘70 με αρχές της δεκαετίας του ’80 και ήρωές της είναι μια παρέα εφήβων που προετοιμάζονται για τις εισαγωγικές εξετάσεις στο πανεπιστήμιο και ζουν το τέλος της εφηβείας τους. Η κριτική υποδέχθηκε εγκωμιαστικά το βιβλίο, ενώ το 1988 με σενάριο Β. Ραπτόπουλου και σκηνοθεσία Κ. Μαζάνη επιχειρήθηκε η τηλεοπτική του μεταφορά, σε τέσσερα επεισόδια για την κρατική τηλεόραση, με τα πλάνα να γυρίζονται σε φυσικούς χώρους, στο Περιστέρι, και με ερασιτέχνες ηθοποιούς.

Στα «Διόδια» αποτυπώνεται η καθημερινότητα τεσσάρων εφήβων εκείνης της εποχής, με όρους ρεαλισμού, αν ιδωθούν παροντικά, αλλά και ισχυρής νοσταλγίας υπό το πρίσμα του χρόνου που έχει πλέον μεσολαβήσει. Όλα είναι εκεί: το σχολείο και το φροντιστήριο, η πίεση των γονιών, οι ερωτικές ανησυχίες και οι απογοητεύσεις, οι ζήλιες και οι εντάσεις, η φιλία, οι ατελείωτες συζητήσεις, ο φόβος της αποτυχίας, οι αγωνίες και τα σχέδια για το μέλλον, ο θάνατος και η απώλεια αγαπημένων προσώπων, η αγάπη για τη μουσική και η λειτουργία ενός ερασιτεχνικού ραδιοφωνικού σταθμού, οι δυτικές συνοικίες, το Περιστέρι, η γειτονιά, οι εργατικές πολυκατοικίες, οι στάσεις των λεωφορείων, τα μπιλιαρδάδικα, η ντίσκο και οι εκδρομή με το βανάκι ως φυγή από το αστικό τοπίο αλλά και από την ίδια την καθημερινότητα χωρίς σαφή προορισμό.

Όλα αυτά αποδίδονται με απλότητα, φυσικότητα και ευθύτητα. Ο Β. Ραπτόπουλος δεν επενδύει εν προκειμένω στη σπανιότητα, την ιδιαιτερότητα, σε κάτι το υπαινικτικό και αινιγματικό. Καταπιάνεται με το υπαρκτό, το καθημερινό, με τις καταστάσεις που βίωναν οι έφηβοι εκείνης της εποχής και με κινηματογραφική πλοκή, φυσικούς διαλόγους και ανάλογους τόπους ανάπτυξης της δράσης καταφέρνει να αποδώσει μια εποχή. Οι χαρακτήρες των ηρώων του είναι διακριτοί, αναγνωρίσιμοι και καθόλου μονοδιάστατοι, καθώς μπορούν για παράδειγμα να μετεωρίζονται ανάμεσα στην τρυφερότητα και τη σκληρότητα. Τελικά, όπως πολύ εύστοχα παρατήρησε ο Σπύρος Τσακνιάς αναφερόμενος στο βιβλίο του Β. Ραπτόπουλου «Διόδια», «Παραφράζοντας τον Χάινριχ Μπελ, θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για “ομαδικό πορτρέτο με μια γενιά”».

Προβολή παρουσίασης Ραπτόπουλος Β.

της Ανδρονίκης Μητροπούλου

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα Λένα Μαντά 

Η Λένα Μαντά είναι Ελληνίδα συγγραφέας, η οποία γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1964, αλλά σε πολύ μικρή ηλικία ήρθε στην Ελλάδα. Η ίδια σπούδασε νηπιαγωγός χωρίς, όμως, να θελήσει ποτέ να ασκήσει το συγκεκριμένο επάγγελμα. Ασχολήθηκε με τα καλλιτεχνικά και την δημοσιογραφία. Μάλιστα, επί τρία χρόνια είχε δικό της θίασο κουκλοθεάτρου, όπου ανέβαζε έργα δικής της συγγραφής καθώς και δικές της διασκευές λαϊκών παραμυθιών. Επιπλέον, έχει δημοσιεύσει διάφορα άρθρα σε τοπικές εφημερίδες ενώ για δύο χρόνια ήταν διευθύντρια σε ραδιοφωνικό σταθμό των βορείων προαστίων, στον οποίο έκανε καθημερινά μια ενημερωτική εκπομπή. Σήμερα η Λένα Μαντά είναι παντρεμένη, έχει δύο παιδιά και ζει μόνιμα στο Καπανδρίτι.

Η Λένα Μαντά είναι συγγραφέας μυθιστορημάτων που οι υποθέσεις τους βρίσκονται πάντα μέσα στα πλαίσια της πραγματικότητας. Το πρώτο της βιβλίο με τίτλο «Τη μέρα που σε γνώρισα» κυκλοφόρησε το 2001 από τις εκδόσεις Λιβάνη ενώ, ακόμα δεκαοχτώ μυθιστορήματα της, καθώς και δύο συλλογές διηγημάτων της, έχουν εκδοθεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μερικά από αυτά έχουν μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες όπως είναι τα αγγλικά, τα ιταλικά, τα τουρκικά, τα κινέζικα, τα σέρβικα και τα βουλγαρικά. Συνολικά έχουν πουλήσει περισσότερα από 2,3 εκατομμύρια αντίτυπα. Το βιβλίο της με τίτλο «Βαλς με δώδεκα Θεούς» έγινε τηλεοπτική σειρά στον ANT1, με τηλεθεατές από όλη την Ελλάδα αλλά και την Κύπρο, να το παρακολουθούν. Ακόμη, το βιβλίο της με τίτλο με τίτλο «Ένα σπίτι δίπλα στο ποτάμι» έχει γίνει best seller. Τέλος, η συγγραφέας τα έτη 2009 και 2011 βραβεύτηκε από το περιοδικό Life & Style «Συγγραφέας της Χρονιάς», ενώ το 2016, στην κατηγορία «Ηρωίδα-Έμπνευση», για το μυθιστόρημά της «Μια συγγνώμη για το τέλος», της απονεμήθηκε το Βραβείο Κοινού των βιβλιοπωλείων PUBLIC.

Το πράσινο φόρεμα

Λίγα λόγια για την υπόθεση

Το βιβλίο με τίτλο «Το Πράσινο Φόρεμα» διαδραματίζεται σε δύο χρόνους. Το παρελθόν, Αθήνα 1960, και το παρόν, Αθήνα 2018. Η γιαγιά Μάγδα οργανώνει το τέλειο σκηνικό έτσι ώστε να αποτρέψει τον γάμο της εγγονής της, Κοραλίας, με έναν άντρα, τον οποίο η ίδια δεν εγκρίνει. Η γιαγιά Μάγδα, λοιπόν, με την βοήθεια ενός φίλου της γιατρού πείθει την οικογένειά της πως είναι ετοιμοθάνατη και επιθυμία της πριν φύγει είναι να δει την αγαπημένη της εγγονή. Έτσι η Κοραλία η οποία βρισκόταν στο εξωτερικό για ένα επαγγελματικό ταξίδι τα παρατάει όλα και γυρίζει πίσω στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή των Εξαρχείων για να δει την γιαγιά της. Προς έκπληξη της, όμως, όταν έφτασε διαπίστωσε πως η γιαγιά της δεν είχε τίποτα στην πραγματικότητα. Η γιαγιά Μάγδα αφού σιγουρεύτηκε πως έχει μείνει μόνη της με την εγγονή της άρχισε να της διηγείται την ιστορία για τον πρώτο της και μοναδικό έρωτα, η οποία έληξε άδοξα, με τον νεαρό τότε Αχιλλέα.

Αθήνα 1960

Η νεαρή Μαγδαληνή Χαρμαντά, κόρη ενός από τους πλουσιότερους άντρες της τότε Αθήνας, Θρασύβουλου Χαρμαντά, ετοιμάστηκε, φορώντας ένα πανέμορφο πράσινο φόρεμα, για να πάει σε ένα απογευματινό τσάι της οικογενείας Οικονόμου μαζί με την μητέρα της Ευαγγελία Χαρμαντά. Τέτοιου είδους εκδηλώσεις για τους νέους της εποχής αποτελούσαν αφορμή συνάντησης και διασκέδασης. Και ενώ η Μαγδαληνή δεν περίμενε να συναντήσει κάτι ιδιαίτερο εκεί, καθώς θα ήταν μαζεμένα μόνο παιδιά τα οποία γνώριζε από όταν ήταν μικρά, η τύχη έμοιασε να της χαμογελά. Εκείνο το απόγευμα η Μαγδαληνή γνώρισε τον όμορφο νεαρό Αχιλλέα. Οι δύο νέοι ερωτεύτηκαν αμέσως ο ένας τον άλλον, χόρεψαν και διασκέδασαν ενώ όταν έφτασε η ώρα του αποχωρισμού, η Μαγδαληνή και ο Αχιλλέας έκλεισαν ραντεβού για την επόμενη μέρα το απόγευμα στον εθνικό κήπο. Η Μαγδαληνή βρίσκοντας μία πειστική δικαιολογία για τους γονείς της, την επόμενη μέρα καταφέρνει να βγει από το σπίτι και να καταφθάσει στο σημείο όπου είχε δώσει ραντεβού με τον Αχιλλέα, ο ίδιος ήταν ήδη εκεί περιμένοντάς την. Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε ξανά και ξανά. Οι δύο ερωτευμένοι νέοι όταν ήταν μαζί έκαναν σχέδια για το κοινό μέλλον τους. Όμως βαθιά μέσα τους και οι δύο ήξεραν πως αργά ή γρήγορα θα έπρεπε να μπει ένα τέλος στην πλατωνική μέχρι τότε σχέση τους. Ο Αχιλλέας καταγόταν από φτωχή οικογένεια, δούλευε σχεδόν όλη μέρα για να καταφέρει να εξασφαλίσει ένα πιάτο φαγητό για την οικογένεια του καθώς και για να φτιάξει την προίκα των δύο μεγαλύτερων αδερφών του, αφού ο πατέρας του είχε πεθάνει στον πόλεμο, στο αλβανικό μέτωπο. Από την άλλη η Μαγδαληνή προερχόταν από μία πολύ πλούσια οικογένεια ενώ ο πατέρας της, Θρασύβουλος ήταν πολύ αυστηρός. Δυστυχώς, η ταξική αυτή διάφορα αρκούσε για να τους χωρίσει. Και ενώ οι ψίθυροι του κύκλου της Μαγδαληνής δυνάμωναν υποστηρίζοντας ότι ο Αχιλλέας δεν είναι παρά ένας προικοθήρας, εκείνος αποφάσισε να πάει μετανάστης στην Γερμανία να δουλέψει στις φάμπρικες μαζί με την μεγαλύτερη αδερφή του, Παναγιώτα. Δεν βρήκε το θάρρος όμως να ανακοινώσει αυτή του την απόφαση στην αγαπημένη του Μαγδαληνή.

Οι γονείς της Μαγδαληνής θα έφευγαν για ένα ολόκληρο σαββατοκύριακο κρουαζιέρα στο Σαρωνικό και εκείνη έμοιαζε αποφασισμένη να περάσει το διήμερο με τον Αχιλλέα. Έτσι, αφού χαιρέτησε τους γονείς της άρχισε να ετοιμάζετε για τη συνάντηση της με τον Αχιλλέα, περιποιήθηκε τον εαυτό της, φόρεσε ξανά το πράσινο φόρεμά της και έφυγε για το σημείο όπου είχε δώσει ραντεβού με τον αγαπημένο της. Ο Αχιλλέας δεν ήταν εκεί, όμως, να την περιμένει ως συνήθως. Η κοπέλα αποφάσισε να τον περιμένει αλλά μάταια εκείνος δεν θα ερχόταν, στη θέση του εμφανίστηκε ένας άλλος άντρας ο οποίος της έδωσε ένα γράμμα λέγοντάς της πως είναι από τον Αχιλλέα. Η κοπέλα τρομαγμένη για το τι μπορεί να έλεγε το γράμμα αποφάσισε να το διαβάσει σπίτι της όπου την περίμενε ακόμη μία έκπληξη αφού το ταξίδι των γονιών της είχε ακυρωθεί και εκείνοι είχαν γυρίσει σπίτι ψάχνοντάς την, ευτυχώς εκείνη βρήκε γρήγορα μία δικαιολογία και έπειτα ανέβηκε στο δωμάτιό της να διαβάσει το γράμμα του Αχιλλέα (σελ. 69-70). Η Μαγδαληνή διαβάζοντας το γράμμα κατέρρευσε, δεν μπορούσε να το πιστέψει.

Λίγο καιρό αργότερα πολλά υποσχόμενοι, με τεράστιες περιουσίες, άντρες κατέφθασαν να ζητήσουν την πανέμορφη Μαγδαληνή σε γάμο. Εκείνη, όμως, τους απέρριπτε όλους έναν προς έναν. Μέχρι που μπήκε στη ζωή της ο Σωκράτης Βέργος, αποφασισμένος να την κάνει γυναίκα του και τα κατάφερε. Η καρδιά της Μαγδαληνής, όμως είχε παγώσει και ήταν ανίκανη να αγαπήσει άλλον άντρα. (σελ. 103)

«Το πράσινο φόρεμα, μικρό μου, είναι το ρούχο της ευτυχισμένης μας ψυχής… είναι η τρέλα που έρχεται μόνο μία φορά στη ζωή μας… είναι το επίσημο ένδυμα του ασυγκράτητου, παθιασμένου, ανείπωτου έρωτα, που ωστόσο εντός σου αφουγκράζεσαι πως σηματοδοτεί κάτι πολύ παραπάνω: το ίδιο το πεπρωμένο!… Και το φοράς μόνο μία φορά!»

Αθήνα 2018

Η Κοραλία μετά από όσα άκουσε από την γιαγιά της μπήκε σε σκέψεις. Με τον Λίνο η ζωή της θα ήταν τακτοποιημένη, χωρίς εκπλήξεις και εντάσεις γεγονός που τελικά δεν ήξερε αν την ικανοποιούσε ή όχι. Το μόνο σίγουρο είναι πως δεν θα φορούσε ποτέ το πράσινο φόρεμα για εκείνον. Χαμένη στις σκέψεις η Κοραλία βρέθηκε σε μία Λίμνη κοντά στην Ιπποκράτειο Πολιτεία, εκεί γνωρίζει τον γοητευτικό πιλότο Κωσταντίνο Θαλασσή, ο οποίος, αν και η συνάντησή τους ήταν σύντομη, καρφώνεται στο μυαλό της. Σαν από μηχανής θεός έρχεται η είδηση του γάμου του αδερφού της με την κολλητή της φίλη Έρση, η οποία αν και ταράζει τα νερά στην οικογένεια καθώς η Έρση είναι αρκετά χρόνια μεγαλύτερη από τον Ιάσωνα, χωρισμένη και με ένα παιδί στέκεται αφορμή ώστε η Κοραλία να αναβάλει τον γάμο της με τον Λίνο. Στο μεταξύ καταιγιστικές είναι η αποκαλύψεις για το βίαιο παρελθόν του Λίνου με την Έρση την οποία είχε ξυλοκοπήσει και εκβιάσει στο παρελθόν. Η Κοραλία, ενώ είχε αναλάβει να παραλάβει το νυφικό της φίλης της, συναντιέται για τρίτη φορά τυχαία με τον Κωσταντίνο και αποφασίζουν να πάνε για έναν καφέ μαζί.

 Η μέρα του γάμου έφτασε και όλα ήταν υπέροχα μέχρι που η Κοραλία άθελά της στο τραπέζι του γάμου όταν βγήκε έξω κρυφάκουσε μια έντονη συζήτηση ανάμεσα στον Λίνο και την Έρση, ο οποίος ήταν έτοιμος να χτυπήσει ξανά την κοπέλα και θα το είχε κάνει αν δεν επενέβαινε ο πατέρας της και έπειτα η ίδια. Αφού η Κοραλία έμεινε μόνη της με τον Λίνο του ζήτησε να χωρίσουν επιστρέφοντάς του το δαχτυλίδι των αρραβώνων τους. Ο Λίνος εξοργίστηκε με αυτή της την κίνηση και, αφού την απείλησε, έφυγε.

 Η Κοραλία μετά τον χωρισμό της με τον Λίνο πήγε από το σπίτι τους με τον πατέρα της για να μαζέψει τα πράγματά της αλλά τίποτα δικό της δεν υπήρχε λες και δεν έζησε ποτέ εκεί μέσα. Θεώρησε το συμβάν, όμως, ως ασήμαντο. Λίγο καιρό μετά αποφάσισε να προχωρήσει τη ζωή της και να βγει ραντεβού με τον Κωσταντίνο, έτσι και έγινε. Με τον Κωσταντίνο το επανέλαβαν και φαινόταν να περνάει καλά μαζί του, μέχρι που σε ένα από τα ραντεβού τους εκείνος είχε αργήσει να φανεί. Η Κοραλία τον βρήκε τελικά ξυλοκοπημένο έξω από το αυτοκίνητό του. Ο ξυλοδαρμός του Κωσταντίνου σίγουρα δεν οφειλόταν σε απόπειρα ληστείας, αφού όταν συνήλθε ο ίδιος ομολόγησε στην Κοραλία πως οι φερόμενοι κακοποιοί, καθώς τον χτυπούσαν, είχαν αναφέρει ο όνομά της. Η Κοραλία συνέδεσε αμέσως το συμβάν με τον Λίνο αλλά δεν το ανέφερε στην αστυνομία ελπίζοντας να σταματήσει εκεί η οργή του. Όμως δεν σταμάτησε εκεί, η Κοραλία ένιωθε συνεχώς πως παρακολουθείται και φοβόταν να κυκλοφορήσει έξω χωρίς συνοδεία ειδικά αφού ο Κωσταντίνος έλειπε μακριά.

Ένα επαγγελματικό ταξίδι έρχεται να την βγάλει από την εφιαλτική καθημερινότητά της καθώς, ενώ το ταξίδι το περίμενε βαρετό και ανούσιο, στάθηκε η αφορμή για να γνωριστεί καλυτέρα με τον νέο προϊστάμενό της Άρη Αλαβάνο, τον οποίο αντιπαθούσε μέχρι τότε. Κάποια στιγμή το ταξίδι αυτό έφτασε στο τέλος του και η Κοραλία επέστρεψε ξανά στην κανονικότητα.

Ο Κωσταντίνος γύρισε από το ταξίδι του, επιτέλους, και μαζί με την Κοραλία αποφάσισαν να φύγουν για ένα διήμερο. Όμως κάπου στον δρόμο άρχισαν να υποψιάζονται πως κάποιος τους ακολουθεί. Η υποψίες τους βγήκαν αληθινές όταν το άλλο αυτοκίνητο έβγαλε το δικό τους από τον δρόμο γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα η Κοραλία και ο Κωσταντίνος να τραυματιστούν άσχημα. Στο μεταξύ ο Άρης είναι αποφασισμένος να βρει τον υπαίτιο για το ατύχημα της Κοραλίας καθώς και για ποιο λόγο του ζητήθηκε να την απολύσει από την εταιρεία.

Μετά το ατύχημα η Κοραλία κλείστηκε στον εαυτό της, φοβόταν μέχρι και να βγει από το σπίτι. Ο Λίνος είχε καταφέρει να την κάνει να φοβάται όχι μόνο για τη δική της ζωή αλλά και για τη ζωή των αγαπημένων της.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, λοιπόν, αποφασισμένη η Κοραλία να βάλει ένα τέλος σε όλο αυτό αποφάσισε να ακολουθήσει τον Λίνο σε μια έξοδο η οποία κατέληξε σε απαγωγή. Η Κοραλία βρέθηκε κλειδωμένη σε ένα σπίτι μαζί με τον Λίνο ο οποίος είχε σκοπό να την κρατήσει εκεί μέσα μέχρι να γυρίσει ξανά σε εκείνον.

Από την άλλη η οικογένεια της Κοραλίας, ο Άρης και αργότερα ο Κωσταντίνος αφού κατάλαβαν πως κάτι δεν πήγαινε καλά, κινούν γη και ουρανό για να την βρουν. Μόλις τα κατάφεραν, ο Άρης, ο Κωσταντίνος και ο αδερφός της έφυγαν αμέσως για το σπίτι όπου την κρατούσε ο Λίνος. Εκείνος προκειμένου να αποφύγει τη σύλληψη αυτοκτόνησε πέφτοντας από έναν γκρεμό.

Η ζωή της Κοραλίας, έπειτα από εκείνη την ημέρα, επανήλθε στο φυσιολογικό και η μόνη της έγνοια πλέον ήταν για τον ποιον θα φορούσε το πράσινο φόρεμα… Για τον Άρη ή τον Κωνσταντίνο;

Προσωπική ανταπόκριση στο κείμενο

Στο συγκεκριμένο βιβλίο μού έκανε μεγάλη εντύπωση ο τρόπος με τον οποίο παρουσιαζόταν ο ρόλος του θύτη και του θύματος και το πώς εναλλάσσονταν σε πολλές περιπτώσεις. Ακόμη, μου τράβηξε την προσοχή το ποσό πολύ η κοινωνική θέση και η οικονομική κατάσταση επηρέαζαν και έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.

Τέλος, το ενδιαφέρον μου στράφηκε και στο πόσο απόλυτος παρουσιαζόταν ο πρώτος και μοναδικός έρωτας της γιαγιάς Μάγδας, καθώς μέσα από τις αφηγήσεις της εξομολογήθηκε πως όχι απλά δεν αγάπησε ποτέ τον σύζυγό της αλλά ούτε κατάφερε να δείξει ουσιαστική αγάπη και ενδιαφέρον ακόμη και προς τα ίδια τα παιδιά της, επειδή ακριβώς, όπως και η ίδια αναφέρει, δεν ήταν δικά του παιδιά.

Αυτοπορτρέτο, αυτοβιογραφία, selfie:

Media, Λογοτεχνία και Τέχνη 

Το πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας μαζί με μαθητές του Γ3 βρέθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Λασκαρίδη, στον Πειραιά, προκειμένου να παρακολουθήσουν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Αυτοπορτρέτο, Αυτοβιογραφία, Selfie: Media, Λογοτεχνία και Τέχνη.

Η εισηγήτρια του προγράμματος κα Μελίνα Σιδηροπούλου, δημοσιογράφος- συγγραφέας, είχε ετοιμάσει μια αξιόλογη δράση προσανατολισμένη στους εξής στόχους:

• να γνωρίσουν τα παιδιά δημιουργούς που έχουν εντάξει την αυτοπροσωπογραφία και την αυτοβιογραφία στο έργο του/ της
• να γνωρίσουν διαφορετικές προσεγγίσεις του αυτοπορτρέτου
• να κατανοήσουν τι σημαίνει εσωτερικός διάλογος, αυτογνωσία και δημιουργική έκθεση της εικόνας και του εαυτού μας.

Το πρόγραμμα εξελίχθηκε ως εξής:

• Προβολή εικόνων από έργα εικαστικών
• Παραδείγματα λογαριασμών στα social media που κατορθώνουν να είναι δημιουργικά και παραδείγματα που κάνουν το εντελώς αντίθετο
• Δημιουργική άσκηση κατά τη διάρκεια της συνάντησης.

Κοινή είναι η εκτίμηση ότι ήταν μία αποδοτική συνάντηση, αποκαλυπτική των ενδιαφερόντων, της ευαισθησίας, της ενσυναίσθησης, της φαντασίας και της εν γένει δημιουργικότητας όλων των μαθητών που συμμετείχαν σε αυτή.

]]> https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/106/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/95 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/95#comments Wed, 22 Feb 2023 23:09:55 +0000 ΜΑΡΗ http://schoolpress.sch.gr/logografis2/?p=95 [...]]]> 22/11/1963 του Stephen King

της Μαρίας Γκίνη

Ο συγγραφέας

Ο Στίβεν Έντγουιν Κινγκ  γεννήθηκε το 1947 στο Πόρτλαντ της πολιτείας του Μέιν των ΗΠΑ. Έχοντας γράψει πάνω από πενήντα μυθιστορήματα και διακόσια διηγήματα, αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς βιβλίων θρίλερ και τρόμου. Τα βιβλία του έχουν πουλήσει συνολικά περισσότερα από 350 εκατομμύρια αντίτυπα  και πολλά από αυτά έχουν γίνει κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές σειρές και κόμικς. Έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις για το έργο του, ανάμεσα στις οποίες το Διεθνές Βραβείο Φαντασίας, τα βραβεία Bram Stoker, Locus, O. Henry, Hugo και άλλα, και έχει τιμηθεί για το σύνολο του έργου του με τον τίτλο του Μεγάλου Μαιτρ από την Ένωση Συγγραφέων Τρόμου αλλά και από την Ένωση Συγγραφέων της Αμερικής (2007).  Το 2003 το Εθνικό Ίδρυμα Βιβλίου των ΗΠΑ τού απένειμε το Μετάλλιο Διακεκριμένης Συνεισφοράς στα Αμερικανικά Γράμματα, ενώ το 2015 τιμήθηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα με το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών.

Οι ιστορίες του Κινγκ αφορούν συχνά σε καθημερινούς ανθρώπους, που βιώνουν φρικιαστικά και συνήθως υπερφυσικά γεγονότα. Ωστόσο έχει γράψει και έργα τα οποία δεν περιείχαν καθόλου ή έστω ελάχιστα υπερφυσικά στοιχεία, όπως οι νουβέλες Το πτώμα (The Body) και το Shawshank Redemption.

Ένα από τα βασικότερα γνωρίσματα στα μυθιστορήματα τρόμου του Κινγκ είναι το γεγονός ότι ο τρόμος καραδοκεί πίσω από εν πολλοίς τετριμμένα και καθημερινά πράγματα. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετοί πρωταγωνιστές στα έργα του είναι συγγραφείς ή έχουν συγγραφικές τάσεις. Πρόκειται για διχασμένες συχνά προσωπικότητες, που κατά κανόνα είναι αρνητικά φορτισμένες.

Όταν ο Στίβεν ήταν μόλις δύο ετών, το 1949, ο πατέρας του εγκατέλειψε την οικογένειά του, και έτσι  η μητέρα του αναγκάστηκε να μεγαλώσει μόνη της τον ίδιο και τον μεγαλύτερο αδερφό του, τον Ντέιβιντ. Μετά βίας μπορούσε να θρέψει την οικογένειά της με ευκαιριακές εργασίες και μετακόμιζε συχνά.

Ο Στίβεν Κινγκ έγραψε τις πρώτες του ιστορίες ήδη στην ηλικία των επτά ετών. Στον κινηματογράφο παρακολουθούσε συχνά ταινίες επιστημονικής φαντασίας, απ”  όπου προέρχεται και η προτίμησή του για τις ιστορίες τρόμου. Σε ηλικία δεκατριών ετών βρήκε μια κούτα γεμάτη με ανολοκλήρωτα χειρόγραφα του πατέρα του, κυρίως ιστορίες επιστημονικής φαντασίας και τρόμου. Στο αυτοβιογραφικό του έργο On Writing γράφει ότι αυτό λειτούργησε για εκείνον ως μια καθοριστική εμπειρία. Στην ηλικία των δεκαεννιά ετών εξέδωσε την πρώτη του ιστορία I was a Teenager Grave Robber στο περιοδικό Comics Review.

Από το 1966 έως το 1970 ο Κινγκ σπούδασε αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μέιν με υποτροφία. Αμέσως μετά την αποφοίτησή του ξεκίνησε να διδάσκει στο Χάμπτον του Μέιν ως καθηγητής αγγλικών. Το εισόδημά του, όμως, ήταν χαμηλό για να μπορέσει να συντηρήσει την οικογένειά του, λόγος για τον οποίο εργαζόταν τα βράδια ως σιδερωτής σε κατάστημα με πλυντήρια. Έτσι, του έμενε μόνο ελάχιστος ελεύθερος χρόνος, τον οποίο χρησιμοποιούσε για να γράφει μικρές ιστορίες. Αν και τα κατάφερνε πού και πού να πουλήσει κάποιες από αυτές, δεν μπορούσε να εξασφαλίσει το εισόδημά του με τη συγγραφή. Ήδη πριν από την επιτυχία του, ο Κινγκ έγραφε αρκετά μυθιστορήματα, τα οποία ωστόσο δεν είχαν γίνει αποδεκτά από τους εκδότες. Αργότερα τα δημοσίευσε επεξεργασμένα χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Ρίτσαρντ Μπάχμαν (Richard Bachman).

Από τη ζωή του συγγραφέα δεν έλειψαν οι δυσκολίες. Ο Στίβεν Κινγκ ξεκίνησε από πολύ νωρίς να πίνει και κατέληξε, αρχικά χωρίς να το συνειδητοποιήσει, στον αλκοολισμό, ενώ αργότερα ξεκίνησε να παίρνει και  ουσίες, όπως αναβολικά και κοκαΐνη. Από το 1985 ο Κινγκ δεν ήταν μόνο εξαρτημένος από το αλκοόλ, αλλά και από την κοκαΐνη. Με τη βοήθεια της γυναίκας του, των φίλων του και μιας θεραπείας μπόρεσε να ξεπεράσει τις εξαρτήσεις του στις αρχές του 1990.

Σήμερα, ο συγγραφέας ζει στο Μπάνγκορ του Μέιν με τη σύζυγό του, τη μυθιστοριογράφο Τάμπιθα Κινγκ.

22/11/63 – Η υπόθεση

Ο τριανταπεντάχρονος καθηγητής Αγγλικής φιλολογίας Τζέικ Έπινγκ ζει ήσυχα στο Λίσμπον Φολς του Μέιν. Είναι ένας εργένης, τον οποίο η αλκοολική πρώην σύζυγός του εγκατέλειψε για έναν άλλον άντρα. Ώσπου μια μέρα δέχεται ένα απροσδόκητο τηλεφώνημα από τον φίλο του Αλ, ο οποίος του εκμυστηρεύεται ότι στο εστιατόριό του υπάρχει μία πύλη στον χρόνο που οδηγεί σε μια συγκεκριμένη μέρα του 1958.  Ο Αλ κάνει στον Τζέικ μια παράξενη και μάλλον παράλογη πρόταση: να γυρίσει στο παρελθόν και να προσπαθήσει να αποτρέψει τη δολοφονία του Κένεντ

Ο Τζέικ έχει πολλούς λόγου να δεχτεί. Κι έτσι ξεκινάει μια καινούρια ζωή ως Τζορτζ Άμπερσον στον κόσμο του Αϊζενχάουερ και του Έλβις, όπου τα αμερικανικά αυτοκίνητα είναι τεράστια, τα κορίτσια φοράνε σοσόνια και το κάπνισμα επιτρέπεται παντού.

Σε αυτόν τον κόσμο ο Τζον Κένεντι είναι ακόμη ένας νέος γερουσιαστής. Ο Τζέικ παρακολουθεί τον Λη Χάρβεϊ  Όσβαλντ, και προσπαθεί να καταστρώσει ένα σχέδιο για την εξόντωσή του έως τις 22/11/63. Το παρελθόν, όμως είναι πεισματάρικο, δεν του αρέσουν οι αλλαγές. Είναι ένας μηχανισμός που εμποδίζει τις μεγάλες αλλαγές. Έτσι, ο Τζέικ έρχεται αντιμέτωπος με εξωφρενικές καταστάσεις, λες και όλο το σύμπαν είναι εναντίον του. Μέσα σε όλη αυτή την ανασφάλεια, την αγωνία και την αβεβαιότητα, ο Τζέικ κάνει φίλους και ερωτεύεται παράφορα μια βιβλιοθηκάριο. Και τότε δημιουργούνται διάφορα διλήμματα, τα οποία ο  καθηγητής καλείται να αντιμετωπίσει. Στο Ντάλας το παρελθόν γίνεται ασφυκτικά αγωνιώδες και ο ρους της ιστορίας μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή.

Γενικές πληροφορίες

Το  22/11/63 είναι ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας με ιστορικά στοιχεία, που εκδόθηκε στις 8 Νοεμβρίου του 2011 και έγινε γρήγορα bestseller. Μάλιστα, έμεινε στη λίστα των New York Times Best Seller για 16 εβδομάδες.

                                               James Franco και Sarah Gadon στο 22.11.63 (2016)

Σύμφωνα με τον ίδιο τον συγγραφέα, εμπνεύστηκε το συγκεκριμένο μυθιστόρημα αρκετά χρόνια πριν εκδώσει το πρώτο του βιβλίο Carrie (1974). Ωστόσο θεώρησε ότι για ένα ιστορικό μυθιστόρημα απαιτούνταν περισσότερη έρευνα από αυτή που ήταν πρόθυμος να κάνει εκείνη την περίοδο, καθώς και μεγαλύτερο συγγραφικό ταλέντο από αυτό που διέθετε.

Η πρωτοτυπία του βιβλίου έγκειται στον ρομαντισμό που διαθέτει, γεγονός πρωτόγνωρο για τα έργα του Κινγκ. Επίσης, στα προηγούμενα έργα του, η καθημερινότητα διακόπτεται από κάποιον ανομολόγητο τρόμο. Στο 22/11/63 η καθημερινότητα εμπεριέχει τον τρόμο, που είναι πραγματικός και οικείος, και από τον οποίο κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει: πρόκειται για τον χρόνο.

Η κριτική μου

Το 22/11/63 είναι ένα βιβλίο τόσο ρεαλιστικό, που σε κάνει να σκέφτεσαι το ενδεχόμενο ο συγγραφέας να έχει όντως πρόσβαση σε μια πύλη του χρόνου. Οι περιγραφές της εποχής είναι πολύ παραστατικές, και ο συγγραφέας – ο οποίος ήταν παιδί εκείνη την περίοδο-  προβάλλει μια πειστική εικόνα της εποχής, ειδικά σε κοινωνικό επίπεδο. Δεν διστάζει μάλιστα να κατακρίνει και να σχολιάσει καυστικά τις κοινωνικές ανισότητες. Οι σελίδες του βιβλίου, παρόλο που είναι πολυάριθμες και πυκνογραμμένες, φεύγουν πετώντας.

Θέμα προς συζήτηση: Το φαινόμενο της πεταλούδας

Μικρά γεγονότα μπορούν να έχουν μεγάλες, τεράστιες επιπτώσεις. Η κεντρική ιδέα είναι ότι το πέταγμα μιας πεταλούδας στην Κίνα μπορεί σαράντα- ή τετρακόσια- χρόνια αργότερα να προκαλέσει τυφώνα στο Περού και αυτό μου προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον και προβληματισμό.

Σημεία που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση

• Ξεκίνησα, λοιπόν, θυμίζοντας στον εαυτό μου εκείνη την παλιά συμβουλή: Μην κοιτάζεις πίσω. Ποτέ μην κοιτάς πίσω. Πόσες φορές το λένε αυτό μέσα τους οι άνθρωποι ύστερα από μια εξαιρετικά καλή ( ή εξαιρετικά κακή) εμπειρία; Συχνά, υποθέτω. Και συνήθως η συμβουλή πάει χαμένη. Οι άνθρωποι είναι φτιαγμένοι για να κοιτάζουν πίσω. Γι’ αυτό μπορούμε και γυρίζουμε το κεφάλι μας.

• Με βρήκε να κάθομαι στο μπροστινό δωμάτιο και να ακούω τα φαντάσματα ανθρώπων που ήταν ακόμα ζωντανοί. Είχαν πολλά να πουν.

• Η Σέιντι με το ασημάδευτο πρόσωπο.
   Αυτή ήταν το σπίτι και η πατρίδα μου.

της Ελπίδας Γρετσίστα

 Εισαγωγικά

Το βιβλίο που επέλεξα είναι το Γκιακ, το οποίο γράφτηκε το 2014 από τον Δημοσθένη Παπαμάρκο και απέσπασε το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών – Ιδρύματος Πέτρου Χάρη και το βραβείο Διηγήματος/ Νουβέλας του περιοδικού Αναγνώστης.

Ο Δημοσθένης Παπαμάρκος γεννήθηκε το 1983 στη Μαλεσίνα Λοκρίδας, όπου και μεγάλωσε. Ήδη από τα σχολικά του χρόνια, ο πατέρας του τον ενθάρρυνε να γράψει κάποιο βιβλίο και, πράγματι, έγραψε τα πρώτα του μυθιστορήματα, Η αδελφότητα του πυριτίου και Ο τέταρτος ιππότης, σε μικρή ηλικία, ως μαθητής Γυμνασίου και Λυκείου. Πολλά χρόνια αργότερα, το 2012 κυκλοφόρησε η πρώτη του συλλογή διηγημάτων, Μεταποίηση. Έχει επίσης ασχοληθεί με τα κόμικς και τον κινηματογράφο. Το 2013, στο πλαίσιο της διδακτορικής του διατριβής για το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επισκέφτηκε την περιοχή της Μικράς Ασίας και το ταξίδι αυτό τον ενέπνευσε να ξεκινήσει να γράφει κάποια διηγήματα. Αυτά συγκεντρώθηκαν στο βιβλίο Γκιακ, το οποίο γνώρισε μεγάλη επιτυχία και εξαιρετικές κριτικές. Χαρακτηριστικό του Γκιακ είναι η χρήση του αρβανίτικου ιδιώματος της περιοχής όπου μεγάλωσε.

Για το βιβλίο

Το Γκιακ δεν αποτελεί ένα ενιαίο βιβλίο, αλλά εννιά διηγήματα στα οποία τα πρόσωπα και οι ιστορίες δεν σχετίζονται μεταξύ τους. Το κοινό που έχουν είναι ότι όλα τα διηγήματα είναι ιστορίες από την περίοδο του πολέμου στη Μικρά Ασία, τη μικρασιατική καταστροφή και την περίοδο μετά από αυτή. Γενικότερα το κοινό στοιχείο όλων των ιστοριών βρίσκεται στον τίτλο του βιβλίου Γκιακ που σημαίνει στα αρβανίτικα αίμα, συγγένεια εξ αίματος ή φόνος που γίνεται για λόγους εκδίκησης. Κάθε διήγημα παρουσιάζει έναν άντρα που έζησε την εποχή του πολέμου να αφηγείται σε έναν ακροατή κάποια ιστορία στην οποία κύριο ρόλο παίζει το γκιακ, με κάποια από τις τρεις σημασίες του. Γενικότερα με αυτές τις αφηγήσεις ο συγγραφέας καταφέρνει να καυτηριάσει με  έντονο τρόπο τη βαρβαρότητα του πολέμου και το πώς αυτός μπορεί να εξαχρειώσει πλήρως τους  ανθρώπους και να τους ωθήσει να βγάλουν το χειρότερο κομμάτι του εαυτού τους.

Στο βιβλίο περιγράφονται φρικιαστικές εικόνες από βιασμούς γυναικών από Έλληνες στρατιώτες, φόνοι για εκδίκηση, ο μαζικός ξεριζωμός των προσφύγων, όπως και πάρα πολλοί φόνοι στο πεδίο της μάχης. Οι εικόνες αυτές, όμως, περιγράφονται μέσα από τα μάτια ανθρώπων που έχουν γίνει μάρτυρες τους ή ακόμη από ανθρώπους που τις έχουν πραγματοποιήσει αλλά οι βάρβαρες συνθήκες του πολέμου τους είχαν κάνει, πολλές φορές, να νιώθουν περήφανοι για αυτές.

Γενικότερα στο βιβλίο διέκρινα δυο είδη ανθρώπων. Υπήρχαν αυτοί που η βία και η σκληρότητα του πολέμου είχαν διαστρεβλώσει πλήρως τις συνειδήσεις τους. Αυτοί είχαν μεταμορφωθεί σε φονιάδες που έβλεπαν παντού αίματα, ντουφέκια και γενικότερα τρόπο να προκαλέσουν κακό. Αυτοί ήταν συνήθως στρατιώτες που όταν επιστρέφουν πίσω στα χωριά τους είναι ανήμποροι να αντιληφθούν τα όσα δεινά έχουν προξενήσει και πολλές φορές είναι περήφανοι για αυτά^. γεγονός που προκαλεί την απαξίωση από το κοινωνικό σύνολο.

Υπήρχε, βέβαια, και η δεύτερη κατηγορία στην οποία ανήκαν οι στρατιώτες και γενικότερα οι άνθρωποι που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τον λόγο της τόσο μεγάλης βαρβαρότητας. Αυτοί είχαν βιώσει την πλήρη ματαίωση και πλέον όλες οι σκηνές βίας που είχαν παρακολουθήσει στοίχειωναν τις ζωές τους. Γενικότερα ζουν χωρίς ελπίδα για την ανθρωπότητα, μέσα στο σκοτάδι που ο πόλεμος είχε δημιουργήσεις στις ψυχές τους.

Ήρθε ο καιρός να φύγουμε και  Νόκερ

Τα δύο αγαπημένα μου διηγήματα είναι το Ήρθε ο καιρός να φύγουμε και το Νόκερ. Το πρώτο διηγείται την ιστορία ενός Έλληνα στρατιώτη που κατά τη  διάρκεια της θητείας του στη Σμύρνη γνώρισε και ερωτεύτηκε μια πλούσια Σμυρνιά. Κάποια στιγμή, όμως, έπρεπε να μετακινηθεί μαζί με το υπόλοιπο στράτευμα. Έτσι της έστειλε ένα τελευταίο γράμμα που έλεγε ότι όταν τελειώσει ο πόλεμος θα γυρίσει και θα την παντρευτεί. Βέβαια, ενδιάμεσα συνέβη η καταστροφή της Σμύρνης και έτσι αυτός πίστεψε ότι η Ανθή είχε πεθάνει. Όταν γύρισε στο χωριό του οι γονείς του τον ανάγκασαν να παντρευτεί. Αυτός, βέβαια, παρόλο που δεν ήθελε τελικά το έκανε. Μετά από κάποια χρόνια ήρθαν πρόσφυγες από τη Σμύρνη στην περιοχή που έμενε. Οι ντόπιοι ήθελαν να τους διώξουν. Όταν το έμαθε αυτό κατέβηκε αμέσως στην πλατεία του χωριού, γατί ήθελε να προστατέψει τους πρόσφυγες. Εκεί, όμως, συνειδητοποίησε ότι μια από τις πλέον φτωχές και ταλαιπωρημένες γυναίκες είναι η Ανθή, η αρχοντοπούλα που τόσο πολύ αγαπούσε. Αυτό το διήγημα που σίγουρα δεν είχε κάποιο ευχάριστο τέλος μου έκανε εντύπωση, γιατί δήλωνε με έντονο τρόπο πως ο πόλεμος μπορεί να καταστρέψει τις ζωές των ανθρώπων.

Το Νόκερ ωστόσο είναι αυτό που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση. Αυτό αναφέρεται στην ιστορία ενός ανθρώπου, ο οποίος είχε σταλεί ως στρατιώτης στον Μικρασιατικό πόλεμο. Όταν επέστρεψε στο χωριό του έβλεπε παντού αίμα, βία σκοτωμούς και γενικότερα το μυαλό του ήταν πλήρως απασχολημένο με εικόνες του πολέμου. Οι γονείς του, που δεν τα γνώριζαν όλα αυτά, αποφάσισαν να διοργανώσουν ένα τραπέζι για να γιορτάσουν την επιστροφή του γιού τους. Εκεί, όταν ρωτήθηκε τι έκανε στον πόλεμο, ο πρωταγωνιστής άρχισε να εξιστορείται με περηφάνια όλες τις δολοφονίες, τους βιασμούς και τις βαρβαρότητες που είχε διαπράξει στο όνομα της πατρίδας, χωρίς να καταλαβαίνει ότι οι πράξεις δεν προξενούν χαρά αλλά φρίκη. Μετά από αυτό κανείς στο χωριό δεν ήθελε να του μιλήσει και έτσι αποφάσισε να μεταναστεύσει στην Αμερική, όπου άρχισε να εργάζεται ως νόκερ. Πιο συγκεκριμένα η βία και το αίμα δεν τον είχαν αφήσει ανεπηρέαστο. Χρειαζόταν ένα επάγγελμα που θα ήταν συμβατό με αυτές τις έμμονες ιδέες και για αυτό βρήκε μια εργασία στην οποία έπρεπε απλά να κόβει τα κεφάλια δεκάδων ζώων καθημερινά.

Σοκαριστικό βρήκα ένα απόσπασμα στο οποίο ο πρωταγωνιστής αναφέρεται στη δουλειά του και σε αυτά που έκανε στον πόλεμο. Λέει χαρακτηριστικά: «Αυτά που αηδιάζει ο κόσμος δεν τον πειράζει να γίνονται αρκεί να μην τα βλέπει και να τα κάνει άλλος. Να μπορούνε να βγούνει σενιαρισμένοι και αλαμπρτσέτα με τις κυράδες τους και να μην βρωμάνε, να πιάνουνε τα μαχαιροπίρουνα με χέρια που δεν είναι πρησμένα από το αίμα και να κόβουνε την μπριζόλα χωρίς να λερωθούν. Αυτό πάει να πει να είσαι σιβιλάιζντ. Να πατάς τα σκατά με ψηλό τακούνι. Κρυφή η δουλειά μου στο γιούνιον, κρυφή και αυτή που έκανα στον πόλεμο απλά εδώ δεν με λένε κίλλερ με λένε νόκερ».

Το Νόκερ το βρίσκω τόσο ενδιαφέρον, γιατί αποτυπώνει με έναν απλό και ευρηματικό τρόπο τη φρίκη, τη βαρβαρότητα, τη σκληρότητα και την ικανότητα του πολέμου να διαφθείρει τις συνειδήσεις των ανθρώπων, να τους στερεί κάθε ίχνος ανθρωπιάς, συμπόνιας και ενσυναίσθησης και να τους μετατρέπει σε αιμοσταγή βίαια όντα. Κριτικάρει, επίσης, με έναν πολύ έξυπνο και καυστικό τρόπο τις πολιτισμένες χώρες και γενικά τους ισχυρούς που βέβαια μόνο πολιτισμένοι δεν είναι, αφού είναι αυτοί που ευθύνονται για όλη τη βαρβαρότητα που έπειτα κατακρίνουν.

]]> https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/86/feed 0