Της Ράνιας Οικονόμου
Αν ανοίξεις την τηλεόραση ή διαβάσεις ειδήσεις, θα ακούσεις για την «ψυχική ανθεκτικότητα» των νέων και για προγράμματα στήριξης. Αν όμως περπατήσεις στους διαδρόμους του σχολείου μας ή μπεις σε ένα φροντιστήριο στις 9 το βράδυ, θα δεις κάτι τελείως διαφορετικό: μια γενιά που είναι πνευματικά και σωματικά εξαντλημένη πριν καν αρχίσει η «ενήλικη» ζωή της.
Το 2026, ο όρος burnout (εργασιακή εξάντληση) δεν αφορά πια μόνο τα στελέχη επιχειρήσεων. Αφορά εμάς.
Ο ασταμάτητος αγώνας δρόμου
Η καθημερινότητά μας έχει καταντήσει μια ατελείωτη λίστα. Σχολείο, αμέσως μετά φροντιστήριο, γυρισμός στο σπίτι για διάβασμα, ένα γρήγορο φαγητό μπροστά σε μια οθόνη και ύπνος – αν είμαστε τυχεροί – μετά τις 12. Αυτό το πρόγραμμα επαναλαμβάνεται έξι μέρες την εβδομάδα.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο όγκος της ύλης. Είναι η αίσθηση ότι δεν υπάρχει «κενός χρόνος». Ακόμα και όταν δεν διαβάζουμε, νιώθουμε ενοχές που δεν διαβάζουμε. Η επικαιρότητα και οι απαιτήσεις της εποχής μας λένε ότι πρέπει να είμαστε οι καλύτεροι σε όλα: στους βαθμούς, στα αγγλικά, στα αθλήματα, στο βιογραφικό που ξεκινάμε να χτίζουμε από τα 16.
Η πίεση της «επιτυχίας»
Γιατί συμβαίνει αυτό; Ίσως γιατί ζούμε σε μια εποχή που η αποτυχία δεν επιτρέπεται. Οι γονείς μας, φοβισμένοι από την οικονομική αβεβαιότητα, μας πιέζουν για το «κάτι παραπάνω». Το εκπαιδευτικό σύστημα, με τις συνεχείς αλλαγές και την αύξηση της δυσκολίας, μας αντιμετωπίζει σαν μηχανές αποστήθισης.
Το αποτέλεσμα; Μαθητές που παθαίνουν κρίσεις άγχους πριν από ένα απλό διαγώνισμα, έφηβοι που δεν έχουν όρεξη να βγουν μια βόλτα γιατί «πρέπει να βγει η ύλη» και μια μόνιμη κούραση στο βλέμμα που δεν φεύγει ούτε με 10 ώρες ύπνο το Σαββατοκύριακο.
Υπάρχει διέξοδος;
Το να γράψουμε ότι «πρέπει να χαλαρώσουμε» είναι εύκολο, αλλά ανέφικτο. Οι εξετάσεις θα είναι εκεί και οι απαιτήσεις δεν θα μειωθούν. Όμως, είναι επείγον να παραδεχτούμε αντικειμενικά ότι το σύστημα έχει χτυπήσει τα όριά του.
Χρειαζόμαστε ένα σχολείο που να μας δίνει χώρο να αναπνεύσουμε, να σκεφτούμε κριτικά και όχι μόνο να εκτελούμε εντολές. Χρειαζόμαστε χρόνο να είμαστε απλώς έφηβοι – να βαρεθούμε, να κάνουμε λάθη, να χάσουμε χρόνο χωρίς να νιώθουμε ότι καταστρέφουμε το μέλλον μας.
Το burnout των μαθητών δεν είναι μόδα, είναι το σήμα κινδύνου μιας γενιάς που τρέχει με 200 χιλιόμετρα την ώρα σε έναν τοίχο. Πριν φτάσουμε στον τοίχο, μήπως να αναρωτηθούμε αν ο προορισμός αξίζει τόσο πολύ όσο η ψυχική μας υγεία;
