Άνθρωπος, φύσει πολιτικόν ζώον
του Θεόφιλου Καραμανώλη
Η σύγχρονη πολιτική σκηνή χαρακτηρίζεται από την ανάδυση ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων σε ολόκληρο το δυτικό ημισφαίριο, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με την πορεία των δημοκρατιών και την κοινωνική συνοχή. Στην Ελλάδα, η πολιτική διαδρομή από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα έχει σημαδευτεί από περιόδους έντονης ιδεολογικής αντιπαράθεσης, οικονομικών κρίσεων και αναζητήσεων εκσυγχρονισμού. Η πολιτική κουλτούρα των Ελλήνων, οι διαχρονικές αστοχίες της πολιτικής ηγεσίας, η εμπλοκή της νεότερης γενιάς στην πολιτική και οι τρόποι υπέρβασης των προκλήσεων που κληρονόμησε, συνθέτουν μια πολύπλοκη εικόνα που απαιτεί ανάλυση και προβληματισμό.
Η πολιτική κουλτούρα των Ελλήνων από τη Μεταπολίτευση και μετά
Από το 1974 και έπειτα, η Ελλάδα πέρασε σε μια νέα εποχή δημοκρατικής διακυβέρνησης, απομακρυνόμενη από το αυταρχικό καθεστώς της δικτατορίας. Τα πολιτικά κόμματα απέκτησαν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαδικασία εκδημοκρατισμού, με το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία να εδραιώνονται ως οι κύριοι πόλοι του διπολισμού. Η πολιτική κουλτούρα της εποχής χαρακτηρίστηκε από έντονο λαϊκισμό, πελατειακές σχέσεις και μια διαρκή αναζήτηση της «αλλαγής» ή του «εκσυγχρονισμού». Ωστόσο, η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική θεσμική ωρίμανση, αλλά συχνά περιορίστηκε σε κομματική ταύτιση και κρατικοδίαιτη ανάπτυξη.
Λάθη και εμπλοκή της πολιτικής σκηνής στην εξέλιξη της χώρας
Η διακυβέρνηση των τελευταίων δεκαετιών σημαδεύτηκε από λανθασμένες οικονομικές πολιτικές, διαφθορά και αδυναμία διαχείρισης κρίσεων. Η υπερβολική εξάρτηση από ευρωπαϊκά κονδύλια, η αδυναμία μεταρρυθμίσεων και η διογκούμενη γραφειοκρατία έθεσαν εμπόδια στην ανάπτυξη της χώρας. Επιπλέον, η πολιτική συχνά λειτουργούσε με όρους κοντόφθαλμου εκλογικού συμφέροντος, οδηγώντας σε επιδοματικές πολιτικές και αναποτελεσματική διαχείριση κρίσιμων τομέων, όπως η παιδεία και η υγεία. Τα σκάνδαλα διαφθοράς και η έλλειψη πολιτικής λογοδοσίας ενίσχυσαν την απαξίωση του πολιτικού συστήματος, καθιστώντας τους πολίτες όλο και πιο δύσπιστους απέναντι στις κυβερνητικές εξαγγελίες.
Η πολιτική ενασχόληση της νέας γενιάς
Οι νέοι Έλληνες εμφανίζονται αποστασιοποιημένοι από την παραδοσιακή πολιτική σκηνή, γεγονός που αντανακλάται στα χαμηλά ποσοστά συμμετοχής στις εκλογές. Η γενιά που μεγάλωσε μέσα στις οικονομικές κρίσεις και τη λιτότητα αντιλαμβάνεται το πολιτικό σύστημα ως έναν μηχανισμό που έχει αποτύχει να διασφαλίσει την ευημερία της. Παρόλα αυτά, η πολιτική δραστηριοποίηση δεν έχει εκλείψει, αλλά έχει μετασχηματιστεί, με πολλούς νέους να εκφράζουν τις απόψεις τους μέσω κοινωνικών κινημάτων, διαδικτυακής ακτιβιστικής δράσης και άτυπων μορφών πολιτικής παρέμβασης.
Υπέρβαση των δυσκολιών και τα θετικά στοιχεία της νέας γενιάς
Η νέα γενιά, αν και αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις, διαθέτει ορισμένα χαρακτηριστικά που προσφέρουν ελπίδα για το μέλλον. Η εξοικείωση με την τεχνολογία, η μεγαλύτερη πρόσβαση στη γνώση και η ενισχυμένη περιβαλλοντική και κοινωνική συνείδηση διαμορφώνουν μια γενιά που μπορεί να οδηγήσει σε θετικές αλλαγές. Η απαλλαγή από τις πελατειακές πρακτικές του παρελθόντος και η αναζήτηση πιο διαφανούς και αποδοτικής διακυβέρνησης αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την ανανέωση της πολιτικής σκηνής. Εφόσον η νέα γενιά καταφέρει να διεκδικήσει δυναμικότερα τη συμμετοχή της στα κοινά, μπορεί να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στην αναγέννηση του πολιτικού συστήματος.
Η πορεία της ελληνικής πολιτικής από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα είναι γεμάτη αντιφάσεις, προκλήσεις και μετασχηματισμούς. Η ιστορική κληρονομιά της πελατειακής διακυβέρνησης και των οικονομικών αστοχιών βαρύνει ακόμα το παρόν, όμως οι νέες γενιές έχουν τη δύναμη να ανατρέψουν τις παθογένειες και να διαμορφώσουν ένα πολιτικό περιβάλλον που θα στηρίζεται στη διαφάνεια, την καινοτομία και τη συλλογική δράση. Η πολιτική στην Ελλάδα δεν πρέπει να θεωρείται ως ένα πεδίο αδιεξόδων, αλλά ως ένας δυναμικός χώρος όπου η κοινωνία μπορεί να διεκδικήσει ένα καλύτερο μέλλον. Και μόνο τότε, ίσως τα καταφέρουμε να ξανά-διεκδικήσουμε ένα καλύτερο αύριο.
