https://schoolpress.sch.gr/kinimatographoskaitheologia/

Το cyberbullying έχει γίνει trend!

Ζούμε σε μια εποχή όπου όλοι είμαστε συνδεμένοι μεταξύ μας, όμως ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν ένιωθαν τόσο μόνοι. Κάθε μέρα, πίσω από μια φωτεινή οθόνη, γελάμε, σχολιάζουμε, μοιραζόμαστε στιγμές της ζωής μας. Κι όμως, πίσω από αυτήν την επιφανειακή επικοινωνία, κρύβεται μια σύγχρονη, σιωπηλή και ύπουλη μορφή βίας, η βία πίσω από μια οθόνη. Μια βία που δεν αφήνει μελανιές στο σώμα, αλλά βαθιές πληγές στην ψυχή.

Η αίσθηση ότι κανείς δεν μας βλέπει κάνει πολλούς ανθρώπους να πιστεύουν πως μπορούν να πουν ή να γράψουν τα πάντα χωρίς συνέπειες. Πίσω από μια ψεύτικη φωτογραφία προφίλ ή ένα ψευδώνυμο, ξεχνούν ότι απέναντί τους υπάρχει ένας πραγματικός άνθρωπος. Μια «μόδα», λοιπόν, γνωστή ως cyberbullying που στηρίζεται στην συναισθηματική αδυναμία κάποιου.

Παράλληλα, το θύμα του διαδικτυακού εκφοβισμού ζει έναν αόρατο πόνο. Μπορεί να μην φαίνεται πληγωμένο, όμως πίσω από το χαμόγελο κρύβεται φόβος, ντροπή, ενοχή και έντονη θλίψη. Κι όσο περισσότερο σωπαίνει, τόσο περισσότερο πνίγεται μέσα στην απομόνωση και τη μοναξιά. Πρόκειται για μια σκοτεινή βία που οδηγεί συχνά στην εσωτερική διάλυση και την απώλεια της αυτοεκτίμησης.

Ωστόσο, αξίζει να αναρωτηθούμε πώς γεννιέται αυτή η βία. Συχνά, πίσω από τον θύτη κρύβεται κι ένα άλλο θύμα. Ένα παιδί πληγωμένο που ψάχνει τρόπο να νιώσει σημαντικό και να ενταχθεί σε μια παρέα όπου κι αυτή συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο. Θέλει να μπει σε αυτή την ομάδα γιατί είναι πιο «κουλ», πιο δημοφιλής. Νομίζει ότι αν κάνει αυτά που κάνουν οι άλλοι, θα τον δέχονται, θα νιώθει πως ανήκει κάπου. Οι άλλες παρέες δεν του δίνουν αυτή την αίσθηση δύναμης ή αποδοχής. Αυτό φυσικά δεν τον δικαιολογεί, όμως δείχνει πως η βία τρέφεται από την έλλειψη αγάπης και αναγνώρισης.

Επομένως, για να αντιμετωπίσουμε την διαδικτυακή βία, χρειάζεται να δράσουμε όλοι. Πρώτον, να σκεφτόμαστε πριν γράψουμε, καθώς μια λέξη μπορεί να πληγώσει περισσότερο από ό,τι φανταζόμαστε. Δεύτερον, να υπερασπιζόμαστε όσους γίνονται στόχος, να μην μένουμε απλοί θεατές, γιατί η σιωπή μάς κάνει συνένοχους. Και τρίτον, να μετατρέψουμε το διαδίκτυο σε χώρο καλοσύνης, όπου κυριαρχούν ο σεβασμός, η ενσυναίσθηση και η αλήθεια. Το διαδίκτυο δεν είναι από μόνο του επικίνδυνο, επικίνδυνοι γινόμαστε εμείς, όταν ξεχνάμε την ανθρωπιά μας.

Τελικά, δεν χρειάζεται μόνο να προφυλασσόμαστε από τον κίνδυνο του διαδικτύου αλλά να προσπαθούμε να μην γίνουμε εμείς ο κίνδυνος και να βοηθάμε όποιον μας έχει ανάγκη. Θέλεις να γίνεις μέρος του προβλήματος ή της λύσης;

Το δοκίμιο των μαθητών εκφωνήθηκε στο 1ο Μαθητικό Φεστιβάλ με τίτλο: «Εμένα με νοιάζει. Η προσωπική στάση απέναντι στον άνθρωπο και στην κοινωνία ως τρόπος πρόληψης της βίας», το οποίο πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2025 στις εγκαταστάσεις της Ελληνογαλλικής Σχολής Ουρσουλινών στο Μαρούσι.

Κατερίνα Απειρανθίτου, Γιώργος Καραφύλλης Γ΄1

Πηγές:
Alvarez et al., Science (1980)
Schulte et al., Science (2010)
BBC Science Focus
Live Science

Πόσο η Επιστήμη μπορεί να αναιρέσει την Πίστη; Πόσο πίστη πρέπει να έχουμε στην Επιστήμη; Είναι Η Πίστη κάτι που εξηγείται από την Επιστήμη ή είναι ένας χώρος τελείως διαφορετικός;

Ας προσπαθήσουμε να τα ψηλαφίσουμε λίγο….

Τι δεν μας δείχνει και το τι μας δείχνει η επιστήμη

Ας δούμε αρχικά τι δεν μας δείχνει η επιστήμη.

Έχει δημιουργηθεί, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, μια αυταπάτη παντοδυναμίας η οποία οδήγησε μεγάλο αριθμό επιστημόνων να θεωρήσουν την επιστήμη ως πανάκεια, σαν ένα μαγικό φίλτρο που θα εξηγούσε τα πάντα. Δυστυχώς οι σύγχρονες υλιστικές απόψεις έχουν επηρεάσει τον επιστημονικό χώρο, με αποτέλεσμα να έχει αναπτυχθεί ένας αθεϊστικός φανατισμός. Επιστήμονες συνέχεια αναφέρουν θεωρίες ως δεδομένες ενώ στην πραγματικότητα είναι καθαρές υποθέσεις (παράλληλα σύμπαντα, υπερχορδές, υπερσυμμετρία κ.λπ.) οι οποίες δεν μπορούν να ελεγχθούν και έτσι δημιουργούν μια στρεβλή εικόνα του κόσμου. Στόχος τους τις περισσότερες φορές είναι να δείξουν ένα σύμπαν αυτοδημιούργητο και πλήρως εξηγήσιμο. Δε χρειάζεται λένε η παρουσία ενός Θεού.

Όπως αναφέρει ο AlisterMcGrath, διδάκτορας μοριακής βιοφυσικής και καθηγητής Ιστορικής Θεολογίας στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, γεννιέται το εξής λογικό -φιλοσοφικό ερώτημα « όποιος Θεός είναι ικανός να σχεδιάσει οτιδήποτε τόσο σύνθετό όπως το σύμπαν, θα πρέπει και ο ίδιος να είναι τόσο σύνθετος που να απαιτεί το ίδιο είδος εξήγησης» ή πιο απλά « τι εξηγεί τον εξηγητή;».

Η Επιστήμη έχει να κάνει με την αποδεδειγμένη γνώση που προκύπτει μέσα από παρατηρήσεις και πειράματα που έχουν υποβληθεί σε εξονυχιστικό έλεγχο. Παρόλα όσα έχει να πει η Επιστήμη – τα οποία πράγματι είναι θαυμαστά και προκαλούν δέος- αναφέρονται στο ορατό Σύμπαν, σε ό,τι δηλαδή ο άνθρωπος μπορεί να παρατηρήσει είτε απευθείας ο ίδιος είτε μέσω των οργάνων που χρησιμοποιεί ( τηλεσκόπια, μικροσκόπια κ.λπ.).

Συμπέρασμα: Η ύπαρξη ενός Δημιουργού βρίσκεται έξω από το χώρο και το χρόνο και είναι αδύνατο να ερμηνευθεί από την επιστήμη!

Τι μας δείχνει η επιστήμη

Οι εφαρμογές της μας κάνουν τη ζωή καλύτερη, προστατεύουν την υγεία μας, όταν βέβαια χρησιμοποιούνται με σύνεση και εντιμότητα. Πολλές αρρώστιες έχουν εκλείψει, ενώ νέες τεχνολογίες στην χημεία και στη βιολογία συμβάλλουν στην κατανόηση του ανθρώπινου οργανισμού, στη δημιουργία τροφίμων με καλύτερες ιδιότητες. Οι τεχνολογικές επιστήμες και οι υπολογιστές συνέβαλαν στη μείωση του μόχθου με νέα μηχανήματα και πιο γρήγορη και έγκυρη ανάλυση των δεδομένων. Η επιστήμη όμως που έχει σχέση με το παρόν άρθρο είναι κυρίως η Κοσμολογία. Οι εξελίξεις τον προηγούμενο και τον τωρινό αιώνα μας αποκάλυψαν πολλά για τη δημιουργία και την ανάπτυξη του Σύμπαντος και η εικόνα που προκύπτει είναι συνοπτικά η εξής:

Ο κόσμος έχει αρχή, συγκεκριμένη ηλικία και αναπτύσσεται με ένα δυναμικό τρόπο (τη συγκεκριμένη στιγμή το Σύμπαν διαστέλλεται με επιταχυνόμενο ρυθμό).

Ας δούμε συνοπτικά ποια είναι τα μέχρι τώρα επιβεβαιωμένα συμπεράσματα:

• Το Σύμπαν έχει αρχή. Είναι το γνωστό BigBang. Δεν υπήρχε από πάντα και έχει ηλικία περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια.

• Το γεγονός ότι οι νύχτες είναι σκοτεινές, επιβεβαιώνει ότι το σύμπαν δεν είναι άπειρο χρονικά, αλλιώς θα έπρεπε ο ουρανός να ακτινοβολούσε συνέχεια και δε θα είχαμε καθόλου νύχτα.OPaulDavies, καθηγητής φυσικής στο πανεπιστήμιο της Αριζόνας λέει «η σπουδαιότερη επιστημονική ανακάλυψη της εποχής μας είναι ότι το σύμπαν δεν υπήρχε πάντα».

• Περίπου 400.000 χρόνια μετά το BigBang, για πρώτη φορά το σύμπαν γίνεται ορατό από ένα τεράστιο ποσό ακτινοβολίας, που μέχρι σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει (μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου). Ο St. Weinberg θεωρητικός φυσικός και κάτοχος βραβείου Νόμπελ αναφέρει « Το σπουδαιότερο που πέτυχε η ανακάλυψη αυτής της ακτινοβολίας ήταν ότι ανάγκασε όλους μας να πάρουμε στα σοβαρά την ιδέα ότι υπήρξε ένα αρχικό στάδιο του σύμπαντος».

• Οι θεμελιώδεις φυσικές σταθερές, δηλαδή οι βασικές παράμετροι που επηρεάζουν τους νόμους της φύσης, παίρνουν συγκεκριμένες τιμές (φαίνεται σαν να υπάρχει μια πολύ λεπτή ρύθμιση) οι οποίες συνέβαλλαν στην ύπαρξη ζωής. Οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί συμβαίνει αυτό, καθώς ελάχιστη μεταβολή σε μία από τις σταθερές αυτές θα εμπόδιζαν την ανάπτυξη ζωής. Εμφανίζεται να υπάρχει με λεπτή και ακριβώς καθορισμένη κατάσταση. Ο γνωστός φυσικός StephenHawking λέει « Η αρχική κατάσταση του σύμπαντος πρέπει να έχει πράγματι πολύ προσεκτικά επιλεγεί, αν το μοντέλο της θερμής μεγάλης έκρηξης είναι σωστό ως αρχή του χρόνου. Θα ήταν πολύ δύσκολο να εξηγήσει κάποιος γιατί το σύμπαν έπρεπε να αρχίσει την ζωή του με αυτόν ακριβώς τον τρόπο, εκτός αν το θεωρήσει έργο ενός Θεού, ο οποίος ήθελε να δημιουργήσει όντα σαν εμάς».

• Για να εμφανιστεί ζωή έπρεπε η ύλη που δημιουργήθηκε να έχει συγκεκριμένη ταχύτητα απομάκρυνσης, σε σχέση με ένα άπειρο πλήθος δυνατών αρχικών ταχυτήτων. Πάλι ο Hawking, αν και αγνωστικιστής δηλώνει «Η αρχική ταχύτητα της διαστολής έπρεπε να έχει επιλεγεί με πολύ μεγάλη ακρίβεια, ώστε να αποφευχθεί η κατάρρευση της ύλης».

• Το σύμπαν θα έχει τέλος που εξαρτάται από την πυκνότητα της ύλης του.

Όλα όσα αναφέρθηκαν έχουν ερευνηθεί και επιβεβαιωθεί πειραματικά. Χώρος, χρόνος και ύλη δημιουργήθηκαν με την μεγάλη έκρηξη.

Δυστυχώς ένα μεγάλο μέρος επιστημόνων απορρίπτουν την ιδέα της αρχής, γιατί υποδηλώνει την ύπαρξη ενός Δημιουργού, γεγονός ενοχλητικό για το σύγχρονο υλιστικό πολιτισμό που γεμίζει με αλαζονεία για τις γνώσεις του. Έτσι δίνουν την εντύπωση με διάφορες θεωρίες ότι το μυστήριο έχει λυθεί και δεν υπάρχει η ανάγκη μιας αρχής. Ό,τι όμως έχει ειπωθεί και παρουσιάζεσαι σε βιβλία ή ΜΜΕ είναι καθαρά υποθετικές θεωρίες πολλές από τις οποίες έχουν απορριφθεί ή είναι αδύνατον να ελεγχθούν επιστημονικά. Τελικά χρειάζεται πίστη, για να μπορέσει κανείς να υπερασπιστεί την απιστία του.

Κλείνουμε αυτό το πρώτο μέρος με διάφορες απόψεις έγκριτων επιστημόνων.

• PaulDavies « Η σύγχρονη Φυσική και η σύγχρονη Κοσμολογία αντέχουν σε μια βασανιστική υπόσχεση: ότι θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε πως όλες οι φυσικές δομές έχουν έλθει στη ύπαρξη αυτομάτως, σαν αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών. Όμως αν και η επιστήμη είναι πιθανό να εξηγεί τον κόσμο, σε μας μένει ακόμη να εξηγήσουμε την επιστήμη. Οι νόμοι που δίνουν στο σύμπαν τη δυνατότητα να έλθει στην ύπαρξη παρουσιάζονται να είναι ένα προϊόν ενός υπερβολικά ευφυούς σχεδίου».

• Ο Έντουαρ Φρέντκιν κορυφαίος ηλεκτρονικός επιστήμονας συμπεραίνει: «Δεν έχω θρησκευτικές πεποιθήσεις, δε ξέρω τι υπάρχει ή τι θα μπορούσε να υπάρξει. Μου φαίνεται όμως πως το συγκεκριμένο σύμπαν που ζούμε έχει δημιουργηθεί από κάποια διάνοια».

• O Robert Jastrow αστρονόμος και πλανητικός φυσικός αν και δηλώνει αγνωστικιστής παραδέχεται την αδυναμία της ανθρώπινης γνώσης και ομολογεί πως τα πρωτεία ανήκουν στους εκπροσώπους της πίστης.

« Για τον επιστήμονα που έχει ζήσει με βάση την πίστη του στη δύναμη της λογικής, η ιστορία τελειώνει σαν κακό όνειρο. Έχει σκαρφαλώσει τα βουνά της άγνοιας, πρόκειται να κατακτήσει την υψηλότερη κορυφή. Καθώς τραβάει τον εαυτό του πάνω από τον τελευταίο βράχο, τον υποδέχεται μια ομάδα θεολόγων που κάθονται εκεί για αιώνες»

• Ο AndrewLinde φυσικός στο πανεπιστήμιο του Stanford υποστηρίζει ότι το σύμπαν σχεδιάστηκε για μας, ώστε να το αναγνωρίζουμε «Το σύμπαν και ο παρατηρητής υπάρχουν ως ζεύγος. Δεν γνωρίζω καμιά έννοια που θα μου επέτρεπε να ισχυριστώ ότι το σύμπαν είναι παρόν κατά την απουσία παρατηρητών».

• Ο Φρίντμαν Ντάισον είναι ένα διαπρεπής φυσικός που έχει προταθεί για βραβείο Νόμπελ για τις εργασίες πάνω στην κβαντική ηλεκτροδυναμική. Έχει επαινέσει τα επιτεύγματα της θρησκείας και τόνισε ότι τα μεγαλύτερα δεινά έχουν προέλθει από δεδηλωμένους αθεϊστές. Επίσης ο κοσμολόγος Πολ Ντέιβις στο βιβλίο του GoldilocksEnigma, υποστηρίζει την ύπαρξη ενός άψογου συντονισμού στο σύμπαν και τονίζει ότι η βιοφιλικότητα του σύμπαντος προσανατολίζει προς μια υπερκείμενη αρχή που ωθεί στην ανάπτυξη της ζωής.

• Ο C.S. Lewis καθηγητής μεσαιωνικής ιστορίας στην Οξφόρδη και το Κέμπριτζ αρχικά ήταν άθεος και στην προσπάθειά του να επιβεβαιώσει αυτήν του την τοποθέτηση άρχισε να μελετά και να ερευνά εντατικά. Τελικά έγινε πιστός Χριστιανός και ένας από τους μεγαλύτερους απολογητές του 20^ου αιώνα. Επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα των Ευαγγελίων και μας λέει «Ο Χριστιανισμός είναι μια μαρτυρία γεγονότων. Ο Χριστιανισμός μας φανερώνει την αλήθεια των πραγμάτων».

• Μια παρόμοια πορεία ακολούθησε και ο F. Collins. Σπούδασε διαδοχικά χημεία, φυσική και ιατρική. Είναι διευθυντής του Σχεδίου Ανθρώπινου γονιδιώματος και θεωρείται από τους μεγαλύτερους επιστήμονες. Αρχικά αγνωστικιστής, μέσα από τις επιστημονικές μελέτες κατάληξε να πιστεύει στο Θεό και να είναι ένας συνειδητός Χριστιανός. Γράφει στο υπέροχο βιβλίο του «Η γλώσσα του Θεού»: «Κατά την αντίληψή μου δεν υπάρχει καμία αντίφαση στο να είναι κανείς γνήσιος επιστήμονας και άνθρωπος που πιστεύει στο Θεό, ο οποίος ενδιαφέρεται προσωπικά για τον καθένα μας. Η δικαιοδοσία της επιστήμης είναι να μελετά τη φύση. Του Θεού η δικαιοδοσία βρίσκεται στον πνευματικό κόσμο, ένα βασίλειο που δεν μπορεί να εξερευνηθεί με τα εργαλεία της επιστήμης. Πρέπει να εξεταστεί με την καρδία, με το νου και την ψυχή. Και ο νους πρέπει να βρει τρόπο να συμπεριλάβει και τα δύο βασίλεια.»

• Τέλος και από το χώρο της νευροεπιστήμης υπάρχουν απόψεις και ενδείξεις για την ύπαρξη κάτι άλλου πέρα από εμάς. Ο συμπεριφορικός νευρολόγος JayLombard και συνιδρυτής της Genomind, μιας εταιρείας αφιερωμένης στην κατανόηση της υποκείμενης βιολογίας των ψυχιατρικών διαταραχών μας αναφέρει « Πρόσφατες απεικονιστικές μελέτες δείχνουν ότι ο εγκέφαλός μας είναι προγραμματισμένος για την πίστη… Κάθε άποψη που υποβαθμίζει τις νοητικές καταστάσεις του ανθρώπου μόνο σε νευρωνικές , ηλεκτροχημικές αντιδράσεις είναι θλιβερά ανεπαρκής. Οι εξελίξεις στον τομέα της νευροεπιστήμης καταδεικνύουν ότι οι πνευματικές καταστάσεις του ανθρώπου υπερβαίνουν την υλική δομή και λειτουργία του εγκεφάλου… Η νευροεπιστήμη μπορεί να δείξει ότι η πίστη στην ύπαρξη της ψυχής μας είναι θεμελιώδης για το ίδιο μας το είναι» και συνεχίζει « Πίστη σημαίνει αποδοχή του γεγονότος ότι υπάρχει μια μεγαλύτερη πραγματικότητα που βρίσκεται πέρα από τις αισθήσεις και τη νοημοσύνη μας».

Συμπεράσματα

Οι σύγχρονες φιλοσοφικές τάσεις βαθιά υλιστικές και αλαζονικές δημιούργησαν την εικόνα ενός παντοδύναμου ανθρώπου που δεν δέχεται την ύπαρξη ψυχής και Δημιουργού. Αυτές οι απόψεις διαδόθηκαν εύκολα έχοντας το πλεονέκτημα της προβολής μια εύκολης ζωής όπου όλα επιτρέπονται και άρα ο άνθρωπος μπορεί να είναι ευτυχισμένος χωρίς την παρουσία Θεού. Όπως άλλωστε παραδέχονται οι ίδιοι οι επιστήμονες πολλές φορές οι μεταφυσικές τους πεποιθήσεις είναι που επηρεάζουν τις κοσμολογικές τους αντιλήψεις.

Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν είναι: γιατί συνεχώς παρουσιάζονται υποθέσεις σαν βεβαιότητες προκειμένου ο κόσμος να θεωρεί ως δεδομένο την πλήρη εξήγηση του σύμπαντος χωρίς την ανάγκη ύπαρξης Θεού; Γιατί δημιουργούμε αυτή την ψευδαίσθηση τη στιγμή που το σύμπαν φωνάζει για τη Δημιουργία. Ας προβληματιστούμε…

ΠΙΣΤΗ

Μιλώντας για τη πίστη πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τι εννοούμε. Υπάρχουν πολλές θρησκείες κατασκευασμένες από τους ανθρώπους προκειμένου να καλύψουν τους φόβους, την άγνοια ή τις επιθυμίες τους. Αυτές οι θρησκείες δεν είναι παρά φαντασιώσεις. Εμείς αναφερόμαστε στην πίστη στον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος μας αποκάλυψε τον Θεό. Η πίστη της Ορθόδοξης Εκκλησίας παραδόθηκε από τον Χριστό στους ανθρώπους, καθώς ο Χριστός έζησε ανάμεσά μας, έκανε θαύματα, σταυρώθηκε και αναστήθηκε.

Για το θέμα της πίστης κατάλληλοι να μας μιλήσουν είναι οι Άγιοι της Εκκλησία μας.

Ο Απόστολος Παύλος λέει « Πίστη σημαίνει σιγουριά για αυτά που ελπίζουμε και βεβαιότητα για αυτά που δε βλέπουμε…Με την πίστη καταλαβαίνουμε ότι ο Θεός με τον Λόγο του δημιούργησε το σύμπαν και ότι συνεπώς καθετί που βλέπουμε δημιουργήθηκε από κάτι που δε φαίνεται». Πώς μπορούμε να το πετύχουμε αυτό; Μας το λέει ο Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσανίνωφ «Πρέπει να γίνουμε νήπια και να δεχτούμε τη διδασκαλία του Χριστού με παιδική απλότητα και αγάπη», δηλαδή μας εξηγεί ο Άγιος τα μυστήρια της χριστιανικής πίστης αποκαλύπτονται όχι στους σοφούς και στις υψηλές προσωπικότητες του κόσμου, αλλά σε εκείνους που είναι ταπεινοί και απλοί, όπως ήταν οι μαθητές του Κυρίου, που τους πήρε από την τάξη των απλοϊκών ανθρώπων, των αμαθών και αγραμμάτων.

Άρα το κλειδί της πίστεως βρίσκεται στην ταπείνωση και την απλότητα, δύσκολα πράγματα για τον σύγχρονο άνθρωπο που έχει την αίσθηση της παντοδυναμίας και βασίζεται στις γνώσεις του. Ο Χριστός γνωρίζοντας αυτή την αδυναμία μας φρόντισε και μας έδωσε σαφή στοιχεία για να ενισχύσει την πίστη μας. Ας δούμε μερικά από αυτά.

• Οι Απόστολοι ήταν αυτοί που μετά την Ανάσταση διέδωσαν τη διδασκαλία του Χριστού. Τι ήταν οι Απόστολοι; Ψαράδες και αγράμματοι. Και τι κέρδος είχαν που ακολούθησαν τον Χριστό; Φτώχεια, φυλακίσεις και στο τέλος επονείδιστο θάνατο. Και προτίμησαν αυτόν τον θάνατο από το να αρνηθούν την πίστη τους. Κάποιοι σταυρώθηκαν, άλλους του έσφαξαν και όλα αυτά για ένα ψέμα; Ποιος δίνει τη ζωή του για ένα ψέμα; Ο Πασκάλ είχε πει «αποδέχομαι άνετα τα γεγονότα, για τα οποία εκείνοι που τα είδαν, δέχθηκαν να πεθάνουν με μαρτυρικό θάνατο».

• Μέσα στους τρεις πρώτους αιώνες μ.Χ. μαρτύρησαν με φρικτό τρόπο δέκα εκατομμύρια χριστιανοί, ενώ θα μπορούσαν με μια προφορική αποκήρυξη της πίστεως τους να είχαν σωθεί. Αναμεσά τους μικρά παιδιά και έφηβοι. Γιατί άραγε; Για έναν κοινό θνητό που πέθανε ατιμωτικά πάνω στο σταυρό; Τι είχε να τους προσφέρει;

• Κανένα άλλο κοινωνικό, πολιτικό ή θρησκευτικό σύστημα δεν διώχθηκε τόσους αιώνες και επιβίωσε. Όλα έσβησαν γιατί απλούστατα όλα αυτά ήταν ανθρώπινα δημιουργήματα. Ο Χριστός όμως διώκεται ακόμη και σήμερα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα αθεϊστικά καθεστώτα του 20^ου αιώνα. Ας δούμε κάποιες περιπτώσεις από αυτή την σκοτεινή περίοδο της σύγχρονης ιστορίας.

1. Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς πέρασε από διάφορες φυλακές και μία από αυτές ήταν το Νταχάου, ένας τόπος όπου «οι ζωντανοί ζηλεύουν τους νεκρούς». Ο Άγιος με την προσευχή μπόρεσε να έχει γαλήνη ακόμη και αν το σώμα του βρισκόταν σε μια επίγεια κόλαση. Χαρακτηριστικά ανέφερε «θα έδινα πολλά χρόνια από τη ζωή μου για μια μέρα μέσα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης», όπου γνώρισε θείες εμπειρίες.

2. Ο Ρουμάνος Νικόλαος Στάινχαρτ, Διδάκτορας του Συνταγματικού Δικαίου, αρνείται να συνεργαστεί με το ολοκληρωτικό καθεστώς της πατρίδας του. Το 1958 φυλακίζεται και εκεί κρυφά από τους δεσμοφύλακες βαπτίζεται χριστιανός! Υπομένει τα πάντα και συχνά παίρνει εθελοντικά την θέση άλλων κρατουμένων στις εργασίες. Μας λέει «Δεν πρέπει να περιοριζόμαστε σε λόγια. Είναι εύκολο να μιλάς και να διαμαρτύρεται για το δίκαιο των φτωχών και των αδικημένων, το δύσκολο είναι να μεταφέρεις τον παράλυτο συγκρατούμενό σου, να δώσεις στον άρρωστο φυλακισμένο ανακούφιση, να μην αποπάρεις τον άλλο που βογκάει συνεχώς από τον πόνο» και συνεχίζει «Μπήκα στη φυλακή τυφλός και βγαίνω με τα μάτια ανοιχτά. Μπήκα κακομαθημένος και βγαίνω γιατρεμένος από νάζια και καμώματα» και όλα αυτά γνωρίζοντας τον Χριστό.

3. Στη Ρουμανία διεξήχθη ένα από τα πιο απάνθρωπα πειράματα στις φυλακές του Πιτέστι. Σύμφωνα με το νομπελίστα συγγραφέα Αλέξανδρο Σολζενίτσιν «συντελέστηκε σε αυτή τη φυλακή η πιο τρομερή πράξη βαρβαρότητας στο σύγχρονο κόσμο». Ένας σημαντικός αριθμός κρατουμένων ήταν για θρησκευτικούς λόγους. Γράφουν οι κρατούμενοι που επιβίωσαν « Δεν υπήρχε βασανιστήριο σωματικό ή ψυχολογικό που να μην χρησιμοποιήθηκε. Όταν έλεγες πιστεύω στο Θεό, μέσα σε 5 λεπτά ήσουν γεμάτος αίματα». Ένα υψηλόβαθμο στέλεχος της Σεκιουριτάτε έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι σίγουρα στις φυλακές υπήρχε ο Χριστός, αλλιώς δεν εξηγείται πώς κράτησαν την πίστη τους μετά από τόσα βασανιστήρια. Οι Χριστιανοί κρατούμενοι αντιμετώπιζαν σιωπηλά τα βασανιστήρια.

Άνθρωποι άθεοι έμπαιναν στις φυλακές και βλέποντας τους Χριστιανούς και τον τρόπο αντιμετώπισης των δεινών πίστευαν και γίνονταν μάρτυρες αυτής της πίστης.

• Ακόμη και στις μέρες μας μαρτυρούνται χιλιάδες θαύματα από παλαιότερους και σύγχρονους Αγίους. Άνθρωποι διαφόρων κοινωνικών τάξεων και μορφωτικού επιπέδου μαρτυρούν για αυτά και μάλιστα με τη σύγχρονη τεχνολογία (youtube, κ.λπ.) μπορούμε να τα πληροφορηθούμε. Δεν μπορούμε να αμφισβητούμε με το έτσι θέλω τις εμπειρίες ανθρώπων άσχετων μεταξύ τους ως παραλήρημα ή ψευδαίσθηση καθώς αυτό δε στέκει ούτε λογικά ούτε επιστημονικά.

Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι πολλά παραδείγματα μπορεί να βρει ο καλοπροαίρετος μελετητής, είτε από βιβλιογραφικές μελέτες που επιβεβαιώνουν την εγκυρότητα της Αγίας Γραφής, είτε από χιλιάδες ανθρώπους διαφόρων τάξεων και μορφωτικού επιπέδου που μέσα από φριχτές συνθήκες δεν έχασαν την πίστη τους, αλλά βγήκαν ενισχυμένοι πνευματικά και οδήγησαν πολλούς άλλους στην εύρεση της Αληθείας που ακούει στο όνομα Χριστός. Άραγε 2000 και πλέον χρόνια διωγμών όχι μόνο δεν έσβησαν την πίστη αλλά την ενίσχυσαν. Μπορεί άραγε αυτό να σταθεί σε ψέματα, αν η Ανάσταση δεν ήταν επιβεβαιωμένο γεγονός πώς θα μπορούσε να διαδοθεί το μήνυμα του Χριστού; Ποια λογική εξήγηση μπορεί να δοθεί; Γιατί κανένα άλλο θρησκευτικό ή πολιτικό σύστημα δεν μπόρεσε να επιβιώσει τόσα χρόνια;

Κλείνουμε με τα λόγια του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς « Είναι δύσκολο για εσένα να πιστέψεις μέχρι να δεις. Όμως με τι θέλεις να δεις; Με το μάτι ή με το πνεύμα; Αν θέλεις να δεις με το μάτι τότε Εκείνος ο οποίος είναι μεγαλύτερος από το σύμπαν θα πρέπει να σμικρύνει και να χωρέσει στον δικό σου περιορισμένο ορίζοντα. Αν θέλεις να Τον δεις με το πνεύμα σου, τότε μπορείς να Τον δεις, αφού το ανθρώπινο πνεύμα είναι πιο απλωμένο από το σύμπαν και ο Θεός είναι πνεύμα».

Τέλος ο ίδιος Άγιος θέτει το θέμα της σχέσης επιστήμης – πίστης στις σωστές βάσεις λέγοντας «Η ψευδοεπιστήμη δημαγωγεί εναντίον της πίστης και η ψευδοθεολογία δημαγωγεί εναντίον της επιστήμης… Η υγιής πίστη δεν αντιλέγει ποτέ στην πραγματική επιστήμη ούτε η πραγματική επιστήμη αρνείται την υγιή πίστη. Μόνο οι αρρωστημένες μορφές του ενός και του άλλου είναι υπερβολικές και ακραίες. Η πίστη μου στο Θεό δεν με εμποδίζει στο να αναγνωρίσω και να υιοθετήσω όλη την πραγματική επιστήμη από το άλφα ως το ωμέγα. Η επιστήμη μου, όμως, αυξάνεται σε διαύγεια και ορμή και πληρότητα, εάν τη φωτίσω και τη ζεστάνω με την υγιή πίστη».

Παπαγεωργίου Γεώργιος Χημικός Ms Φυσικών επιστημών

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

• Hawking, Brief History of Time

• R. Jastrow, God and Astronomers

• C.S. Lewis, Mere Christianity

• F. Collins, Η Γλώσσα του Θεού

• Αρχμ. Αστερίου Χατζηνικολάου, Αρχή και Τέλος του κόσμου

• Αρχμ. Αστερίου Χατζηνικολάου, Ο άνθρωπος μέσα στο σύμπαν

• A. McGrath, Η αυταπάτη του Dawkins

• J. Lombard, Ο Νους του Θεού

• Μητροπολίτου Νικοπόλεως Μελετίου, Τι είναι ο Χριστός;

• Χ. Άνδραλη, Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

• Χ. Άνδραλη, Αν έχουμε Θεό δεν θα καταρρεύσουμε.

• Ιγνάτιου Μπριαντσανίνωφ, Υιέ μου δος μοι σην καρδίαν

   Ο Μάρκος και ο Αντώνης ήταν φίλοι από μικροί. Πήγαιναν στο ίδιο σχολείο, έπαιζαν μαζί κάθε απόγευμα και περνούσαν πολλές ώρες ο ένας με τον άλλο. Ήταν αχώριστοι. Όμως μια μέρα στο σχολείο, ο Αντώνης έκανε ένα άσχημο αστείο για τον Μάρκο μπροστά σε όλη την τάξη. Όλοι γέλασαν, αλλά ο Μάρκος ένιωσε πολύ άσχημα και πληγωμένος. Από εκείνη τη στιγμή, σταμάτησε να μιλάει στον Αντώνη. Ο Αντώνης μετάνιωσε για αυτό που έκανε. Κατάλαβε ότι πλήγωσε τον φίλο του και ήθελε να του ζητήσει συγγνώμη, αλλά δίσταζε. Στο επόμενο μάθημα Θρησκευτικών, ο καθηγητής μίλησε για τη συγχώρεση. Είπε ότι ο Ιησούς δίδαξε να συγχωρούμε εκείνους που μας πληγώνουν και ότι η συγχώρεση μας φέρνει ειρήνη στην καρδιά. Ο Μάρκος σκέφτηκε τα λόγια αυτά και κατάλαβε ότι ένιωθε βάρος μέσα του. Το ίδιο απόγευμα, ο Αντώνης τον πλησίασε και του είπε: «Συγγνώμη, Μάρκο. Έκανα λάθος. Δεν έπρεπε να σε κοροϊδέψω. Θέλω να είμαστε και πάλι φίλοι.». Ο Μάρκος τον κοίταξε, σκέφτηκε για λίγο και τελικά του είπε: «Σε συγχωρώ. Κι εγώ θέλω να είμαστε ξανά φίλοι.». Η συγχώρεση έφερε ξανά τη φιλία και τη χαρά στις καρδιές τους. Οι δύο φίλοι έμαθαν ότι το να συγχωρείς δείχνει δύναμη, καλοσύνη και αληθινή αγάπη, όπως μας δίδαξε ο Χριστός.

                                                                                                                                                                                                                    Ελένη Βερσάκη Β΄1

                                                                                                                                                                                                     Κατερίνα Απειρανθίτου Β΄1

   Οι ιστορίες δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της διαθεματικής προσέγγισης του Ευρωπαϊκού Προγράμματος e- Twinning: Les Cahiers d’Esther : regards d’ados sur le monde, καθώς επίσης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας: «Βία και ειρηνική συνύπαρξη στη σχολική κοινότητα» και της καινοτόμου δράσης: «Αγωγή στη συγχώρηση: Από την σύγκρουση στη συνύπαρξη».

                                                                                                                                                                                                                   Αναστασία Βαβάση

Μετά από πρωτοβουλία του καθηγητή μαθηματικών της Β΄ Γυμνασίου, κ. Μιχαήλ Κασκαντάμη, συμμετείχαμε σε έναν πανευρωπαϊκό Διαγωνισμό οργανωμένο από την εταιρεία Raspberry Pi. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήσαμε κώδικα Python και AI με σκοπό να δημιουργήσουμε ένα πρόγραμμα το οποίο υπολόγισε την μέση ταχύτητα του ISS (International Space Station). Χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, φωτογραφίες από τον ΙSS έτσι ώστε να συγκριθούν οι διαφορές τους και οι ώρες που τραβήχτηκαν. Όλες οι ομάδες που παρέδωσαν ένα επιτυχημένο πρόγραμμα, όπως εμείς, είχαν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε ένα live βίντεο στο YouTube όπου ένας αστροναύτης απαντούσε σε δικές μας ερωτήσεις.

Ο αστροναύτης, ονόματι Luca Parmitano, παρουσιάστηκε από τους υπεύθυνους του προγράμματος με 20 βίντεο τα οποία έστειλαν οι ομάδες από όλο τον κόσμο στα οποία τα παιδιά ρωτούσαν διάφορες ερωτήσεις από την καθημερινότητα ενός αστροναύτη έως την απαραίτητη ταχύτητα που χρειάζεται ένας πύραυλος για να περάσει την ατμόσφαιρα της Γης ( όπως μάθαμε η ταχύτητα αυτή είναι 20.000 χιλιόμετρα την ώρα). Οι ηλικίες των παιδιών ξεκινούσαν από 9 ετών μέχρι και 16. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε το πλήθος των ελληνικών ομάδων (θα έλεγα πως υπήρχαν περίπου 15 ελληνικές συμμετοχές, ίσως και παραπάνω). Γενικά ήταν μία εξαιρετική εμπειρία που έγινε με σεβασμό και ευγένεια. Οι υπεύθυνοι και ο Luca ήταν ανοιχτοί και πρόσχαροι. Σίγουρα θα μου μείνει αξέχαστη! Για όποιον ενδιαφέρεται βάζω το link για το βίντεο που ανέβηκε μετά το live παρακάτω.

Η αρθρογράφος: Θεοδώρα Τσιμπούλη B΄4

Link για το βίντεο : https://www.youtube.com/live/eCcpJT9dvhY?si=CnH90V4iadhi55SJ

Μέχρι πριν τη συνάντηση, το να είσαι αστροναύτης μου φαινόταν κάτι μακρινό, σχεδόν εξωπραγματικό. Ο Luca Parmitano, αρχικά, μας διαβεβαίωσε ότι ο τίτλος του «αστροναύτη» ισοδυναμεί με μια διαρκή εκπαίδευση, πνευματική και σωματική δοκιμασία που πολλές φορές ξεπερνάει τα όρια κάθε ανθρώπου. Ένας άνθρωπος απλός και με καθαρή σκέψη, μοιράστηκε μαζί μας με φυσικότητα, μια τεράστια αλήθεια: ότι το να φτάσεις μακριά ξεκινά από το να είσαι αληθινά παθιασμένος με αυτό που αγαπάς. Ο τρόπος που μιλούσε για τη ζωή του, την καθημερινότητά του, τις στιγμές του στη γη και στο διάστημα ήταν αυθόρμητος και γεμάτος ειλικρίνεια. Μου έκανε τεράστια εντύπωση όταν είπε ότι το αγαπημένο του πράγμα στη δουλειά του είναι η ποικιλία — ότι κάθε μέρα είναι διαφορετική, ότι μπορεί δηλαδή μια μέρα να βρεθεί στον βυθό, σε ελικόπτερο, σε διαστημική κάψουλα, και την άλλη μέρα να βρίσκεται σε ένα σχολείο και να μιλάει με μαθητές! Αυτό που ξεχώρισα όμως, ήταν όταν μίλησε για την περιέργεια. Είπε ότι ένας καλός αστροναύτης πρέπει να είναι πάνω απ’ όλα περίεργος, σαν παιδί που θέλει να εξερευνήσει τον κόσμο γύρω του. Και τότε συνειδητοποίησα ότι δεν χρειάζεται να γίνεις αστροναύτης για να σκεφτείς σαν αστροναύτης. Αυτό που μένει να κάνουμε είναι να μην σταματήσουμε ποτέ να θέλουμε να μαθαίνουμε, να δοκιμάζουμε καινούργια πράγματα, να βάζουμε στόχους και συχνά γιατί όχι και να βγαίνουμε από το «comfortzone» μας ακούγοντας τους άλλους με ανοιχτό μυαλό και καρδιά.

Τέλος, μας μίλησε για την σημασία του να είσαι καλός άνθρωπος, όχι απλώς ικανός και με γνώσεις γιατί, όπως εξήγησε, όταν βρίσκεσαι σε μια αποστολή στο διάστημα, δεν έχει σημασία μόνο να είσαι εκπαιδευμένος να κάνεις καλά τη δουλειά σου, αλλά και να μπορείς να συνεργαστείς, να ακούσεις και να στηρίξεις τους υπόλοιπους αστροναύτες-συναδέλφους σου. Με λίγα λόγια, δεν αρκεί μόνο το μυαλό και οι γνωστικές ικανότητες, αλλά κυρίως η ενσυναίσθηση!

Φεύγοντας από αυτή τη συνάντηση, ένιωσα πιο δυνατή και πιο ικανή να πραγματοποιήσω τα όνειρα μου. Ένιωσα ότι τελικά δεν υπάρχει το «μακριά» όταν έχεις στόχους αλλά αγάπη γι’ αυτό που κάνεις, και τόλμη να δοκιμάζεις και να μαθαίνεις συνεχώς καινούργια πράγματα. Τελικά, δεν χρειάζεται να ταξιδέψει κανείς στο διάστημα για να πετύχει κάτι μεγάλο και σπουδαίο στη ζωή του, γιατί τίποτα δεν είναι ανέφικτο αν πραγματικά θέλει να πετύχει κάτι.

                                                                                                                                               Γεωργία Σπηλιωτοπούλου Β4

Νέστορας Τζιμπιμπάκης Β΄3

Έργο του Νέστορα Τζιμπιμπάκη με το οποίο διαγωνίστηκε στο Συνέδριο.

Στις 18-19 Απριλίου παρακολουθήσαμε το μαθητικό συνέδριο : “Ποιος έγινε πλησίον;” όπου μαζί με παιδιά από άλλα σχολεία συζητήσαμε για το θέμα της βίας και όλες τις μορφές της.
Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν πως κανένας σύνεδρος δεν δίστασε να εκφράσει την γνώμη του ή να απευθύνει κάποια ερώτηση. Όλες οι συζητήσεις έγιναν αποκλειστικά από τους μαθητές. Τα παιδιά παρουσίασαν διάφορες μορφές βίας (ενδοοικογενειακή βία, οπαδική βία, σχολική βία κτλ). Η παρουσίαση όμως που μου έμεινε ήταν ένα δοκίμιο σε σχέση με την ενδοοικογενειακή βία όπου μία γυναίκα είχε δώσει το ακριβό παλτό της σε κάποιον που το χρειαζόταν. Ο σύζυγός της δεν ήταν χαρούμενος με την απόφαση αυτή και άρχισε να χειροδικεί εναντίον της, μπροστά στα μάτια του παιδιού τους.
Θα συνιστούσα σε κάποιον να παρακολουθήσει ένα παρόμοιο συνέδριο καθώς σε εμπνέει και σου δίνει ένα κίνητρο να αλλάξεις τον κόσμο και ακούς καινούργιες ιδέες και τρόπους σκέψεις που ειδαλλιώς δεν θα είχες λάβει υπόψη.

Ανδρέας Κουβαράς Β΄2

Έργο του Ανδρέα Κουβαρά με το οποίο διαγωνίστηκε στο Συνέδριο.

Ομάδα μαθητών του Ζαννείου Προτύπου Γυμνασίου που συμμετείχαν στο Συνέδριο με τις συνοδούς καθηγήτριές τους.

Έργο της Μαρίνας Γαρμπή του τμήματος Β΄3 με το οποίο διαγωνίστηκε στο Συνέδριο.

Έργο του Ταξιάρχη Κουζούπη του τμήματος Β΄2 με το οποίο διαγωνίστηκε στο συνέδριο.

Με τον Πρωτοπρεσβύτερο Αντώνιο Καλλιγέρη, ο οποίος ήταν υπεύθυνος του Προγράμματος

Νέστορας Τζιμπιμπάκης Β΄3

Το παρόν άρθρο και η εικόνα του είναι τα έργα του Νέστορα Τζιμπιμπάκη του τμήματος Β΄3 για τον διαγωνισμό της μαθητικής διημερίδας: «Ποιος έγινε πλησίον;» η οποία διοργανώθηκε από το Ίδρυμα Νεότητας και Οικογένειας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και από την Πρωτοβουλία- Πρόγραμμα για την πρόληψη της ενδοοικογενειακής βίας, στις 18-19 Απριλίου 2024.

Το παρόν άρθρο και η εικόνα του είναι τα έργα του Αναστάσιου Μιχάλαρου του τμήματος Β΄3 για τον διαγωνισμό της μαθητικής διημερίδας: «Ποιος έγινε πλησίον;» η οποία διοργανώθηκε από το Ίδρυμα Νεότητας και Οικογένειας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και από την Πρωτοβουλία- Πρόγραμμα για την πρόληψη της ενδοοικογενειακής βίας.

Νικηφόρος Βαβουράκης Β΄3

https://www.healthreportaz.gr/10759/o-rolos-tis-mousikis-sti-zoi-mas

https://www.patrisnews.com/%CE%B7-%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE% CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B6%CF%89%CE%AE-%CE%BC%CE%B1%CF%82/

Στις 27 Μαρτίου 2023, η Ευρώπη γιόρτασε για πρώτη φορά την Ημέρα Ευρωπαίων Συγγραφέων!

Με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αυτή η ημέρα έδωσε την ευκαιρία να προβληθούν οι ευρωπαίοι συγγραφείς και να ενθαρρυνθεί η φιλαναγνωσία, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων. Περισσότερα από 1.000 σχολεία σε ολόκληρη την Ευρώπη διοργάνωσαν συνεδρίες ανάγνωσης και συναντήσεις με συγγραφείς.

Το Ζάννειο ήταν κι αυτό εκεί : στα πλαίσια του ευρωπαϊκού έργου δημιουργικής ανάγνωσης «Univers BD : Les Omniscients de l’à-venir», οι μαθητές του Γ2 διοργάνωσαν μια διαδικτυακή συνεδρία εκφραστικής ανάγνωσης, σε συνεργασία με τους εταίρους τους από το γυμνάσιο Institut BADIA I MARGARIT (Igualada, Ισπανία) και το λύκειο «CALISTRAT HOGAS» NATIONAL COLLEGE (Piatra Neamț, Ρουμανία). Οι μαθητές, σε ομάδες,  διάβασαν διαλογικά αποσπάσματα από τα άλμπουμ  της βελγικής σειράς κόμικς φαντασίας «Les Omniscients» των Vincent Dugomier και Renata Castellani. Οι δέκα μαθητές του τμήματος που διάβασαν είχαν αφιερώσει χρόνο για προετοιμασία και πρόβες και η συνάντηση είχε μεγάλη επιτυχία. Μετά το πέρας της συνεδρίας που κράτησε μια ώρα, έγινε μαγνητοσκόπηση στη Βιβλιοθήκη του σχολείου μας.

Εδώ μπορείτε να δείτε και το σχετικό βίντεο:

)">27 Μαρτίου 2023, H Ευρώπη γιόρτασε για πρώτη φορά την Ημέρα Ευρωπαίων Συγγραφέων!

Ελευθέριος Απειρανθίτης Α΄1

Η ανάγνωση του βιβλίου έγινε κατά το μάθημα της Λογοτεχνίας με καθηγήτρια την κ. Χρυσοβαλάντη Διαμαντή.