Η Ιερά Μονή Φανερωμένης Νάξου, μια σχεδόν παραθαλάσσια μονή, βρίσκεται βορειοδυτικά του χωριού Εγγαρές, δυτικά του χωριού Κεραμωτή (με το οποία συνδέεται με μονοπάτι) και απέχει περίπου 10 χλμ. βόρεια από τη Χώρα Νάξου. Γιορτάζει κατά την Εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, δηλαδή  στις 15 Αυγούστου. Η Μονή αυτή έχει και άλλες ονομασίες. Συγκεκριμένα, σε διάφορα έγγραφα αναφέρεται και ως «Πεφανερωμένη», «Ακρωτηριώτισσα» ή «εἰς τά ἄσπρα χώματα κειμένη».

Κατά τη θρησκευτική παράδοση η ίδρυσή της, έχει ταυτιστεί με την ανεύρεση εικόνας της Παναγίας από πλήρωμα πλοίου που κινδύνεψε στη περιοχή, παρόλα αυτά  η ακριβής χρονολογία ίδρυσης της είναι άγνωστη. Ακόμα, είναι κτισμένη σε μορφή ενετικού πύργου σε ύψωμα και ακριβώς έναντι του ομώνυμου όρμου Φανερωμένης.

Η Μονή ήκμασε ιδιαίτερα στις αρχές του 19ου αιώνα. Σημαντικοί ηγούμενοι της Μονής Φανερωμένης ήταν ο Δωρόθεος Τζιώτης -που το 1826 δημιούργησε δύο από τα πρώτα διδακτήρια της Νάξου -Ηλίας Γεωργιάδης, καθώς επίσης και ο Άγιος Αρσένιος ο εν Πάρω.

Δικτυογραφία

• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%BF%CE%BD%CE%AE_%CE%A6%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%9D%CE%AC%CE%BE%CE%BF%CF%85

• https://www.saint.gr/1917/saint.aspx

• https://golden-greece.gr/monasteries/kyklades/naxos/moni-faneromenis

ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ ΜΙΧΑΕΛΑ (Α2)

Η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, μια εκκλησία καινούργια, μεγάλη, όμορφη, είναι ένα πραγματικό στολίδι στο κέντρο του χωριού μας, του Αγερσανίου στην πεδινή Νάξο!

Η κατασκευή αυτής της εκκλησίας έχει τη δική της ιστορία. Οι παππούδες μας έλεγαν ότι παλιά, στον ίδιο χώρο, υπήρχε ένα μικρό εκκλησάκι του Αγίου Σπυρίδωνα, όπως αυτά που βλέπουμε στην εξοχή. Ήταν όμως πολύ μικρό και δεν χωρούσε όλους τους χωριανούς. Έτσι, το 1872 αποφάσισαν να το γκρεμίσουν και να χτίσουν μια μεγαλύτερη εκκλησία.

Εκείνη την εποχή ιερέας του χωριού ήταν ο παπάς Μιχαήλ Καραμπάτσης, δραστήριος και καλός κληρικός, που αγαπούσε πολύ το χωριό και ήθελε να δει τον νέο ναό να χτίζεται. Οργάνωσε μια επιτροπή για να μαζέψει χρήματα, γιατί μια εκκλησία χρειάζεται πολλά έξοδα. Κρατώντας την παλιά εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνα, οι χωριανοί γύριζαν τα χωριά της Νάξου και συγκέντρωναν δωρεές. Επιπλέον, έκαναν εράνους και μέσα στην εκκλησία.

Μετά από αρκετά χρόνια, το 1920 ξεκίνησαν οι εργασίες. Όλοι οι κάτοικοι, μικροί και μεγάλοι, βοηθούσαν εθελοντικά, για να κάνουν πραγματικότητα το όνειρό τους. Μετά από κόπο και επιμονή, ολοκληρώθηκε η οικοδόμηση και στη συνέχεια η εσωτερική και εξωτερική διακόσμηση του ναού.

Το 1926 τελέστηκε η πρώτη λειτουργία. Η χαρά όλων ήταν απερίγραπτη. Από τότε, η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα είναι το καμάρι του χωριού. Το εσωτερικό της είναι στολισμένο με όμορφες εικόνες, δωρεές των πιστών, και το εξωτερικό της εντυπωσιάζει με το ψηλό καμπαναριό και το περιποιημένο προαύλιο με λουλούδια και δέντρα. Ο ηλεκτροφωτισμός της τη νύχτα την κάνει ακόμη πιο εντυπωσιακή.

Κάθε χρόνο, στις 12 Δεκεμβρίου, γιορτάζουμε τη μνήμη του Αγίου Σπυρίδωνα. Πολλοί πιστοί έρχονται για να προσευχηθούν και να ζητήσουν την προστασία του πολιούχου μας. Μετά τη λειτουργία, ακολουθεί μεγάλο πανηγύρι και διασκέδαση για μικρούς και μεγάλους.

ΖΟΥΛΗΣ ΝΙΚΟΣ (Β1)

ΜΕΝΤΖΟΥΒΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ (Α2)

Στο Αργοκοίλι της Νάξου βρίσκεται ο μικρός οικισμός της Αργοκοιλιώτισσας και το ομώνυμο πανναξιακό προσκύνημα της Παναγίας της Αργοκοιλιώτισσας. Το Αργοκοίλι βρίσκεται στη βορειοανατολική Νάξο στην ανατολική πλαγιά του όρους Αμμόμαξη.

Ένα από τα ιερά και θαυμαστά εικονίσματα που φιλοτέχνησε ο ευαγγελιστής Λουκάς, καθοδηγούμενος και εμπνεόμενος από την ίδια την Παναγία, βρίσκεται στο Πανναξιακό Προσκύνημα, στην Παναγία την Αργοκοιλιώτισσα, στην Κόρωνο της Νάξου.

Αυτή η εικόνα είναι από κηρομαστίχα. Από την μια απεικονίζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου κι από την άλλη πλευρά την Βάπτιση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Αυτή η εικόνα μαζί με άλλες εικόνες που βρέθηκαν στο Αργοκοίλι της Νάξου, έχουν ιστορία που κανένας δεν γνώριζε. Όμως η ίδια η Παναγία αποκάλυψε το πώς πήγαν αυτές οι εικόνες στο Αργοκοίλι!

Αυτή η αποκάλυψη έγινε σε μια ευλαβή χριστιανή, στην οποία είπε ότι αυτές τις εικόνες, τις είχε μία οικογένεια πιστών χριστιανών στην Αίγυπτο και πως στην περίοδο της εικονομαχίας, το έμαθαν οι εικονομάχοι και τους αναζητούσαν για να τους κάνουν κακό! Όμως η Παναγία τους προστάτεψε, εμφανίστηκε σε όνειρο τους και τους είπε να πάρουν τις εικόνες και να πάνε σε συγκεκριμένο λιμάνι στο Ισραήλ. Εκεί όπως τους είπε θα τους περίμενε μικρό πλοιάριο για να έφευγαν.

Παράλληλα η Παναγία εμφανίστηκε (σε όνειρο) σε ένα ευσεβή καπετάνιο  πλοιαρίου και του είπε να πάει στο συγκεκριμένο λιμάνι, για να παραλάβει τους άλλους χριστιανούς με τις εικόνες! Κι καπετάνιος την ρώτησε: Παναγία μου, πού όμως θα πάμε; Κι η Παναγία του είπε ότι βγαίνοντας από το λιμάνι θα δουν ένα φως και θα το ακολουθήσουν κι όπου πάει το Φως να πάνε!

Έτσι και έγινε, βγαίνοντας από εκείνο το λιμάνι είδαν το φως και το ακολούθησαν και κείνο το φως, τους έφερε στο «Λιμνάρι» της Νάξου. Όμως οι εικονομάχοι έμαθαν που βρίσκονται και τους ακολουθούσαν! Κι αυτοί καθοδηγούμενοι από Την Παναγία, πήγαν στο Αργοκοίλι και κρύφτηκαν σε μια σπηλιά. Οι εικονομάχοι όμως συνέχισαν με μένος να τους ακολουθούν, κι όταν οι πιστοί αυτοί χριστιανοί αντιλήφθηκαν πως θα τους έβρισκαν, προσευχήθηκαν προς την Παναγία να γκρεμιστεί η σπηλιά και να τους πλακώσει, προκειμένου να μην χαθούν οι εικόνες! Κι έτσι έγινε, μέγας βράχος έπεσε και σκέπασε το σπήλαιο!..

Η εικόνα της Παναγίας, σύμφωνα με την παράδοση, βρέθηκε το 1837, ύστερα από επαναλαμβανόμενα οράματα και όνειρα πολλών κατοίκων της Κορώνου. Το όραμα καθοδηγούσε σε συγκεκριμένο σημείο, όπου και ξεκίνησαν αναζητήσεις. Η εικόνα βρέθηκε τελικά θαυματουργικά, παρουσία κατοίκων και ιερέων από την Κόρωνο, τον Σκαδό και την Κωμιακή. Κατά τη στιγμή της εύρεσης, λέγεται πως τελέστηκαν και θεραπείες ασθενών.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1851, χτίστηκε η πρώτη εκκλησία, για να την στεγάσει.

Η εικόνα εκλάπη κάποια στιγμή, αλλά βρέθηκε ξανά το 1930 στην κατοχή γυναίκας στη Χώρα, που την είχε ως φυλαχτό χωρίς να γνωρίζει την προέλευσή της.

“Τη νύχτα της 31ης Ιανουαρίου 1930 η μικρή μαθήτρια του Γυμνασίου Νάξου Αικατερίνη πληροφορείται από όραμα που είδε ότι η εικόνα της Παναγίας της Αργοκοιλιώτισσας βρίσκεται στην Νάξο και συγκεκριμένα στην οικία της Ειρήνης Αντ. Ξένου και ότι η εν λόγω κυρία έχει υποστεί και θα υποστεί ακόμη πολλά ατυχήματα, αν δεν παραδώσει το εικόνισμα το οποίο κατέχει εν αγνοία της και δεν επιτρέψει να μεταφερθεί αυτό στην αρχική θέση της ευρέσεως του.

Η μικρή μαθήτρια μετά ανακοίνωσε στον αδερφό της την οπτασία της. Ο αδερφός της Νικηφόρος Λεγάκης του Γεωργίου ή Γίγαντας, υπηρετούσε σαν καθηγητής γυμναστικής στο Γυμνάσιο Νάξου. Μετά την ανακοίνωση της αδερφής του μετέβηκε στην κ. Ξένου και της είπε για την οπτασία της αδερφής του.

Η ευσεβής κ. Ξένου άκουσε για το όνειρο, αισθάνθηκε βαριά συγκίνηση και κλαίγοντας αμέσως παρακάλεσε ιερέα να έρθει στην οικία της και να τελέσει παράκληση. Στην  παράκληση παρέστησαν και αρκετοί ευσεβείς πολίτες της Νάξου οι οποίοι προσκύνησαν το ιερό εικόνισμα.

Μετά από όλα αυτά ο Νικηφόρος Γ. Λεγάκης παρέλαβε από τα χέρια της κ. Ξένου το εικόνισμα με την παρουσία των επιτρόπων του ναού της

Η εικόνα κατέφθασε στις 2 μετά το μεσημέρι και σύμπασα η κωμόπολη της Κορώνου με Σταυρό, εξαπτέρυγα, σημαίες, φανούς και λαμπάδες, με συνεχείς κωδωνοκρουσίες υποδέχθηκαν γονυπετώς την περιπόθητη και περισπούδαστη ιερή εικόνα και την ενθρόνισαν στον ιερό ναό όπου όλη τη νύχτα έψαλλαν παρακλήσεις, δεήσεις και ικεσίες και δόξαζαν και ευχαριστούσαν τον Θεό για την ανεύρεση του ιερού ανεκτίμητου θησαυρού της σεπτής εικόνας της Παναγίας της Αργοκοιλιώτισσας.

Η εικόνα μεταφέρθηκε πανηγυρικά στην Κόρωνο και από εκεί στη θέση Αργοκίλι, όπου σήμερα βρίσκεται το Ιερό Προσκύνημα. Στο σημείο αυτό, την ίδια ημέρα με την εύρεση, εμφανίστηκε και αγίασμα, ενισχύοντας το θαυματουργό στοιχείο της παράδοσης. Αποκαλύφθηκε επίσης μικρό σπήλαιο, που πιθανόν ήταν βυζαντινό παρατηρητήριο και χώρος απόκρυψης εικόνων κατά την περίοδο της Εικονομαχίας.

Το 1985 ανεγέρθηκε μικρός ναός του Αγιάσματος, ενώ το 1997 θεμελιώθηκε ο νέος μεγάλος ναός της Παναγίας της Αργοκοιλιώτισσας.

Πέριξ του νέου Ιερού Ναού, θα ξεκινήσει σύντομα η ανέγερση Κοινωνικών και Πολιτιστικών Εγκαταστάσεων, οι οποίες θα περιλαμβάνουν: 
Μουσείο-Βιβλιοθήκη 300τ.μ.,
Νέα Τραπεζαρία, 420τ.μ. 200 θέσεων,
Αίθουσα Ομιλιών, επιφ. 740τ.μ. 300 θέσεων,
Υπαίθριο Αμφιθέατρο, δυναμικότητας εξυπηρέτησης 500 ατόμων,
Χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων.

Σήμερα η εικόνα βρίσκεται στο μοναστήρι της Παναγίας Αργοκοιλιώτισσας που καταλαμβάνει έκταση 25 περίπου στρεμμάτων και περιλαμβάνει την παλιά μονόκλιτη εκκλησία του 1851, τη μεγάλη καινούργια εκκλησία που δεσπόζει στην περιοχή, καθώς και μια ακόμα εκκλησία αφιερωμένη στο ιερό αγίασμα που βρέθηκε να αναβλύζει από βράχο απέναντι από το σημείο εύρεσης της εικόνας. Επίσης υπήρχαν και 30 κελιά φιλοξενίας πιστών, που κάθε χρόνο την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής συρρέουν κατά χιλιάδες από όλα τα μέρη της Νάξου, για να προσκυνήσουν.

Πότε γιορτάζει η Παναγία Αργοκοιλιώτισσα Νάξου;

Η Παναγία Αργοκοιλιώτισσα Νάξου γιορτάζει την πρώτη Παρασκευή μετά το Πάσχα. Είναι μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Νάξου με πλήθος πιστών να συρρέει εκείνη την ημέρα στην εκκλησία για να προσκυνήσει τη θαυματουργή εικόνα και ν” ανάψει ένα κερί στη χάρη της Παναγίας.

Κάθε χρόνο βλέπουμε εικόνες από τις ξυπόλυτες γυναίκες που φτάνουν  με τάμα, τις πομπές των πιστών και κυρίως πολλούς νέους και παιδιά, τον βαθύ σεβασμό των κατοίκων προς την Παναγία.

Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι αυτή είναι η απόδειξη ότι  “η πίστη μας δεν έχει αλλοιωθεί. Είναι το αντίβαρο στην εποχή της ταχύτητας και της ψηφιοποίησης”.

ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΕΦΡΑΙΜΙΑ (Α2)

ΨΑΡΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ (Α2)

Η Παναγία η Φαναριώτισσα είναι μία από τις σημαντικότερες εκκλησίες της Νάξου, αφιερωμένη στην Παναγία. Το όνομά της συνδέεται με τη λέξη «φανάρι», που στην εκκλησιαστική γλώσσα σημαίνει φως, αλλά και με την παράδοση που θέλει την εικόνα της να φωτίζει θαυματουργικά. Η εκκλησία αυτή αποτελεί ζωντανό μάρτυρα της αδιάκοπης λατρείας και της πίστης των νησιωτών.

Η εκκλησία της Φαναριώτισσας δεν είναι απλώς ένας χώρος λατρείας. Είναι ζωντανός οργανισμός που ενώνει γενιές νησιωτών. Από τις βαφτίσεις και τους γάμους ως τις κηδείες και τις γιορτές, η εκκλησία παρευρίσκεται σε κάθε σημαντική στιγμή της ανθρώπινης ζωής.

Την ημέρα της γιορτής της, ολόκληρο το νησί γιορτάζει με λιτανεία, παραδοσιακά τραγούδια και κοινό τραπέζι, σε μια έκφραση συλλογικής ταυτότητας που διαρκεί αιώνες.

Πολιτιστική Κληρονομιά

Πέρα από τη θρησκευτική της αξία, η Φαναριώτισσα αποτελεί αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό μνημείο. Τα εικονίσματά της, οι τοιχογραφίες και η δομή της εκκλησίας αποτελούν πολύτιμες πηγές για τη μελέτη της βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης στις Κυκλάδες.

• Βυζαντινά και μεταβυζαντινά εικονίσματα
• Χαρακτηριστική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική
• Μαρτυρία λαϊκής θρησκευτικής τέχνης

Η αίσθηση του τόπου

Αυτό που κάνει τη Φαναριώτισσα ξεχωριστή δεν είναι το μέγεθος του ναού αλλά η εμπειρία:

• η ησυχία του βουνού,
• ο αέρας,
• η θέα,
• και το ότι φτάνεις εκεί περπατώντας μέσα σε ένα παλιό κυκλαδίτικο τοπίο που έχει αλλάξει ελάχιστα σε σχέση με παλιότερες εποχές.

ΠΙΤΣΙΚΑ ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑ (Α2)

ΦΡΑΤΖΕΣΚΟΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ (Α2)

Ένα βυζαντινό μνημείο σε γραφική υδατοβρυθή κοιλάδα της Νάξου, περιβαλλόμενο από βουνά με επιβλητικούς βράχους και πλούσια βλάστηση.

Αρχιτεκτονικός Πυρήνας

Ο Αρχικός Τύπος

Ο αρχικός πυρήνας του ναού ανήκει στον τύπο του «μαυσωλείου» — τετράγωνος χώρος με ημικυλινδρική αψίδα, καλυμμένος με χαμηλό τρούλο.

Η Τοποθεσία

Ο Άγιος Δημήτριος Χαλάντρων βρίσκεται σε γραφική υδατοβρυθή κοιλάδα περιβαλλόμενη από βουνά με επιβλητικούς βράχους. Η θέση Χάλαντρα διαθέτει πλούσια βλάστηση και τρεχούμενα νερά, όπου βρισκόταν ο αρχικός οικισμός του Κινίδαρου, πριν μετακινηθεί στη σημερινή του θέση.

Μετά τα Ορλωφικά: Μοναχοί & Κρυφό Σχολειό

Η Φιλοκαλική Κίνηση στη Νάξο

Μετά τα Ορλωφικά και την κατάπνιξη της επαναστάσεως του 1770, φαίνεται ότι εγκαταστάθηκε στον εντελώς απόμερο Άγιο Δημήτριο μικρή συνοδεία μοναχών της φιλοκαλικής κινήσεως, διαφυγόντων από την Πελοπόννησο.

Για ένα διάστημα λειτούργησε στον τόπο είδος κρυφού σχολειού, διατηρώντας ζωντανή την ελληνική παιδεία σε περίοδο σκλαβιάς.

Στη φάση αυτή ανήκουν πιθανότατα διάφορες κτιριακές προσθήκες, όπως σειρά 11 καμαροσκεπών κελιών, με τα οποία δίνεται σήμερα στο σύνολό του η εικόνα μονυδρίου.

Τοποθεσία & Σύνδεση με την Περιοχή

Βρίσκεται στη θέση Χάλαντρα, μια περιοχή με πλούσια βλάστηση και τρεχούμενα νερά, όπου βρισκόταν ο αρχικός οικισμός του Κινίδαρου, πριν μετακινηθεί στη σημερινή του θέση.

Σύνδεση με Άλλα Μνημεία

Βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση από τον επιβλητικό ναό του Αγίου Αρτεμίου (18ος αιώνας), έναν από τους μεγαλύτερους ναούς της Νάξου. Στην περιοχή υπάρχουν επίσης ίχνη αρχαίων κτισμάτων, καθώς πιστεύεται ότι ο ναός μπορεί να έχει κτιστεί πάνω ή κοντά σε αρχαίο ιερό της θεάς Αρτέμιδος.

Πρόσβαση & Πεζοπορία

Η περιοχή είναι προσβάσιμη μέσω αγροτικού δρόμου ή μονοπατιού που ξεκινά από τον Κινίδαρο. Αποτελεί μέρος δημοφιλών πεζοπορικών διαδρομών (π.χ. Εγγαρές – Άγιος Αρτέμιος), οι οποίες περνούν δίπλα από παλιούς νερόμυλους και το ποτάμι του Κινίδαρου.

Ένα Μνημείο Ζωντανής Μνήμης

Ο Άγιος Δημήτριος Χαλάντρων αντιπροσωπεύει μια σπάνια συνέχεια ιστορικών στρωμάτων — από την εικονομαχία ως την Ελληνική Επανάσταση — κρυμμένη μέσα στη φύση της Νάξου.

Βυζαντινή Αρχιτεκτονική

Τύπος μαυσωλείου με τρούλο, διαδοχικές επεκτάσεις και καμαροσκεπή Παρεκκλήσια.

Σπάνιες Τοιχογραφίες

Τέσσερα στρώματα βυζαντινής ζωγραφικής, με το παλαιότερο από την εικονομαχική περίοδο.

Ιστορική Μνήμη

Καταφύγιο μοναχών της φιλοκαλικής κίνησης και έδρα κρυφού σχολειού μετά το 1770.

Φυσικό Περιβάλλον

Εντάσσεται σε πεζοπορικές διαδρομές με νερόμυλους, ποτάμι και αρχαία ιερά.

ΚΑΡΠΟΝΤΙΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ (Α1)

ΛΕΓΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ (Α2)

Οι παλιοί και γερασμένοι ανεμόμυλοι που βρίσκονται ολόγυρα στους ανεμόδαρτους λόφους των Τριπόδων, έχουν πάψει πια να γυρίζουν από τα μελτέμια τα άσπρα τους πανιά. Μοναχικοί, αγνοημένοι και γερασμένοι ερημίτες, κάποτε επιτελούσαν το πανάρχαιο έργο τους και άλεθαν σιτάρι και κριθάρι.

Στην Ελλάδα η χρήση των ανεμόμυλων υπήρξε αρκετά εκτεταμένη, λόγω του πλούσιου αιολικού δυναμικού της χώρας. Κατά κανόνα στεγάζονταν σε κυλινδρικά, πέτρινα, διώροφα κτίρια. Στον επάνω όροφο βρισκόταν ο άξονας και το σύστημα μετάδοσης της κίνησης, ενώ στον κάτω όροφο γινόταν η άλεση και αποθήκευση των σιτηρών. Τα πτερύγιά τους ήταν πάνινα, 5-15 μέτρα σε μήκος και πλάτος το 1/5 του μήκους τους. Ένας ανεμόμυλος μπορούσε να αλέσει 20-70 κιλά σιτηρών την ώρα, ανάλογα με την ένταση και τη φορά του ανέμου.

Οι Τριποδιώτικοι ανεμόμυλοι αποτελούν μία ξεχωριστή μορφή της λαϊκής αρχιτεκτονικής και συνδέονται με την οικονομική και ιστορική εξέλιξη του χωριού μας. Χρησιμοποιούσαν την αιολική ενέργεια μέσω ενός ιστίου για την περιστροφή της μυλόπετρας. Ο άνεμος κινούσε το ιστίο και έναν μηχανισμό τροχών που έδινε κίνηση στις μυλόπετρες.

Οι μυλωνάδες τους, γέροι μα σιδεροκόκκαλοι ξωμάχοι, ασπρομάλληδες από τα χρόνια και την άχνη του αλευριού άνοιγαν τα δαρμένα από τους αέρηδες και τις βροχές μπαλωμένα πανιά τους και φυσούσαν από το μικρό παραθυράκι το βούκινο, ώστε να ακούσουν οι χωρικοί και να πάνε στο μύλο τα αλέσματά τους. Όταν ο μύλος είχε αέρα και αλέσματα, γυρνούσε, και άλεθε και ο μυλωνάς ήταν μόνος, χωρίς συντροφιά, αποκοιμιόταν σιγά-σιγά με το νανουριστικό τριζοβόλημα του γυρίσματος της μυλόπετρας και όταν εκείνη σταματούσε να γυρίζει, ο μυλωνάς έβγαινε από τον λήθαργό του. Πότε-πότε σήκωνε τα μάτια του στον κώνο της σκεπής με το βούτημα και έβλεπε τον ανεμοδείκτη που γύριζε ανάλογα με τον αέρα. Τότε έπιανε το χοντρό ξύλινο τιμόνι, το σφήνωνε σε μία εγκοπή του γύρου της σκεπής και τη γύριζε ολόκληρη πρός την κατεύθυνση του αέρα με αντένες, αξόνι, ροδέλα και κοφινίδα. Έτσι δεν είχε το φόβο ο μύλος να βρεθεί με τα ανοιγμένα του πανιά κόντρα στον καιρό και να ανεμοσκορπιστεί.

Τα υλικά κατασκευής των ανεμόμυλων και της μυλόπετρας προέρχονταν από τον ευρύτερο χώρο των Κυκλάδων, λόγω της φύσης των πετρωμάτων (μάρμαρα, σχιστόλιθοι αλλά και ηφαιστειακά, όπως η “μυλόμετρα” της Μήλου).

Σύμφωνα με καταγραφή του 1991 οι αλεστικοί ανεμόμυλοι στις Κυκλάδες ήταν 644, με τους 7 από αυτούς να βρίσκονται στις Τρίποδες.

Επιπλέον πληροφορίες – Ποίημα

Κάποτε πρόσφεραν ζωή στο χωριό της Βίβλου στη Νάξο. Δούλευαν από το πρωί έως το βράδυ… Σήμερα, οι τρεις ανεμόμυλοι πληγωμένοι από το χρόνο στέκονται εκεί και θυμίζουν μία άλλη εποχή….

«Μύλοι αξέχαστοι, χωριού μ΄αγαπημένοι

κάποτε δίνατε στις Τρίποδες ζωή.

Τώρα στο ύψωμα και οι τρεις λησμονημένοι

αύρα γυαλού σας χαϊδεύει μια πνοή.

Πέτρες, αδράχτια και σκεπές τραυματισμένα

βρίσκονται άχρηστα σε όλους τώρα πια

δίχως πανιά λευκά η κάθε σας αντένα

βάρκα γερμένη με σπασμένα τα κουπιά.

Ήμουνα κάποτε και γω, αυτού, κοντά σας

κάθε σας κίνηση χαιρόμουν και στροφή.

Τώρα βαδίζω με τ΄ αχνάρια τα δικά σας

μέσα στα ξένα με την πίκρα μου κρυφή».

Οι παλιοί και γερασμένοι ανεμόμυλοι που βρίσκονται ολόγυρα στους ανεμόδαρτους λόφους των Τριπόδων, έχουν πάψει πιά να γυρίζουν από τα μελτέμια τα άσπρα τους πανιά. Μοναχικοί, αγνοημένοι και γερασμένοι ερημίτες, κάποτε επιτελούσαν το πανάρχαιο έργο τους και άλεθαν σιτάρι και κριθάρι.

Συμφωνα με καταγραφή του 1991 οι αλεστικοί ανεμόμυλοι στις Κυκλάδες ήταν 644, με τους 7 από αυτούς να βρίσκονται στις Τρίποδες. Αλλά, αυτοί που ξεχωρίζουν είναι η τριάδα των μύλων στην είσοδο του χωριού. Και που αποτελούν το σήμα κατατεθέν…

Μαζί με τον ανεμόμυλο του Σκάρκου, που βρίσκεται στην έξοδο του χωριού προς την Πλάκα και τους ερειπωμένους μύλους του Στρούμπουλα, αποτελούν μια ξεχωριστή μορφή της λαϊκής κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής και συνδέονται άμεσα με την οικονομική και ιστορική εξέλιξη του χωριού.

Είναι κυλινδρικά διώροφα πέτρινα κτίρια, στα οποία χρησιμοποιούνταν η αιολική ενέργεια για το άλεσμα των σιτηρών και την παραγωγή αλευριού, κατά την προβιομηχανική εποχή. Αποτελούνταν από δύο ορόφους, οι οποίοι συνδέονταν μεταξύ τους με εσωτερική ξύλινη σκάλα.

Στον επάνω όροφο βρισκόταν ο άξονας, το σύστημα μετάδοσης της κίνησης και οι μυλόπετρες με τις οποίες γινόταν η άλεση των σιτηρών, ενώ ο κάτω όροφος λειτουργούσε ως αποθηκευτικός χώρος.

Τα πτερύγιά τους ήταν πάνινα, με μήκος 5-15 μέτρα και πλάτος το 1/5 του μήκους τους. Την εποχή της λειτουργίας τους γραφική φιγούρα ήταν οι μυλωνάδες, που ήταν τραγουδισμένοι από τη λαϊκή ποίηση.

Από τον λοφίσκο στο οποίο βρίσκονται, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τη μαγευτική θέα προς τη θάλασσα και την Πάρο και να απολαύσει το ηλιοβασίλεμα.

ΖΑΜΠΟΥΛΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ (Α1)

ΛΑΓΟΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ (Α1)

Χρονολογείται γύρω στον 17ο αιώνα και ανήκε αρχικά στον Ιερώνυμο Κόντε και μετά πέρασε στην ιδιοκτησία της οικογένειας Σωμαρίππα.

Ξεχωρίζει για το μεγάλο του ύψος και τον έντονα αμυντικό του χαρακτήρα. Επιπλέον προσφέρει πολύ ωραία θέα προς την Πάρο και την Ίο.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΟΣΚΕΛΟΥ

 Δομική Σύνθεση: Ο Πύργος του Όσκελου είναι κατασκευασμένος από ασβεστόλιθο και πέτρα.Η πυκνότητα του υλικού δείχνει την ανάγκη για αμυντική αντοχή, καθώς οι πύργοι του νησιού σχεδιάστηκαν για να αντέχουν επιθέσεις, κυρίως από πειρατές και άλλες απειλές της εποχής. Η χρήση  της πέτρας για τα τοιχώματα ενίσχυε την ανθεκτικότητα του πύργου.

Αμυντικά Στοιχεία: Όπως οι περισσότεροι ενετικοί πύργοι, ο Πύργος του Όσκελου διαθέτει πολεμίστρες – μακρόστενα ανοίγματα στους τοίχους που επιτρέπουν στους υπερασπιστές να πυροβολούν ή να ρίχνουν αντικείμενα στον εχθρό, ενώ προστατεύονται από τα τείχη. Οι πολεμίστρες είναι συνήθως τοποθετημένες ψηλά και προσφέρουν εξαιρετική θέα στον περιβάλλοντα χώρο.

Φόρμα και Σχήμα:Το σχήμα του πύργου είναι τυπικό για την ενετική αρχιτεκτονική της Ενετοκρατίας στην Ελλάδα. Ειδικότερα, ο Πύργος του Όσκελου έχει ορθογώνιο ή τετράγωνο σχήμα με αυστηρές γραμμές και λειτουργική δομή που προσανατολίζεται περισσότερο στην αμυντική του λειτουργία παρά στη διακόσμηση.

Πύργος και Προαύλιο: Στην αρχική του μορφή, ο Πύργος του Όσκελου είχε κεντρική αυλή για την προστασία των κατοίκων και των ζώων. Στην αυλή αυτή, υπήρχαν αποθηκευτικοί χώροι για τρόφιμα και όπλα, ενώ ενδεχομένως υπήρχε και χώρος για την καλλιέργεια  τροφίμων σε περιορισμένη κλίμακα.

Στέγη: Η στέγη του πύργου είναι σπάνια διατηρημένη και δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί  με ακρίβεια το αρχικό της σχέδιο. Ωστόσο, για τους περισσότερους πύργους της Νάξου, η στέγη ήταν συνήθως επίπεδη ή ελαφρώς κεκλιμένη, ενώ το πάνω μέρος του  πύργου πιθανότατα  είχε προστατευτικά στοιχεία, όπως αμυντικούς πυργίσκους ή καμπύλες με μικρές πολεμίστρες.

Κτίρια και Εσωτερικοί Χώροι: Ο εσωτερικός χώρος του πύργου ήταν πιθανώς απλός και χρηστικός. Συνήθως, οι εσωτερικοί χώροι είχαν πολλές διαχωρισμένες αίθουσες, με αυστηρά διαμορφωμένα δωμάτια για τον φρουρό, την οικογένεια του ιδιοκτήτη και τους υπηρέτες. Οι τοίχοι είναι χοντροί και σταθεροί, ώστε να απομονώνουν τους εσωτερικούς χώρους από τον εξωτερικό κίνδυνο.

Θέα και Στρατηγική Σκοπιά: Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του πύργου είναι η στρατηγική του τοποθεσία κοντά στη θάλασσα, που του επιτρέπει να έχει εξαιρετική θέα και εποπτεία της περιοχής γύρω από το Καστράκι και τις παρακείμενες ακτές. Οι ενετικοί πύργοι συνήθως τοποθετούνται σε ύψωμα για να προσφέρουν καλή εποπτεία και να παρακολουθούν την κίνηση στο Αιγαίο, κυρίως τις επιθέσεις πειρατών ή άλλων εχθρών.

Αναστηλωτικές Παρεμβάσεις: Ο Πύργος του Όσκελου, όπως και άλλοι πύργοι του νησιού, έχει υποστεί κάποιες αναστηλωτικές παρεμβάσεις για να διατηρηθεί. Παρ΄όλα αυτά, έχει διατηρήσει αρκετά από τα αρχικά του χαρακτηριστικά, με τους εσωτερικούς χώρους και την εξωτερική του μορφή να δείχνουν την αυθεντικότητα του έργου.

Σήμερα ο Πύργος είναι κατά το ήμισυ κατοικήσιμος και βρίσκεται στην κατοχή των Ηλία Ψαρρά και Αντωνίου Μάλαμα.

Βιβλιογαφία:

https://www.kastra.eu

https://www.allovergreece.com

https://2steps.gr

ΚΟΤΤΑΚΗ ΝΕΦΕΛΗ (Α1)

Η ιστορία ξεκινάει στις 23 Αυγούστου 1648, όταν ο Μιχαήλ Θεόφιλος από τη Χώρα της Νάξου παραχώρησε ένα μέρος της περιουσίας του για την ίδρυση του μοναστηριού, διατηρώντας την επικαρπία μέχρι το τέλος της ζωής του. Το μοναστήρι ολοκληρώθηκε το 1653 και παρέμεινε ενεργό για 180 χρόνια, μέχρι τη διάλυσή του το 1834. Φέτος συμπληρώνονται 371 χρόνια από την ίδρυσή του.

Πρόκειται για ένα λιτό διώροφο κτίριο μικρών διαστάσεων, με χώρους διαμορφωμένους σε κελιά. Οι δύο όροφοι συνδέονταν μεταξύ τους μέσω πέτρινων σκαλοπατιών. Η αρχιτεκτονική του είναι ιδιαίτερη, θυμίζοντας τα εξοχικά μοναστήρια της βυζαντινής περιόδου. Στη δυτική πλευρά υπήρχε ένας παλιός στάβλος και μία ληνού, καθώς το μοναστήρι διέθετε αμπελώνα στην ευρύτερη περιοχή. Ανατολικά του κτιρίου βρισκόταν ένα πηγάδι που κάλυπτε τις ανάγκες του μοναστηριού και μία μεγάλη αυλή με αγρό.

Από το 1671 και μετά πολλοί Ναξιώτες συνέχισαν να κάνουν δωρεές και η περιουσία του μεγάλωνε. Μοναχοί υπήρχαν στο μοναστήρι μέχρι το 1834. Τότε διαλύεται, ενώ τα κτίσματα και τα έσοδα περνούν στη διαχείριση του ελληνικού δημοσίου. Με έγγραφο της 26ης Απριλίου του 1834, με τίτλο «Καταγραφή και εκτίμηση ακινήτων και φθαρτών ακινήτων κτημάτων του μοναστηριού των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων. Εμπεριέχεται δε και η εκτίμησης του ενοικίου των ακινήτων και φθαρτών κτημάτων». Το συγκεκριμένο είχε 14 χωράφια (αμπέλια, αγροί κ.ά.) εκτάσεις 74 στρεμμάτων και 4 εργαστήρια στη Χώρα της Νάξου. Το ίδιο έτος κάποια από αυτά εκτέθηκαν σε πλειστηριασμό με εκτίμηση της αξίας τους στις 491 δραχμές, ώσπου τελικά επέφεραν στο κράτος 605 δραχμές.

Πολύ μεγάλη υπήρξε η προσφορά του μοναστηριού στην οργάνωση της Ναξιακής παιδείας , στις απαρχές του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Από τα έσοδά του το μοναστήρι συντηρούσε με την οικονομική του στήριξη το αλληλοδιδακτικό σχολείο Δρυμαλίας (στους Ακαδήμους) που ιδρύθηκε το 1829 και το αλληλοδιδακτικό σχολείο «Μουσείον αλληλοδιδακτικόν» της Αγίας Κυριακής στη Χώρα της Νάξου που ιδρύθηκε το 1826 και κινδύνευε λόγω οικονομικής στενότητας να κλείσει.

Μέσα από έγγραφα αναλύονται τα γρόσια, τα ποσά, δηλαδή, που εισπράττουν οι διδάσκαλοι από ενοίκια του μοναστηριού των Αγίων Σαράντα για σχολεία και τη ναξιακή παιδεία.

Το 1847 το Άγιο Όρος και η μονή Ξηροποτάμου ήταν ακόμη επί τουρκικής κατοχής. Οι τότε επίτροποι της ιεράς μονής Ξηροποτάμου έστειλαν μοναχό να παραλάβει το μετόχι των Ταξιαρχών στη Σκόπελο και των Αγίων Σαράντα στο Γλινάδο Νάξου.

Ο μοναχός ήρθε στη Νάξο 6 Μαΐου 1848, συναντήθηκε με τον συμβολαιογράφο Πέτρο Βιτσαρά, που έκανε πληρεξούσιο και επίτροπο τον Ιωάννη Θ. Γκίλη, απαγορεύοντας να κάνει επισκευές στη μονή και στα εργαστήρια, εκτός και αν λάμβανε από τη μονή σχετικές οδηγίες. Η συμβολαιογραφική πράξη του 1848 έλεγε πως οι αγροί της μονής και τα εργαστήρια ήταν νοικιασμένα σε τέσσερις ανθρώπους.

Ο Γκίλης πρέπει να επόπτευε την περιουσία της μονής ως το 1860. Τότε, ο αρχιμανδρίτης Διονύσιος Ξεροποταμιανός ως πληρεξούσιος της μονής Ξηροποτάμου, έρχεται στη Νάξο στις 20 Απριλίου 1860 και νοικιάζει όλα τα κτήματα και ακίνητα της μονής σε διάφορα σημεία του νησιού, στον Νικόλαο Σαραντινό με εξαετές συμβόλαιο και είχε ως τιμή 800 δραχμές. Την ίδια ημερομηνία, με άλλη πράξη, ορίζεται από τον Διονύσιο πληρεξούσιος επίτροπος.

Το 1922 αρχίζει η συστηματική πώληση ως το 1950. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε ως “αιώνας πωλήσεων”. Πρώτος αγοραστής ήταν ο Ιπποκράτης Εξαρχόπουλος, ο οποίος πήρε στην κατοχή του στις 15 Ιουλίου 1925 το μοναστήρι, τον ναό και το αμπέλι-χωράφι λίγο πιο κάτω από το μοναστήρι. Στις 4 Οκτωβρίου 1940 πουλάει το μοναστήρι, τον ναό και το χωράφι.

Άξιο απορίας είναι το πως παρ’ όλη τη φήμη του μοναστηριού, δεν αναφέρεται από τους ξένους περιηγητές, οι οποίοι από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα επισκέφτηκαν το νησί μας. Ο μόνος που ανέφερε λίγες σειρές είναι ο Ιησουίτης μοναχός Λίχτλε, που ωστόσο έκανε λάθος, αναφέροντας πως είναι μετόχι του μοναστηριού της Πάτμου.

Ο ναός των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, ρυθμού μονόκλιτης καμαροσκεπής παλαιοχριστιανικής βασιλικής που άρχισε να οικοδομείται το 1652, με δαπάνες ενός ζευγαριού, αποπερατώθηκε μετά από τέσσερα έτη, το 1656. Το υπέρθυρο του κτιρίου που κάποτε φιλοξενούσε μοναχούς φέρει τη χρονολογία 1638 μ.Χ..

Ο πανσέβαστος ναός των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων του Χριστού εγκαινιάστηκε από τον μητροπολίτη Παροναξίας Νικόδημο στις 22 Ιουνίου 1656.

Οι κτήτορές του κόσμησαν το σκαλιστό τέμπλο (διανθισμένο με άμπελους και δικέφαλους αετούς ) με θαυμάσιες φορητές εικόνες, η τεχνοτροπία των οποίων αγγίζει τη βυζαντινή αγιογραφία. Ξεχωρίζει ο ένθρονος ευλογών Χριστός, οι Άγιοι Σαράντα και η Παναγία κρατούσα το θείο Βρέφος.

Στο δεξιό μέρος του μαρμάρινων σκαλοπατιών της κυρίας εισόδου είναι χαραγμένο οικόσημο του κτήτορος Μιχαήλ Θεοφίλου κι επάνω από την Αγία Τράπεζα, στην κόγχη του ιερού, ξεδιπλώνει τα φτερά του το σύμβολο της Ορθοδοξίας, ο βυζαντινός δικέφαλος αετός. Ο ναός ανήκει σήμερα στην ενορία του Γλινάδου, καθώς εκεί την παραχώρησαν οι τελευταίοι, οι οποίοι αγόρασαν τη μονή το 1950. Πριν λίγο καιρό στο μοναστήρι βρέθηκαν οστεοφυλάκια με τρεις κάρες. Σήμερα βρίσκονται στην εκκλησία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Γλινάδου.

Χάρη στους τελευταίους ιδιοκτήτες και τους πιστούς ο ναός διατηρήθηκε σε πολύ καλή κατάσταση. Ανακαινίστηκε όταν ήταν εφημέριος ο π. Κωνσταντίνος Λιανός. Την ημέρα της γιορτής του, δηλαδή στις 9 Μαρτίου, τον επισκέπτεται πλήθος κόσμου για προσκύνημα.

Οι μαρτυρίες λένε πως στο μοναστήρι κατοικούσαν 40 καλόγεροι, οι οποίοι, στην εποχή της Τουρκοκρατίας, σκοτώθηκαν από τους Τούρκους. Λέγεται ότι υπήρχαν εκεί τα οστά τους, τα οποία κάποιοι ντόπιοι λένε πως είχαν δει. Τέλος, λέγεται πως οι κάτοικοι του χωριού γκρέμιζαν τους τοίχους της μονής γύρω γύρω για να πάρουν τις πέτρες και να φτιάξουν πηγάδια.

Σήμερα το μοναστήρι, βρίσκεται σε διαδικασία αναστήλωσης, χάρη στη συλλογική προσπάθεια της ενορίας του Γλινάδου και των κατοίκων του χωριού. Όλοι στάθηκαν αρωγοί , υποστηρίζοντας το έργο με κάθε δυνατό τρόπο. Κάθε χρόνο τιμάται με μεγαλοπρέπεια η μνήμη των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων στις 9 Μαρτίου, προσελκύοντας πλήθος επισκεπτών. Οι γυναίκες του χωριού και της γειτονιάς ετοιμάζουν κεράσματα, τα οποία προσφέρονται στους παρευρισκόμενους, δημιουργώντας μια φιλόξενη ατμόσφαιρα. Σ’ αυτήν την εκδήλωση οφείλεται και η ύπαρξη του μεγάλου μαρμάρινου τραπεζιού στον προαύλειο χώρο της εκκλησίας. Η γιορτή μετατρέπεται σε μία μεγάλη πανήγυρη, γεμάτη χαρά και πίστη.

*Πληροφορίες από το βιβλίο του Εμμανουήλ Σέργη.

Βενιέρη Καλλιόπη (Α1)

Ο μύλος είναι κυλινδρικού σχήματος, κατασκευασμένος από πέτρα, με κωνική περιστρεφόμενη οροφή. Αυτή η μορφή ήταν συνηθισμένη στους ανεμόμυλους της Νάξου, οι οποίοι χρησιμοποιούνταν κυρίως για την άλεση σιτηρών, αξιοποιώντας τη δύναμη του ανέμου. Η κατασκευή τους αντανακλά την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τις ανάγκες της αγροτικής ζωής του νησιού.

Ο Μύλος Μαυρομμάτη βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή του Φιλωτίου, του μεγαλύτερου και ενός από τα πιο παραδοσιακά χωριά της Νάξου. Το Φιλώτι είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στους πρόποδες του όρους «Ζας» και φημίζεται για την πλούσια κτηνοτροφική και αγροτική του ζωή, αλλά και για τη σπουδαία πολιτιστική του κληρονομιά. Η πρόσβαση στον μύλο μπορεί να γίνει μέσω των μονοπατιών πεζοπορίας που διασχίζουν την περιοχή, προσφέροντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να απολαύσουν το φυσικό τοπίο και να γνωρίσουν την τοπική ιστορία. Στον μύλο, όμως, οδηγεί και ο ασφαλτοστρωμένος αγροτικός δρόμος της περιοχής, οπότε είναι πολύ εύκολη και η προσέγγισή του με αυτοκίνητο.

Οι ανεμόμυλοι, όπως ο Μύλος Μαυρομμάτη, αποτελούν σημαντικά στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς της Νάξου. Αντικατοπτρίζουν την αγροτική ζωή και την οικονομική δραστηριότητα του παρελθόντος, ενώ σήμερα στέκουν ως μνημεία που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν. Η διατήρηση και ανάδειξή τους συμβάλλει στην κατανόηση της ιστορίας και της παράδοσης του νησιού. Αν και δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες για το έτος κατασκευής του Μύλου Μαυρομμάτη, είναι πιθανό να χρονολογείται από τον 19ο αιώνα, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκαν πολλοί ανεμόμυλοι στη Νάξο για την άλεση σιτηρών.

Οι ανεμόμυλοι αυτοί αποτελούσαν σημαντικό μέρος της αγροτικής οικονομίας του νησιού.

ΛΙΟΦΑΓΟΥ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΩ (Α1)

Η Μονή ανήκει στην Ενορία του Αγίου Σπυρίδωνα και πρόκειται για ένα ιδιόκτητο «μοναστήρι-κάθισμα», δηλαδή έναν μικρό μοναστηριακό χώρο που δεν είναι οργανωμένος όπως τα μεγάλα μοναστήρια. Ανήκει στην οικογένεια Μιχάλη Τζιβή και χρονολογείται από τον 19ο αιώνα, κάτι που φανερώνει τη μακρά παρουσία και συμβολή της οικογένειας στη θρησκευτική ζωή του τόπου.

Το συγκρότημα της Μονής περιλαμβάνει διάφορα κτίσματα: τον κύριο ναό αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, ένα μικρό παρεκκλήσι του Αγίου Βασιλείου, το αρχονταρίκι (δηλαδή τον χώρο υποδοχής των επισκεπτών), καθώς και κελιά και ξενώνες. Εκεί βρίσκεται επίσης και ο οικογενειακός τάφος των ιδιοκτητών, γεγονός που δείχνει τη στενή σύνδεση της οικογένειας με τον χώρο.

Ο κυρίως ναός είναι μικρός, αλλά εντυπωσιακός, καθώς διαθέτει θολωτή κατασκευή. Πριν από πέντε χρόνια ανακαινίστηκε, γεγονός που συνέβαλε στη διατήρηση της πολιτιστικής του κληρονομιάς και στην αναβίωση του θρησκευτικού ενδιαφέροντος για τη μονή.

Η Μονή δεν ήταν μόνο χώρος προσευχής. Λόγω της θέσης της ψηλά και προς τη θάλασσα, λειτουργούσε και σαν παρατηρητήριο. Από εκεί μπορούσαν να βλέπουν αν πλησίαζαν πειρατές ή άλλοι εχθροί. Έτσι,  βοηθούσε επιπλέον και στην προστασία του νησιού.

Η Μονή γιορτάζει κάθε χρόνο στις 29 Αυγούστου, ημέρα αφιερωμένη στην Αποτομή της Τίμιας Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Εκείνη τη μέρα πραγματοποιείται μεγάλο πανηγύρι, με συμμετοχή ντόπιων και επισκεπτών, που προσέρχονται για να τιμήσουν τη μνήμη του Αγίου.

Συμπερασματικά, η Μονή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου αποτελεί ένα σημαντικό θρησκευτικό και ιστορικό σημείο του νησιού, που αξίζει να γνωρίσουμε και να σεβαστούμε, τόσο για την πνευματική του αξία όσο και για την παραδοσιακή του αρχιτεκτονική.

ΖΟΥΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ (Α1)