της Ουρανίας Σολομωνίδου

Ο συγγραφέας

Ο Ματ Χέιγκ είναι Βρετανός συγγραφέας βιβλίων για παιδιά και ενήλικες. Γεννήθηκε το 1975 στο Σέ Φιλντ και μεγάλωσε στο Νιού Αρκ του Νοτινχαμσάιρ. Σπούδασε στο Hull University και στο Leeds University και σήμερα ζει στο Γιορκ. Αφού διηύθυνε τη δική του εταιρεία διαδικτυακού μάρκετινγκ και εργάστηκε σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης στην Ισπανία, έγινε συγγραφέας πλήρους απασχόλησης. Γράφει για διάφορες εθνικές εφημερίδες, συμπεριλαμβανομένων των The Guardian και The Independent. Από το 2015 , ο Xέιγκ είναι παντρεμένος με την Andrea Semple και ζουν στο Μπράιτον του Σάσσεξ, με τα δύο τους παιδιά.

Τα έργα του, μεταξύ των οποίων το απομνημόνευμα Λόγοι να μείνεις ζωντανός και το βραβευμένο μυθιστόρημα Πώς να σταματήσεις τον χρόνο, έχουν βρεθεί στην κορυφή της λίστας των μπεστ σέλερ τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στις ΗΠΑ. Το μυθιστόρημά του Μεσάνυχτα στη βιβλιοθήκη αγαπήθηκε από εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο, διακρίθηκε ως το δημοφιλέστερο μυθιστόρημα του 2020 στην ψηφοφορία των αναγνωστών του Goodreads, μεταφράστηκε σε περισσότερες από 40 γλώσσες, ενώ πρόκειται να μεταφερθεί στον κινηματογράφο.

Υπόθεση

Η Νόρα Σίντ, 35 χρονών, ανύπαντρη, ζει μία βαρετή ζωή γεμάτη τύψεις, στο Μπέντφορντ (Bedford) της Αγγλίας. Έπειτα από την απόλυση της από τη Θεωρία των Χορδών, την απομάκρυνση του Λίο από τα μαθήματα πιάνου που του δίδασκε, την ανακοίνωση του ηλικιωμένου γείτονα της πως δεν χρειάζεται πια να του φέρνει τα χάπια από το φαρμακείο και τον θάνατο του γάτου της Βολτς, νιώθοντας πως έχει απογοητεύσει τους πάντες και κυρίως τον εαυτό της, η Νόρα δεν είναι σίγουρη αν αξίζει να συνεχίσει να ζει. Έτσι, μια νύχτα, όταν σημαίνουν ακριβώς μεσάνυχτα, έπειτα από υπερβολική δόση χαπιών, θα περιέλθει σε μία κατάσταση ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο και θα βρεθεί μπροστά σε μια βιβλιοθήκη, τα ράφια της οποίας συνεχίζονται στο άπειρο και ο χρόνος δεν κυλάει κανονικά, παρά είναι σταματημένος στις 00:00. Εκεί, θα την υποδεχθεί η βιβλιοθηκάριος του παλιού της σχολείου, κα Ελμ, η οποία και θα την καθοδηγήσει.

Όχθη ποταμού στο Bedford

Κάθε βιβλίο αντιπροσωπεύει μια πύλη σε μια άλλη παραλλαγή του τι θα μπορούσε να ήταν η ζωή της. Καθώς διαβάζει τους τόμους, της επιτρέπεται να έχει πρόσβαση σε διαφορετικές εκδοχές της ζωής της. Θα κληθεί, όμως, να απαντήσει στο ερώτημα: «Θα είχε κάνει κάτι διαφορετικό αν είχε την ευκαιρία να αναιρέσει αυτά για τα οποία μετάνιωσε;».

Πρώτη ζωή είναι ακόμα με τον Νταν και έχουν μαζί μια παμπ στο Λίτλγουορθ, μια ζωή που πάντα ήθελε. Είναι, όμως, πραγματικά δικό της το όνειρο; Έπειτα, μια ζωή όταν μετακόμισε στην Αυστραλία με την κολλητή της Ίζι. Κάτι, όμως, πάει στραβά και καταλήγει να μένει μόνη της μαζί με την περίεργη συγκάτοικο της σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Σίδνεϋ. Επόμενη στάση, μια ζωή που ο Βόλτς είναι ζωντανός, όχι όμως για πολύ. Αργότερα, μια άλλη ζωή, που δεν εγκατέλειψε τελικά ποτέ την κολύμβηση στην εφηβεία της,  καταφέρνοντας να γίνει τελικά μια επιτυχημένη πρωταθλήτρια και ολυμπιονίκης, η οποία είχε πλέον αποσυρθεί στα 28 της χρόνια. Μια ακόμη έκπληξη θα την περιμένει σε τούτη τη ζωή, όταν θα ανακαλύψει πως ο πατέρας της δεν είχε πεθάνει ποτέ από καρδιακό επεισόδιο, όπως συνέβη στην αρχική της ζωή, αλλά ζει υγιής και ξαναπαντρεμένος. Ούτε αυτή η ζωή, όμως, την ικανοποιεί. Στην επόμενη ζωή την περιμένουν πάλι εκπλήξεις, καθώς είναι παγετολόγος στην Αρκτική. Εκεί γνωρίζει τον Ούγκο, έναν «κυλιόμενο», όπως και η ίδια. Έτσι αποκαλεί το είδος τους, αφού και αυτός είναι περιφερόμενος ανάμεσα σε διάφορες ζωές. Μετά την παραλίγο επίθεση μιας πολικής αρκούδας, που φέρνει την Νόρα κοντά στον θάνατο, κάτι μέσα της αλλάζει. Θέλει να ζήσει. Πάλι, όμως, κάτι δεν της αρέσει.

Συνεχίζοντας να εκπληρώνει ζωές, που ποτέ δεν έζησε, από το Βιβλίο των Τύψεων της, επιλέγει μια ζωή που παραμένει στους Labyrinths, το μουσικό συγκρότημα του αδελφού της Τζόε από τα εφηβικά τους χρόνια, μόνο που ο ίδιος δεν είναι πλέον εκεί. Η Νόρα επιστρέφοντας πάλι στη βιβλιοθήκη στεναχωρημένη από την τελευταία της στάση, καταλαβαίνει κάποια στιγμή πως αυτά δεν είναι πραγματικά δικές της επιλογές, αλλά ανεκπλήρωτες επιθυμίες άλλων, που κατέληξαν στο Βιβλίο των Τύψεων της.

Μετά από όλες αυτές τις διαφορετικές εμπειρίες, η επιθυμία της να ζήσει γίνεται όλο και πιο συνειδητή. Έτσι αποφασίζει να γίνει δημιουργική και να δοκιμάσει καινούργιες επιλογές που δεν είχε σκεφτεί ποτέ ως τώρα, όπως το  να διευθύνει ένα οινοποιείο με τον Μεξικάνο σύζυγό της ή να γίνει βοηθός σε καταφύγιο σκυλιών. Όμως τίποτα δεν είναι αρκετό. Πουθενά δεν νιώθει πραγματικά ολοκληρωμένη. Σε κάθε ζωή που εισέρχεται, αισθάνεται ότι λαμβάνει τον ρόλο του παρατηρητή, σαν να παίρνει τη θέση κάποιου άλλου στα μέσα της ιστορίας, ακόμα και αν αυτός ο άλλος είναι στην πραγματικότητα μια διαφορετική εκδοχή του εαυτού της.

Κάποια στιγμή, η Νόρα θυμάται πως ο γείτονας της, ο Ας, της είχε ζητήσει κάποτε να βγούνε. Έτσι, δοκιμάζει να ανοίξει το βιβλίο όπου είχε δεχτεί ως δώρο σε αυτό το ραντεβού. Η Νόρα ανακαλύπτει μια ζωή που πιστεύει ότι είναι η καλύτερη από όσες έχει δοκιμάσει ως τώρα, όπου έχουν μια μικρή κόρη τη Μόλι και ένα σκυλί, τον Πλάτωνα. Σ’  εκείνη τη ζωή, η Νόρα έχει φτιάξει τη σχέση της με τον Τζόε και εκείνος είναι ευτυχώς παντρεμένος. Η Νόρα πιστεύει ότι αυτή μπορεί να είναι η ζωή που θέλει να ζήσει. Ωστόσο, όταν επιστρέφει στη γενέτειρά της, καταλαβαίνει  ότι η απουσία της είχε αντίκτυπο. Η Νόρα βλέπει ότι ο γείτονάς της, τον οποίο συνήθιζε να βοηθάει, κατέληξε να μετακομίσει σε μια μονάδα φροντίδας. Το μουσικό κατάστημα στο οποίο δούλευε ως πωλήτρια έκλεισε και ο μαθητής της στη μουσική, ο Λίο, κατέληξε να έχει κακές συναναστροφές αντί να ανακαλύψει την ικανότητά του στο πιάνο.

Μετά και από αυτή τη ζωή, η Νόρα επιστρέφει στη βιβλιοθήκη, η οποία αρχίζει να καταρρέει, δίνοντας της την ευκαιρία να ζήσει πραγματικά μια ζωή που εκείνη θέλει. 00:01, 00:02, 00:03… Η Νόρα έχει στη διάθεση της 1 λεπτό μέχρι να βρει το άγραφο βιβλίο που της έδειξε η κα Έλμ στον ενδέκατο διάδρομο, τρίτο ράφι από κάτω, και να γράψει η ίδια τη δική της ιστορία.

Κριτική του βιβλίου

Τα Μεσάνυχτα στη Βιβλιοθήκη είναι ένα πρωτότυπο και πραγματικά ενδιαφέρον βιβλίο που κεντρίζει αυτόματα το ενδιαφέρον του αναγνώστη και τον βάζει σε σκέψεις σε σχέση με τα αναπάντητα ερωτήματα για τη ζωή που ξεπηδούν από τις σελίδες του. Μέσα από τις ζωές που επιλέγει η Νόρα, ανακαλύπτει καινούργιες πτυχές του εαυτού της και δοκιμάζει νέα ενδιαφέροντα που δεν είχε σκεφτεί ποτέ ως τότε. Παράλληλα, παρέχεται πλήθος πληροφοριών για πρόσωπα, γεγονότα, στοιχεία από το μακρινό παρελθόν ή το πιθανό μέλλον, την κβαντομηχανική, επιστημονικές και ψυχολογικές πληροφορίες, τη φιλοσοφία, την οικολογία και την ιστορία, αλλά και πληροφορίες σχετικά με τη μουσική, τη λογοτεχνία και την τέχνη γενικότερα, μιας και τα ενδιαφέροντα και οι ασχολίες της Νόρας αλλάζουν από ζωή σε ζωή. Πρόκειται για ένα βιβλίο με άμεση και αυθόρμητη γραφή, που παρασύρει και προβληματίζει τον αναγνώστη, αφήνοντας τον να ταυτιστεί ελεύθερα με τους ήρωες του.

της Ανδρονίκης Μητροπούλου

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα Λένα Μαντά 

Η Λένα Μαντά είναι Ελληνίδα συγγραφέας, η οποία γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1964, αλλά σε πολύ μικρή ηλικία ήρθε στην Ελλάδα. Η ίδια σπούδασε νηπιαγωγός χωρίς, όμως, να θελήσει ποτέ να ασκήσει το συγκεκριμένο επάγγελμα. Ασχολήθηκε με τα καλλιτεχνικά και την δημοσιογραφία. Μάλιστα, επί τρία χρόνια είχε δικό της θίασο κουκλοθεάτρου, όπου ανέβαζε έργα δικής της συγγραφής καθώς και δικές της διασκευές λαϊκών παραμυθιών. Επιπλέον, έχει δημοσιεύσει διάφορα άρθρα σε τοπικές εφημερίδες ενώ για δύο χρόνια ήταν διευθύντρια σε ραδιοφωνικό σταθμό των βορείων προαστίων, στον οποίο έκανε καθημερινά μια ενημερωτική εκπομπή. Σήμερα η Λένα Μαντά είναι παντρεμένη, έχει δύο παιδιά και ζει μόνιμα στο Καπανδρίτι.

Η Λένα Μαντά είναι συγγραφέας μυθιστορημάτων που οι υποθέσεις τους βρίσκονται πάντα μέσα στα πλαίσια της πραγματικότητας. Το πρώτο της βιβλίο με τίτλο «Τη μέρα που σε γνώρισα» κυκλοφόρησε το 2001 από τις εκδόσεις Λιβάνη ενώ, ακόμα δεκαοχτώ μυθιστορήματα της, καθώς και δύο συλλογές διηγημάτων της, έχουν εκδοθεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μερικά από αυτά έχουν μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες όπως είναι τα αγγλικά, τα ιταλικά, τα τουρκικά, τα κινέζικα, τα σέρβικα και τα βουλγαρικά. Συνολικά έχουν πουλήσει περισσότερα από 2,3 εκατομμύρια αντίτυπα. Το βιβλίο της με τίτλο «Βαλς με δώδεκα Θεούς» έγινε τηλεοπτική σειρά στον ANT1, με τηλεθεατές από όλη την Ελλάδα αλλά και την Κύπρο, να το παρακολουθούν. Ακόμη, το βιβλίο της με τίτλο με τίτλο «Ένα σπίτι δίπλα στο ποτάμι» έχει γίνει best seller. Τέλος, η συγγραφέας τα έτη 2009 και 2011 βραβεύτηκε από το περιοδικό Life & Style «Συγγραφέας της Χρονιάς», ενώ το 2016, στην κατηγορία «Ηρωίδα-Έμπνευση», για το μυθιστόρημά της «Μια συγγνώμη για το τέλος», της απονεμήθηκε το Βραβείο Κοινού των βιβλιοπωλείων PUBLIC.

Το πράσινο φόρεμα

Λίγα λόγια για την υπόθεση

Το βιβλίο με τίτλο «Το Πράσινο Φόρεμα» διαδραματίζεται σε δύο χρόνους. Το παρελθόν, Αθήνα 1960, και το παρόν, Αθήνα 2018. Η γιαγιά Μάγδα οργανώνει το τέλειο σκηνικό έτσι ώστε να αποτρέψει τον γάμο της εγγονής της, Κοραλίας, με έναν άντρα, τον οποίο η ίδια δεν εγκρίνει. Η γιαγιά Μάγδα, λοιπόν, με την βοήθεια ενός φίλου της γιατρού πείθει την οικογένειά της πως είναι ετοιμοθάνατη και επιθυμία της πριν φύγει είναι να δει την αγαπημένη της εγγονή. Έτσι η Κοραλία η οποία βρισκόταν στο εξωτερικό για ένα επαγγελματικό ταξίδι τα παρατάει όλα και γυρίζει πίσω στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή των Εξαρχείων για να δει την γιαγιά της. Προς έκπληξη της, όμως, όταν έφτασε διαπίστωσε πως η γιαγιά της δεν είχε τίποτα στην πραγματικότητα. Η γιαγιά Μάγδα αφού σιγουρεύτηκε πως έχει μείνει μόνη της με την εγγονή της άρχισε να της διηγείται την ιστορία για τον πρώτο της και μοναδικό έρωτα, η οποία έληξε άδοξα, με τον νεαρό τότε Αχιλλέα.

Αθήνα 1960

Η νεαρή Μαγδαληνή Χαρμαντά, κόρη ενός από τους πλουσιότερους άντρες της τότε Αθήνας, Θρασύβουλου Χαρμαντά, ετοιμάστηκε, φορώντας ένα πανέμορφο πράσινο φόρεμα, για να πάει σε ένα απογευματινό τσάι της οικογενείας Οικονόμου μαζί με την μητέρα της Ευαγγελία Χαρμαντά. Τέτοιου είδους εκδηλώσεις για τους νέους της εποχής αποτελούσαν αφορμή συνάντησης και διασκέδασης. Και ενώ η Μαγδαληνή δεν περίμενε να συναντήσει κάτι ιδιαίτερο εκεί, καθώς θα ήταν μαζεμένα μόνο παιδιά τα οποία γνώριζε από όταν ήταν μικρά, η τύχη έμοιασε να της χαμογελά. Εκείνο το απόγευμα η Μαγδαληνή γνώρισε τον όμορφο νεαρό Αχιλλέα. Οι δύο νέοι ερωτεύτηκαν αμέσως ο ένας τον άλλον, χόρεψαν και διασκέδασαν ενώ όταν έφτασε η ώρα του αποχωρισμού, η Μαγδαληνή και ο Αχιλλέας έκλεισαν ραντεβού για την επόμενη μέρα το απόγευμα στον εθνικό κήπο. Η Μαγδαληνή βρίσκοντας μία πειστική δικαιολογία για τους γονείς της, την επόμενη μέρα καταφέρνει να βγει από το σπίτι και να καταφθάσει στο σημείο όπου είχε δώσει ραντεβού με τον Αχιλλέα, ο ίδιος ήταν ήδη εκεί περιμένοντάς την. Το ίδιο σκηνικό επαναλήφθηκε ξανά και ξανά. Οι δύο ερωτευμένοι νέοι όταν ήταν μαζί έκαναν σχέδια για το κοινό μέλλον τους. Όμως βαθιά μέσα τους και οι δύο ήξεραν πως αργά ή γρήγορα θα έπρεπε να μπει ένα τέλος στην πλατωνική μέχρι τότε σχέση τους. Ο Αχιλλέας καταγόταν από φτωχή οικογένεια, δούλευε σχεδόν όλη μέρα για να καταφέρει να εξασφαλίσει ένα πιάτο φαγητό για την οικογένεια του καθώς και για να φτιάξει την προίκα των δύο μεγαλύτερων αδερφών του, αφού ο πατέρας του είχε πεθάνει στον πόλεμο, στο αλβανικό μέτωπο. Από την άλλη η Μαγδαληνή προερχόταν από μία πολύ πλούσια οικογένεια ενώ ο πατέρας της, Θρασύβουλος ήταν πολύ αυστηρός. Δυστυχώς, η ταξική αυτή διάφορα αρκούσε για να τους χωρίσει. Και ενώ οι ψίθυροι του κύκλου της Μαγδαληνής δυνάμωναν υποστηρίζοντας ότι ο Αχιλλέας δεν είναι παρά ένας προικοθήρας, εκείνος αποφάσισε να πάει μετανάστης στην Γερμανία να δουλέψει στις φάμπρικες μαζί με την μεγαλύτερη αδερφή του, Παναγιώτα. Δεν βρήκε το θάρρος όμως να ανακοινώσει αυτή του την απόφαση στην αγαπημένη του Μαγδαληνή.

Οι γονείς της Μαγδαληνής θα έφευγαν για ένα ολόκληρο σαββατοκύριακο κρουαζιέρα στο Σαρωνικό και εκείνη έμοιαζε αποφασισμένη να περάσει το διήμερο με τον Αχιλλέα. Έτσι, αφού χαιρέτησε τους γονείς της άρχισε να ετοιμάζετε για τη συνάντηση της με τον Αχιλλέα, περιποιήθηκε τον εαυτό της, φόρεσε ξανά το πράσινο φόρεμά της και έφυγε για το σημείο όπου είχε δώσει ραντεβού με τον αγαπημένο της. Ο Αχιλλέας δεν ήταν εκεί, όμως, να την περιμένει ως συνήθως. Η κοπέλα αποφάσισε να τον περιμένει αλλά μάταια εκείνος δεν θα ερχόταν, στη θέση του εμφανίστηκε ένας άλλος άντρας ο οποίος της έδωσε ένα γράμμα λέγοντάς της πως είναι από τον Αχιλλέα. Η κοπέλα τρομαγμένη για το τι μπορεί να έλεγε το γράμμα αποφάσισε να το διαβάσει σπίτι της όπου την περίμενε ακόμη μία έκπληξη αφού το ταξίδι των γονιών της είχε ακυρωθεί και εκείνοι είχαν γυρίσει σπίτι ψάχνοντάς την, ευτυχώς εκείνη βρήκε γρήγορα μία δικαιολογία και έπειτα ανέβηκε στο δωμάτιό της να διαβάσει το γράμμα του Αχιλλέα (σελ. 69-70). Η Μαγδαληνή διαβάζοντας το γράμμα κατέρρευσε, δεν μπορούσε να το πιστέψει.

Λίγο καιρό αργότερα πολλά υποσχόμενοι, με τεράστιες περιουσίες, άντρες κατέφθασαν να ζητήσουν την πανέμορφη Μαγδαληνή σε γάμο. Εκείνη, όμως, τους απέρριπτε όλους έναν προς έναν. Μέχρι που μπήκε στη ζωή της ο Σωκράτης Βέργος, αποφασισμένος να την κάνει γυναίκα του και τα κατάφερε. Η καρδιά της Μαγδαληνής, όμως είχε παγώσει και ήταν ανίκανη να αγαπήσει άλλον άντρα. (σελ. 103)

«Το πράσινο φόρεμα, μικρό μου, είναι το ρούχο της ευτυχισμένης μας ψυχής… είναι η τρέλα που έρχεται μόνο μία φορά στη ζωή μας… είναι το επίσημο ένδυμα του ασυγκράτητου, παθιασμένου, ανείπωτου έρωτα, που ωστόσο εντός σου αφουγκράζεσαι πως σηματοδοτεί κάτι πολύ παραπάνω: το ίδιο το πεπρωμένο!… Και το φοράς μόνο μία φορά!»

Αθήνα 2018

Η Κοραλία μετά από όσα άκουσε από την γιαγιά της μπήκε σε σκέψεις. Με τον Λίνο η ζωή της θα ήταν τακτοποιημένη, χωρίς εκπλήξεις και εντάσεις γεγονός που τελικά δεν ήξερε αν την ικανοποιούσε ή όχι. Το μόνο σίγουρο είναι πως δεν θα φορούσε ποτέ το πράσινο φόρεμα για εκείνον. Χαμένη στις σκέψεις η Κοραλία βρέθηκε σε μία Λίμνη κοντά στην Ιπποκράτειο Πολιτεία, εκεί γνωρίζει τον γοητευτικό πιλότο Κωσταντίνο Θαλασσή, ο οποίος, αν και η συνάντησή τους ήταν σύντομη, καρφώνεται στο μυαλό της. Σαν από μηχανής θεός έρχεται η είδηση του γάμου του αδερφού της με την κολλητή της φίλη Έρση, η οποία αν και ταράζει τα νερά στην οικογένεια καθώς η Έρση είναι αρκετά χρόνια μεγαλύτερη από τον Ιάσωνα, χωρισμένη και με ένα παιδί στέκεται αφορμή ώστε η Κοραλία να αναβάλει τον γάμο της με τον Λίνο. Στο μεταξύ καταιγιστικές είναι η αποκαλύψεις για το βίαιο παρελθόν του Λίνου με την Έρση την οποία είχε ξυλοκοπήσει και εκβιάσει στο παρελθόν. Η Κοραλία, ενώ είχε αναλάβει να παραλάβει το νυφικό της φίλης της, συναντιέται για τρίτη φορά τυχαία με τον Κωσταντίνο και αποφασίζουν να πάνε για έναν καφέ μαζί.

 Η μέρα του γάμου έφτασε και όλα ήταν υπέροχα μέχρι που η Κοραλία άθελά της στο τραπέζι του γάμου όταν βγήκε έξω κρυφάκουσε μια έντονη συζήτηση ανάμεσα στον Λίνο και την Έρση, ο οποίος ήταν έτοιμος να χτυπήσει ξανά την κοπέλα και θα το είχε κάνει αν δεν επενέβαινε ο πατέρας της και έπειτα η ίδια. Αφού η Κοραλία έμεινε μόνη της με τον Λίνο του ζήτησε να χωρίσουν επιστρέφοντάς του το δαχτυλίδι των αρραβώνων τους. Ο Λίνος εξοργίστηκε με αυτή της την κίνηση και, αφού την απείλησε, έφυγε.

 Η Κοραλία μετά τον χωρισμό της με τον Λίνο πήγε από το σπίτι τους με τον πατέρα της για να μαζέψει τα πράγματά της αλλά τίποτα δικό της δεν υπήρχε λες και δεν έζησε ποτέ εκεί μέσα. Θεώρησε το συμβάν, όμως, ως ασήμαντο. Λίγο καιρό μετά αποφάσισε να προχωρήσει τη ζωή της και να βγει ραντεβού με τον Κωσταντίνο, έτσι και έγινε. Με τον Κωσταντίνο το επανέλαβαν και φαινόταν να περνάει καλά μαζί του, μέχρι που σε ένα από τα ραντεβού τους εκείνος είχε αργήσει να φανεί. Η Κοραλία τον βρήκε τελικά ξυλοκοπημένο έξω από το αυτοκίνητό του. Ο ξυλοδαρμός του Κωσταντίνου σίγουρα δεν οφειλόταν σε απόπειρα ληστείας, αφού όταν συνήλθε ο ίδιος ομολόγησε στην Κοραλία πως οι φερόμενοι κακοποιοί, καθώς τον χτυπούσαν, είχαν αναφέρει ο όνομά της. Η Κοραλία συνέδεσε αμέσως το συμβάν με τον Λίνο αλλά δεν το ανέφερε στην αστυνομία ελπίζοντας να σταματήσει εκεί η οργή του. Όμως δεν σταμάτησε εκεί, η Κοραλία ένιωθε συνεχώς πως παρακολουθείται και φοβόταν να κυκλοφορήσει έξω χωρίς συνοδεία ειδικά αφού ο Κωσταντίνος έλειπε μακριά.

Ένα επαγγελματικό ταξίδι έρχεται να την βγάλει από την εφιαλτική καθημερινότητά της καθώς, ενώ το ταξίδι το περίμενε βαρετό και ανούσιο, στάθηκε η αφορμή για να γνωριστεί καλυτέρα με τον νέο προϊστάμενό της Άρη Αλαβάνο, τον οποίο αντιπαθούσε μέχρι τότε. Κάποια στιγμή το ταξίδι αυτό έφτασε στο τέλος του και η Κοραλία επέστρεψε ξανά στην κανονικότητα.

Ο Κωσταντίνος γύρισε από το ταξίδι του, επιτέλους, και μαζί με την Κοραλία αποφάσισαν να φύγουν για ένα διήμερο. Όμως κάπου στον δρόμο άρχισαν να υποψιάζονται πως κάποιος τους ακολουθεί. Η υποψίες τους βγήκαν αληθινές όταν το άλλο αυτοκίνητο έβγαλε το δικό τους από τον δρόμο γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα η Κοραλία και ο Κωσταντίνος να τραυματιστούν άσχημα. Στο μεταξύ ο Άρης είναι αποφασισμένος να βρει τον υπαίτιο για το ατύχημα της Κοραλίας καθώς και για ποιο λόγο του ζητήθηκε να την απολύσει από την εταιρεία.

Μετά το ατύχημα η Κοραλία κλείστηκε στον εαυτό της, φοβόταν μέχρι και να βγει από το σπίτι. Ο Λίνος είχε καταφέρει να την κάνει να φοβάται όχι μόνο για τη δική της ζωή αλλά και για τη ζωή των αγαπημένων της.

Την παραμονή των Χριστουγέννων, λοιπόν, αποφασισμένη η Κοραλία να βάλει ένα τέλος σε όλο αυτό αποφάσισε να ακολουθήσει τον Λίνο σε μια έξοδο η οποία κατέληξε σε απαγωγή. Η Κοραλία βρέθηκε κλειδωμένη σε ένα σπίτι μαζί με τον Λίνο ο οποίος είχε σκοπό να την κρατήσει εκεί μέσα μέχρι να γυρίσει ξανά σε εκείνον.

Από την άλλη η οικογένεια της Κοραλίας, ο Άρης και αργότερα ο Κωσταντίνος αφού κατάλαβαν πως κάτι δεν πήγαινε καλά, κινούν γη και ουρανό για να την βρουν. Μόλις τα κατάφεραν, ο Άρης, ο Κωσταντίνος και ο αδερφός της έφυγαν αμέσως για το σπίτι όπου την κρατούσε ο Λίνος. Εκείνος προκειμένου να αποφύγει τη σύλληψη αυτοκτόνησε πέφτοντας από έναν γκρεμό.

Η ζωή της Κοραλίας, έπειτα από εκείνη την ημέρα, επανήλθε στο φυσιολογικό και η μόνη της έγνοια πλέον ήταν για τον ποιον θα φορούσε το πράσινο φόρεμα… Για τον Άρη ή τον Κωνσταντίνο;

Προσωπική ανταπόκριση στο κείμενο

Στο συγκεκριμένο βιβλίο μού έκανε μεγάλη εντύπωση ο τρόπος με τον οποίο παρουσιαζόταν ο ρόλος του θύτη και του θύματος και το πώς εναλλάσσονταν σε πολλές περιπτώσεις. Ακόμη, μου τράβηξε την προσοχή το ποσό πολύ η κοινωνική θέση και η οικονομική κατάσταση επηρέαζαν και έπαιζαν καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.

Τέλος, το ενδιαφέρον μου στράφηκε και στο πόσο απόλυτος παρουσιαζόταν ο πρώτος και μοναδικός έρωτας της γιαγιάς Μάγδας, καθώς μέσα από τις αφηγήσεις της εξομολογήθηκε πως όχι απλά δεν αγάπησε ποτέ τον σύζυγό της αλλά ούτε κατάφερε να δείξει ουσιαστική αγάπη και ενδιαφέρον ακόμη και προς τα ίδια τα παιδιά της, επειδή ακριβώς, όπως και η ίδια αναφέρει, δεν ήταν δικά του παιδιά.

της Μαρίας Γκίνη

Ο συγγραφέας

Ο Στίβεν Έντγουιν Κινγκ  γεννήθηκε το 1947 στο Πόρτλαντ της πολιτείας του Μέιν των ΗΠΑ. Έχοντας γράψει πάνω από πενήντα μυθιστορήματα και διακόσια διηγήματα, αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς βιβλίων θρίλερ και τρόμου. Τα βιβλία του έχουν πουλήσει συνολικά περισσότερα από 350 εκατομμύρια αντίτυπα  και πολλά από αυτά έχουν γίνει κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές σειρές και κόμικς. Έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις για το έργο του, ανάμεσα στις οποίες το Διεθνές Βραβείο Φαντασίας, τα βραβεία Bram Stoker, Locus, O. Henry, Hugo και άλλα, και έχει τιμηθεί για το σύνολο του έργου του με τον τίτλο του Μεγάλου Μαιτρ από την Ένωση Συγγραφέων Τρόμου αλλά και από την Ένωση Συγγραφέων της Αμερικής (2007).  Το 2003 το Εθνικό Ίδρυμα Βιβλίου των ΗΠΑ τού απένειμε το Μετάλλιο Διακεκριμένης Συνεισφοράς στα Αμερικανικά Γράμματα, ενώ το 2015 τιμήθηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα με το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών.

Οι ιστορίες του Κινγκ αφορούν συχνά σε καθημερινούς ανθρώπους, που βιώνουν φρικιαστικά και συνήθως υπερφυσικά γεγονότα. Ωστόσο έχει γράψει και έργα τα οποία δεν περιείχαν καθόλου ή έστω ελάχιστα υπερφυσικά στοιχεία, όπως οι νουβέλες Το πτώμα (The Body) και το Shawshank Redemption.

Ένα από τα βασικότερα γνωρίσματα στα μυθιστορήματα τρόμου του Κινγκ είναι το γεγονός ότι ο τρόμος καραδοκεί πίσω από εν πολλοίς τετριμμένα και καθημερινά πράγματα. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετοί πρωταγωνιστές στα έργα του είναι συγγραφείς ή έχουν συγγραφικές τάσεις. Πρόκειται για διχασμένες συχνά προσωπικότητες, που κατά κανόνα είναι αρνητικά φορτισμένες.

Όταν ο Στίβεν ήταν μόλις δύο ετών, το 1949, ο πατέρας του εγκατέλειψε την οικογένειά του, και έτσι  η μητέρα του αναγκάστηκε να μεγαλώσει μόνη της τον ίδιο και τον μεγαλύτερο αδερφό του, τον Ντέιβιντ. Μετά βίας μπορούσε να θρέψει την οικογένειά της με ευκαιριακές εργασίες και μετακόμιζε συχνά.

Ο Στίβεν Κινγκ έγραψε τις πρώτες του ιστορίες ήδη στην ηλικία των επτά ετών. Στον κινηματογράφο παρακολουθούσε συχνά ταινίες επιστημονικής φαντασίας, απ”  όπου προέρχεται και η προτίμησή του για τις ιστορίες τρόμου. Σε ηλικία δεκατριών ετών βρήκε μια κούτα γεμάτη με ανολοκλήρωτα χειρόγραφα του πατέρα του, κυρίως ιστορίες επιστημονικής φαντασίας και τρόμου. Στο αυτοβιογραφικό του έργο On Writing γράφει ότι αυτό λειτούργησε για εκείνον ως μια καθοριστική εμπειρία. Στην ηλικία των δεκαεννιά ετών εξέδωσε την πρώτη του ιστορία I was a Teenager Grave Robber στο περιοδικό Comics Review.

Από το 1966 έως το 1970 ο Κινγκ σπούδασε αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μέιν με υποτροφία. Αμέσως μετά την αποφοίτησή του ξεκίνησε να διδάσκει στο Χάμπτον του Μέιν ως καθηγητής αγγλικών. Το εισόδημά του, όμως, ήταν χαμηλό για να μπορέσει να συντηρήσει την οικογένειά του, λόγος για τον οποίο εργαζόταν τα βράδια ως σιδερωτής σε κατάστημα με πλυντήρια. Έτσι, του έμενε μόνο ελάχιστος ελεύθερος χρόνος, τον οποίο χρησιμοποιούσε για να γράφει μικρές ιστορίες. Αν και τα κατάφερνε πού και πού να πουλήσει κάποιες από αυτές, δεν μπορούσε να εξασφαλίσει το εισόδημά του με τη συγγραφή. Ήδη πριν από την επιτυχία του, ο Κινγκ έγραφε αρκετά μυθιστορήματα, τα οποία ωστόσο δεν είχαν γίνει αποδεκτά από τους εκδότες. Αργότερα τα δημοσίευσε επεξεργασμένα χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Ρίτσαρντ Μπάχμαν (Richard Bachman).

Από τη ζωή του συγγραφέα δεν έλειψαν οι δυσκολίες. Ο Στίβεν Κινγκ ξεκίνησε από πολύ νωρίς να πίνει και κατέληξε, αρχικά χωρίς να το συνειδητοποιήσει, στον αλκοολισμό, ενώ αργότερα ξεκίνησε να παίρνει και  ουσίες, όπως αναβολικά και κοκαΐνη. Από το 1985 ο Κινγκ δεν ήταν μόνο εξαρτημένος από το αλκοόλ, αλλά και από την κοκαΐνη. Με τη βοήθεια της γυναίκας του, των φίλων του και μιας θεραπείας μπόρεσε να ξεπεράσει τις εξαρτήσεις του στις αρχές του 1990.

Σήμερα, ο συγγραφέας ζει στο Μπάνγκορ του Μέιν με τη σύζυγό του, τη μυθιστοριογράφο Τάμπιθα Κινγκ.

22/11/63 – Η υπόθεση

Ο τριανταπεντάχρονος καθηγητής Αγγλικής φιλολογίας Τζέικ Έπινγκ ζει ήσυχα στο Λίσμπον Φολς του Μέιν. Είναι ένας εργένης, τον οποίο η αλκοολική πρώην σύζυγός του εγκατέλειψε για έναν άλλον άντρα. Ώσπου μια μέρα δέχεται ένα απροσδόκητο τηλεφώνημα από τον φίλο του Αλ, ο οποίος του εκμυστηρεύεται ότι στο εστιατόριό του υπάρχει μία πύλη στον χρόνο που οδηγεί σε μια συγκεκριμένη μέρα του 1958.  Ο Αλ κάνει στον Τζέικ μια παράξενη και μάλλον παράλογη πρόταση: να γυρίσει στο παρελθόν και να προσπαθήσει να αποτρέψει τη δολοφονία του Κένεντ

Ο Τζέικ έχει πολλούς λόγου να δεχτεί. Κι έτσι ξεκινάει μια καινούρια ζωή ως Τζορτζ Άμπερσον στον κόσμο του Αϊζενχάουερ και του Έλβις, όπου τα αμερικανικά αυτοκίνητα είναι τεράστια, τα κορίτσια φοράνε σοσόνια και το κάπνισμα επιτρέπεται παντού.

Σε αυτόν τον κόσμο ο Τζον Κένεντι είναι ακόμη ένας νέος γερουσιαστής. Ο Τζέικ παρακολουθεί τον Λη Χάρβεϊ  Όσβαλντ, και προσπαθεί να καταστρώσει ένα σχέδιο για την εξόντωσή του έως τις 22/11/63. Το παρελθόν, όμως είναι πεισματάρικο, δεν του αρέσουν οι αλλαγές. Είναι ένας μηχανισμός που εμποδίζει τις μεγάλες αλλαγές. Έτσι, ο Τζέικ έρχεται αντιμέτωπος με εξωφρενικές καταστάσεις, λες και όλο το σύμπαν είναι εναντίον του. Μέσα σε όλη αυτή την ανασφάλεια, την αγωνία και την αβεβαιότητα, ο Τζέικ κάνει φίλους και ερωτεύεται παράφορα μια βιβλιοθηκάριο. Και τότε δημιουργούνται διάφορα διλήμματα, τα οποία ο  καθηγητής καλείται να αντιμετωπίσει. Στο Ντάλας το παρελθόν γίνεται ασφυκτικά αγωνιώδες και ο ρους της ιστορίας μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή.

Γενικές πληροφορίες

Το  22/11/63 είναι ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας με ιστορικά στοιχεία, που εκδόθηκε στις 8 Νοεμβρίου του 2011 και έγινε γρήγορα bestseller. Μάλιστα, έμεινε στη λίστα των New York Times Best Seller για 16 εβδομάδες.

                                               James Franco και Sarah Gadon στο 22.11.63 (2016)

Σύμφωνα με τον ίδιο τον συγγραφέα, εμπνεύστηκε το συγκεκριμένο μυθιστόρημα αρκετά χρόνια πριν εκδώσει το πρώτο του βιβλίο Carrie (1974). Ωστόσο θεώρησε ότι για ένα ιστορικό μυθιστόρημα απαιτούνταν περισσότερη έρευνα από αυτή που ήταν πρόθυμος να κάνει εκείνη την περίοδο, καθώς και μεγαλύτερο συγγραφικό ταλέντο από αυτό που διέθετε.

Η πρωτοτυπία του βιβλίου έγκειται στον ρομαντισμό που διαθέτει, γεγονός πρωτόγνωρο για τα έργα του Κινγκ. Επίσης, στα προηγούμενα έργα του, η καθημερινότητα διακόπτεται από κάποιον ανομολόγητο τρόμο. Στο 22/11/63 η καθημερινότητα εμπεριέχει τον τρόμο, που είναι πραγματικός και οικείος, και από τον οποίο κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει: πρόκειται για τον χρόνο.

Η κριτική μου

Το 22/11/63 είναι ένα βιβλίο τόσο ρεαλιστικό, που σε κάνει να σκέφτεσαι το ενδεχόμενο ο συγγραφέας να έχει όντως πρόσβαση σε μια πύλη του χρόνου. Οι περιγραφές της εποχής είναι πολύ παραστατικές, και ο συγγραφέας – ο οποίος ήταν παιδί εκείνη την περίοδο-  προβάλλει μια πειστική εικόνα της εποχής, ειδικά σε κοινωνικό επίπεδο. Δεν διστάζει μάλιστα να κατακρίνει και να σχολιάσει καυστικά τις κοινωνικές ανισότητες. Οι σελίδες του βιβλίου, παρόλο που είναι πολυάριθμες και πυκνογραμμένες, φεύγουν πετώντας.

Θέμα προς συζήτηση: Το φαινόμενο της πεταλούδας

Μικρά γεγονότα μπορούν να έχουν μεγάλες, τεράστιες επιπτώσεις. Η κεντρική ιδέα είναι ότι το πέταγμα μιας πεταλούδας στην Κίνα μπορεί σαράντα- ή τετρακόσια- χρόνια αργότερα να προκαλέσει τυφώνα στο Περού και αυτό μου προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον και προβληματισμό.

Σημεία που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση

• Ξεκίνησα, λοιπόν, θυμίζοντας στον εαυτό μου εκείνη την παλιά συμβουλή: Μην κοιτάζεις πίσω. Ποτέ μην κοιτάς πίσω. Πόσες φορές το λένε αυτό μέσα τους οι άνθρωποι ύστερα από μια εξαιρετικά καλή ( ή εξαιρετικά κακή) εμπειρία; Συχνά, υποθέτω. Και συνήθως η συμβουλή πάει χαμένη. Οι άνθρωποι είναι φτιαγμένοι για να κοιτάζουν πίσω. Γι’ αυτό μπορούμε και γυρίζουμε το κεφάλι μας.

• Με βρήκε να κάθομαι στο μπροστινό δωμάτιο και να ακούω τα φαντάσματα ανθρώπων που ήταν ακόμα ζωντανοί. Είχαν πολλά να πουν.

• Η Σέιντι με το ασημάδευτο πρόσωπο.
   Αυτή ήταν το σπίτι και η πατρίδα μου.

της Ελπίδας Γρετσίστα

 Εισαγωγικά

Το βιβλίο που επέλεξα είναι το Γκιακ, το οποίο γράφτηκε το 2014 από τον Δημοσθένη Παπαμάρκο και απέσπασε το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών – Ιδρύματος Πέτρου Χάρη και το βραβείο Διηγήματος/ Νουβέλας του περιοδικού Αναγνώστης.

Ο Δημοσθένης Παπαμάρκος γεννήθηκε το 1983 στη Μαλεσίνα Λοκρίδας, όπου και μεγάλωσε. Ήδη από τα σχολικά του χρόνια, ο πατέρας του τον ενθάρρυνε να γράψει κάποιο βιβλίο και, πράγματι, έγραψε τα πρώτα του μυθιστορήματα, Η αδελφότητα του πυριτίου και Ο τέταρτος ιππότης, σε μικρή ηλικία, ως μαθητής Γυμνασίου και Λυκείου. Πολλά χρόνια αργότερα, το 2012 κυκλοφόρησε η πρώτη του συλλογή διηγημάτων, Μεταποίηση. Έχει επίσης ασχοληθεί με τα κόμικς και τον κινηματογράφο. Το 2013, στο πλαίσιο της διδακτορικής του διατριβής για το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επισκέφτηκε την περιοχή της Μικράς Ασίας και το ταξίδι αυτό τον ενέπνευσε να ξεκινήσει να γράφει κάποια διηγήματα. Αυτά συγκεντρώθηκαν στο βιβλίο Γκιακ, το οποίο γνώρισε μεγάλη επιτυχία και εξαιρετικές κριτικές. Χαρακτηριστικό του Γκιακ είναι η χρήση του αρβανίτικου ιδιώματος της περιοχής όπου μεγάλωσε.

Για το βιβλίο

Το Γκιακ δεν αποτελεί ένα ενιαίο βιβλίο, αλλά εννιά διηγήματα στα οποία τα πρόσωπα και οι ιστορίες δεν σχετίζονται μεταξύ τους. Το κοινό που έχουν είναι ότι όλα τα διηγήματα είναι ιστορίες από την περίοδο του πολέμου στη Μικρά Ασία, τη μικρασιατική καταστροφή και την περίοδο μετά από αυτή. Γενικότερα το κοινό στοιχείο όλων των ιστοριών βρίσκεται στον τίτλο του βιβλίου Γκιακ που σημαίνει στα αρβανίτικα αίμα, συγγένεια εξ αίματος ή φόνος που γίνεται για λόγους εκδίκησης. Κάθε διήγημα παρουσιάζει έναν άντρα που έζησε την εποχή του πολέμου να αφηγείται σε έναν ακροατή κάποια ιστορία στην οποία κύριο ρόλο παίζει το γκιακ, με κάποια από τις τρεις σημασίες του. Γενικότερα με αυτές τις αφηγήσεις ο συγγραφέας καταφέρνει να καυτηριάσει με  έντονο τρόπο τη βαρβαρότητα του πολέμου και το πώς αυτός μπορεί να εξαχρειώσει πλήρως τους  ανθρώπους και να τους ωθήσει να βγάλουν το χειρότερο κομμάτι του εαυτού τους.

Στο βιβλίο περιγράφονται φρικιαστικές εικόνες από βιασμούς γυναικών από Έλληνες στρατιώτες, φόνοι για εκδίκηση, ο μαζικός ξεριζωμός των προσφύγων, όπως και πάρα πολλοί φόνοι στο πεδίο της μάχης. Οι εικόνες αυτές, όμως, περιγράφονται μέσα από τα μάτια ανθρώπων που έχουν γίνει μάρτυρες τους ή ακόμη από ανθρώπους που τις έχουν πραγματοποιήσει αλλά οι βάρβαρες συνθήκες του πολέμου τους είχαν κάνει, πολλές φορές, να νιώθουν περήφανοι για αυτές.

Γενικότερα στο βιβλίο διέκρινα δυο είδη ανθρώπων. Υπήρχαν αυτοί που η βία και η σκληρότητα του πολέμου είχαν διαστρεβλώσει πλήρως τις συνειδήσεις τους. Αυτοί είχαν μεταμορφωθεί σε φονιάδες που έβλεπαν παντού αίματα, ντουφέκια και γενικότερα τρόπο να προκαλέσουν κακό. Αυτοί ήταν συνήθως στρατιώτες που όταν επιστρέφουν πίσω στα χωριά τους είναι ανήμποροι να αντιληφθούν τα όσα δεινά έχουν προξενήσει και πολλές φορές είναι περήφανοι για αυτά^. γεγονός που προκαλεί την απαξίωση από το κοινωνικό σύνολο.

Υπήρχε, βέβαια, και η δεύτερη κατηγορία στην οποία ανήκαν οι στρατιώτες και γενικότερα οι άνθρωποι που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τον λόγο της τόσο μεγάλης βαρβαρότητας. Αυτοί είχαν βιώσει την πλήρη ματαίωση και πλέον όλες οι σκηνές βίας που είχαν παρακολουθήσει στοίχειωναν τις ζωές τους. Γενικότερα ζουν χωρίς ελπίδα για την ανθρωπότητα, μέσα στο σκοτάδι που ο πόλεμος είχε δημιουργήσεις στις ψυχές τους.

Ήρθε ο καιρός να φύγουμε και  Νόκερ

Τα δύο αγαπημένα μου διηγήματα είναι το Ήρθε ο καιρός να φύγουμε και το Νόκερ. Το πρώτο διηγείται την ιστορία ενός Έλληνα στρατιώτη που κατά τη  διάρκεια της θητείας του στη Σμύρνη γνώρισε και ερωτεύτηκε μια πλούσια Σμυρνιά. Κάποια στιγμή, όμως, έπρεπε να μετακινηθεί μαζί με το υπόλοιπο στράτευμα. Έτσι της έστειλε ένα τελευταίο γράμμα που έλεγε ότι όταν τελειώσει ο πόλεμος θα γυρίσει και θα την παντρευτεί. Βέβαια, ενδιάμεσα συνέβη η καταστροφή της Σμύρνης και έτσι αυτός πίστεψε ότι η Ανθή είχε πεθάνει. Όταν γύρισε στο χωριό του οι γονείς του τον ανάγκασαν να παντρευτεί. Αυτός, βέβαια, παρόλο που δεν ήθελε τελικά το έκανε. Μετά από κάποια χρόνια ήρθαν πρόσφυγες από τη Σμύρνη στην περιοχή που έμενε. Οι ντόπιοι ήθελαν να τους διώξουν. Όταν το έμαθε αυτό κατέβηκε αμέσως στην πλατεία του χωριού, γατί ήθελε να προστατέψει τους πρόσφυγες. Εκεί, όμως, συνειδητοποίησε ότι μια από τις πλέον φτωχές και ταλαιπωρημένες γυναίκες είναι η Ανθή, η αρχοντοπούλα που τόσο πολύ αγαπούσε. Αυτό το διήγημα που σίγουρα δεν είχε κάποιο ευχάριστο τέλος μου έκανε εντύπωση, γιατί δήλωνε με έντονο τρόπο πως ο πόλεμος μπορεί να καταστρέψει τις ζωές των ανθρώπων.

Το Νόκερ ωστόσο είναι αυτό που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση. Αυτό αναφέρεται στην ιστορία ενός ανθρώπου, ο οποίος είχε σταλεί ως στρατιώτης στον Μικρασιατικό πόλεμο. Όταν επέστρεψε στο χωριό του έβλεπε παντού αίμα, βία σκοτωμούς και γενικότερα το μυαλό του ήταν πλήρως απασχολημένο με εικόνες του πολέμου. Οι γονείς του, που δεν τα γνώριζαν όλα αυτά, αποφάσισαν να διοργανώσουν ένα τραπέζι για να γιορτάσουν την επιστροφή του γιού τους. Εκεί, όταν ρωτήθηκε τι έκανε στον πόλεμο, ο πρωταγωνιστής άρχισε να εξιστορείται με περηφάνια όλες τις δολοφονίες, τους βιασμούς και τις βαρβαρότητες που είχε διαπράξει στο όνομα της πατρίδας, χωρίς να καταλαβαίνει ότι οι πράξεις δεν προξενούν χαρά αλλά φρίκη. Μετά από αυτό κανείς στο χωριό δεν ήθελε να του μιλήσει και έτσι αποφάσισε να μεταναστεύσει στην Αμερική, όπου άρχισε να εργάζεται ως νόκερ. Πιο συγκεκριμένα η βία και το αίμα δεν τον είχαν αφήσει ανεπηρέαστο. Χρειαζόταν ένα επάγγελμα που θα ήταν συμβατό με αυτές τις έμμονες ιδέες και για αυτό βρήκε μια εργασία στην οποία έπρεπε απλά να κόβει τα κεφάλια δεκάδων ζώων καθημερινά.

Σοκαριστικό βρήκα ένα απόσπασμα στο οποίο ο πρωταγωνιστής αναφέρεται στη δουλειά του και σε αυτά που έκανε στον πόλεμο. Λέει χαρακτηριστικά: «Αυτά που αηδιάζει ο κόσμος δεν τον πειράζει να γίνονται αρκεί να μην τα βλέπει και να τα κάνει άλλος. Να μπορούνε να βγούνει σενιαρισμένοι και αλαμπρτσέτα με τις κυράδες τους και να μην βρωμάνε, να πιάνουνε τα μαχαιροπίρουνα με χέρια που δεν είναι πρησμένα από το αίμα και να κόβουνε την μπριζόλα χωρίς να λερωθούν. Αυτό πάει να πει να είσαι σιβιλάιζντ. Να πατάς τα σκατά με ψηλό τακούνι. Κρυφή η δουλειά μου στο γιούνιον, κρυφή και αυτή που έκανα στον πόλεμο απλά εδώ δεν με λένε κίλλερ με λένε νόκερ».

Το Νόκερ το βρίσκω τόσο ενδιαφέρον, γιατί αποτυπώνει με έναν απλό και ευρηματικό τρόπο τη φρίκη, τη βαρβαρότητα, τη σκληρότητα και την ικανότητα του πολέμου να διαφθείρει τις συνειδήσεις των ανθρώπων, να τους στερεί κάθε ίχνος ανθρωπιάς, συμπόνιας και ενσυναίσθησης και να τους μετατρέπει σε αιμοσταγή βίαια όντα. Κριτικάρει, επίσης, με έναν πολύ έξυπνο και καυστικό τρόπο τις πολιτισμένες χώρες και γενικά τους ισχυρούς που βέβαια μόνο πολιτισμένοι δεν είναι, αφού είναι αυτοί που ευθύνονται για όλη τη βαρβαρότητα που έπειτα κατακρίνουν.

]]> https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/86/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/81 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/81#comments Wed, 08 Feb 2023 17:12:00 +0000 ΜΑΡΗ http://schoolpress.sch.gr/logografis2/?p=81 [...]]]> “Η Κόλαση” του Δάντη

της Χαράς Μενεγάτου

Εισαγωγή

“Η Κόλαση” θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα παγκοσμίως. Είναι, όμως, τμήμα ενός μεγαλύτερου λογοτεχνικού έργου, της “Θείας Κωμωδίας”. Ας δούμε, λοιπόν, λίγα πράγματα για το έργο αυτό. Εν συντομία, η Θεία Κωμωδία είναι ένα επικό ποίημα του Ιταλού ποιητή Δάντη, το οποίο γράφτηκε μεταξύ 1308 και 1321. Το ποίημα χωρίζεται σε τρία κύρια μέρη, την Κόλαση, το Καθαρτήριο και τέλος τον Παράδεισο. Κάθε μέρος αποτελείται από 33 ωδές και η ρίμα ακολουθεί τη δομή των τριών στίχων. Εύκολο είναι, επομένως, να καταλάβει κανείς πως η χρήση του αριθμού 3 αποτελεί κάτι το σημαντικό και συμβολικό για την ιστορία. Ο Δάντης τοποθετεί τον εαυτό του ως πρωταγωνιστή της ιστορίας, κατά την οποία ταξιδεύει στον Άδη με οδηγούς του τον Βιργίλιο και τη Βεατρίκη

Λίγα λόγια για τον Δάντη 

Ο Δάντης Αλιγκέρι γεννήθηκε στις 22 Μαΐου ή 13 Ιουνίου 1265 στη Φλωρεντία και πέθανε στις 14 Σεπτεμβρίου 1321. Είναι ο σημαντικότερος ποιητής της Ιταλίας και ήταν αυτός που καθιέρωσε την ευρεία χρήση της Ιταλικής αντί της Λατινικής γλώσσας. Εξορίστηκε από τη Φλωρεντία το 1302, καθώς είχε κατηγορηθεί για διασπάθιση δημόσιου χρήματος και ως εχθρός του Πάπα. Κατά την εξορία του πραγματοποιήθηκε και η συγγραφή της Θείας Κωμωδίας. Μέσω του έργου του φαίνεται ο μεγάλος θαυμασμός που έτρεφε για τον Λατίνο ποιητή Βιργίλιο καθώς και ο έρωτας του με την Μπετρίτσε Πορτινάρι, δηλαδή την Βεατρίκη.

Η δομή της Κόλασης

Εντός της Θείας Κωμωδίας, ο πρώτος σταθμός του Δάντη είναι η Κόλαση. Σύμφωνα με την περιγραφή του έχει σχήμα ανάποδου κώνου και αποτελείται από εννέα κύκλους. Ο κάθε κύκλος αντιπροσωπεύει μια διαφορετική κατηγορία αμαρτημάτων.

• Πρώτος Κύκλος

Στον πρώτο κύκλο βρίσκονται οι ειδωλολάτρες, συμπεριλαμβανομένου του Βιργιλίου και πολλών άλλων μεγάλων ποιητών και συγγραφέων της αρχαιότητας, οι οποίοι δεν γνώρισαν ποτέ τον Χριστό.

• Δεύτερος Κύκλος

Ο δεύτερος κύκλος αφορά τη λαγνεία. Εκεί, το τέρας του Μίνωα αποφασίζει για τις ποινές των ψυχών και, ουσιαστικά, όσες φορές τυλίξει την ουρά του γύρω από τον εαυτό του τόσους κύκλους θα πρέπει να κάνει η ψυχή. Η τιμωρία για τη λαγνεία είναι ένας φοβερός τυφώνας στον οποίο στροβιλίζονται οι ψυχές.

• Τρίτος Κύκλος

Ο τρίτος κύκλος αφορά όσους υπήρξαν λαίμαργοι στη ζωή τους, οι οποίοι αναγκάζονται να παραμένουν βουτηγμένοι στη λάσπη.

• Τέταρτος Κύκλος

Στον τέταρτο κύκλο ο Δάντης συναντάει τον Φιλάργυρο και τον Άπληστο, οι οποίοι υποχρεούνται να κυλούν ογκόλιθους.

• Πέμπτος Κύκλος

Στον πέμπτο κύκλο βρίσκεται ο ποταμός Στύγας όπου τιμωρούνται οι μνησίκακοι, καθώς βυθίζονται και πνίγονται στα νερά του ποταμού. Χαρακτηριστικό σημείο σε αυτόν τον κύκλο είναι η συνάντηση του Δάντη με έναν πολιτικό του αντίπαλο – στην πραγματική ζωή – τον Φίλιππο Αργέντη. Έτσι καταλαβαίνουμε πως ο χαρακτηρισμός των ψυχών ως αμαρτωλών είναι κάτι το απόλυτα υποκειμενικό και βασίζεται στη σχέση του Δάντη με τα άτομα αυτά στην πραγματική ζωή.

• Έκτος Κύκλος

Στον έκτο κύκλο βρίσκονται οι αιρετικοί εγκλωβισμένοι μέσα σε τάφους από φωτιά, όπου για άλλη μια φορά, όλως τυχαίως, συναντά έναν πολιτικό αντίπαλο του, τον Φαρινάτα.

• Έβδομος Κύκλος

Από εδώ και πέρα στεγάζονται στην κόλαση τα εγκλήματα βίαιου χαρακτήρα, όπου οι αμαρτωλοί παραμένουν σε ένα ποτάμι που βράζει αίμα αιώνια. Σε αυτή τους την πορεία στην Κόλαση ο Δάντης και ο Βιργίλιος περνάνε από τον πρώτο στον δεύτερο δακτύλιο του έβδομου κύκλου. Στον δεύτερο δακτύλιο βρίσκονται ψυχές που ήταν βίαιες προς τον ίδιο τους τον εαυτό, δηλαδή οι αυτόχειρες, και η καταδίκη τους είναι να παραμείνουν αιώνια σε μορφή δέντρου. Πιο βαθιά στον έβδομο κύκλο βρίσκονται όσοι ήταν βίαιοι προς τον Θεό, οι βλάσφημοι, όσοι ήταν βίαιοι προς τη φύση και οι τοκογλύφοι.

                                                      Dante and Virgil in Hell, William-Adolphe Bouguereau, 1850

• Όγδοος Κύκλος

Ύστερα, το τέρας Γηρυόνης μεταφέρει τον ποιητή και τον οδηγό του στον όγδοο κύκλο, ο οποίος είναι μια άβυσσος. Ο κύκλος αυτός διαιρείται σε δέκα θήκες ανάλογα με τη σοβαρότητα του εγκλήματος που διέπραξαν οι ψυχές. Κάτι αξιοσημείωτο σχετικά με αυτό το σύστημα είναι πως στην όγδοη θήκη βρίσκεται ο Οδυσσέας, ο οποίος κατηγορείται για την καθοριστική εμπλοκή του στη σύλληψη και στον σχεδιασμό του τεχνάσματος του Δούρειου Ίππου.

• Ένατος Κύκλος

Τελευταίος σταθμός είναι ο ένατος κύκλος, η χαμηλότερη περιοχή της Κόλασης. Αποτελείται από τέσσερις δακτυλίους. Η πρώτη περιλαμβάνει όσους πρόδωσαν τους συγγενείς του, η δεύτερη όσους πρόδωσαν την πατρίδα τους, η τρίτη όσους πρόδωσαν τους επισκέπτες τους και η τέταρτη αυτούς που πρόδωσαν τους ευεργέτες τους. Στο τέλος του ταξιδιού του στην Κόλαση ο Δάντης συναντά τον Εωσφόρο βυθισμένο στο κέντρο της Γης, καθώς μασάει, με κάθε ένα από τα στόματα του, τους τρεις μεγαλύτερους αμαρτωλούς στην ιστορία: τον Ιούδα, τον Κάσσιο και τον Βρούτο.

Θεματική ανάλυση /προσωπική άποψη

Η κύρια θεματική της “Κόλασης” είναι η αμαρτία, η δικαιοσύνη, το έλεος και η ευσέβεια, όπως τα κατανοεί ο ίδιος ο ποιητής μέσω των θρησκευτικών του αντιλήψεων. Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει ότι ακολουθεί πλήρως τη βιβλική αφήγηση με έναν αντικειμενικό τρόπο καθώς, όπως είδαμε και πριν, επιχειρεί την κατανομή των ψυχών στις ανάλογες αμαρτίες με βάση την προσωπική εμπειρία που είχε ο ίδιος μαζί τους. Επιπλέον αυτό που βρίσκω ιδιαίτερα ενδιαφέρον στο ποίημα είναι το γεγονός ότι οι χαρακτήρες δεν είναι μονοδιάστατοι, καθώς οι περισσότεροι από αυτούς είναι υπαρκτά πρόσωπα και επομένως γνωρίζουμε ήδη πληροφορίες για αυτούς και δεν υπάρχουν απλώς ως φανταστικοί χαρακτήρες.

Ένα ακόμα στοιχείο που προσδίδει ενδιαφέρον στο κείμενο είναι η ανάμειξη χριστιανικών στοιχείων με μυθολογικά στοιχεία, όπως είναι η ύπαρξη του Οδυσσέα. Για αυτό, ενώ υπό κανονικές συνθήκες δεν θα με ενδιέφερε καθόλου ένα έργο τόσο ξεκάθαρα θρησκευτικού χαρακτήρα , πιστεύω πως το συγκεκριμένο κάνει κάποιες τολμηρές επιλογές που διαμορφώνουν τη θεματική του σε κάτι ανάλογο των σύγχρονων έργων περιπέτειας και φαντασίας. Τέλος, είναι πολύ έντονο το στοιχείο της αλληγορίας, το οποίο πιστεύω πως διαφαίνεται ιδιαίτερα στους πρώτους κιόλας στίχους του ποιήματος:

Στο μέσον της πορείας της ζωής
Βρέθηκα σε δάσος σκοτεινό
έχοντας χάσει το ίσιο μονοπάτι
Αχ τι δύσκολα! σκέφτεται κανείς
δύσβατος και τραχύς ήταν ο άγριος δρυμός
νέα τρομάρα στον λογισμό σου βάζει.

Σε αυτούς τους στίχους ο ποιητής παρουσιάζει μια αλληγορία για την εύρεση του δρόμου προς τη σωτηρία. Κατ’ επέκταση το δάσος που παρουσιάζεται συμβολίζει, σύμφωνα με τον ίδιο, πως αν κάποιος δεν είναι αφοσιωμένος/ προσηλωμένος στην ηθική τότε θα βρεθεί σε έναν ανάλογο “άγριο δρυμό”.

]]> https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/81/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/72 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/72#comments Wed, 25 Jan 2023 15:33:44 +0000 ΜΑΡΗ http://schoolpress.sch.gr/logografis2/?p=72 [...]]]> 9 Νοεμβρίου της Colleen Hoover

της Ανδριάνας Μαυριανού

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

H Colleen Hoover έχει γράψει πολυάριθμα μυθιστορήματα και νουβέλες που έχουν αναρριχηθεί στην πρώτη θέση των Νew York Times κι έχουν γίνει παγκόσμια best sellers. Zει στο Τέξας με τον σύζυγό της και τους τρεις γιους τους. Είναι ιδρύτρια του The Bookworm Box, μιας αφιλοκερδούς συνδρομητικής υπηρεσίας και βιβλιοπωλείου στο Τέξας. Ένα από τα πιο γνωστά βιβλία της είναι το It ends with us, που εκδόθηκε το 2016.

                                                                 Η συγγραφέας Colleen Hoover

Πίσω στο μακρινό 2015, κυκλοφόρησε ένα ακόμα από τα βιβλία της Colleen Hoover το November 9. Ένα βιβλίο που απέκτησε θέση σε κάθε βιβλιοθήκη των θαυμαστών της Colleen Hoover. Σε αυτό, βέβαια, έκαναν τα μαγικά τους και ορισμένες εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης και ιδιαίτερα στη δύσκολη περίοδο της καραντίνας. Αναγνώστες και λάτρεις των βιβλίων από όλο τον κόσμο βρήκαν το καταφύγιό τους στο διάβασμα και μοιράζονταν τις απόψεις τους για βιβλία. Έτσι, φτάνουμε στο σήμερα όπου βιβλία σαν της Colleen Hoover έχουν κερδίσει πολλές ρομαντικές και ευαίσθητες καρδιές και έκαναν τους εκδοτικούς οίκους να μεταφράσουν στα ελληνικά ακόμα περισσότερα βιβλία της. Τον φετινό Νοέμβρη, λοιπόν, και μάλιστα στις 9 του μήνα εκδόθηκε στα ελληνικά το βιβλίο.

 Λίγα λόγια για την πλοκή

Η συγγραφέας διηγείται την ιστορία της Φάλον και του Μπεν. Η Φάλον συναντά τον Μπεν, μια μέρα πριν από την προγραμματισμένη της μετακόμιση στη Νέα Υόρκη. Η αναμφισβήτητη έλξη τους, τους οδηγεί στο να περάσουν την τελευταία μέρα της Φάλον στο Λος Άντζελες μαζί, εκεί όπου η ζωή της ήταν γεμάτη περιπέτειες. Αυτή η συνάντηση στέκεται τώρα η αφορμή για τη  δημιουργική έμπνευση που πάντα αναζητούσε ο Μπεν για το μυθιστόρημά του. Ωστόσο αρχικά αυτό το πάθος δεν καταλήγει σε μία μόνιμη σχέση. Σε ηλικία 18 ετών δίνουν την υπόσχεση να συναντιούνται για πέντε χρόνια την ίδια ημέρα μόνο για 24 ώρες. Γνωρίζοντας την επίδραση που θα ασκούσε ο ένας στη ζωή του άλλου δεν ανταλλάσσουν τηλέφωνα και μπλοκάρουν ο ένας τον άλλον από κάθε μέσο κοινωνικής δικτύωσης ώστε να μην υπάρχει επικοινωνία μεταξύ τους.

Χωρίς, λοιπόν, να επηρεάζονται ο ένας από την παρουσία του άλλου, ζουν μακριά από αυτήν την αγάπη και ο καθένας ακολουθεί διαφορετική ερωτική πορεία. Συνεχίζουν, όμως, να συναντιούνται την ίδια ημέρα, δηλαδή την ημέρα της γνωριμίας τους, κάθε χρόνο. Μέχρι που μια μέρα η Φάλον δεν είναι σίγουρη αν ο Μπεν της έλεγε την αλήθεια ή αν της έλεγε σκόπιμα ψέματα, προκειμένου να την χειραγωγήσει.

Ακριβώς δύο χρόνια πριν τη συνάντηση των δύο ηρώων, στις 9 Νοεμβρίου, η πρωταγωνίστρια, Φάλον, καίγεται από τη φωτιά που ξέσπασε στο σπίτι του πατέρα της. Τα εγκαύματα τέταρτου βαθμού και οι μόνιμες ουλές στην αριστερή πλευρά του σώματός της, της έχουν δημιουργήσει τρομερή ανασφάλεια με τον εαυτό της και έκτοτε βρίσκεται σε μια εσωτερική διαμάχη. Παράλληλα με όλα αυτά που βιώνει, αναγκάζεται  να τερματίσει την πολλά υποσχόμενη καριέρα της ως ηθοποιός.

Δύο χρόνια αργότερα η Φάλον εξακολουθεί να μην έχει καλή σχέση με τον πατέρα της, ο οποίος (σύμφωνα με τα όσα γνωρίζει η ίδια και τα οποία στη συνέχεια ανατρέπονται) άναψε κατά λάθος τη φωτιά και δεν την προστάτεψε τη στιγμή που το σπίτι τυλιγόταν στις φλόγες, ενώ εκείνη κοιμόταν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα συναντηθεί με τον Μπεν. Κατά τη διάρκεια μιας διαμάχης της με τον πατέρα της, που αρχίζει να κλιμακώνεται σε ένα εστιατόριο, ο συγγραφέας Μπεν κάθεται παρορμητικά δίπλα της με σκοπό να την υπερασπιστεί, προσποιούμενος τον υποτιθέμενο φίλο της.

Παρά, λοιπόν, το γεγονός ότι περνούν μόνο εικοσιτέσσερεις  ώρες μαζί κάθε χρόνο, συνεχίζουν να στηρίζουν ο ένας τον άλλον  με τρόπους που δεν απεικονίζονται σε άλλα ρομαντικά μυθιστορήματα. Και φυσικά δεν θα μπορούσε να λείπει ένα ανατρεπτικό τέλος που ξαφνιάζει, όπως και σε κάθε άλλο βιβλίο της Colleen Hoover.

«Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια για να τον ερωτευτώ. Και τέσσερεις σελίδες για να σταματήσω να είμαι ερωτευμένη μαζί του» Ποιο σκοτεινό παρελθόν άραγε, κρύβεται πίσω από μια τέτοια φράση;

Το βιβλίο αποκτά ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον, όταν στο τέλος ανακαλύπτουμε  ότι η 9η Νοεμβρίου είναι η ημέρα της αυτοκτονίας της μητέρας του Μπεν, ο οποίος μόλις σε ηλικία δεκαέξι ετών είναι εκείνος του θα βρει τη σορό της μητέρας του. Ποια σημάδια άραγε μπορεί να αφήσει αυτή η εικόνα στη φαντασία ενός παιδιού; Ο Μπεν είναι ο μικρότερος από τα τρία αδέλφια και εκείνα είναι που θα πρέπει να αναλάβουν την επιμέλεια του. Σίγουρα κάτι τέτοιο είναι επώδυνο για όλους καθώς επίσης είναι παιδιά που έχουν ήδη αποχαιρετήσει τον πατέρα τους. Όπως και κάθε περίεργος έφηβος, έτσι και ο Μπεν προσπαθεί να ανακαλύψει τι ήταν αυτό που οδήγησε τη μητέρα του στην αυτοκτονία. Νιώθει ένοχος, όμως αναγκάζεται να παραβιάσει την ιδιωτικότητα της μητέρας του και να ψάξει στα πράγματά της. Με βάση την έρευνά του καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένας πρόσφατος χωρισμός της μητέρας του είναι η αιτία για την τελική απόφαση και την τραγική της κατάληξη. Αυτό τον εξοργίζει και χωρίς να ελέγχει τις πράξεις του επισκέπτεται το σπίτι του φίλου τής μητέρας του θέλοντας να δει από κοντά τον άνθρωπο για τον οποίο η μητέρα έφτασε σε αυτό το σημείο χωρίς να σκεφτεί τα παιδιά της.

Αυτό που δεν ξέρει, όμως, είναι ότι κάτι άλλο κρύβεται πίσω από αυτό. Η 9η Νοεμβρίου αφήνει επώδυνα σημάδια στη δεκαεξάχρονη ψυχή του Μπεν, καθώς εκείνος είναι που παρατηρώντας για μερικά λεπτά την αντίδραση του πατέρα της Φάλον (μέσα από το αυτοκίνητό του) – με τον οποίο διατηρούσε δεσμό η μητέρα του – διαπιστώνει ότι η είδηση του θανάτου της  για εκείνον δεν τον αγγίζει ουσιαστικά , αφού δεν εκτονώνει τα συναισθήματά του με έναν πιο ακραίο τρόπο παρά απλώς χτυπώντας τον αέρα και πετώντας στο γρασίδι ένα πανί.

Όταν ο πατέρας την Φάλον, μετά από  το άκουσμα αυτής της είδησης, μπήκε στο σπίτι, ξέχασε ένα μπιτόνι με εύφλεκτο υγρό, το οποίο κατά λάθος χύθηκε. Ο Μπεν το εκμεταλλεύτηκε αυτό και λειτουργώντας υπό το έντονο συναίσθημα της ημέρας (ημέρα που είδε νεκρή την μητέρα του στο την κρεβατοκάμαρά της) και όχι με τη λογική, ανάβει τη φωτιά. Λίγο μετά συνειδητοποιεί ότι η φωτιά  έχει βγει εκτός ελέγχου και τρομοκρατημένος το εκμυστηρεύεται στον έναν αδελφό του. Εκείνος τον συμβουλεύει να το ξεχάσει και να μην ασχοληθεί ποτέ με αυτούς τους ανθρώπους. Μαθαίνουν όμως ότι υπάρχει μια σοβαρά τραυματισμένη νεαρή κοπέλα, η Φάλον. Ο Μπεν νιώθει απίστευτα ένοχος που κατέστρεψε τη ζωή ενός κοριτσιού, καθώς εκείνη θα αναγκαστεί να ζήσει με αυτά τα νέα δεδομένα. Ξέρουμε, όμως, ότι στη συνέχεια μετά από δύο χρόνια, την ίδια ημερομηνία, η οποία θυμίζει και στους δύο τα σημάδια του παρελθόντος, θα γνωριστούν και θα ερωτευτούν. Τα πάντα για εκείνους θα αλλάξουν εκείνη την μέρα, σαρώνοντας και όσα μέχρι τότε τούς θύμιζε. Ο Μπεν θα αγαπήσει με την πρώτη ματιά την Φάλον για αυτό που είναι και θα ερωτευτεί κάθε της σημάδι.

 Το τελευταίο σημείωμα

Το τελευταίο σημείωμα που είχε αφήσει η μητέρα στους γιούς της, πριν να αυτοκτονήσει, ο Μπεν δεν το είχε διαβάσει γι’ αυτό και οδηγήθηκε σε αυτές του τις πράξεις. Όταν βρήκε νεκρή τη μητέρα του αμέσως κάλεσε τα αδέλφια του, χωρίς να διαπιστώσει ότι εκεί υπήρχε το σημείωμά της.

Δεν με εκπλήσσει το γεγονός ότι η Collen πάντα βρίσκει τρόπους να θίγει θέματα ύψιστης σημασίας και στη συγκεκριμένη περίπτωση, μέσω του σημειώματος, τον καρκίνο. Την υγεία. Αναφέρομαι σε αυτό το θέμα, διότι προσωπικά με άγγιξε ιδιαίτερα καθώς έχω βρεθεί κι εγώ σε παρόμοια θέση…

Στα χρόνια που μεσολαβούν υπάρχουν δραματικές αλλαγές στη ζωή τους, αλλά και αλλαγές που επιφέρει αυτή η μία μέρα του χρόνου, την οποία συναντιούνται. Καθένας ασκεί διαφορετική επιρροή στην εξέλιξη της ζωής του άλλου.

 Η επιλογή αυτού του βιβλίου

Επέλεξα την παρουσίαση αυτού του βιβλίου για να παραδειγματιστούμε από τους ήρωες και να κατανοήσουμε τη μοναδικότητα των ατελειών μας, των σημαδιών μας και την καταλυτική επιρροή τους για εμάς. Για την αυτοπεποίθησή μας. Ο Μπεν καταφέρνει με έναν δικό του μοναδικό τρόπο να αλλάξει το σκεπτικό και να τονώσει την αυτοπεποίθηση της Φάλον όσον αφορά το κομμάτι του σώματος και των σημαδιών της, τα οποία ως τότε θεωρούσε ατέλειες. Ως κάτι ελλαττωματικό πάνω της, το οποίο κανείς δεν θα το καταλάβαινε και για κανέναν δεν θα ήταν ελκυστικό. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι αισθανόταν υπέροχα με τον Μπεν και ποτέ ξανά δεν είχε δει αυτό το κομμάτι του εαυτού της ως κάτι θετικό. Ποτέ πριν δεν το είχε αγαπήσει.

                                                    Απόσπασμα από το γράμμα του Μπεν προς την Φάλον

Αγαπώ αυτό το βιβλίο, γιατί προσωπικά ως άνθρωπος που προσπαθεί να δομήσει τη δική του αυτοπεποίθηση κατανοώ απόλυτα την Φάλον. Τελικά, ένας άνθρωπος μπορεί να μας κάνει να αλλάξουμε οπτική; Ή μήπως θα έπρεπε εμείς οι ίδιοι να το κάνουμε για τον εαυτό μας; Η αυτοπεποίθηση αποτελεί κομμάτι του χαρακτήρα μας και ο καθένας από εμάς είναι ξεχωριστός. Όλοι θα θέλαμε να βρούμε αυτόν που θα μας αγαπάει για αυτό που είμαστε, αλλά είναι σημαντικότερο να μας αγαπάμε εμείς.

Ιδιαίτερη συγκίνηση μου προκάλεσε ένα αποκαλυπτικό γράμμα του Μπεν προς την Φάλον, καθώς μέσω αυτού μάς δίνεται η ευκαιρία να δούμε καλύτερα τη συναισθηματική κατάσταση των ηρώων, τον χαρακτήρα τους και τους προβληματισμούς τους.

Το 9 Νοεμβρίου της Colleen Hoover είναι τελικά ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα, γρήγορα, ακόμη και ευχάριστα. Οι ήρωες βασανίζονται από το παρελθόν τους αλλά συναντούν ο ένας τον άλλον…

της Νάντιας Ξυθάλη

Η συγγραφέας

Η Μαίρη Σέλλεϋ γεννήθηκε το 1797 στην Αγγλία. Οι γονείς της είναι ο προοδευτικός φιλόσοφος William Godwin και η φεμινίστρια συγγραφέας Mary Wollstonecraft. Το 1816 παντρεύτηκε τον ήδη διάσημο ρομαντικό ποιητή Percy Shelley. Πέθανε το 1851 από όγκο στον εγκέφαλο στην ηλικία των 53.

Με μια φεμινίστρια μητέρα, έναν αναρχικό πατέρα, και έναν άθεο σύζυγο τον 19^ο αιώνα, δεν είναι υπερβολή να ισχυριστούμε ότι έζησε περιτριγυρισμένη από άτομα πολύ μπροστά από την εποχή τους .

Το «Φράνκενσταϊν» είναι το αριστούργημά της γραμμένο το 1816. Εκδόθηκε πρώτη φορά το 1818.

 Η ιστορία πίσω από το έργο

Το «Φρανκενστάιν» έχει δύο εισαγωγές. Η πρώτη είναι της ίδιας της συγγραφέα, την οποία δημοσίευσε με την ευκαιρία της δεύτερης έκδοσης του βιβλίου το 1831. Σε αυτήν, η Μαίρη Σέλλεϋ απαντάει στην πιο συχνή της ερώτηση: Πώς μπόρεσε μια κοπέλα μόλις 18 χρονών να γράψει μια ιστορία τόσο φρικιαστική όσο αυτή;

Η συγγραφέας εξηγεί ότι το έργο γεννήθηκε μέσα από ένα παιχνίδι στο σπίτι του ποιητή και φιλέλληνα Λόρδου Βύρωνα. Είχε καλέσει το ζευγάρι Σέλλεϋ, καθώς και τον ποιητή John Polidori. Στα χέρια τους έπεσαν μερικοί τόμοι με ιστορίες φαντασμάτων. Ο Λόρδος Βύρωνας είχε την ιδέα να γράψει ο καθένας από μια τρομακτική ιστορία. Η Μαίρη Σέλλεϋ έγραψε μια περιληπτική εκδοχή της νουβέλας που αργότερα θα έμενε στην ιστορία για πάντα. Η ίδια παραδέχεται ότι δεν σκόπευε να αναπτύξει την ιδέα της, και στην πραγματικότητα ο άντρας της ήταν αυτός που την ενθάρρυνε να την επεκτείνει. Από τις 4 ιστορίες που γράφτηκαν, το «Φρανκενστάιν» είναι η μοναδική που ολοκληρώθηκε.

Προσωπικά πιστεύω ότι η Μαίρη Σέλλεϋ έχει βάλει πολλά κομμάτια του εαυτού της στον πρωταγωνιστή Βίκτωρ. Ένας νέος με δίψα για γνώση, κοντά σε σπουδαίους ανθρώπους στους οποίους θέλει να αποδείξει την αξία του. Το βιβλίο είναι μια προειδοποίηση που έγραψε η Μαίρη Σέλλεϋ στον εαυτό της. Είναι μια συμβουλή για τους όλους τους νέους κάθε εποχής.

 Ο «Φρανκενστάιν» σήμερα

Σήμερα το τέρας του Φρανκενστάιν είναι αδιαμφισβήτητα ένα από τα πιο διάσημα τέρατα στην pop κουλτούρα. Το γεγονός ότι το τέρας του Φρανκενστάιν έρχεται από μία και μόνο ιστορία μας κάνει εμφανή το πόσο η γοτθική αυτή νουβέλα έχει επηρεάσει τους ανθρώπους, και συνεχίζει να το κάνει, πάνω από 200 χρόνια αφότου γράφτηκε. Επίσης, είναι μία από τις πρώτες ιστορίες επιστημονικής φαντασίας. Μερικοί υποστηρίζουν ότι ήταν η πρώτη, εφόσον επικεντρώνεται τόσο πολύ στην επιστήμη και την εξέλιξή της.

 Πλοκή & ερμηνεία

Το μεγαλύτερο τμήμα του βιβλίου είναι δοσμένο από την οπτική του επιστήμονα Βίκτωρ Φρανκενστάιν αφού έχουν συμβεί όλα. Ουσιαστικά ο Βίκτωρ αφηγείται την ιστορία της ζωής του στον καπετάνιο Ρόμπερτ Γουάλτον, ο οποίος τον βρήκε μόνο και ετοιμοθάνατο σε ένα παγόβουνο κοντά στον Βόρειο Πόλο.

Ο Βίκτωρ εξηγεί ότι όλα άρχισαν από την εμμονή του με την απόκτηση γνώσης. Από παιδί είχε μεγάλο ενδιαφέρον στις θετικές επιστήμες. Αυτή η δίψα για γνώση έφυγε εκτός ελέγχου όταν πήγε στο κολέγιο. Αξίζει να αναφερθεί ότι μετά τον πρώτο χρόνο του εκεί, ο Βίκτωρ δεν πάταγε καν στα μαθήματα. Είχε κλειστεί στον εαυτό του και άρχισε να αναρωτιέται πώς θα ήταν δυνατόν να δημιουργήσει ζωή. Η παρατραβηγμένη μελέτη του είχε εξαιρετικά αρνητικά αποτελέσματα στην υγεία του, όμως δεν τον απασχολούσε καθόλου. Στο σημείο αυτό, η Μαίρη Σέλλεϋ κριτικάρει τον εαυτό της και τους νέους, σατιρίζοντας το πάθος για το “κάτι παραπάνω” και το πώς παραβλέπονται οι συνέπειες σε αυτή τη διαδικασία. Αυτό είναι το πιο συχνά επαναλαμβανόμενο θέμα στο βιβλίο.

Κάποια στιγμή ο Βίκτωρ ανακαλύπτει το τρικ στην ανάσταση νεκρών (το οποίο δεν μας λέει ποτέ, οι ταινίες το σκέφτηκαν αυτό με το κεραυνό από μόνες τους) και αποφασίζει να φτιάξει και να ζωντανέψει έναν άντρα. Είναι τόσο απορροφημένος από τη δουλειά του που διαμορφώνει το δωμάτιό του σε στούντιο συναρμολόγησης πτωμάτων -που έκλεψε από νεκροταφεία-  και λιποθυμά πολλαπλές φορές από την παραμέληση της υγείας του. Έφτανε  σε σημείο να μην κοιμάται και να μην τρώει.

                                                                    Ο Βίκτωρ ενώ κατασκευάζει το τέρας

Ο Βίκτωρ παθαίνει κρίση πανικού όταν το πείραμά του πέτυχε και εγκατέλειψε το δημιούργημά του 5 λεπτά μετά την ολοκλήρωσή του, επειδή τα μάτια του παραήταν τρομακτικά. Εδώ αρχίζει να διακρίνεται ο εγωισμός και η ανευθυνότητα του Βίκτωρ. Αυτό επιβεβαιώνεται αμέσως μετά, όταν τον επισκέπτεται ο παιδικός του φίλος Κλερβάλ, ο οποίος ήρθε να δει αν είναι εντάξει, εφόσον έχει να επικοινωνήσει με την οικογένειά του 3 χρόνια.

Το ότι ο Βίκτωρ είναι απαίσιος άνθρωπος είναι κάτι ξεκάθαρα παρουσιασμένο απότις πράξεις και τις σκέψεις του στο βιβλίο. Αυτό είναι τρομερά ενδιαφέρον, επειδή η ιστορία εξιστορείται από τη δική του προοπτική. Ποτέ δεν δικαιολογεί ακριβώς τις πράξεις του, αλλά ούτε απολογείται για αυτές. Έχει αποδεχτεί τα συμβάντα και τα παρουσιάζει αντικειμενικά ως γεγονότα. Γνωρίζει ότι πήρε το μάθημά του, αλλά είναι ήδη πολύ αργά.

Προσωπικά, πιστεύω ότι το σημείο που ο Βίκτωρ μεταβάλλεται από εγώ-μανιακός, χωρίς ενδιαφέρον για τις πιθανές συνέπειες, σε ανίκανο να διορθωθεί είναι όταν το τέρας σκοτώνει τον αδελφό του. Ο Βίκτωρ είναι ο μόνος που ξέρει για την ύπαρξη του τέρατος, άρα και τον πραγματικό δολοφόνο. Πιστεύει, όμως, ότι το να πει σε κάποιον την αλήθεια θα τον κάνει να φανεί τρελός, ή ακόμα χειρότερα, ένοχος. Οπότε αφήνει την 14χρονη υπηρέτρια να κατηγορηθεί, και δεν λέει τίποτα ούτε κατά τη διάρκεια της δίκης, ούτε όταν την εκτέλεσαν δημόσια.

 Το μακράν πιο ανατριχιαστικό απόσπασμα του βιβλίου είναι όταν το τέρας γνωρίζει τον δημιουργό του για πρώτη φορά.

«Ακόμα κι εσύ, δημιουργέ μου, με απεχθάνεσαι και με απορρίπτεις, εμένα, το δημιούργημά σου, με το οποίο είσαι δεμένος με άρρηκτα δεσμά, που μπορούν να λυθούν μόνο με την εξόντωση ενός από τους δυο μας. Προτίθεσαι να με σκοτώσεις. Πώς τολμάς να παίζεις έτσι με τη ζωή;»

«Ω, Φρανκενστάιν, μην είσαι δίκαιος με όλους τους άλλους και ποδοπατήσεις μόνο εμένα, εμένα στον οποίο χρωστάς περισσότερο απ’ όλους όχι απλώς δικαιοσύνη, αλλά επιείκεια και στοργή. Θυμήσου πως είμαι δημιούργημά σου, θα έπρεπε να είμαι ο Αδάμ σου, ενώ δεν είμαι παρά ο πεπτωκώς άγγελος, τον οποίο εσύ αποκλείεις από κάθε χαρά, ενώ δεν έφταιξε. Παντού βλέπω μακαριότητα, από την οποία μόνο εγώ είμαι αμετάκλητα αποκλεισμένος. Ήμουν καλός και αγαθός, η δυστυχία με έκανε δαίμονα. Κάνε με ευτυχισμένο, και θα ξαναγίνω ενάρετος.»

Το κίνητρο εδώ είναι ξεκάθαρο, και ο αναγνώστης αρχίζει να νιώθει συμπόνια για το τέρας. Όλη αυτή η συνάντηση είναι απλά μια τιμωρία για τον Βίκτωρ, που μια ζωή προσπαθεί να αποφύγει την ευθύνη για τις συνέπειες των πράξεών του.

Η συγγραφέας, επίσης, θέλει να κάνει ξεκάθαρο πόσο μοιάζει το τέρας με τον δημιουργό του π.χ. λειτουργούν με επιστημονική μέθοδο: παρατήρηση, υπόθεση, πείραμα, επανάληψη. Ακόμα, το τέρας σπαταλά πολύ χρόνο να λυπάται τον εαυτό του και να ρίχνει το φταίξιμο στους άλλους. Όπως λέει και το ίδιο το τέρας στον Φρανκενστάιν: «Η δική μου μορφή είναι ένα σιχαμερό αντίγραφο της δικής σου».

Ύστερα από μερικές ακόμα βασανιστικές για τον Βίκτωρ εξελίξεις, ο επιστήμονας ολοκληρώνει την εξιστόρησή του, και πεθαίνει στο πλοίο του καπετάνιου Γουάλτον, ο οποίος έχει αντιγράψει ολόκληρη τη νουβέλα σε ένα τετράδιο, και σκοπεύει να το στείλει στην αδελφή του. Ακριβώς εκείνη τη στιγμή, το πλοίο κολλάει ανάμεσα σε δύο παγόβουνα, και ο καπετάνιος παρουσιάζεται με ένα δίλημμα: Να ρισκάρει στον βωμό της γνώσης και να συνεχίσει την εκστρατεία του ή να γυρίσει πίσω. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, επειδή αν δεν είχε γνωρίσει τον Βίκτωρ, θα συνέχιζε ανεπιφύλακτα. Όμως τώρα έχει μόλις πάρει ένα μάθημα για την υπερβολή, και την εξερεύνηση χωρίς όρια. Τώρα είδε πώς εξελίχθηκε για τον Βίκτωρ και γυρνάει πίσω.

Ο καπετάνιος στο τέλος της ιστορίας εξεικονίζει αυτό που ήλπιζε να καταφέρει η Μαίρη Σέλλεϋ με το βιβλίο της στους αναγνώστες.

Αυτό που αγαπάω πολύ σε αυτό το βιβλίο είναι ότι δεν υπάρχει ήρωας και ανταγωνιστής. Όλοι οι πρωταγωνιστές είναι ηθικά πολύπλοκοι, πράγμα που κάνει την ιστορία εξαιρετικά ρεαλιστική, παρά την υπερφυσική πλοκή της. Γενικά τα μηνύματα στον «Φρανκενστάιν» είναι προφανή και δηλώνονται άμεσα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που διατηρεί την ποιότητά του χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη.

Ένας εναλλακτικός τίτλος για την νουβέλα είναι «Ο Μοντέρνος Προμηθέας». Σαν τον πρωταγωνιστή, ο Προμηθέας έφερε κάτι επαναστατικό στους ανθρώπους. Παρά τη γενική αντίληψη ότι  η φωτιά ήταν κάτι θετικό (όπως θα ήταν και η ανάσταση των νεκρών, στην περίπτωση του Φρανκενστάιν), ο Προμηθέας βασανιζόταν αιώνια ως τιμωρία, ακριβώς όπως βασανίζεται ο επιστήμονας καθ’ όλη τη διάρκεια του βιβλίου.

Προτείνω τον «Φρανκενστάιν» επειδή είναι κάτι παραπάνω από αυτό που φαίνεται. Είναι κάτι πολύ παραπάνω από αυτό που παρουσιάζει η σύγχρονη pop κουλτούρα. Το κοινό – στόχος εξάλλου είναι οι νέοι, και αξίζει να του δώσουν αναγνωστικά μια  ευκαιρία και να κάνουν μια προσπάθεια.

]]> https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/69/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/56 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/56#comments Mon, 23 Jan 2023 21:31:32 +0000 ΜΑΡΗ http://schoolpress.sch.gr/logografis2/?p=56 [...]]]> Γουρούνια με φτερά

μια νουβέλα των Μάρκο Ραντίτσε και Λίντια Ραβέρα

του Ορέστη Καραχάλιου

Λίγα λόγια…

  Η νουβέλα “Γουρούνια με φτερά” εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ιταλία το 1976 από δυο ανώνυμους συγγραφείς, που χρησιμοποιούσαν τα ψευδώνυμα “Ρόκκο” και “Αντόνια”, δηλαδή τα ονόματα των δύο πρωταγωνιστών της ιστορίας. Είναι μια ερωτική νουβέλα που προσπαθεί να αποτυπώσει την πολιτιστική επανάσταση στην Ευρώπη μετά τα γεγονότα του Μάη του ‘68, μέσα από τα μάτια δύο εφήβων.

 Ο Ρόκκο και η Αντόνια είναι δυο δεκαπεντάχρονοι μαθητές από τη Ρώμη. Ζουν σε μια έντονα πολιτικοποιημένη, ψυχροπολεμική ιταλική κοινωνία όπου προοδευτικές ιδέες, κοσμοθεωρίες και τρόποι ζωής συγκρούονται καθημερινά με τη βαθιά καθολική παράδοση της χώρας. Οι ίδιοι κατάγονται από ευκατάστατες μικροαστικές οικογένειες με αριστερές πεποιθήσεις και έχουν το προνόμιο να ζήσουν μια αξιοπρεπή ζωή, με αρκετές ανέσεις και περιθώρια για πειραματισμό στην κοινωνικοποίηση τους και τον ελεύθερό τους χρόνο, σε αντίθεση με αρκετούς συνομηλίκους τους. Ο Ρόκκο περνάει τον χρόνο στους χώρους συνεδριάσεων του Κομμουνιστικού Κόμματος, διαβάζει ποίηση και λογοτεχνία, λατρεύει το rock & roll και αποκτά τις πρώτες του σεξουαλικές εμπειρίες στις καλοκαιρινές του διακοπές. Η Αντόνια, μια μάχιμη φεμινίστρια, δεν ζει και πολύ διαφορετικά από τον Ρόκκο. Συμμετέχει σε διάφορες πολιτικές δράσεις, λατρεύει τον κινηματογράφο και έχει ιδιαίτερη αδυναμία στο ποτό και τους μεγαλύτερους άνδρες. Λίγες μέρες αφότου ξεκίνα η νέα σχολική χρονιά, όταν ένας σύντροφός τους δολοφονείται από την αστυνομία, μαθητές και φοιτητές βγαίνουν στους δρόμους για να καταδικάσουν τη βίαιη καταστολή του κράτους. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οργής και συναισθηματικής φόρτισης, ο Ρόκκο και η Αντόνια γνωρίζονται και μετά από πολύ λίγο καιρό βιώνουν και οι δύο τον πρώτο τους έρωτα.

 Μαθαίνουμε για αυτόν τον έρωτα και από τις δύο οπτικές, με συνεχείς εναλλαγές στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Ότι δεν μαθαίνουμε για αυτούς μέσα από τις συζητήσεις τους και τους μονολόγους τους μας φανερώνεται από τις επιστολές και ποιήματα που γράφουν είτε ο ένας στον άλλο είτε σε άλλα φιλικά πρόσωπα. Ο Ρόκκο και η Αντόνια αντιλαμβάνονται αυτόν τον κόσμο διαφορετικά, έχουν μοναδικές ανασφάλειες και ανησυχίες. Έχουν διαφορετική κοινωνικοποίηση και ρόλους μεγαλώνοντας στην καρδιά του καθολικισμού. Παρόλα αυτά παραμένουν δυο ερωτευμένα γουρούνια που γεμίζουν τη μοναξιά τους ο ένας με τη ζοφερή συντροφιά του άλλου. Γελούν, κλαίνε, χαίρονται, λυπούνται, πίνουν και κάνουν σεξ μαζί. Στο τέλος η σχέση τους θα πέσει και αυτή θύμα της αναπόφευκτης τραγικότητας της ζωής και δυο αποχαιρετιστήρια γράμματα είναι το τελευταίο που θα απομείνει από αυτόν τον εκρηκτικό και σύντομο έρωτα.

 Αν και το βιβλίο δεν είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα λογοτεχνικής τελειότητας, η κοινωνική κριτική που ασκεί και η ακριβής αποτύπωση των ραγδαίων αλλαγών στην Δυτική Ευρώπη της δεκαετίας του ‘60 και του ‘70 το καθιστούν ένα σημαντικό ιστοριογραφικό και ανθρωπολογικό έργο. Προσεγγίζει ζητήματα όπως τον φεμινισμό, τις σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, τη σεξουαλικότητα, την ομοφυλοφιλία, την πολιτική, την αντισυμβατικότητα και άλλα πολλά με μια πιο ανθρώπινη και ευαίσθητη ματιά. Οι σκέψεις, οι προβληματισμοί και οι ανησυχίες ενός εφήβου δεν θα μπορούσαν να παρουσιαστούν καλύτερα από το χιουμοριστικό και υβρεολογικό ύφος που ζωγραφίζουν τις σελίδες του βιβλίου. Η λογοτεχνική αποτίμηση των πολιτιστικών επαναστάσεων και της αντικουλτούρας που συντάραξε τον συντηρητισμό και τη συμβατικότητα, βρήκε τεράστια απήχηση σε νέους και νέες σε όλη την Ιταλία, με αποτέλεσμα το βιβλίο να σημειώσει μισό εκατομμύριο πωλήσεις σε έναν χρόνο, μια απρόσμενη επιτυχία!

 Η τεράστια επιτυχία του βιβλίου φυσικά “ξεσκέπασε” τις ταυτότητες των, δύο ανώνυμων μέχρι τότε, συγγραφέων, του Μάρκο Ραντίτσε και της Λίντια Ραβέρα. Ο Ραντίτσε ήταν ψυχίατρος και η Ραβέρα δημοσιογράφος, αυτό που τους έφερε κοντά όμως ήταν η κοινή τους αγάπη για τη λογοτεχνία και τα ερεθίσματα που έλαβαν και οι δύο ως έφηβοι που συμμετείχαν ενεργά στα γεγονότα του Μάη του ‘68. Δεν είναι τυχαίο πως μια τόσο αξιόπιστη καταγραφή εκείνης της περιόδου έγινε από δύο -τότε- εφήβους, που όταν ήταν πλέον ενήλικες ένιωσαν την ανάγκη να μοιραστούν τις έντονες εικόνες της επανάστασης και του έρωτα, όπως τις έζησαν οι ίδιοι. Δεν ξανασυνεργάστηκαν ποτέ και ούτε εξέδωσε κάποιος από τους δύο έργο που συναγωνίστηκε την ποιότητα και την επιτυχία του “Γουρούνια με φτερά”, κάτι που φανερώνει πολλά για την αξία αυτής της νουβέλας.

 Το βιβλίο ήταν για μένα μια εκπληκτική καλοκαιρινή απόλαυση. Με έκανε να σκεφτώ, να ταυτιστώ μα πάνω απ’ όλα να ονειρευτώ. Να ονειρευτώ για έναν καλύτερο κόσμο όπου ο έρωτας θα είναι εφικτός και ακαταπίεστος, τον ίδιο κόσμο που ονειρεύτηκαν έφηβοι πενήντα και εξήντα χρόνια πριν από μένα. Ίσως αυτή είναι η πιο τραγική αλήθεια που πρέπει να αποδεχτεί κανείς διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, ότι οι ανησυχίες και οι προβληματισμοί των ανθρώπων που έζησαν πριν από εσένα είναι ίδιοι με τους δικούς σου. Ο κόσμος δεν έχει αλλάξει πολύ από τότε, την επαναστατική ορμή των νέων συνάντησε ένα νέο κύμα συντηρητικοποίησης και βρισκόμαστε πάλι στο σημείο μηδέν. Το πόρισμά μου; Ο αγώνας για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη είναι αέναος.

 Οι αγαπημένες μου φράσεις από το βιβλίο:

 “Εξακολουθώ να είμαι υπερ-επαναστατικός. Με σύντομες περιόδους διακοπών για να ξεκουράζομαι.”

 “Ένας δικός μας νεκρός παραμένει δικός μας και είναι δικός μας, και τον τιμούμε με το δικό μας τρόπο.”

 “Εγώ συνήθως δεν φωνάζω και δεν τραγουδάω και δεν κάνω τέτοια πράγματα, γιατί κατά κάποιο τρόπο νιώθω αμηχανία και με κάνει να νιώθω ηλίθιος.”

 “Δεν ξέρω καν αν εσύ ο ίδιος μου λείπεις ή κάποιος για να κάνω έρωτα μαζί του.”

 “Όλοι μιλάνε για μας, γιατί όλοι μιλάνε για τη νεολαία, αλλά εμείς δε μιλάμε ποτέ. Δεν έχουμε δικαίωμα λόγου. Μας πηγαίνουν από δω και από κει, φλυαρώντας πομπώδικα για τις ανάγκες μας.”

της Γαρυφαλλιάς Τεντόμα

Λίγα λόγια για τη ζωή του Φραντς Κάφκα 

O Φραντς Κάφκα γεννήθηκε στις 3 Ιουλίου του 1883. Ήταν ο μεγαλύτερος από τα 6 αδέρφια του, δύο από τα οποία πέθαναν σε μικρή ηλικία και οι τρεις αδερφές του έχασαν τη ζωή τους σε στρατόπεδο συγκεντρώσεων.

Ο πατέρας του, ένας δυναμικός άνθρωπος, κατάφερε πολύ νωρίς να γίνει επιτυχημένος έμπορος υφασμάτων. Η σχέση του, όμως, με τον γιο του ήταν απογοητευτική και συνδέεται σημαντικά με το γεγονός ότι ο Φραντς από μικρή ηλικία έδειξε μια αποστροφή ως προς τη συναναστροφή του με τους ανθρώπους. Δεν ήταν καθόλου κοινωνικός και προτιμούσε να απομονώνεται στο δωμάτιό του και να διαβάζει λογοτεχνικά έργα.

Η απομόνωση προκαλούσε τη δυσαρέσκεια του πατέρα του, που έκανε απαξιωτικά σχόλια για την κλίση του προς την λογοτεχνία. Ο φιλάσθενος γιος πολύ αργότερα σε επιστολή του, περιγράφει τον πατέρα του σαν έναν τυραννικό και ευέξαπτο χαρακτήρα που ήθελε να ελέγχει τα πάντα και συχνά ξεσπούσε πάνω του.

Αξίζει εδώ να αναφέρω πως ο Κάφκα είχε γράψει ένα γράμμα 47 σελίδων στον πατέρα του, στο οποίο εξήγησε πώς η συναισθηματικά καταχρηστική συμπεριφορά του τον είχε επηρεάσει τόσο στη ζωή του. Μάλιστα η «Μεταμόρφωση», που μιλά για έναν άνθρωπο που μεταμορφώνεται σε μια αποκρουστική κατσαρίδα και όλος ο κόσμος τον αποφεύγει, πηγάζει από αυτή την προβληματική σχέση με τον πατέρα του.

Ο Κάφκα, αρχικά σπούδασε χημεία που σύντομα βρήκε αδιάφορη. Γι’ αυτό εμπλούτισε τις σπουδές του με αρχαία ελληνικά και λατινικά. Τελικά πήρε πτυχίο της Νομικής. Εκεί γνώρισε τον Μαξ Μπροντ (από τους ελάχιστους φίλους που είχε).

Το 1907, ο Κάφκα εργαζόταν σε μια ιταλική ασφαλιστική εταιρία από την οποία παραιτήθηκε και το 1908, εργάστηκε σε μια άλλη εταιρία στην Πάργα. Το ωράριο του φαινόταν εξαντλητικό και ανώφελο. Ένιωθε εγκλωβισμένος και ενοχλημένος που δεν μπορούσε να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία.

Όλα αυτά τα χρόνια τον ταλαιπώρησαν και είχε ήδη μπει δύο φορές για θεραπεία σε σανατόρια της Πράγας. Έπασχε από κατάθλιψη και αγοραφοβία. Όπως είχε δηλώσει και ο ίδιος: «εγώ δεν μπορώ να ζω με ανθρώπους. Μισώ απεριόριστα όλους τους συγγενείς  μου, όχι γιατί μου έχουν κάνει κάτι, αλλά απλώς επειδή είναι οι άνθρωποι που ζουν πλάι μου». Και όπως ο Έρμαν Έσσε έχει γράψει για αυτόν: «Είναι ο μοναδικός άνθρωπος που μπορεί να σε βυθίσει στο σκοτάδι, έχοντας όλα τα φώτα αναμμένα».

Το 1923 μετακομίζει για να αποφύγει την επιρροή της οικογένειάς του και να αφοσιωθεί στο συγγραφικό του έργο. Η υγεία του, όμως,  δεν ήταν καλά. Διαγνώστηκε ότι έπασχε από φυματίωση. Το 1923 πάει πίσω στην Πράγα και πάλι μπήκε σε σανατόριο. Στις 3 Ιουνίου του 1924 σε ηλικία 41 ετών πεθαίνει.

Στη διαθήκη του είχε γράψει ότι δεν επιθυμούσε τίποτα από ό,τι είχε συγγράψει να διαβαστεί και να εκδοθεί. Τα λόγια του ήταν: «Όλα όσα έχω γράψει και σχεδιάσει να καούν ανελλιπώς και χωρίς να διαβαστούν!». Ευτυχώς, ο καλός του φίλος Μαξ, δεν πραγματοποίησε το αίτημά του και έτσι τα έργα του μοντερνιστή συγγραφέα συνεχίζουν να επηρεάζουν την παγκόσμια λογοτεχνία, τη μουσική αλλά και τον κινηματογράφο.

Kafkaesque (καφκική λογοτεχνία)

• Η λέξη Kafkaesque χρησιμοποιείται συχνά σε περίεργες και απρόσωπες διοικητικές καταστάσεις, όπου το άτομο αισθάνεται ανίσχυρο να κατανοήσει ή να ελέγξει αυτό που συμβαίνει.
• Ο όρος Kafkaesque μπήκε στη γλώσσα για να περιγράψει αδικαιολόγητα περίπλοκες και απογοητευτικές εμπειρίες, ειδικά συνδεόμενες με τη γραφειοκρατία.

Μεταμόρφωση

Φαντάσου ότι ξυπνάς μια μέρα και συνειδητοποιείς ότι ολόκληρο το σώμα σου έχει μεταμορφωθεί σε ένα τεράστιο ζωύφιο. Τα πόδια σου έχουν μεταμορφωθεί σε εξαρτήματα, δεν μπορείς να σηκωθείς και παλεύεις να κυλήσεις από το κρεβάτι μέχρι να φτάσεις με κάποιο τρόπο στο πάτωμα. Σέρνεσαι προς τον καθρέφτη και συνειδητοποιείς ότι ο καθρέφτης βρίσκεται σε ένα ύψος που δεν μπορείς να φτάσεις. Το μόνο που μπορείς να δεις είναι οι δύο κεραίες που εκτείνονται από το σώμα σου. Το πρώτο πράγμα που περνάει από το μυαλό σου είναι το πότε θα προλάβεις να πας στη δουλεία σου, καθώς παρακοιμήθηκες. Οι γονείς σου ανοίγουν την πόρτα και, με φρίκη, συνειδητοποιούν ότι δεν έχεις ετοιμαστεί ακόμα για τη δουλεία. Από το άλλο δωμάτιο ο αδερφός σου σού λέει καλημέρα και σου ζητάει να του φέρεις ένα ποτήρι νερό. Φαίνεται σαν κανένας γύρω σου να μην έχει αντιληφθεί τη μεταμόρφωσή σου και έτσι περιμένουν από εσένα να διεκπεραιώσεις τις υποχρεώσεις σου. Σε φωνάζουν και σε ειδοποιούν κάθε τόσο ότι αργείς για τη δουλεία.

Αυτή τη στιγμή μπορεί να λες «Τι άκουσα μόλις;». Λοιπόν αυτή ήταν μια πολύ σύντομη και αόριστη περιγραφή του πώς παρουσιάζεται το Kafkaesque στη Μεταμόρφωση του Κάφκα. Η Μεταμόρφωση ξεκινάει κάπως έτσι «Ξυπνώντας κάποιο πρωί ο Γκρέγκορ Σάμσα από ταραγμένο ύπνο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε ένα τεράστιο έντομο». Όταν σηκώνεται η πρώτη σκέψη που του έρχεται στο μυαλό είναι «Πώς θα πάω στη δουλεία;»

Όπως και ο Κάφκα, ο Γκρέγκορ έχει άλλα σχέδια να ακολουθήσει, αλλά τον συγκρατεί η εξάρτηση της οικογένειάς του. Νιώθει παγιδευμένος και ανίκανος να κάνει το οτιδήποτε. Από τη στιγμή που ο Γκρέγκορ ήταν ο μόνος που δούλευε για να έχει λεφτά η οικογένεια και τώρα με την αποκρουστική του εμφάνιση δεν μπορεί να βρει δουλειά, η οικογένειά του αρχίζει να αγωνίζεται και πρέπει να εργαστεί και η ίδια.

Όταν η οικογένεια συνειδητοποιεί πως τα χρήματα που βγάζουν δεν είναι αρκετά, αποφασίζουν να πουλήσουν το σπίτι. Κάτι που τους στάθηκε αδύνατο, διότι οι ένοικοι τρόμαζαν με την εμφάνιση του Γκρέγκορ. Ο Γκρέγκορ παρεξηγείται από όλους στη ζωή του. Η ιστορία είναι φανταστική, αλλά τα μέρη της απομόνωσης του Γκρέγκορ φαίνονται αληθινά. Ο Γκρέγκορ έχει άλλες φιλοδοξίες στη ζωή του, αλλά νιώθει τόσο εγκλωβισμένος από  τις συνθήκες κάτω από τις οποίες βρίσκεται. Η μεταμόρφωση αποτυπώνει εύκολα την ουσία του τι είναι να ζεις στη σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία. Μια κοινωνία όπου όλοι θέλουν να έχουμε σκυμμένο το κεφάλι και να υπακούμε. Όπου η καταπίεση μπορεί να προέλθει από τα χέρια οποιουδήποτε είτε είναι το αφεντικό σου είτε οι γονείς σου. Όπου η ικανότητα σου να κερδίζεις σου παρέχει μόνο το δικαίωμα να ζεις.

Αναφέρεται σε όλο το βιβλίο ότι ο Γκρέγκορ μένει συχνά κάτω από τον καναπέ επειδή η οικογένειά του τρομάζει με την εμφάνισή του. Όταν η οικογένεια αποφασίζει να ξεφορτωθεί τον καναπέ, ο πατέρας του μια μέρα μπαίνει στο δωμάτιό του και αρχίζει να του επιτίθεται λεκτικά. Η αδερφή του τον περιφρονεί, το ίδιο και η μητέρα του και ως εκ τούτου ο Γκρέγκορ αποφασίζει να αφήσει το βάρος του να του πάρει τη ζωή.

Κάτι που μου έκανε εντύπωση είναι το πώς ο Γκρέγκορ δέχεται κάθε αλλαγή που του συμβαίνει χωρίς να αντιδράσει και το μόνο που δεν δέχτηκε ήταν, όταν η μητέρα του και η αδερφή του κάνουνε τη μετακόμιση στο δωμάτιό του, να βγάλουν την κορνίζα την οποία είχε φτιάξει αυτός. Γενικά η σκηνή της μετακόμισης ήταν η αγαπημένη μου, καθώς φαίνεται πώς η οικογένεια δεν περιμένει να καλυτερεύσει η κατάσταση του Γκρέγκορ και φαίνεται επίσης πόσο είχε δεθεί ο Γκρέγκορ με τα πράγματα στο δωμάτιό του (σελ. 85: «Ήθελε άραγε αληθινά να του μετατρέψουν το ζεστό… ανθρώπινου  περιβάλλοντός του;») & (σελ. 88: «Του άδειαζαν το δωμάτιο… ακόμα και στο δημοτικό»).