Η Διπολική Διαταραχή αποτελεί ψυχική ασθένεια κατά την οποία οι πάσχοντες περνάνε περιόδους εναλλαγής διάθεσης από τη φυσιολογική κατάστασή τους σε καταστάσεις μανίας ή/και κατάθλιψης. Αυτά τα άτομα μπορούν να βιώνουν για μια περίοδο (από μέρες, εβδομάδες ή και μήνες) έντονη ευθυμία, επεισόδια μανίας, υπερδιέγερση και την επόμενη περίοδο έντονη στενοχώρια, καταθλιπτικά επεισόδια και υποτονία. Είναι εξίσου συχνή και στα δύο φύλα και συνήθως -αλλά όχι πάντα- εκδηλώνεται σε νεαρή ηλικία.

Πού οφείλεται η διπολική διαταραχή;

Μέχρι και σήμερα δεν έχουν βρεθεί επακριβώς τα αίτια που προκαλούν αυτή τη νόσο, ωστόσο οι επιστήμονες την αποδίδουν σε:

• Γενετικούς παράγοντες
• Περιβαλλοντολογικούς παράγοντες
• Νευροβιολογικούς παράγοντες
• Ενδοκρινολογικούς παράγοντες
• Ανατομικούς παράγοντες
• Νευροψυχολογικούς παράγοντες

Το γεγονός ότι δεν έχει ακόμα αποδειχτεί ότι αυτοί οι παράγοντες προκαλούν τη διπολική διαταραχή, μας κάνει να σκεφτούμε ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελεί ένα ακόμα μυστήριο για την ανθρωπότητα, το οποίο είναι επιτακτική ανάγκη να διαλευκάνει για την εξέλιξη και την κατανόηση του ίδιου της του είδους.

Ποια είναι τα είδη διπολικής διαταραχής που υπάρχουν;

Διπολική διαταραχή τύπου Ι (Bipolar I Disorder)

Η διπολική διαταραχή τύπου Ι χαρακτηρίζεται από επεισόδια μανίας ή μικτά επεισόδια (μανία- κατάθλιψη) τα οποία διαρκούν περίπου επτά ημέρες. Το άτομο με διπολική διαταραχή τύπου Ι, μπορεί να παρουσιάσει επεισόδια μανίας τόσο σοβαρά που η εισαγωγή σε κάποιο νοσοκομείο ή κάποια κλινική κρίνεται απαραίτητη. Σε αυτή την περίπτωση διπολικής διαταραχής υπάρχουν επίσης καταθλιπτικά επεισόδια διάρκειας περίπου δύο εβδομάδων ή και περισσότερων.

Διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ (Bipolar II Disorder)

Σε αυτήν την περίπτωση παρατηρούνται σε συνδυασμό επεισόδια ήπιας μανίας και κατάθλιψης. Η διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ δεν χαρακτηρίζεται από έντονες εξάρσεις μανίας ή μικτά επεισόδια.

Διπολική διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς (BP-NOS)

Η συμπεριφορά του ατόμου σε αυτήν την περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί φυσιολογική. Ωστόσο, τα συμπτώματά του είναι τέτοια που δεν μπορούν να καταταχτούν σε μια από τις δυο άνωθεν κατηγορίες.

Κυκλοθυμία ή κυκλοθυμική διαταραχή

Τα άτομα που συγκαταλέγονται σε αυτό το είδος διπολικής διαταραχής εκδηλώνουν μια ήπιας μορφής μανία (υπο-μανία) και ήπια επεισόδια κατάθλιψης για διάστημα τουλάχιστον δυο ετών.

Διπολική διαταραχή ταχείας εναλλαγής (Rapid-cycling Bipolar Disorder)

Ίσως η σοβαρότερη μορφή διπολικής διαταραχής. Σε αυτήν την περίπτωση παρατηρούνται τέσσερα και πάνω καταθλιπτικά επεισόδια, μανίας, ήπιας μορφής μανίας ή μικτά.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Συμπτώματα σε κατάσταση μανίας:

• Αυξημένη διάθεση ή ευερέθιστο συναίσθημα.
• Διέγερση-ανησυχία.
• Υπερβολική αυτοεκτίμηση ή ιδέες μεγαλείου.
• Μειωμένη ανάγκη για ύπνο.
• Πολυλογία και επιθυμία συνεχούς ομιλίας.
• Υπερσεξουαλικότητα
• Αδυναμία συγκέντρωσης

Συμπτώματα στη καταθλιπτική κατάσταση:

• Καταθλιπτικό συναίσθημα και απώλεια ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης από οτιδήποτε.
• Μελαγχολία, απελπισία.
• Μείωση της όρεξης και απώλεια βάρους ή αυξημένη όρεξη και αύξηση του σωματικού βάρους.
• Ανεξέλεγκτο κλάμα και συνεχής λύπη.
• Αδυναμία συγκέντρωσης.
• Ψυχοκινητική επιβράδυνση ή διέγερση.
• Κόπωση και μειωμένη ενέργεια.
• Συναισθήματα αναξιότητας και ενοχής.
• Ιδέες ή απόπειρα αυτοκαταστροφής.

Θεραπεύεται η διπολική διαταραχή;

Η θεραπεία που λαμβάνει ένας ασθενής είναι η ψυχοθεραπεία σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή.

Η ψυχοθεραπεία (θεραπεία μέσω ομιλίας) μπορεί να παρέχει εκπαίδευση και υποστήριξη σε ανθρώπους με διπολική διαταραχή, ώστε να τους βοηθήσει να αποδεχτούν την ασθένειά τους. Μπορεί να βοηθήσει έναν ασθενή να αναγνωρίσει και να αλλάξει τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις συμπεριφορές του που του προκαλούν δυσκολίες.

Στα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής περιλαμβάνονται σταθεροποιητές της διάθεσης (λίθιο) και φάρμακα που επιδρούν στον ύπνο ή το άγχος. Οι γιατροί μπορούν, επίσης, να συνταγογραφήσουν αντικαταθλιπτικά φάρμακα για καταθλιπτικά επεισόδια, σε συνδυασμό με έναν σταθεροποιητή διάθεσης για την πρόληψη μανιακών επεισοδίων. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και αγχολυτικά φάρμακα, για να κατευνάσουν το άγχος και την ταραχή που σχετίζονται με ένα μανιακό επεισόδιο.

Το λίθιο χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες ως σταθεροποιητής της διάθεσης, ωστόσο, δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο πώς λειτουργεί. Το λίθιο εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη επιλογή για τη μακροχρόνια θεραπεία της διπολικής διαταραχής και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία τόσο των μανιακών όσο και των καταθλιπτικών επεισοδίων.

Κάποιοι διάσημοι που δεν ήξερες ότι πάσχουν/έπασχαν από διπολική διαταραχή:

Vincent Van Gogh, Catherine Zeta Jones, Mel Gibson, Frank Sinatra, Beethoven, Merilyn Monroe, Winston Churchill, Isaac Newton και άλλοι πολλοί…

    Ολοκληρώνοντας αυτή την τριλογία των άρθρων μου στο σχολικό μας περιοδικό με τίτλο «Παιχνίδια του μυαλού» συνειδητοποίησα ότι οι ψυχικές ασθένειες είναι αρκετά παρεξηγημένες. Άνθρωποι κάθε ηλικίας και κάθε κοινωνικής τάξης δεν μπορούν να ξεφύγουν από τα «παιχνίδια» που υποβάλλει το μυαλό. Έτσι, αυτές οι ασθένειες είναι πολύ πιο συνηθισμένες απ΄ όσο εμείς πιστεύουμε και δεν αντιστοιχούν πάντα στα πρότυπα ψυχικών ασθενειών που έχουμε δημιουργήσει στο μυαλό μας. Κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από τις δυσλειτουργίες του εγκεφάλου του. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να καταλάβουμε τι συμβαίνει, να κατανοήσουμε όσο μπορούμε καλύτερα τη λειτουργία του μυαλού μας και των άλλων και να ενημερωνόμαστε όσο το δυνατόν συχνότερα και εγκυρότερα σχετικά με την ψυχική υγεία.

Αρίστη Αποστολοπούλου

Ένα βίντεο για την διπολική διαταραχή:

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Πηγές:

https://kentro-psyxikhs-ygeias.hospital-agrinio.gr/diasimoi-anthropoi-me-psychiki-diatarachi/

https://wellness-apetropoulou.gr/themata/dipoliki-diataraxi/

https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/translations/greek/bipolar-disorder

https://www.hygeia.gr/dipoliki-diatarachi/

https://www.neuraxpharm.com/gr/%CF%88%CF%85%CF%87%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BD%CE%B5%CF%85%CF%81%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%81/%CE%B4%CE%B9%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%AE

Λες ότι θέλεις να γίνουμε φίλοι,

σε ακούω και χαίρομαι.

Λες ότι περνάς ωραία μαζί μου,

σε ακούω και τα μάγουλά μου κοκκινίζουν.

Λες μεγάλα λόγια,

σε ακούω και η καρδιά μου σταματάει να χτυπά.

Όμως άρχισες να λες πολλά περισσότερα και η αλήθεια ξεχνούσε να σταθεί στα λόγια σου…

Άρχισες να λες ανοησίες, πράγματα που δεν πίστευα ποτέ ότι θα πεις, να μη σέβεσαι,

να μην εκτιμάς

και εγώ σε άκουσα και έβαλα τα κλάματα.

Λες όμως να μη φύγω…

Δεν σε άκουσα…

Είπες συγγνώμη, αλλά εγώ δεν σε συγχωρώ.

Είπες ότι με αγαπάς

σε άκουσα και ήθελα να σε μισήσω.

Φτάνει!

Άλλο μη μιλάς…

Γιατί ακόμα νιώθω το χέρι σου επάνω μου.

Τόλμησες εσύ,

που υποτίθεται ότι με αγαπάς…

Τι ακριβώς θα εμποδίσει έναν ξένο από το να πάρει αυτό που θέλει από εμένα όταν πρώτος εσύ μου έκλεψες την αξιοπρέπεια;

Φοβάμαι, φοβάμαι πολύ…

Γιατί βγαίνω στο δρόμο με το κλειδί της εξώπορτας ανάμεσα στο δείκτη και το μεσαίο και το κλειδί του σπιτιού ανάμεσα στο μεσαίο και το παράμεσο, πριν καν σε γνωρίσω…

Γιατί φωνάζω για τα δικαιώματα μου και για ισότητα, πριν καν εσύ με εξευτελίσεις, πριν καν με κάνεις να μισήσω τον εαυτό μου, πριν καν με κάνεις να αισθάνομαι βρώμικη, πριν καν μου πεις ότι με αγαπάς…

Τώρα;

Και τώρα τι λες;

Όμως η «τρέλα» στην πραγματικότητα δεν υπάρχει, αφού ουσιαστικά κάθε ψυχασθενής πέφτει θύμα του ίδιου του του εγκεφάλου, του ίδιου του του εαυτού και όχι της αποκαλούμενης «τρέλας». Δηλαδή, ο εγκέφαλος, το όργανο που σε κρατάει στη ζωή και της δίνει νόημα, μπορεί ταυτόχρονα να σε καταστρέψει και να σε αποκλείσει αυτόματα από την κοινωνία. Και το χειρότερο; Δεν έχεις εσύ τον έλεγχο για να το αποτρέψεις.

Η Σχιζοφρένεια είναι μία χρόνια εγκεφαλική διαταραχή, που επηρεάζει τον τρόπο σκέψης ενός ανθρώπου, το τι νιώθει και το πώς συμπεριφέρεται. Σχεδόν 1 στα 300 άτομα παγκοσμίως, δηλαδή 26 εκατομμύρια άτομα περίπου πάσχουν από αυτή την διαταραχή. Δεν είναι τόσο κοινή όσο άλλες ψυχικές ασθένειες. Οι άντρες εμφανίζουν συμπτώματα νωρίτερα από τις γυναίκες, δηλαδή κατά την τρίτη δεκαετία τις ζωής τους, ενώ η γυναίκες μία δεκαετία αργότερα. Δυστυχώς, σχιζοφρένεια μπορούν να έχουν και άτομα στην εφηβεία.

Είναι πολύ σημαντικό τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας να διαγνωστούν εγκαίρως και ο πάσχων να ακολουθήσει την κατάλληλη θεραπεία. Ένα άτομο μπορεί, συνήθως, να διαγνωστεί με σχιζοφρένεια σε ηλικίες 16 μέχρι 30, μετά από ένα επεισόδιο ψύχωσης. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι οι σταδιακές αλλαγές στη σκέψη, τη διάθεση και την κοινωνική λειτουργία εμφανίζονται συχνά πριν από το πρώτο επεισόδιο ψύχωσης. Η σχιζοφρένεια είναι σπάνια σε μικρότερα παιδιά.

Τι είναι η ψύχωση;

Η ψύχωση αναφέρεται σε μια συλλογή συμπτωμάτων που επηρεάζουν το μυαλό, όπου έχει υπάρξει κάποια απώλεια επαφής με την πραγματικότητα. Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου ψύχωσης, οι σκέψεις και οι αντιλήψεις ενός ατόμου διαταράσσονται και μπορεί να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τι είναι πραγματικό και τι όχι.

Γιατί κάποιος είναι σχιζοφρενής; Πού οφείλεται;

Γενετικοί παράγοντες:

Η σχιζοφρένεια μπορεί να είναι κληρονομική. Ωστόσο, μόνο και μόνο επειδή ένα μέλος της οικογένειας έχει σχιζοφρένεια, δεν σημαίνει ότι θα την έχουν και άλλα μέλη της οικογένειας. Μελέτες δείχνουν ότι πολλά διαφορετικά γονίδια μπορεί να αυξήσουν τις πιθανότητες ενός ατόμου να αναπτύξει σχιζοφρένεια, αλλά ότι κανένα μεμονωμένο γονίδιο δεν προκαλεί τη διαταραχή.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες:

Έχει βρεθεί ότι ένας συνδυασμός γενετικών παραγόντων και πτυχών του περιβάλλοντος και των εμπειριών της ζωής ενός ατόμου μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην ανάπτυξη της σχιζοφρένειας. Ορισμένοι περιβαλλοντικοί παράγοντες είναι η φτώχεια, το άγχος και η πίεση της καθημερινότητας, η έκθεση σε ιούς ακόμα και η ανθυγιεινή διατρόφη της μήτερας κατά την κύηση.

Νευρολογικοί παράγοντες:

Τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με σχιζοφρένεια εμφανίζουν διαφορετικό εγκέφαλο, ως προς την δομή και τη χημεία του, σε σχέση με τον εγκέφαλο υγιών ατόμων. Έχει παρατηρηθεί ότι στα άτομα με σχιζοφρένεια, υπάρχει μείωση του όγκου του εγκεφάλου και μάλιστα μικρότερη από αυτή που προκαλεί η νόσος του Alzheimer, στο μετωπιαίο φλοιό και τον κροταφικό λοβό. Δεν είναι βέβαιο εάν αυτές οι διαφορές προϋπήρχαν ή εμφανίστηκαν μετά την ασθένεια. Επειδή τα νευρικά κυκλώματα μεταβάλλονται, έχει προταθεί εναλλακτικά ότι η σχιζοφρένεια θα πρέπει να θεωρηθεί ως μία συλλογή νευροαναπτυξιακών διαταραχών. Όσον αφορά στη χημεία του εγκεφάλου, η φαινοθειαζίνη (που υπάρχει στη μεσομεταιχμιακή οδό του εγκεφάλου και μειώνει τα ψυχωτικά συμπτώματα) εμποδίζει την υπερβολική δραστηριότητα των κυτταρικών υποδοχέων D2  (υποδοχείς ντοπαμίνης) των οποίων η υπερβολική δραστηριότητα θεωρείται ότι αποτελεί αιτία της σχιζοφρένειας.

Μεσομεταιχμιακή οδός

Ποια είναι τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας;

Τα συμπτώματα τις σχιζοφρένειας χωρίζονται σε τρείς μεγάλες κατηγορίες:

Ψυχωτικά συμπτώματα ή Θετικά:

Τα ψυχωτικά συμπτώματα περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο σκέφτεται, ενεργεί και βιώνει τον κόσμο. Τα άτομα με ψυχωτικά συμπτώματα μπορεί να χάσουν την κοινή αίσθηση της πραγματικότητας με τους άλλους και να βιώσουν τον κόσμο με παραμορφωμένο τρόπο. Για μερικούς ανθρώπους, αυτά τα συμπτώματα έρχονται και παρέρχονται. Για άλλους, τα συμπτώματα γίνονται σταθερά με την πάροδο του χρόνου. Τα ψυχωτικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Ψευδαισθήσεις: Όταν ένα άτομο βλέπει, ακούει, μυρίζει, γεύεται ή αισθάνεται πράγματα που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Η ακρόαση φωνών είναι συνηθισμένη για άτομα με σχιζοφρένεια. Οι άνθρωποι που ακούν φωνές μπορεί να τις ακούν για μεγάλο χρονικό διάστημα προτού η οικογένεια ή οι φίλοι παρατηρήσουν κάποιο πρόβλημα.

• Παραισθήσεις: Όταν ένα άτομο έχει ισχυρές πεποιθήσεις που δεν είναι αληθινές και μπορεί να φαίνονται παράλογες στους άλλους. Για παράδειγμα, τα άτομα που βιώνουν αυταπάτες μπορεί να πιστεύουν ότι οι άνθρωποι στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση στέλνουν ειδικά μηνύματα που απαιτούν συγκεκριμένη απάντηση ή μπορεί να πιστεύουν ότι κινδυνεύουν ή ότι άλλοι προσπαθούν να τους βλάψουν.

• Διαταραχή της σκέψης: Όταν ένα άτομο έχει τρόπους σκέψης που είναι ασυνήθιστοι ή παράλογοι. Τα άτομα με διαταραχή σκέψης μπορεί να έχουν πρόβλημα να οργανώσουν τις σκέψεις και την ομιλία τους. Μερικές φορές ένα άτομο θα σταματήσει να μιλάει στη μέση μιας σκέψης, θα μεταπηδήσει από θέμα σε θέμα ή θα φτιάξει λέξεις που δεν έχουν νόημα.

• Κινητική διαταραχή: Όταν ένα άτομο εμφανίζει μη φυσιολογικές κινήσεις του σώματος. Τα άτομα με κινητική διαταραχή μπορεί να επαναλαμβάνουν ορισμένες κινήσεις ξανά και ξανά.

Αρνητικά συμπτώματα:

Τα αρνητικά συμπτώματα περιλαμβάνουν απώλεια κινήτρων, ενδιαφέροντος ή απόλαυσης στις καθημερινές δραστηριότητες, απόσυρση από την κοινωνική ζωή, δυσκολία στην επίδειξη συναισθημάτων και καθημερινή δυσλειτουργικότητα.

Συγκεκριμένα:

• Δυσκολία στον προγραμματισμό και την παραμονή σε δραστηριότητες, όπως τα ψώνια

• Δυσκολία στην πρόβλεψη και την αίσθηση ευχαρίστησης στην καθημερινή ζωή

• Θαμπή φωνή και περιορισμένες εκφράσεις προσώπου

• Αποφυγή κοινωνικής αλληλεπίδρασης ή αλληλεπίδρασης με κοινωνικά άβολους τρόπους

• Υποτονικότητα και σπατάλη πολύ χρόνου σε παθητικές δραστηριότητες. Σε ακραίες περιπτώσεις, ένα άτομο μπορεί να σταματήσει να κινείται ή να μιλάει για λίγο. Αυτή η κατάσταση είναι σπάνια και ονομάζεται κατατονία.

Αυτά τα συμπτώματα μερικές φορές μπερδεύονται με συμπτώματα κατάθλιψης ή άλλων ψυχικών ασθενειών.

Γνωστικά συμπτώματα:

Τα γνωστικά συμπτώματα περιλαμβάνουν προβλήματα στην προσοχή, τη συγκέντρωση και τη μνήμη. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να δυσκολέψουν την παρακολούθηση μιας συνομιλίας, την εκμάθηση νέων πραγμάτων ή την απομνημόνευση των ραντεβού. Το επίπεδο γνωστικής λειτουργίας ενός ατόμου είναι ένας από τους καλύτερους προγνωστικούς παράγοντες της καθημερινής του λειτουργίας. Η γνωστική λειτουργία αξιολογείται με τη χρήση ειδικών τεστ. Τα γνωστικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Προβλήματα με την επεξεργασία πληροφοριών για τη λήψη αποφάσεων

• Δυσκολία στη χρήση πληροφοριών αμέσως μετά την εκμάθησή τους

• Δυσκολία στην εστίαση και την προσοχή σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο

Επιπλέον, τα περισσότερα άτομα με σχιζοφρένεια δεν είναι βίαια, και είναι περισσότερο πιθανόν να κινδυνέψουν οι ίδιοι από άλλους, λόγω της κατάστασής τους. Για τα άτομα με σχιζοφρένεια, ο κίνδυνος του αυτοτραυματισμού και βίας προς τους άλλους είναι μεγαλύτερος μόνο όταν η ασθένεια δεν αντιμετωπίζεται. Είναι σημαντικό τα άτομα που εμφανίζουν συμπτώματα να λάβουν θεραπεία όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Θεραπεύονται ποτέ τα άτομα με σχιζοφρένεια;

Δυστυχώς, η σχιζοφρένεια δεν γιατρεύεται, όμως πολλοί ασθενείς τα πάνε καλά με ελάχιστα συμπτώματα. Μια ποικιλία αντιψυχωσικών φαρμάκων (νευροληπτικά) είναι αποτελεσματικά στη μείωση των ψυχωτικών συμπτωμάτων που υπάρχουν στην οξεία φάση της νόσου και συμβάλλουν επίσης στη μείωση της πιθανότητας μελλοντικών βίαιων επεισοδίων. Άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι το λίθιο, η προπραλόλη, οι βενζοδιαζεπίνες, το βαλπροϊκό οξύ και η καρβαμαζεπίνη. Η ηλεκτροσπασμοθεραπεία (ECT) μπορεί να είναι αποτελεσματική στην οξεία ψύχωση και την κατατονική μορφή.

Ψυχολογικές θεραπείες όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) ή η υποστηρικτική ψυχοθεραπεία μπορεί να μειώσουν τα συμπτώματα και να ενισχύσουν τη λειτουργικότητα του ασθενούς, ενώ άλλες θεραπείες στοχεύουν στη μείωση του άγχους, στη δραστηριοποίηση ή στη βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων του.

Η διάγνωση και η θεραπεία μπορεί να περιπλέκονται από την κατάχρηση ουσιών. Τα άτομα με σχιζοφρένεια διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάχρησης ναρκωτικών από τον γενικό πληθυσμό. Εάν ένα άτομο εμφανίσει σημάδια εθισμού, η θεραπεία για τον εθισμό θα πρέπει να λάβει χώρα μαζί με τη θεραπεία για τη σχιζοφρένεια.

Ένα σχετικό βίντεο που εξηγεί τι είναι η σχιζοφρένεια:

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Μία συζήτηση με σχιζοφρενή ασθενή:

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Παραπομπές:

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia

https://www.psychiatry.org/patients-families/schizophrenia/what-is-schizophrenia#section_3

https://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia

https://www.nimh.nih.gov/health/publications/understanding-psychosis

Η κατάθλιψη δημιουργεί αισθήματα έντονης στεναχώριας και προκαλεί αδιαφορία για κάθε είδους δραστηριότητες που μπορεί κάποτε ο πάσχων να θεωρούσε ευχάριστες. Οδηγεί σε πληθώρα ψυχικών και σωματικών προβλημάτων και μπορεί επίσης να εμποδίσει τη σωστή εγκεφαλική λειτουργία. Ευτυχώς, είναι μία ιάσιμη ασθένεια.

Γιατί πάσχω από κατάθλιψη; Που οφείλεται;

Πολλοί παράγοντες συμβάλλουν στην εμφάνιση μείζων καταθλιπτικής διαταραχής, όπως:

Νευρολογικοί παράγοντες:

Κάποιοι οργανισμοί διαθέτουν σε πολύ μεγάλες ή πολύ μικρές ποσότητες κάποιες χημικές ενώσεις που ονομάζονται νευροδιαβιβαστές. Οι νευροδιαβιβαστές χρησιμεύουν στη μεταβίβαση πληροφοριών από έναν νευρώνα στον επόμενο. Ως νευροδιαβιβαστές δρουν, για παράδειγμα η νορεπινευρίνη και η σεροτονίνη (υπάρχουν και άλλες). Αυτές οι δύο ουσίες είναι άμεσα συνδεδεμένες με τις αντιδράσεις του ανθρώπινου οργανισμού, αφού η νορεπινευρίνη διαθέτει παρόμοιες δράσεις με αυτές της αδρεναλίνης και η σεροτονίνη είναι μία ουσία που ρυθμίζει τη διάθεση, τη γνώση, τη μάθηση αλλά και ορισμένες φυσιολογικές διεργασίες του ανθρώπου. Οι αλλαγές που μπορεί να υποστούν αυτές οι ουσίες μπορεί να προκαλέσουν κατάθλιψη.

Παράγοντες “Σκεπτισμού”:

Άνθρωποι με αρνητικό σκεπτικό, γενικώς απαισιόδοξοι, και με χαμηλή αυτοεκτίμηση, χωρίς αυτοσεβασμό, είναι πιθανότερο να εμφανίσουν συμπτώματα κατάθλιψης.

Παράγοντες παρουσίας χρωμοσώματος Y ή όχι (άντρας ή γυναίκα):

Στα θηλυκά άτομα έχει παρατηρηθεί ότι υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να πασχίσουν από κατάθλιψη, απ΄ ότι στα αρσενικά. Εάν και τα αίτια δεν έχουν διευκρινιστεί ακόμα, επιστήμονες υποθέτουν ότι το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι μία γυναίκα, λόγω του ότι περνάει από πολλές και διάφορες φάσεις στην ζωή της, όπως η έμμηνος ρήση, η εγκυμοσύνη, η διαδικασία τοκετού  και η εμμηνόπαυση, προκαλούνται ορμονικές αλλαγές στον οργανισμό τους, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης καταθλιπτικής διαταραχής. Άλλη αιτία μπορεί, επίσης, να θεωρηθεί και το άγχος που διαθέτει μία γυναίκα, λόγω των πολλαπλών υποχρεώσεων/ρόλων που καλείται να εκτελέσει καθημερινά, ιδίως στις πατριαρχικές κονωνίες.

Ιατρικοί παράγοντες:

Η κατάθλιψη είναι πιθανό να εμφανιστεί και ως σύμπτωμα συγκεκριμένων ασθενειών, όπως η καρδιοπάθεια, ο καρκίνος, ο σακχαρώδης διαβήτης, η νόσος του Parkison, η νόσος του Alzheimer, η σκλήρυνση κατά πλάκας, ορμονικές διαταραχές, προβλήματα στον θυροειδή, αβιταμίνωση κ.α.π.

Επίσης κάποιες φαρμακευτικές αγωγές επιφέρουν ως παρενέργεια την κατάθλιψη.

Γενετικοί παράγοντες:

Η κατάθλιψη μπορεί να είναι και κληρονομική. Για παράδειγμα, εάν ένας μονοζυγωτικός δίδυμος πάσχει από κατάθλιψη, υπάρχει 70% πιθανότητα ο άλλος δίδυμος να εμφανίσει συμπτώματα κάποια στιγμή στη ζωή του.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες:

Άτομα που είναι συνεχώς εκτεθειμένα σε βίαιες καταστάσεις, καταστάσεις ενδοοικογενειακής βίας ή ενδοσχολικού εκφοβισμού, που βιώνουν καταστάσεις συνεχούς απόρριψης και διακρίσεων, άτομα που έχουν βιώσει την απώλεια κάποιου αγαπημένου τους προσώπου αλλά και άτομα που ζούνε στην φτώχια και την πείνα, γίνονται αμέσως πιο ευάλωτοι στο να εκδηλώσουν την διαταραχή.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα της κατάθλιψης ποικίλουν από ήπια σε σοβαρά και περιλαμβάνουν:

• Αισθήματα μελαγχολίας και στεναχώριας.

• Απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης σε δραστηριότητες που το άτομο έβρισκε κάποτε διασκεδαστικές.

• Αλλαγές στη διατροφή και απώλεια ή αύξηση σωματικής μάζας χωρίς να έχει σχέση με δίαιτα.

• Άσκοπες και αργές κινήσεις, αργή ομιλία αλλά και οι αυτοτραυματισμοί.

• Αισθήματα κατωτερότητας ή και ενοχής.

• Δυσκολία στη λήψη αποφάσεων και στη συγκέντρωση.

• Αυτοκτονικές σκέψεις ή τάσεις.

• Αποστασιοποίηση από τους πάντες και τα πάντα

Τα συμπτώματα πρέπει να διαρκούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να θεωρηθεί κάποιος καταθλιπτικός.

Θα γίνω ποτέ καλά;

Η κατάθλιψη είναι μία από τις πιο θεραπεύσιμες ψυχικές διαταραχές. Περίπου το 80-90% των πασχόντων δείχνουν τεράστια βελτίωση μετά από θεραπεία.

Πριν την τελική διάγνωση και την θεραπεία, ο εξιδεικευμένος γιατρός πρέπει να ακολουθήσει μια διαδικασία “απόκλισης” των αιτιών που προκαλούν κατάθλιψη, κάνοντας τις απαραίτητες εξετάσεις (αιματολογικές, εγκεφαλογράφημα κ.λπ.) αλλά και δια ζώσης συνεδρίες.

Με φαρμακευτική αγωγή:

Όταν η εγκεφαλική χημεία συμβάλλει στην καταθλιπτική συμπεριφορά του ασθενούς, τότε του συνταγογραφούνται από κατάλληλους ψυχιάτρους αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Τα φάρμακα αυτά δεν είναι ούτε υπνωτικά χάπια ούτε διεγερτικές ουσίες ούτε έχουν καμία σχέση με τα ηρεμιστικά.

Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να καταναλωθούν τις πρώτες δύο με τρεις εβδομάδες κανονικά (σύμφωνα με την ιατρική συνταγή), και τα αποτελέσματα θα φανούν τουλάχιστον μετά από 3 μήνες περίπου.

Σε πιο βαριές περιπτώσεις κατάθλιψης υπάρχουν και άλλοι τρόποι αντιμετώπισης, όπως η ηλεκτροσπασμοθεραπεία (εάν ο οργανισμός δεν έχει δείξει καμιά βελτίωση με άλλες μεθόδους θεραπείας).

Με ψυχοθεραπεία:

Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσει ο οποιοσδήποτε την κατάθλιψη, είναι να μιλήσει σε κάποιον. Πρέπει ο ασθενής να έχει στο μυαλό του ότι υπάρχουν ειδικοί που γνωρίζουν πολύ καλά τι πρέπει να κάνουν σε αυτές τις περιπτώσεις. Οι ψυχολόγοι μέσω της ψυχοθεραπείας ερευνούν το περιβάλλον στο οποίο ζει ο ασθενής και προσπαθούν να τον βοηθήσουν με όποιον τρόπο μπορούνε. Εάν καταλάβει ο ψυχολόγος τον ασθενή, τότε και ο ασθενής θα καταλάβει περισσότερα για τον εαυτό του. Όπως λέει και ο σοφός λαός: “Η αυτογνωσία είναι το πρώτο στάδιο για να ξεπεράσεις κάτι”. Γνωρίζοντας ο ίδιος τον εαυτό σου την ψυχοσύνθεση σου, τα ελαττώματα αλλά και τις αρετές που διαθέτεις και πάνω απ’ όλα εάν γνωρίζεις το πρόβλημα που διατρέχεις και τους λόγους που περνάς μία τέτοια άσχημη κατάσταση, είναι σαν να έχεις ήδη βρει από μόνος σου τη λύση και τη θεραπεία.

Η κατάθλιψη είναι μία δύσκολη αλλά θεραπεύσιμη ψυχική διαταραχή. Αυτό που πρέπει πάντως όλοι να γνωρίζουμε είναι ότι ο άνθρωπος, εάν θελήσει να ξεπεράσει, κάτι θα το κάνει. Όλοι μέσα μας έχουμε περισσότερη δύναμη από ότι γνωρίζουμε. Οι άλλοι, απλά, μας κάνουν να πιστεύουμε ότι δεν μπορούμε. Αλλά πραγματικά ποιοι νομίζουν ότι είναι; Τι παραπάνω έχουν από εσένα;

Εάν όμως θελήσεις κάποιον να σου πει για τη δύναμη αυτή που έχεις κρυμμένη μέσα σου, μη διστάσεις. Μίλα! Μίλησε στην οικογένειά σου, σε έναν φίλο σου, σε κάποιον ειδικό. Δεν είσαι μόνος σου. Όσο γελοίο ή όσο σοβαρό είναι αυτό που σε κάνει να καις και να πονάς μέσα σου• πες το. Δεν φταις εσύ για τίποτα.

Εάν εσύ ή κάποιος που ξέρεις χρειάζεται βοήθεια κάλεσε τη Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη: 1034 ή στο 1018 εάν κάποιος διαθέτει αυτοκτονικές τάσεις.

Πληροφορίες από:

https://www.psychiatry.org/patients-families/depression/what-is-depression

 © 2023 American Psychiatric Association.

https://mhanational.org/conditions/depression

Ένα σχετικό βίντεο:

What is depression? – Helen M. Farrell

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Σύνθεση και χαρακτηριστικά φυσικού αερίου

Το φυσικό αέριο αποτελείται από ένα μείγμα αερίων κορεσμένων υδρογονανθράκων που έχουν μικρό αριθμό ατόμων του άνθρακα.

Ως βασικό συστατικό, το φυσικό αέριο έχει το μεθάνιο (70-90%ν/ν) και σε μικρότερες ποσότητες συνυπάρχουν μαζί του το αιθάνιο, το προπάνιο, βουτάνιο καθώς και το διοξείδιο του άνθρακα, το άζωτο, το υδρογόνο το ήλιο και το υδρόθειο.

Μεθάνιο: 70-90%ν/ν

Αιθάνιο: 5-15%ν/ν

Βουτάνιο και προπάνιο: <5%ν/ν

Άλλα αέρια: αρκετά μικρές ποσότητες

Το φυσικό αέριο που είναι απαλλαγμένο από τους υδρογονάνθρακες πέραν του μεθανίου, δηλαδή το καθαρό μεθάνιο, συχνά αποκαλείται και ξηρό φυσικό αέριο. Αντίστοιχα, το φυσικό αέριο που συμπεριλαμβάνει και άλλους υδρογονάνθρακες εκτός από το μεθάνιο, αποκαλείται και υγρό φυσικό αέριο.

Χημικές ιδιότητες

Το φυσικό αέριο είναι άχρωμο, αόρατο και άοσμο. Η χαρακτηριστική του οσμή δίνεται τεχνητά, ώστε να γίνεται αντιληπτό σε τυχόν διαρροές. Ανήκει στη δεύτερη οικογένεια των αερίων καυσίμων. Είναι ελαφρύτερο από τον αέρα και έχει ειδικό βάρος ίσο με 0,55. Σε περίπτωση διαρροής διαφεύγει προς την ατμόσφαιρα, σε αντίθεση προς το υγραέριο (LPG) που είναι βαρύτερο από τον αέρα με σχετική πυκνότητα 1,8.

Η Ανώτερη Θερμογόνος Δύναμη (ΑΘΔ) του φυσικού αερίου κυμαίνεται από 9.000 – 11.000 Kcal/Nm3. Ενώ η ΑΘΔ του υγραερίου είναι σημαντικά υψηλότερη, από 23.000 – 30.000 Kcal/Nm3. Αυτό – σε συνδυασμό με τη διαφορετική σχετική πυκνότητα των δύο καυσίμων – σημαίνει ότι το φυσικό αέριο και το υγραέριο δεν είναι άμεσα εναλλάξιμα μεταξύ τους, δηλαδή, η υποκατάσταση του ενός από το άλλο απαιτεί τροποποίηση ή αντικατάσταση καυστήρων.

Τα όρια ανάφλεξης του φυσικού αερίου είναι 4,5% – 15%. Δηλαδή η καύση δεν μπορεί να συντηρηθεί, εάν η περιεκτικότητα του αέρα σε φυσικό αέριο είναι εκτός αυτών των ορίων. Για το υγραέριο τα αντίστοιχα όρια ανάφλεξης είναι 2% – 9,3%.

Η καύση του φυσικού αερίου σε σχέση με αυτή άλλων καυσίμων, όπως ο γαιάνθρακας ή το πετρέλαιο, έχει λιγότερο επιβλαβείς συνέπειες για το περιβάλλον. Παράγει, για παράδειγμα, μικρότερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα για κάθε μονάδα παραγόμενης ενέργειας.

Τα κοιτάσματα και η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου 

Ιστορική εξέλιξη:

Η άσφαλτος και τα βιτουμένια, τα πιο παλιά γνωστά προϊόντα του πετρελαίου, όπως και ενδείξεις για διαρροές φυσικού αερίου βρέθηκαν για πρώτη φορά μεταξύ 6000 και 2000 π.Χ. στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται το Ιράν. Η χρήση του φυσικού αερίου αναφέρεται στην Κίνα το 900 π.Χ. περίπου, όπου ανοίχθηκαν γύρω στα 900-1100 φρέατα και το αέριο μεταφερόταν με αγωγούς από μπαμπού.

Στην Ευρώπη αυτά τα επιτεύγματα ήταν άγνωστα και το φυσικό αέριο δεν ανακαλύφθηκε παρά το 1659 στην Αγγλία. Το αέριο από απόσταξη ανθράκων ανακαλύφθηκε το 1670 και άρχισε να χρησιμοποιείται το 1790, γιατί ήταν πιο εύκολη η μεταφορά, η αποθήκευση και η χρησιμοποίησή του στις μηχανές εσωτερικής καύσεως και στον φωτισμό δρόμων και σπιτιών. Το 1821 η πόλη Φριντόνια στην περιφέρεια της Νέας Υόρκης φωτιζόταν με φυσικό αέριο. Αλλά η χρησιμοποίηση του φυσικού αερίου εξακολουθούσε να είναι περιορισμένη, γιατί δεν υπήρχε τρόπος μεταφοράς του σε μεγάλες αποστάσεις και επί έναν αιώνα το φυσικό αέριο παρέμεινε στο περιθώριο της βιομηχανικής εξέλιξης, η οποία βασίστηκε στον άνθρακα, το πετρέλαιο και τον ηλεκτρισμό.

Η μέθοδος μεταφοράς φυσικού αερίου με αγωγούς αναπτύχθηκε στη δεκαετία του 1920 και αποτέλεσε ένα σημαντικό στάδιο στη χρήση του αερίου. Μετά τον Β” Παγκόσμιο Πόλεμο ακολούθησε μια περίοδος τεράστιας κατανάλωσης, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το 1960 η παγκόσμια παραγωγή φυσικού αερίου ήταν 470 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα και το 1979 ήταν 1,459 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Το 1950 το φυσικό αέριο αποτελούσε το 12% της καταναλισκόμενης παγκοσμίως ενέργειας, ένα ποσοστό που αυξήθηκε σε 14,6% το 1960 και σε 25% το 1980. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ) η κατανάλωση φυσικού αερίου θα καλύπτει το 1/4 των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών το 2030.

Τα κοιτάσματα:

Τα αποθέματα φυσικού αερίου σχηματίστηκαν πριν από 10-15 εκατομμύρια χρόνια από βακτήρια, μύκητες και άλλους μικροργανισμούς που ζούσαν στη θάλασσα. Αυτοί οι μικροργανισμοί, αφού πέθαναν, εγκλωβίστηκαν στον πυθμένα της θάλασσας μέσα σε λάσπη, όπου δεν υπήρχε οξυγόνο.

Στη διάρκεια πολλών εκατομμυρίων χρόνων καταπλακώθηκαν από στρώματα χώματος και άμμου και μετασχηματίστηκαν τελικά σε μείγματα υδρογονανθράκων, σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο. Το φυσικό αέριο συγκεντρώθηκε σε κοιλότητες, τα κοιτάσματα που σήμερα γνωρίζουμε. Επειδή το φυσικό αέριο δημιουργήθηκε όπως και το πετρέλαιο, όπου υπάρχουν κοιτάσματα φυσικού αερίου υπάρχουν και κοιτάσματα πετρελαίου.

Εξορύσσεται από αυτές τις υπόγειες κοιλότητες στις οποίες βρίσκεται υπό υψηλή πίεση. Σε αυτές τις κοιλότητες το φυσικό αέριο σχηματίστηκε με τρόπο παρόμοιο με αυτόν του σχηματισμού του πετρελαίου. Μεταφέρεται προς τους τόπους όπου πρόκειται να χρησιμοποιηθεί όπως είναι, χωρίς την ανάγκη περαιτέρω επεξεργασίας.

Τα κοιτάσματα φυσικού αερίου βρίσκονται συνήθως μακριά από τα κύρια κέντρα καταναλώσεως· συνεπώς, το φυσικό αέριο πρέπει να μεταφερθεί, αν και οι βιομηχανίες χημικής επεξεργασίας είναι συχνά εγκατεστημένες στην περιοχή της παραγωγής.

Το φυσικό αέριο:

• Αποτελεί βασική πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

• Χρησιμοποιείται στην παραγωγή υδρογόνου.

• Καύσιμο οχημάτων (οικολογικά οχήματα). Το 2005, οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό οικολογικών οχημάτων ήταν η Αργεντινή, η Βραζιλία, το Πακιστάν, η Ιταλία, το Ιράν και οι Η.Π.Α.. Γίνονται, επίσης, προσπάθειες για χρήση του και στην αεροπορία.

• Οικιακή χρήση (μαγειρική, θέρμανση κ.α.).

• Άλλες χρήσεις (παραγωγή γυαλιού, υφασμάτων, ατσαλιού, πλαστικών, ειδών χρωματισμού και άλλων προϊόντων).

Ορισμένα σημαντικά θετικά στοιχεία:

• Είναι εφικτή η συνεχής παροχή καυσίμου. Κάτι τέτοιο εξασφαλίζει απρόσκοπτη λειτουργία και αποδεσμεύει κεφάλαια που σε άλλες περιπτώσεις απαιτούνται για τη διατήρηση αποθεμάτων και αποθηκευτικών χώρων.

• Έχει μειωμένες, σε σχέση με άλλα καύσιμα, εκπομπές ρύπων. Έτσι, η χρήση του συμβάλλει στο καθαρότερο περιβάλλον και στην καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

• Έχει μειωμένο λειτουργικό κόστος διαχείρισης καυσίμου και συντήρησης

• Αυξημένη ενεργειακή απόδοση και οικονομία

• Βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων

• Ευχέρεια χειρισμού και ελέγχου

• Αποκέντρωση θερμικών χρήσεων

Πλεονεκτήματα φυσικού αερίου

Τι προσφέρει;

Η χρήση του φυσικού αερίου – υγραερίου / LPG είναι πλέον διαδεδομένη σε όλον τον κόσμο και ειδικά στην Ευρώπη έναντι των συμβατικών πηγών ενέργειας, γιατί είναι το πλέον οικονομικό, ασφαλές στη χρήση και πιο φιλικό στο περιβάλλον. Στην Αθήνα λειτουργούν ήδη 500 χλμ. δικτύων διανομής που τροφοδοτούν σήμερα 8.000 καταναλωτές (ο αριθμός συνεχώς αυξάνεται) με φυσικό αέριο!

-Οικονομία

Είναι περίπου 50% φθηνότερη ενέργεια από τον ηλεκτρισμό στις οικιακές και επαγγελματικές χρήσεις. Καταναλώνεται και χρεώνεται ακριβώς όσο χρησιμοποιείται. Έχει περίπου 10% αποδοτικότερη καύση από τα υγρά καύσιμα. Δεν έχει διαρροές και απώλειες κατά τη μεταφορά του στις εγκαταστάσεις του καταναλωτή. Έχει μειωμένες δαπάνες στη συντήρηση των εγκαταστάσεων και δεν απαιτεί πρόσθετες δαπάνες για την ομαλή λειτουργία του (δεξαμενές, αντλίες, προθερμαντήρες κλπ.).

-Φιλικότερη Χρήση

Ρυθμίζεται εύκολα η ποσότητα και ο αερισμός της καύσης του. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί με απευθείας καύση σε επαγγελματικές και βιομηχανικές χρήσεις και η φλόγα του μπορεί να διαμορφωθεί στο σχήμα και στην ποιότητα που θέλει ο καταναλωτής

-Καθαρότερο Περιβάλλον

Δεν εκπέμπει αιθάλη και υδρογονάνθρακες στους χώρους δουλειάς και στο περιβάλλον. Δεν επιβαρύνει την ατμόσφαιρα και τις εγκαταστάσεις με θειούχες ενώσεις αλλά και δεν επιβαρύνει το περιβάλλον με διαρροές και εξατμίσεις κατά τη μεταφορά και την παραλαβή του.

-Θέρμανση Παντού

Με την ευκολία της πραγματικής αυτονομίας στη θέρμανση, μπορείτε να απολαύσετε τη θαλπωρή του σπιτιού σας με την ζεστασιά του φυσικού αερίου, όπου και όταν εσείς τη θέλετε. Με το φυσικό αέριο, το σπίτι ή το δωμάτιο σας αποκτά τη δική του ταυτότητα θέρμανσης, είτε με ένα συμβατικό σύστημα λέβητα ή με πρωτότυπες και κομψές αυτόνομες συσκευές

-Ψύξη

Οι κλιματιστικές συσκευές φυσικού αερίου έχουν αρχίσει να δροσίζουν και τους Ευρωπαίους πολίτες στις γειτονικές μας χώρες, όπως στην Γαλλία και την Ιταλία. Πιο συγκεκριμένα, στον τομέα του κλιματισμού αντικαθιστά τις συμβατικές κλιματιστικές μονάδες ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και λέβητες πετρελαίου και καλύπτει πλήρως τις ανάλογες ανάγκες κλιματισμού όπως ξενοδοχείων, γραφείων, εστιατορίων, νοσοκομείων, επαγγελματικών και βιομηχανικών κτιρίων και χώρων, κατοικιών, εκκλησιών, αθλητικών εγκαταστάσεων κλπ.

Σύγκριση πετρελαίου και φυσικού αερίου ως προς την τιμή:

Οι τιμές ανά κιλοβατώρα:

Η τιμή του φυσικού αερίου με τα δεδομένα που έχουμε σήμερα διαμορφώνεται στο 0,28 ευρώ/κιλοβατώρα από 0,070 ευρώ πέρυσι και μετά την επιδότηση στο 0,25 ευρώ/κιλοβατώρα. Η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης, εάν ξεκινούσε σήμερα η διανομή του, θα ήταν στο 0,134 ευρώ/κιλοβατώρα (1,60 ευρώ/λίτρο) και μετά την επιδότηση στο 0,113 ευρώ/κιλοβατώρα από 0,0955 ευρώ τον Οκτώβριο πέρυσι.

Καλοριφέρ με πετρέλαιο

Τα περισσότερα νοικοκυριά χρησιμοποιούν καλοριφέρ με πετρέλαιο, το οποίο αποτελεί έναν από τους πιο κοινούς τρόπους θέρμανσης. Το 1 λίτρο πετρελαίου αποδίδει περίπου 12kWh θερμικής ενέργειας. Με την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφώνεται σήμερα στα 1,40€ το λίτρο, μία κιλοβατώρα θέρμανσης πετρελαίου κοστίζει περίπου 0,116€.

Για ένα μέσο διαμέρισμα 80 τ.μ. θα χρειαστούν το χειμώνα 5600kWh (150 ημέρες) οι οποίες θα κοστίσουν 653€ χωρίς την επιδότηση. Με την επιδότηση στα 0.25€/λίτρο η έκπτωση στην κιλοβατώρα ανέρχεται στα 0.029€/kWh, δηλαδή (5600 X 0.029) = 162.4€. Στην περίπτωση αυτή το κόστος μετά την επιδότηση ανέρχεται στα 490,6€.

Καλοριφέρ με φυσικό αέριο

Για τα νοικοκυριά που έχουν επιλέξει το φυσικό αέριο ως μέσο θέρμανσης, αυτό αποτελεί μια πιο ασταθή παράμετρο, καθώς η τιμή του δεν παραμένει σταθερή. Ενδεικτικά, η τιμή του φυσικού αερίου κυμαίνεται στα 0.23€/kWh. Ένα μέσο διαμέρισμα 80 τ.μ. θα χρειαστεί για θέρμανση τον χειμώνα (5.600 Χ 0.23€ ) 1288€. Με την επιδότηση στα 90€/MWh το κόστος μετά την επιδότηση ανέρχεται στα 784€.

Πλεονεκτήματα Φυσικού Αερίου έναντι των συμβατικών υγρών καυσίμων:

Η χημική σύσταση του φυσικού αερίου (και των ομοειδών του) καθώς και η σύσταση των καυσαερίων του, συνιστούν δυο συνθήκες με υψηλό ενδιαφέρον από τη σκοπιά της λειτουργίας με υψηλό βαθμό απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας ιδίως στις οικιακές εφαρμογές:

- Εξαιτίας της απουσίας προσμίξεων επιβαρυντικών για τα μέρη των συσκευών και των εγκαταστάσεων (καυστήρες, θάλαμοι καύσης, απαγωγή καυσαερίων κλπ), είναι απολύτως εφικτή η διατήρηση σταθερού βαθμού απόδοσης για ιδιαίτερα μεγάλες περιόδους.

- Επειδή τα προϊόντα της καύσης του φυσικού αερίου αποτελούνται κυρίως από νερό (υδρατμούς) καθίσταται εύκολα δυνατή η αξιοποίηση της λανθάνουσας θερμότητας των καυσαερίων (διαδικασία συμπύκνωσης) με αποτέλεσμα την αύξηση (πάνω από 20%!) της ωφέλιμης θερμότητας που λαμβάνεται από δεδομένη ποσότητα καυσίμου – σημαντικό πλεονέκτημα για τον τελικό καταναλωτή, αφού μπορεί να εξυπηρετήσει την εγκατάστασή του με λιγότερο καύσιμο.

Παγκόσμια αποθέματα

10. Τουρκμενιστάν

Αυτή η χώρα βρίσκεται στην Κεντρική Ασία. Υπάρχουν δύο επαρχίες πετρελαίου και φυσικού αερίου στην επικράτεια του Τουρκμενιστάν: η επαρχία πετρελαίου και φυσικού αερίου Τουράν και η λεκάνη πετρελαίου και φυσικού αερίου της Νότιας Κασπίας. Υπάρχουν πάνω από 220 κοιτάσματα φυσικού αερίου, πετρελαίου και φυσικού αερίου, πετρελαίου και συμπυκνωμάτων σε αυτές τις επαρχίες. Το 2017, αυτή η χώρα παρήγαγε 81,765 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικό αέριο.

9. Αλγέρια

Αυτή η χώρα βρίσκεται στη Βόρεια Αφρική. Το μεγαλύτερο μέρος της Αλγερίας βρίσκεται στην έρημο Σαχάρα. Στα βάθη της χώρας υπάρχουν αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το φθινόπωρο του 2009 ανακαλύφθηκε ένα κοίτασμα συμπυκνώματος αερίου στην Αλγερία, το οποίο ονομάστηκε Ain-Tsila. Σε αυτό, κοιτάσματα αερίου βρίσκονται σε βάθος 1,5-2,0 km. Το 2017 αυτή η χώρα παρήγαγε 93,152 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.

8. Σαουδική Αραβία

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στην Αραβική Χερσόνησο. Η χώρα διαθέτει μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Τον Φεβρουάριο του 2007 ανακαλύφθηκε ένα κοίτασμα φυσικού αερίου στην έρημο Rub al-Khali, το οποίο ονομάστηκε Tukhman. Τα κοιτάσματά του βρίσκονται σε βάθος 5-5,5 χλμ. Τα αρχικά αποθέματα φυσικού αερίου στο Τουχμάν ανέρχονται σε 1 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα. Επίσης, στη λεκάνη του Περσικού Κόλπου βρίσκεται ένα μεγάλο κοίτασμα πετρελαίου και φυσικού αερίου Gavar. Οι αποθέσεις σε αυτό βρίσκονται σε βάθος 1,5-3 km. Τα γεωλογικά αποθέματα φυσικού αερίου στο Γκαβάρ ανέρχονται σε 1,01 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Το 2017 στη χώρα αυτή παρήχθησαν 110,86 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.

7. Νορβηγία

Η Νορβηγία βρίσκεται στη Σκανδιναβική Χερσόνησο, στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ και σε πολλά νησιά. Η χώρα διαθέτει μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου είναι τα κοιτάσματα Troll, Oseberg και Frigg. Το τρολ αποθηκεύει 1287 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m αερίου, Oseberg – 60 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m αερίου, Frigg – 225 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m αερίου. Το 2017 η χώρα αυτή παρήγαγε 120,193 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m φυσικού αερίου.

6. Κίνα

Η Κίνα είναι μέσα ανατολική Ασία. Στα βάθη της χώρας υπάρχουν μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μεταξύ των γνωστών κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Κίνα είναι το Clameli (κοίτασμα αερίου), το Liuhua (υπεράκτιο συμπύκνωμα αερίου), το Sulige (αέριο), το Changbei (αέριο), το Shiyugou-Dongxi (αέριο), το Yacheng (υπεράκτιο συμπύκνωμα αερίου). Το 2017 αυτή η χώρα παρήγαγε 136,628 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m φυσικού αερίου.

5. Καναδάς

Ο Καναδάς βρίσκεται στη Βόρεια Αμερική. Τα έγκατα της χώρας έχουν μεγάλα αποθέματα φυσικού αερίου. Υπάρχουν πολλές λεκάνες αερίου στον Καναδά. Η κύρια λεκάνη βρίσκεται στην επαρχία της Αλμπέρτα. Περιλαμβάνει κοιτάσματα όπως η λίμνη Rainbow, το Pembina Forks και το Medicine Hat. Το πεδίο Taylor βρίσκεται στην επαρχία της Βρετανικής Κολομβίας και το πεδίο Christopher Bay βρίσκεται στην επαρχία Nunavut. Το 2017 ο Καναδάς παρήγαγε 174,051 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m φυσικού αερίου.

4. Κατάρ

Το Κατάρ βρίσκεται στη Χερσόνησο του Κατάρ, η οποία βρίσκεται στην Αραβική Χερσόνησο. Τα έγκατα της χώρας είναι πλούσια σε φυσικό αέριο. Στο κεντρικό τμήμα του Περσικού Κόλπου υπάρχει το Severnoye, ένα μεγάλο κοίτασμα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το 2017 αυτή η χώρα παρήγαγε 182,83 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m φυσικού αερίου.

3. Ιράν

Το Ιράν βρίσκεται στη Δυτική Ασία. Η χώρα διαθέτει μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στο κεντρικό τμήμα του Περσικού Κόλπου υπάρχει ένα μεγάλο κοίτασμα πετρελαίου και φυσικού αερίου South Pars. Το Ιράν διαθέτει επίσης κοιτάσματα φυσικού αερίου όπως το Kengan (κοίτασμα συμπυκνώματος αερίου), το Sardar Milli (πετρέλαιο και φυσικό αέριο), το Foroz (αέριο), το Khayyam (αέριο), το Khangiran (αέριο), καθώς και η περιοχή πετρελαίου και φυσικού αερίου Predzagros. Το 2017 αυτή η χώρα παρήγαγε 226,905 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m φυσικού αερίου.

2. Η.Π.Α

Οι ΗΠΑ βρίσκονται στη Βόρεια Αμερική. Τα έγκατα της χώρας έχουν μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Από το 2013, υπήρχαν 383 γεωτρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες που παρήγαγαν φυσικό αέριο. Στη χώρα υπάρχουν 38 λεκάνες πετρελαίου και αερίου και 14 πιθανώς φέρουσες λεκάνες πετρελαίου και αερίου. Το 2017 η χώρα αυτή παρήγαγε 751,063 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. m φυσικού αερίου.

1.Ρωσία

Οι μπλε πόροι καυσίμου είναι περίπου 32,6 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Η Ρωσία κατέχει εννέα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου στον κόσμο. Η βιομηχανία φυσικού αερίου είναι η ραχοκοκαλιά της ρωσικής οικονομίας. Πάνω από το 60% των αποθεμάτων βρίσκεται σε κοιτάσματα στη Δυτική Σιβηρία, στην περιοχή του Βόλγα, στον Βόρειο Καύκασο και στα Ουράλια. Παραγωγή φυσικού αερίου: 642,917 δισεκατομμύρια m3 ετησίως.

Στην Ελλάδα:

Η Ελλάδα, σήμερα, εισάγει φυσικό αέριο από τις Η.Π.Α., την Αλγερία, το Κατάρ και την Αίγυπτο, ενώ όλα τα αποθέματα συγκεντρώνονται στη νήσο Ρεβυθούσα.

Από το 1999 λειτουργεί στη Ρεβυθούσα Τερματικός Σταθμός Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) που αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εθνικές υποδομές της Ελλάδας.

Είναι μία από τις τρεις πηγές τροφοδοσίας του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και ένας από τους δέκα αντίστοιχους σταθμούς που λειτουργούν σήμερα σε όλο το χώρο της Μεσογείου και της Ευρώπης. Εκεί εκφορτώνονται και παραλαμβάνονται φορτία φυσικού αερίου σε υγρή μορφή που φτάνουν στην χώρα με δεξαμενόπλοια. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο αποθηκεύεται σε δύο δεξαμενές, συνολικής χωρητικότητας 130.000 κ.μ. Στη συνέχεια στις ειδικές εγκαταστάσεις της μονάδας μετατρέπεται σε αέριο και τροφοδοτεί το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου.

Τον Οκτώβριο του 2007 ο ΔΕΣΦΑ ολοκλήρωσε τις εργασίες αναβάθμισης του Τερματικού Σταθμού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) Ρεβυθούσας πραγματοποιώντας μια από τις σημαντικότερες επενδύσεις για την ενεργειακή υποδομή της χώρας. Με την αναβάθμιση ο Σταθμός θα μπορεί πλέον να παραλαμβάνει και να επεξεργάζεται τριπλάσιες ποσότητες φυσικού αερίου και να τροφοδοτεί το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς με 5,2-5,3 δισεκατομμύρια κ. μ. ετησίως. Συγκεκριμένα, το έργο περιελάμβανε την επέκταση των υποδομών και την ενίσχυση του εξοπλισμού ώστε να αυξηθεί η δυναμικότητα αεριοποίησης του Σταθμού σε 1.000 κ.μ. φυσικού αερίου ανά ώρα, από 271 κ.μ. ανά ώρα.

Επίσης, στην Ελλάδα, σύμφωνα με ένα ρεπορτάζ, παρουσιάζονται εκτενώς διαθέσιμα στοιχεία για κοιτάσματα υδρογονανθράκων στις περιοχές νοτιοδυτικά της Κρήτης, της Πελοποννήσου και του Ιονίου καθώς και τα προβλεπόμενα χρονοδιαγράμματα για τις έρευνες στις περιοχές αυτές βάσει εκτιμήσεων ειδικών από τους εμπλεκόμενους φορείς και κυβερνητικών παραγόντων. Μεταξύ άλλων το ρεπορτάζ σημειώνει ότι: «και στο Αιγαίο εικάζεται ότι υπάρχουν κοιτάσματα υδρογονανθράκων».

Επιπτώσεις του πολέμου μεταξύ Ρωσίας- Ουκρανίας, στη μεταφορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη

Τι γίνεται με το ρωσικό φυσικό αέριο που δεν φτάνει πια σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Η Ρωσία το καίει, θέλοντας να στείλει ένα μήνυμα στους Ευρωπαίους αλλά και προκαλώντας μία περιβαλλοντική καταστροφή, όπως προειδοποιούν ειδικοί.

Tην ώρα που οι τιμές του φυσικού αερίου απογειώνονταν σε επίπεδα δεκαπλάσια σε σχέση με πέρυσι, στέλνοντας και τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας πάνω από τα 1.000 ευρώ /MWh στη Γαλλία και στα 800 ευρώ/ΜWh στη Γερμανία, στα σύνορα της Ρωσίας με τη Φινλανδία υψώνεται πυκνός καπνός. Προέρχεται από το φυσικό αέριο που καίει σε καθημερινή βάση το Κρεμλίνο, θέλοντας να παγιδεύσει την Ε.Ε. σε ένα «καυτό» φθινόπωρο με οφειλόμενες στην ενεργειακή κρίση κοινωνικές εκρήξεις και σε έναν σκληρό, παγωμένο χειμώνα δυσβάσταχτης ακρίβειας και ύφεσης.

Σύμφωνα με στοιχεία ης Rystad Energy, που δημοσίευσε το BBC, η Ρωσία «καίει» φυσικό αέριο αξίας 10 εκατ. δολαρίων ημερησίως. Πιστεύεται ότι οι ποσότητες αυτές προορίζονταν για εξαγωγές στη Γερμανία. Ο Γερμανός πρέσβης στη Βρετανία δήλωσε στο BBC πως το Κρεμλίνο καίει το αέριο γιατί «δεν μπορεί να το πουλήσει πουθενά αλλού».

Η ποσότητα που καίγεται σε καθημερινή βάση από την Gazprom στο εργοστάσιο Portovaya είναι 4,34 εκατ. κυβικά μέτρα. Σε ετήσια βάση φτάνει τα 1,6 δισ. κυβικά μέτρα – ποσότητα που αντιστοιχεί στο 0,5% της κατανάλωσης της Ε.Ε. H Rystad υπολογίζει ότι η καύση αυτή εκπέμπει στην ατμόσφαιρα 9.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα σε καθημερινή βάση. Πρόκειται για περίπου την ίδια ποσότητα εκπομπών ρύπων που παράγεται σε έναν ολόκληρο χρόνο από περισσότερα από 1.100 νοικοκυριά. «Πρόκειται για απόλυτη περιβαλλοντική καταστροφή» διαμηνύει η Rystad.

To εργοστάσιο της Portovaya βρίσκεται κοντά σε έναν σταθμό συμπίεσης του Nord Stream 1 – της βασικής αρτηρίας μέσω της οποίας το ρωσικό αέριο φτάνει σε έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πλέον ο αγωγός λειτουργεί και εξάγει στο 20% μόλις των δυνατοτήτων του, ενώ η Gazprom έχει προαναγγείλει πλήρη διακοπή των ροών του για 3 ημέρες.

Από τις αρχές του έτους έως σήμερα οι εξαγωγές φυσικού αερίου της Ρωσίας προς την Ευρώπη (σε όγκο, όχι σε αξία) έχουν μειωθεί κατά 77% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021, σύμφωνα με τη Rystad. Τα έσοδα ωστόσο του ρωσικού ενεργειακού κολοσσού -και κατά συνέπεια τα χρήματα που μπαίνουν στα κρατικά ταμεία από τις πωλήσεις ενέργειας- έχουν εκτιναχθεί σε επίπεδα ρεκόρ, χάρη στην εκρηκτική αύξηση των τιμών. Βεβαίως, η Μόσχα δεν μπορεί να ποντάρει ες αεί στις τιμές, για αυτό και φροντίζει ήδη να βρει άλλους πελάτες, με πολυτιμότερους μέχρι στιγμής την Κίνα και την Ινδία. Η ζήτηση ωστόσο αυτό το διάστημα είναι περιορισμένη από την Ασία.

Το βλέμμα της στρέφεται όμως και στη Λατινική Αμερική. Σύμφωνα με το Bloomberg, η Trafigura, ένας από τους μεγαλύτερους traders στον κόσμο, πουλάει ρωσικό ντίζελ στο Εκουαδόρ.

Κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ελλάδα

Το 2021 στην Ελλάδα σημειώθηκε αύξηση κατά 10,87%  στην κατανάλωση φυσικού αερίου. Σε αυτό συνέβαλαν η αύξηση της ζήτησης σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, στη βιομηχανία αλλά και στην οικιακή κατανάλωση. Συγκεκριμένα, όπως ανακοίνωσε ο ΔΕΣΦΑ, το 2021 καταναλώθηκαν 69,96 εκ. (MWh) από 63,1 εκ. MWh το 2020.

Το μεγαλύτερο τμήμα της εγχώριας ζήτησης (68,65%) αντιστοιχεί στην κατανάλωση μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ ακολουθούν οι οικιακοί καταναλωτές και οι συνδεδεμένες στα δίκτυα διανομής επιχειρήσεις, με ποσοστό 18,77%, καθώς και οι εγχώριες βιομηχανίες, που συνδέονται απευθείας στο σύστημα υψηλής πίεσης του ΔΕΣΦΑ, με ποσοστό 12,56%.

Αναφορικά με τις πηγές προμήθειας, το 2021 καταγράφηκε υποχώρηση των εισαγωγών Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) στον Τερματικό Σταθμό της Ρεβυθούσας (24,51 TWh έναντι 33,40 TWh το 2020).

Οι ΗΠΑ παρέμειναν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ΥΦΑ στη χώρα μας με 12,29 TWh (50,14%), και ακολουθεί η Αλγερία με 5,40 TWh (22,04%). Έπονται Κατάρ και Αίγυπτος με 4,74 (19,37%) και 1,12 TWh (4,59%) αντίστοιχα, ενώ στην τελευταία θέση για το 2021 βρίσκεται η Αγκόλα με 0,94 TWh (3,84%).

Αντίθετα, αυξήθηκαν οι εισαγωγές μέσω αγωγών κυρίως από το Σιδηρόκαστρο, που κάλυψε το 45,5% των συνολικών εισαγωγών, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 10,41% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Το 2021 τέθηκε σε λειτουργία η σύνδεση του ελληνικού συστήματος με τον αγωγό ΤΑΡ, μέσω του οποίου εισήχθησαν 13,61 TWh, (17,5% των συνολικών εισαγωγών), ενώ περίπου 4,02 TWh (5,17%) εισήχθησαν από το σημείο εισόδου στους Κήπους του Έβρου.

Μεταφορά και διανομή φυσικού αερίου

Η μεταφορά και διανομή του φυσικού αερίου γίνεται με αέρια μορφή μέσω δικτύου ή σε υγρή μορφή με δεξαμενές.

-Εισαγωγή από την ξηρά:

Η μεταφορά του φυσικού αερίου γίνεται με ένα δίκτυο υπόγειων αγωγών που διασχίζει βουνά και πεδιάδες. Όταν εισάγεται φυσικό αέριο σε μία χώρα, περνάει και ελέγχεται από έναν μετρητικό σταθμό στα σύνορα της χώρας.

-Εισαγωγή από τη θάλασσα:

Εισαγωγή από τη θάλασσα γίνεται με ένα ειδικό δεξαμενόπλοιο μεταφέρει το υγροποιημένο φυσικό αέριο στα λιμάνια.

Στην Ελλάδα:

Το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου (ΕΣΦΑ) είναι το Σύστημα Φυσικού Αερίου (υψηλής πίεσης) το οποίο, περιλαμβάνει:

1. Τον κεντρικό αγωγό και τους κλάδους του και τις προγραμματισμένες επεκτάσεις και ενισχύσεις του ΕΣΦΑ, τις εγκαταστάσεις μέτρησης, ρύθμισης, συμπίεσης και αποσυμπίεσης, το σύστημα ελέγχου λειτουργίας, επικοινωνιών και τηλεχειρισμού, τα κέντρα λειτουργίας και συντήρησης, τα κέντρα ελέγχου κατανομής φορτίου και γενικά τις εγκαταστάσεις που αποτελούν στοιχεία της λειτουργίας και της υποστήριξης του Συστήματος Μεταφοράς, καθώς και τα υφιστάμενα σημεία εισόδου του μετρητικού σταθμού Σιδηροκάστρου, Νέας Μεσημβρίας, Αγίας Τριάδας Μεγάρων Αττικής και των Κήπων Έβρου.

2. Την Εγκατάσταση ΥΦΑ στη νήσο Ρεβυθούσα.

3. Τα έργα επέκτασης και ενίσχυσης του ΕΣΦΑ, τις εγκαταστάσεις, τις διασυνδέσεις, τις υποδομές ή τους χώρους αποθήκευσης και επανεισαγωγής Φυσικού Αερίου στο ΕΣΦΑ που εκτελούνται σύμφωνα με το εγκεκριμένο Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΦΑ κατά τα προβλεπόμενα στον Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ. Τα έργα που εντάσσονται στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΦΑ αποτελούν έργα δημόσιας ωφέλειας και μείζονος εθνικής σημασίας.

4. Το φυσικό αέριο εισέρχεται στη χώρα από 4 εισόδους, από τη Βουλγαρία, στην είσοδο Σιδηρόκαστρο, από την Τουρκία, στην είσοδο Κήποι, από τον Τερματικό Σταθμό Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) της Ρεβυθούσας, στην περιοχή των Μεγάρων, όπου εκφορτώνεται από πλοία, αεριοποιείται και εισάγεται στο Σύστημα Μεταφοράς στην είσοδο Αγία Τριάδα, ενώ εντός του Δεκεμβρίου 2020 ξεκίνησε η ροή φυσικού αερίου από τον αγωγό TAP, στην είσοδο Νέα Μεσημβρία.

Διαχειριστής του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου

Διαχειριστής του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου είναι η εταιρεία ΔΕΣΦΑ Α.Ε., η οποία συστήθηκε το 2007. Μέτοχοι του ΔΕΣΦΑ είναι κατά 34% το Ελληνικό Δημόσιο και κατά 66% η ΣΕΝΦΛΟΥΓΚΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ Α.Ε., η οποία είναι κοινοπραξία των εταιρειών «Snam S.p.A.» (Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς της Ιταλίας), «Enagás Internacional S.L.U.» (Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς της Ισπανίας), «Fluxys S.A.» (Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς του Βελγίου) και της «DAMCO S.A.» ως παθητικού μετόχου. Ο ΔΕΣΦΑ έχει πιστοποιηθεί ως «Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου Διαχωρισμένης Ιδιοκτησίας» (δηλαδή, κατά το μοντέλο του Ownership Unbundling της Οδηγίας 2009/73/ΕΚ) με την υπ’ αριθμ. 1220/2018 Απόφαση της ΡΑΕ, όπως αυτή αναθεωρήθηκε με την υπ’ αριθμ. 460/2019 Απόφαση της Αρχής.

Ο ΔΕΣΦΑ Α.Ε. οφείλει να λειτουργεί, συντηρεί, διαχειρίζεται, εκμεταλλεύεται και αναπτύσσει το ΕΣΦΑ και τις διασυνδέσεις που εντάσσονται σε αυτό, προκειμένου το ΕΣΦΑ να είναι οικονομικά αποδοτικό, τεχνικά άρτιο και ολοκληρωμένο, ώστε να εξυπηρετούνται οι ανάγκες των Χρηστών σε Φυσικό Αέριο, κατά τρόπο ασφαλή, επαρκή, αξιόπιστο και οικονομικά αποδοτικό και να διασφαλίζεται η λειτουργία μίας ενιαίας αγοράς φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η προστασία του περιβάλλοντος.

Κανονιστικό Πλαίσιο

Η μεταφορά φυσικού αερίου είναι μονοπωλιακή δραστηριότητα. Η ΡΑΕ, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, παρακολουθεί και ελέγχει την άσκηση των δραστηριοτήτων του ΔΕΣΦΑ και εκδίδει το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη δραστηριότητα της μεταφοράς.

 Ανάπτυξη του Συστήματος

Κάθε έτος, κατά τα προβλεπόμενα στον Κώδικα Διαχείρισης του ΕΣΦΑ, ο ΔΕΣΦΑ ΑΕ καταρτίζει σχέδιο Προγράμματος Ανάπτυξης ΕΣΦΑ για τα επόμενα δέκα (10) έτη. Στο σχέδιο Προγράμματος Ανάπτυξης ΕΣΦΑ καθορίζονται τα έργα της ανάπτυξης, της ενίσχυσης και της διασύνδεσης του ΕΣΦΑ, τα οποία απαιτείται να εκτελεσθούν κατά τα επόμενα δέκα (10) έτη από τη θέσπιση του ανωτέρω Προγράμματος, το χρονοδιάγραμμα και ο τρόπος κατασκευής των έργων αυτών, καθώς και το προϋπολογιζόμενο κόστος τους. Το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης εγκρίνεται από τη ΡΑΕ. Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης ΕΣΦΑ 2020-2029.

Τιμολόγιο ΔΕΣΦΑ:

Συντελεστές Υπολογισμού των Τιμολογίων Μεταφοράς σύμφωνα με το Τιμολόγιο Χρήσης του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΦΕΚ Β 700/16.02.2022) για το Έτος 2022

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα οριζόμενα στην υπ’ αριθ. 512/2021 Απόφαση της ΡΑΕ, οι Συντελεστές Χρέωσης Χρήσης του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου κατά το Έτος 2022 καθορίζονται ακολούθως:

Η χρήση ως Σημείο Εξόδου ενός Σημείου Εισόδου, που είναι επίσης σημείο διασύνδεσης και αντιστρόφως, χρεώνεται με τους συντελεστές της αντίστοιχης εισόδου.

Επισημαίνεται ότι το Τιμολόγιο Μεταφοράς που αφορά αποκλειστικά την τροφοδότηση νέου πελάτη σε συγκεκριμένο Σημείο Εξόδου για τους πρώτους έξι (6) μήνες από την ημερομηνία πρώτης παράδοσης και παραλαβής φυσικού αερίου (Περίοδος Δοκιμαστικής Λειτουργίας) περιλαμβάνει μόνον χρέωση αναλογική της ποσότητας φυσικού αερίου, όπως αυτή κατανέμεται αποκλειστικά για τον πελάτη αυτόν στον αντίστοιχο Χρήστη για το υπόψη Σημείο Εξόδου και για το Έτος 2022 καθορίζεται ίση με :

Χρέωση Νέου Πελάτη Βόρεια και Νότια Ζώνη = 0,0008368 €/kWh

Το υδρογόνο

Το υδρογόνο είναι το αμέταλλο χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο H και ατομικό αριθμό 1. Με ατομική μάζα 1,00794(7) amu, το υδρογόνο είναι το ελαφρύτερο χημικό στοιχείο του περιοδικού πίνακα. Η μονατομική αλλομορφή του (H1) είναι η πιο άφθονη χημική ουσία στο σύμπαν, του οποίου θεωρείται ότι αποτελεί το 75% της συνολικής βαρυονικής μάζας. Τα άστρα και τα υπολείμματα άστρων κύριας ακολουθίας αποτελούνται κυρίως από υδρογόνο σε κατάσταση πλάσματος. Το πιο συνηθισμένο ισότοπο του υδρογόνου είναι το «πρώτιο» (1H, όπου η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται σπάνια) περιέχει μόνο ένα πρωτόνιο και κανένα νετρόνιο, στον πυρήνα του. Η συμπαντική δημιουργία του ατομικού υδρογόνου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εποχής ανασυνδυασμού.

Στις «κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος», δηλαδή σε θερμοκρασία 25°C και υπό πίεση 1 atm, το (χημικά καθαρό) υδρογόνο είναι άχρωμο, άοσμο, άγευστο, μη τοξικό, αμέταλλο και πολύ εύφλεκτο διατομικό αέριο, με μοριακό τύπο H2. Εφόσον το υδρογόνο γρήγορα σχηματίζει ομοιοπολικές ενώσεις, και μάλιστα με τα περισσότερα αμέταλλα, αλλά και με αρκετά μέταλλα, καθώς και με μεταλλοειδή, το περισσότερο από το υδρογόνο στη Γη υπάρχει σε μοριακές μορφές, όπως η μορφή του νερού ή στη μορφή διαφόρων οργανικών ενώσεων. Το υδρογόνο παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην οξεοβασική χημεία. Σε ιονικές ενώσεις, μπορεί να πάρει αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο, δηλαδή να σχηματίσει «ανιόν υδριδίου» (H-), ή θετικό ηλεκτρικό φορτίο, σχηματίζοντας δηλαδή κατιονικά χημικά είδη, όπως το «υδρογονοκατιόν» (H+). Το τελευταίο, μπορεί να αναφέρεται (γραπτά) ως «γυμνό» πρωτόνιο, όμως στην πραγματικότητα δεν έχουν βρεθεί ιονικές ενώσεις που να περιέχουν πραγματικά «γυμνό» πρωτόνιο. Ωστόσο, το υδρογόνο μετέχει σε πιο πολύπλοκα υδρογονούχα σύμπλοκα ιόντα, όπως για παράδειγμα το υδροξώνιο (H3O+).

Καύση:

Το αέριο υδρογόνο «διυδρογόνο» ή «μοριακό υδρογόνο» είναι εξαιρετικά εύφλεκτο και καίγεται στον αέρα σε ένα πολύ μεγάλο εύρος συγκέντρωσης, συγκεκριμένα 4 – 75% κατ” όγκο. Η ενθαλπία της καύσης του υδρογόνου είναι -286 kJ/mol:

Υπάρχουν εκρηκτικά μείγματα του υδρογόνου, επίσης, με τον αέρα και με το χλώριο σε εύρος συγκεντρώσεων 4-74% και 5–95% κατ” όγκο, αντίστοιχα. Τα μείγματα μπορούν να αναφλεγούν με σπινθήρα, με θέρμανση ή με ηλιακό φως. Η θερμοκρασία αυτανάφλεξης του υδρογόνου στον αέρα είναι 500°C. Οι φλόγες καθαρού υδρογόνου και καθαρού οξυγόνου εκλύουν υπεριώδες φως, οπότε με μείγμα πλούσιο σε οξυγόνο είναι σχεδόν αόρατες με γυμνό μάτι, όπως φαίνεται καθαρά από το θαμπό νέφος της εξάτμισης των κύριων κινητήρων ενός διαστημικού λεωφορείου, ιδιαίτερα σε σύγκριση με το πολύ ορατό αντίστοιχο νέφος των διπλανών προωθητηρίων στερεών καυσίμων. Η ανίχνευση τυχόν διαρροής υδρογόνου μπορεί να απαιτεί τη χρήση ανιχνευτή φλόγας. Τέτοιες διαρροές μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνες. Ένα διάσημο παράδειγμα ήταν η καταστροφή του αερόπλοιου Χίντεμπουργκ, στο οποίο οι φλόγες έγιναν ορατές μόνο αφού αναφλέχθηκαν και άλλα καύσιμα υλικά, από το κέλυφος του σκάφους, που έδιναν ορατή φλόγα.  Οι φλόγες υδρογόνου υπό άλλες συνθήκες είναι γαλάζιες, θυμίζοντας τις φλόγες φυσικού αερίου.

Εκμετάλλευση Υδρογόνου στην Ελλάδα:

Το πρώτο μεγάλης κλίμακας «πείραμα» για την αστική χρήση του υδρογόνου μπαίνει σύντομα σε εφαρμογή στη Δυτική Μακεδονία. Ένα χωριό ή μια κωμόπολη που θα επιλέγει από τη Δημόσια Επιχείρηση Δικτύων Διανομής Αερίου (ΔΕΔΑ) θα μετατραπεί σε «χωριό υδρογόνου», προκειμένου να μελετηθούν σε πραγματικές συνθήκες τα δεδομένα της παραγωγής, μεταφοράς και χρήσης του υδρογόνου για αστική κατανάλωση και ηλεκτροπαραγωγή.

Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΔΑ Μάριος Τσάκας, το σχέδιο συμβολίζει την αρχή της νέας εποχής του υδρογόνου,, το οποίο τα επόμενα χρόνια προβλέπεται να διεισδύσει περαιτέρω στην ηλεκτροπαραγωγή και τις μεταφορές, αντικαθιστώντας το φυσικό αέριο και τα συμβατικά υγρά καύσιμα. Το βασικό πλεονέκτημα του υδρογόνου είναι ότι η χρήση του δεν παράγει ρύπους παρά μόνο υδρατμούς, ενώ το μειονέκτημα επί του παρόντος είναι το υψηλό κόστος και οι δυσχέρειες στην παραγωγή και την μεταφορά.

Στην περίπτωση της Δυτικής Μακεδονίας το υδρογόνο θα παράγεται από φυσικό αέριο, πρόκειται δηλαδή για το λεγόμενο «μπλε υδρογόνο» σε αντιδιαστολή με το «πράσινο υδρογόνο» που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό το φυσικό αέριο θα μεταφέρεται σε συμπιεσμένη μορφή (CNG) στο σημείο κατανάλωσης και θα αξιοποιείται με δύο τρόπους:

• Θα διανέμεται μέσω δικτύου απευθείας στα σπίτια και χρήση σε λέβητες θέρμανσης (η ΔΕΔΑ έχει ξεκινήσει επαφές με ευρωπαϊκούς οίκους που έχουν την τεχνογνωσία για λέβητες υδρογόνου)

• Θα μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια για την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων σε ρεύμα.

Το ύψος της επένδυσης για την υλοποίηση του πιλοτικού έργου εκτιμάται σε 1,5 – 2,5 εκατ. ευρώ. Σε επόμενη φάση το υδρογόνο θα παράγεται με πρώτη ύλη το βιοαέριο αντί για φυσικό αέριο και το έργο θα συνδυαστεί με το πρόγραμμα της ΔΕΔΑ για εκμετάλλευση του εγχωρίους παραγόμενου βιοαερίου το οποίο – σύμφωνα με τις προκαταρκτικές μελέτες – μπορεί να καλύψει ζήτηση που αντιστοιχεί σε … περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το χρόνο. Το βιοαέριο παράγεται από τα απόβλητα και τα παραπροϊόντα της κτηνοτροφίας και της αγροτικής παραγωγής, που σημαίνει ότι η πρώτη ύλη είναι διάσπαρτη ανά την Ελλάδα. Οι μελέτες της ΔΕΔΑ υποδεικνύουν την κατασκευή μικρών μονάδων παραγωγής βιοαερίου, της τάξης των 3 μεγαβάτ που θα εκμεταλλεύονται τοπικά την πρώτη ύλη και την διοχέτευση του βιοαερίου στα δίκτυα της εταιρείας.

Πηγές:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B1%CE%AD%CF%81%CE%B9%CE%BF

https://www.ethnos.gr/Economy/article/225130/posothakostiseifetosoxeimonashdiaforatontimonanamesothermanshssymfereihallaghapofysikoaeriosepetrelaio

https://www.desfa.gr/regulated-services/transmission/tariffs

https://www.rae.gr/systima-metaforas/

https://el.wikibooks.org/wiki/%CE%97_%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%AC_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CE%B7_%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%AE_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%86%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D_%CE%B1%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85

https://www.prlogos.gr/%CF%84%CE%BF-%CF%80%CF%81%CF%8E%CF%84%CE%BF-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%B9%CF%8C-%CF%85%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%B3%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B4%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BC%CE%B1/

https://www.ethnos.gr/greece/article/232503/gigantiaapothematafysikoyaerioysthnelladatianafereihefhmeridahandelsblatt

https://ghp.gr/fysiko-aerio/pleonektimata-fysikou-aeriou/

https://www.flash.gr/economy/1999736/thermansi-me-aerio-i-petrelaio-sygkrisi-kai-times

https://www.naftemporiki.gr/finance/1365591/i-rosia-kaiei-fysiko-aerio-gia-na-kapsei-tous-evropaious/

Απόδοση στα νέα ελληνικά:

Ορκίζομαι στον Απόλλωνα τον Ιατρό και στον Ασκληπιό και στην Υγεία και στην Πανάκεια και σ΄ όλους τους Θεούς επικαλούμενος την μαρτυρία τους, να τηρήσω πιστά κατά τη δύναμη και την κρίση μου αυτόν τον όρκο και το συμβόλαιό μου αυτό. Να θεωρώ αυτόν που μου δίδαξε αυτήν την τέχνη ίσο με τους γονείς μου και να μοιραστώ μαζί του τα υπάρχοντά μου και τα χρήματά μου αν έχει ανάγκη φροντίδας. Να θεωρώ τους απογόνους του ίσους με τ΄ αδέλφια μου και να τους διδάξω την τέχνη αυτή, αν θέλουν να τη μάθουν, χωρίς αμοιβή και συμβόλαιο, και να μεταδώσω με παραγγελίες, οδηγίες και συμβουλές όλη την υπόλοιπη γνώση μου και στα παιδιά μου και στα παιδιά εκείνου που με δίδαξε και στους άλλους μαθητές που έχουν κάνει γραπτή συμφωνία μαζί μου και σ΄ αυτούς που έχουν ορκισθεί στον ιατρικό νόμο και σε κανέναν άλλο, και να θεραπεύω τους πάσχοντες κατά τη δύναμή μου και την κρίση μου χωρίς ποτέ, εκουσίως, να τους βλάψω ή να τους αδικήσω. Και να μη δώσω ποτέ σε κανέναν -έστω κι αν μου το ζητήσει- θανατηφόρο φάρμακο, ούτε να δώσω ποτέ τέτοια συμβουλή. Ομοίως να μη δώσω ποτέ σε γυναίκα φάρμακο για ν΄ αποβάλει. Να διατηρήσω δε τη ζωή μου και την τέχνη μου καθαρή και αγνή. Και να μη χειρουργήσω πάσχοντες από λίθους, αλλά ν΄ αφήσω την πράξη αυτή για τους ειδικούς. Και σ΄ όποια σπίτια κι αν μπω, να μπω για την ωφέλεια των πασχόντων αποφεύγοντας κάθε εκούσια αδικία και βλάβη και κάθε γενετήσια πράξη και με γυναίκες και με άνδρες, ελεύθερους και δούλους. Και ό,τι δω ή ακούσω κατά την άσκηση του επαγγέλματός μου, ή κι εκτός, για τη ζωή των ανθρώπων, που δεν πρέπει ποτέ να κοινοποιηθεί, να σιωπήσω και να το τηρήσω μυστικό. Αν τον όρκο μου αυτόν τηρήσω πιστά και δεν τον αθετήσω, είθε ν΄ απολαύσω για πάντα την εκτίμηση όλων των ανθρώπων για τη ζωή μου και για την τέχνη μου. Αν όμως παραβώ και αθετήσω τον όρκο μου, να υποστώ τα αντίθετα από αυτά.

Ορισμένα τμήματα του όρκου έχουν αλλάξει ή και αφαιρεθεί με τον καιρό από διάφορες ιατρικές σχολές και χώρες. Μερικές σχολές δίνουν κάποια αποσπάσματα του όρκου, αλλά πολύ λίγες τον δίνουν ολόκληρο στην αρχαία του μορφή, η οποία απαγόρευε στους περισσότερους γενικούς ιατρούς την έκτρωση, την ευθανασία και τη χειρουργική.

Παρακάτω θα αναφερθώ σε μερικά χωρία ειδικότερα, για να γίνουν κατανοητές οι συγκλίσεις κι οι αποκλίσεις της σημερινής ιατρικής ηθικής:

1. Να μεταδίδω τους κανόνες ηθικής, την προφορική διδασκαλία και όλες τις άλλες ιατρικές γνώσεις στους γιους μου, στους γιους του δασκάλου μου και στους εγγεγραμμένους μαθητές που πήραν τον ιατρικό όρκο, αλλά σε κανέναν άλλο: Στο παρελθόν οι ιατρικές σχολές έδειχναν προνομιακή μεταχείριση στα παιδιά ιατρών.

2. Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για να βοηθήσω τους ασθενείς κατά τη δύναμη και την κρίση μου, αλλά ποτέ για να βλάψω ή να αδικήσω. Ούτε θα δίνω θανατηφόρο φάρμακο σε κάποιον που θα μου το ζητήσει, ούτε θα του κάνω μια τέτοια υπόδειξη: Αυτή είναι η πρόθεση κάθε ιατρού, ωστόσο αυτός ο όρος παρακάμπτεται στις χώρες που πλέον επιτρέπεται η ευθανασία.

3. Θα αποφύγω να βλάψω την ηθική της κοινωνίας μου: Σε πολλές χώρες μπορεί να αφαιρεθεί η άδεια εξάσκησης του επαγγέλματος, αν κάποιος ιατρός βλάψει την ηθική της κοινωνίας.

4. Δεν θα βλάψω κανέναν εσκεμμένα για τα συμφέροντα κάποιου τρίτου: Οι ιατρικοί οργανισμοί παγκοσμίως έχουν αποδοκιμάσει την παρουσία ιατρών στις νόμιμες εκτελέσεις. Ωστόσο, σ΄ έναν μικρό αριθμό περιπτώσεων, ένας ιατρός μπορεί να προκαλέσει ευθανασία με τη συγκατάθεση του ιδίου καθώς και του ασθενούς.

5. Να αποφεύγω να κάνω πράγματα που άλλες ειδικότητες μπορούν να χειριστούν καλύτερα: Η «λιθίαση» που αναφέρεται στον όρκο σημαίνει πέτρες των νεφρών και της ουροδόχου κύστης, η αφαίρεση των οποίων γίνεται μόνο από χειρουργούς. Η χειρουργική δεν είχε αναγνωρισθεί ως ειδικότητα εκείνη την εποχή. Αυτή η πρόταση τώρα εκλαμβάνεται εννοιολογικά ως ενσυνείδητη παραδοχή ότι ένας ιατρός δεν μπορεί να είναι ειδικός σε πολλές περιοχές. Επίσης, δείχνει την ιστορική διαφορά μεταξύ των χειρουργών και των ιατρών.

6. Να μεριμνώ για το καλό του ασθενούς ως πρώτη προτεραιότητα: Μπορεί να υπάρχουν πολλές συγκρουόμενες «καλές προθέσεις», όπως το καλό της κοινότητας, η συντήρηση των οικονομικών πόρων, η στήριξη του συστήματος δικαιοσύνης ή απλά το να βγάλει χρήματα ο ιατρός…

7. Να αποφεύγω να διατηρώ σεξουαλικές σχέσεις ή άλλους ανάρμοστους δεσμούς με τον ασθενή ή με την οικογένεια του ασθενούς: Καλό είναι να μην εμπλέκεται άμεσα συναισθηματικά ή ερωτικά ο γιατρός με έναν/μία ασθενή του, αλλά δεν υπάρχει σήμερα κάποιος ποινικός περιορισμός που να καθιστά κάτι τέτοιο ασυμβίβαστο..

Παρ” όλο που είναι περισσότερο ιστορικής και ηθικής αξίας, ο όρκος θεωρείται ως τελετή περάσματος γι΄ αυτούς που ασκούν την ιατρική, ωστόσο δεν είναι πλέον αναγκαστικός και δε λαμβάνεται απ’ όλους τους ιατρούς.

Πρωτότυπο κείμενο:

Ὄμνυμι Ἀπόλλωνα ἰητρὸν, καὶ Ἀσκληπιὸν, καὶ Ὑγείαν, καὶ Πανάκειαν, καὶ θεοὺς πάντας τε καὶ πάσας, ἵστορας ποιεύμενος, ἐπιτελέα ποιήσειν κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν ὅρκον τόνδε καὶ ξυγγραφὴν τήνδε.

Ἡγήσασθαι μὲν τὸν διδάξαντά με τὴν τέχνην ταύτην ἴσα γενέτῃσιν ἐμοῖσι, καὶ βίου κοινώσασθαι, καὶ χρεῶν χρηίζοντι μετάδοσιν ποιήσασθαι, καὶ γένος τὸ ἐξ ωὐτέου ἀδελφοῖς ἴσον ἐπικρινέειν ἄῤῥεσι, καὶ διδάξειν τὴν τέχνην ταύτην, ἢν χρηίζωσι μανθάνειν, ἄνευ μισθοῦ καὶ ξυγγραφῆς, παραγγελίης τε καὶ ἀκροήσιος καὶ τῆς λοιπῆς ἁπάσης μαθήσιος μετάδοσιν ποιήσασθαι υἱοῖσί τε ἐμοῖσι, καὶ τοῖσι τοῦ ἐμὲ διδάξαντος, καὶ μαθηταῖσι συγγεγραμμένοισί τε καὶ ὡρκισμένοις νόμῳ ἰητρικῷ, ἄλλῳ δὲ οὐδενί.

Διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ” ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ εἴρξειν.

Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι ξυμβουλίην τοιήνδε. Ὁμοίως δὲ οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω. Ἁγνῶς δὲ καὶ ὁσίως διατηρήσω βίον τὸν ἐμὸν καὶ τέχνην τὴν ἐμήν.

Οὐ τεμέω δὲ οὐδὲ μὴν λιθιῶντας, ἐκχωρήσω δὲ ἐργάτῃσιν ἀνδράσι πρήξιος τῆσδε.

Ἐς οἰκίας δὲ ὁκόσας ἂν ἐσίω, ἐσελεύσομαι ἐπ” ὠφελείῃ καμνόντων, ἐκτὸς ἐὼν πάσης ἀδικίης ἑκουσίης καὶ φθορίης, τῆς τε ἄλλης καὶ ἀφροδισίων ἔργων ἐπί τε γυναικείων σωμάτων καὶ ἀνδρῴων, ἐλευθέρων τε καὶ δούλων.

Ἃ δ” ἂν ἐν θεραπείῃ ἢ ἴδω, ἢ ἀκούσω, ἢ καὶ ἄνευ θεραπηίης κατὰ βίον ἀνθρώπων, ἃ μὴ χρή ποτε ἐκλαλέεσθαι ἔξω, σιγήσομαι, ἄῤῥητα ἡγεύμενος εἶναι τὰ τοιαῦτα.

Ὅρκον μὲν οὖν μοι τόνδε ἐπιτελέα ποιέοντι, καὶ μὴ ξυγχέοντι, εἴη ἐπαύρασθαι καὶ βίου καὶ τέχνης δοξαζομένῳ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐς τὸν αἰεὶ χρόνον. παραβαίνοντι δὲ καὶ ἐπιορκοῦντι, τἀναντία τουτέων.

]]> https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/637/feed 1 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/606 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/606#comments Tue, 15 Feb 2022 18:00:06 +0000 Αρίστη Αποστολοπούλου http://schoolpress.sch.gr/periodista/?p=606 [...]]]> Σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας (αγγλικά: Acquired Immune Deficiency Syndrome‎ ή όπως είναι ευρέως διαδεδομένο από τα αρχικά του, AIDS). Αρκετά άτομα -και πόσο μάλλον έφηβοι- δείχνουν να  βρίσκονται σε πλήρη άγνοια για το τι είναι ή τι προκαλεί αυτό το σύνδρομο. Τα συμπτώματα, οι τρόποι μετάδοσης, εάν υπάρχει θεραπεία ή όχι, το πόσο θανατηφόρο μπορεί να γίνει, είναι πληροφορίες που ακόμα και στη σημερινή κοινωνία της υπερπληροφόρησης καταλήγουν να είναι παντελώς άγνωστες, γεγονός που αποτελεί πλήγμα για τη νεολαία που μένει ανενημέρωτη σε ένα τόσο μείζον θέμα δημόσιας υγείας…

Βέβαια, η ενημέρωση που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προληπτικούς παράγοντες στις μέρες μας, δεν πραγματοποιείται με συνέπεια και συνέχεια ούτε στις εκπαιδευτικές δομές αλλά ούτε και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, αναμφίβολα, μπορεί να καταλογιστεί στο εκπαιδευτικό σύστημα μιας χώρας και στην αδιαφορία των κυβερνήσεων για την επιμόρφωση των νεότερων μελών της πολιτείας.

Γιατί, όμως, μιλάμε για άγνοια; Μήπως γιατί οι ασθενείς του ιού HIV για πάρα πολλά χρόνια θεωρούνταν «μιάσματα» της κοινωνίας κι οι άνθρωποι γύρω τους δεν τους πλησίαζαν ούτε σε ακτίνα μισού μέτρου για να μη κολλήσουν; Μήπως γιατί ακόμα και η ίδια η Εκκλησία παρερμήνευσε τα πραγματικά δεδομένα της αρρώστιας και έβγαλε πόρισμα ότι τα άτομα που έπασχαν από AIDS βίωναν απλώς την τιμωρία που τους άξιζε για τις ανήθικες πράξεις που διέπρατταν και την αποκλίνουσα από τα χρηστά ήθη συμπεριφορά τους; Μήπως γιατί θεωρήθηκε ασθένεια αποκλειστικά των ομοφυλοφίλων, καθώς τα άτομα που πρωτοεμφάνισαν συμπτώματα της νόσου ήταν ομοφυλόφιλοι άντρες;

Δυστυχώς, μέχρι και σήμερα οι παραπάνω αντιλήψεις και προκαταλήψεις παραμένουν και είναι μάλιστα αρκετά διαδεδομένες στην κοινή γνώμη. Γιατί; Η απάντηση σε αυτή τη μονολεκτική ερώτηση είναι μία: Ανεπάρκεια ουσιαστικής επικοινωνιακής πολιτικής και ορθής ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με το αφροδίσιο αυτό νόσημα.

Τι είναι ο ιός HIV και το AIDS; 

Υπάρχουν τρία (3) στάδια της λοίμωξης από τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας  (Human Immynodeficiency Virus, HIV): η οξεία λοίμωξη, η κλινική λανθάνουσα περίοδος και το AIDS.

Οξεία λοίμωξη: Είναι η αρχική φάση κατά την οποία ο οργανισμός έχει μόλις προσβληθεί από τον ιό και συχνά παρουσιάζει συμπτώματα παρόμοια με της γρίπη ή της λοιμώδους μονοπυρήνωσης 2 με 4 εβδομάδες μετά την έκθεσή του στον ιό, ενώ έχουν παρατηρηθεί και άτομα χωρίς καθόλου ύποπτα συμπτώματα.

Κλινική λανθάνουσα περίοδος: Σε αυτή την περίοδο κατατάσσονται τα άτομα που έχουν ασυμπτωματική ή χρόνια HIV λοίμωξη. Η διάρκεια της περιόδου αυτής είναι από 3 έως και πάνω από 20 χρόνια. Στο τέλος αυτής της περιόδου πολλά άτομα εμφανίζουν πυρετό, απώλεια βάρους, γαστρεντερικά συμπτώματα και πόνο στους μύες.

Το AIDS είναι το τελευταίο στάδιο της λοίμωξης που προκαλείται στο προσβεβλημένο από HIV ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα. Η νόσος ουσιαστικά παρεμποδίζει τη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, με αποτέλεσμα να κάνει τον οργανισμό πιο ευάλωτο στις ευκαιριακές λοιμώξεις και τους όγκους.

Πώς ξεκίνησε το AIDS;

Το AIDS παρατηρήθηκε κλινικά το 1981 στις Η.Π.Α. Οι πρώτοι ασθενείς υπήρξαν χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών καθώς και ομοφυλόφιλοι νεαροί άντρες, οι οποίοι παρουσίαζαν συμπτώματα μίας σπάνιας ευκαιριακής λοίμωξης, της πνευμονίας από πνευμονοκύστη (PCP) που εκδηλωνόταν μόνο σε άτομα περασμένης ηλικίας και με πολύ εκτεθειμένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, αρκετοί ομοφυλόφιλοι άνδρες ανέπτυξαν μία σπάνια και παλιά μορφή καρκίνου του δέρματος, το σάρκωμα Kaposi.

Αρχικά, το CDC* δεν μπορούσε να προσδιορίσει την ασθένεια αυτή και αναφερόταν σε αυτή τη νόσο ως «λεμφαδενοπάθεια», μια ασθένεια που έδωσε στον ιό το όνομά του, όταν ανακαλύφθηκε. Στο ξεκίνημα των ερευνών πίστευαν ότι την ασθένεια παρουσίαζαν μόνο οι παρακάτω κατηγορίες ανθρώπων: Αϊτινοί (Haitians), αιμοφιλικοί (Hemophiliacs), χρήστες ηρωίνης (Heroin users) και ομοφυλόφιλοι (Homosexuals). Αναφορικά με την τελευταία κατηγορία, είχαν επινοήσει και τον όρο «GRID» που σήμαινε Gay Related Immune Deficiency (ανοσοανεπάρκεια σχετιζόμενη με ομοφυλόφιλους). Όμως, το 1982 ο όρος θεωρήθηκε παραπλανητικός και αντικαταστάθηκε από τον όρο «AIDS». Το 1983 διαπίστωσαν μετά από πολλές έρευνες και ανακαλύψεις ότι ο  LAV (Lymphadenopathy-associated Virus – ιός σχετιζόμενος με λεμφαδενοπάθεια) και ο ιός HTLV-III, που αμφότεροι αναφέρονταν στο AIDS, ήταν ένας και μοναδικός ιός, ο οποίος εν τέλει ονομάστηκε «HIV».

Από πού προέρχεται ο ΗΙV;

Έρευνες έχουν δείξει ότι ο HIV συνδέεται με τον ιό της ανοσοανεπάρκειας των πιθήκων (SIV). Εύλογα, λοιπόν, θεωρήθηκε ότι ο ιός σε κάποιο σημείο πέρασε από τους χιμπατζήδες στους ανθρώπους μέσω του «κυνηγιού» είτε από την κατανάλωση του κρέατός τους είτε από τη μόλυνση των κυνηγών μέσω τραυματισμών. Το ανοσοποιητικό σύστημα των κυνηγών έπρεπε λογικά να εξουδετερώσει τον SIV, αλλά σε μερικές περιπτώσεις ο SIV μεταλλάχθηκε και προσαρμόστηκε στον νέο ανθρώπινο ξενιστή του, κι έτσι προέκυψε ο HIV-1.

Τρόποι μετάδοσης του ιού:

Ο HIV μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή, μέσω κολπικού, πρωκτικού ή στοματικού σεξ (χωρίς προφυλάξεις), με τη μετάγγιση αίματος, με τις μολυσμένες υποδερμικές βελόνες, και μέσω της μητέρας στο παιδί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και τον θηλασμό. Σωματικά υγρά όπως το σάλιο, ο ιδρώτας, τα δάκρυα και τα ούρα δεν μπορούν να μεταδώσουν τον ιό.

Σε παγκόσμια κλίμακα έχει διαπιστωθεί ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η μετάδοση πραγματοποιείται μέσω ετεροσεξουαλικών επαφών, παρά μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, κάτι που εσφαλμένα πολλοί ισχυρίζονταν παλαιότερα.

Επίσης, το ιικό** φορτίο ενός ατόμου παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στη μετάδοση του HIV. Για παράδειγμα, η μολυσματικότητα ενός ατόμου τους πρώτους 2,5 μήνες, είναι 12 φορές μεγαλύτερη λόγω αυτού του υψηλού ιικού φορτίου, ενώ στα τελευταία στάδια της νόσου ο βαθμός μετάδοσης είναι 8 φορές μεγαλύτερος.

Μέσω υποδερμικών βελονών, η μετάδοση γίνεται όταν κάποιος μοιραστεί βελόνα κατά την ενέσιμη χρήση ναρκωτικών αλλά και μέσω μετάγγισης αίματος από δότη σε δέκτη. Στη δεύτερη περίπτωση, η μετάδοση θα οφείλεται καθαρά σε ιατρικό λάθος, εάν ο δότης δεν κάνει τις απαραίτητες εξετάσεις, πριν δώσει την απαιτούμενη ποσότητα αίματος (κάτι που θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο, ιδίως σήμερα που τηρούνται αυστηρότερα πρωτόκολλα ελέγχου).

Συμπτώματα: 

Πυρετός

Έντονη εφίδρωση (πιο πολύ τη νύχτα)

Πρησμένοι λεμφαδένες

Ρίγη

Αδυναμία

Απώλεια βάρους

Πονοκέφαλος

Εξανθήματα στο δέρμα

Επιπλέον, τα άτομα που έχουν μέσα τους τον ιό τείνουν να αναπτύσσουν γρηγορότερα διάφορες μορφές καρκίνου, όπως καρκίνο του πνεύμονα, καρκίνο της κεφαλής, του λαιμού καθώς και το σάρκωμα Kaposi. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας παρουσιάζεται συχνότερα στις γυναίκες με AIDS λόγω της σχέσης του με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) που ανάλογα με τον ομότυπο προκαλεί κονδυλώματα.

Πρόληψη: 

Από την στιγμή που ένα άτομο προσβληθεί από τον ιό (οροθετικός), μπορεί να πάρει μέρες μέχρι και χρόνια για να εκδηλώσει συμπτώματα. Αυτό σημαίνει ότι ο ιός σιγά σιγά καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα και δημιουργεί πρόβλημα στον οργανισμό σε σημείο που να μη μπορεί να καταπολεμήσει ακόμη και τις πιο απλές λοιμώξεις.

Από τους πιο σημαντικούς τρόπους προφύλαξης είναι η εκτενής και συνεχής χρήση προφυλακτικού πριν από κάθε σεξουαλική επαφή. Ο κίνδυνος μετάδοσης μειώνεται κατά 80% μακροπρόθεσμα!

Επίσης, δεν πρέπει να επαναχρησιμοποιείται ή να μοιράζεται μία βελόνα, εάν έχει προηγηθεί ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών ή μετάγγιση αίματος με αυτή.

Η πεποίθηση ότι η περιτομή*** στους άντρες μειώνει τις πιθανότητες σεξουαλικής μετάδοσης του ιού HIV, είναι λανθασμένη. Αντίθετα, η κλειτοριδεκτομή**** στις γυναίκες αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο μόλυνσης. (Αυτή η βάναυση πρακτική πραγματοποιείται συνήθως στην Υποσαχάρια Αφρική και τη Μέση Ανατολή).

Αναμφισβήτητα, στην πρόληψη εντάσσονται και οι συχνές ιατρικές εξετάσεις (που όλοι πρέπει να κάνουμε ούτως ή άλλως) για τα αφροδίσια νοσήματα, και εν προκειμένω το AIDS, καθώς εάν κάποιος είναι φορέας του HIV και δεν το γνωρίζει, υπάρχει πιθανότητα να μολύνει κι άλλους. Αντιθέτως, αν το μάθει έγκαιρα, μπορεί λαμβάνοντας τακτικά τη σύγχρονη αγωγή που θα του χορηγηθεί, να μη μεταδίδει τον ιό, ακόμα και να κάνει οικογένεια χωρίς να μεταφερθεί ο ιός στο παιδί.

Θεραπεία:

Με τη χρήση των σύγχρονων αντιρετροϊκών φαρμάκων και τη βοήθεια νέων συνδυαστικών φαρμακευτικών σκευασμάτων τελευταίας γενιάς – με διαφορετική δράση ανάλογα τις φάσεις αναπαραγωγής του HIV – επιτυγχάνεται η μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας λόγω της HIV λοίμωξης και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς. Σήμερα, η HIV λοίμωξη θεωρείται χρόνια νόσος, υπό την προϋπόθεση ότι ο ασθενής λαμβάνει συστηματικά τη θεραπεία του.

Δυστυχώς, μέχρι και εν έτει 2022, ολοκληρωμένη και αποτελεσματική θεραπεία δεν έχει βρεθεί· αλλά ούτε και κάποιο εμβόλιο πρόληψης. Έτσι, ο οροθετικός μαθαίνει να ζει με τον ιό μέσα του και απλά να καταπραΰνει τον πόνο με τη φαρμακευτική αγωγή που του δίνει την ευκαιρία να ζήσει περισσότερο και καλύτερα.

Η κοινωνική διάσταση του AIDS:

Στο εύλογο -αλλά αναπάντητο- ερώτημα: «Γιατί θεωρούμε τους οροθετικούς υποδεέστερους; Γιατί δεν δείχνει η κοινωνία τον ίδιο σεβασμό και την ίδια κατανόηση, όπως σε έναν οποιονδήποτε άλλο ασθενή;» έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

Αυτό καταρχάς συμβαίνει γιατί υπάρχει ακόμη το κοινωνικό στίγμα του AIDS. Οι άνθρωποι, δυστυχώς, την εποχή που πρωτοεμφανίστηκε ο ιός, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τα κοινωνικά στερεότυπα, τις προκαταλήψεις και τον ρατσισμό που παρουσιαζόταν σε μεγάλα ποσοστά παγκοσμίως. Το AIDS έγινε αμέσως συνώνυμο της «ανηθικότητας». Ομοφυλοφιλία, αμφιφυλοφιλία (bisexual), σεξουαλικός υπερκαταναλωτισμός, πορνεία και χρήστες ναρκωτικών. Ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά έπρεπε να δικαιολογηθεί γι΄ αυτό που ήταν ή για αυτό που έκανε. Κατηγορούνταν εάν δεν ταίριαζε στα στερεότυπα του τότε κοινωνικά αποδεκτού προτύπου. Οι σεξουαλικές προκαταλήψεις είχαν φτάσει στο ζενίθ, με τους ανθρώπους να ξεπερνούν κάθε όριο όσο αφορά τον ιδιωτικό χώρο και τα προσωπικά δεδομένα ενός ατόμου με AIDS. Ωστόσο, οι αληθινοί υπαίτιοι του στίγματος που είχε δημιουργηθεί ήταν οι «δικαστές» της εποχής και όχι πραγματικά αυτοί που βίωναν τις δυσκολίες της νόσου. Εκτός από τους πραγματικούς «μαχητές» της νόσου, δεν είχε κανείς άλλος το δικαίωμα να κρίνει την κατάσταση και να βγάζει αυθαίρετα συμπεράσματα κι αποφάσεις.

Σήμερα, αυτού του είδους οι αντιλήψεις έχουν ευτυχώς εξαλειφθεί σε μεγάλο βαθμό, αλλά δεν έχουν εξαφανιστεί. Και ο λόγος που δεν έχουν εξαφανιστεί είναι η ελλιπής ενημέρωση του κόσμου. Φυσικό κι επόμενο, λοιπόν, να προβεί σε πληροφορίες που «τον συμφέρουν» και γαληνεύουν τα πιστεύω και τις ιδεολογίες του. Σίγουρα, είναι πιο βολικό να κατακρίνεις κάποιον από το να προσπαθείς να τον καταλάβεις και να τον αποδεχτείς γι΄ αυτό που πραγματικά είναι…

Η κόκκινη κορδέλα (που θα έχετε μερικοί παρατηρήσει ακόμη και στις οθόνες των τηλεοράσεων κάθε 1η Δεκεμβρίου, ημέρα αφιερωμένη στη μάστιγα του AIDS) συμβολίζει την προσοχή και την επαγρύπνηση για τον HIV και το AIDS, αλλά και την ελπίδα που έχουν αυτοί που νοσούν για την εύρεση εμβολίου ή θεραπείας και για την υποστήριξη εκ μέρους της υπόλοιπης κοινωνίας, ώστε να βρίσκεται πάντα με το μέρος τους. Είναι ένα σύμβολο που στην ουσία μάς υπενθυμίζει την ανθρωπιά που πρέπει όλοι να επιδείξουμε απέναντι στα άτομα που νοσούν, αλλά και την ευθύνη που πρέπει να αναλάβουμε, ο καθένας από τη δική του θέση, προκειμένου να βοηθήσουμε στην εξάλειψη αυτής της ασθένειας και του επακόλουθου κοινωνικού στιγματισμού που πληγώνει βαθιά την ανθρωπότητα τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες…

Αρίστη Αποστολοπούλου

*CDC: Τα «Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων» είναι το κορυφαίο εθνικό ινστιτούτο δημόσιας υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών.

** Ιικό φορτίο είναι η συγκέντρωση ενός ιού στο αίμα ενός οργανισμού, η ποσότητα δηλαδή των αντιγράφων του ιού ανά μονάδα όγκου (ml) του αίματος.

***Περιτομή ονομάζεται ο περιορισμένος ακρωτηριασμός της φυσικής διαμόρφωσης του ανδρικού μορίου, δηλαδή της πτύχωσης του δέρματος που καλύπτει τη βάλανο του πέους.

**** Η κλειτοριδεκτομή είναι η μερική ή ολική αφαίρεση της κλειτορίδας ή σε μερικές περιπτώσεις μόνο της πόσθη της κλειτορίδας (ανάλογη της περιτομής), δηλαδή ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων.

Ο Freddie Mercury, τραγουδιστής του βρετανικού συγκροτήματος «QUEEN», υπήρξε δυστυχώς ένα από τα πρώτα θύματα του AIDS. Ωστόσο, αποδεικνύοντας ότι η δύναμη της ψυχής του ανθρώπου είναι απεριόριστη, έγραψε το παρακάτω υπέροχο και διαχρονικό τραγούδι όντας ο ίδιος στα τελευταία στάδια της νόσου… Για πολλούς ίσως το καλυτερο τραγούδι των QUEEN και… της μουσικής γενικότερα. Απολαύστε το:

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η αγάπη έχει πάντα την τελευταία λέξη…

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

]]> https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/606/feed 3 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/602 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/602#comments Tue, 15 Feb 2022 07:59:35 +0000 Αρίστη Αποστολοπούλου http://schoolpress.sch.gr/periodista/?p=602 [...]]]> 15η Φεβρουαρίου… Μία μόλις ημέρα μετά τη γιορτή της αγάπης και του έρωτα, που οι άνθρωποι ενώ αισθάνονται ξεγνοιασιά, έρχονται αντιμέτωποι με τη σκληρή πραγματικότητα.

250.000 παιδιά νοσούν από καρκίνο κάθε χρόνο.

Το 80% αυτών των παιδιών προέρχονται από αναπτυσσόμενες χώρες. Δυστυχώς, σε πολλές χώρες του κόσμου δεν υπάρχουν οι πόροι, τα φάρμακα, και το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό για να αντιμετωπιστεί κατάλληλα η νόσος. Γι΄ αυτό, τα περισσότερα παιδιά στις εν λόγω χώρες πεθαίνουν.

Κάθε χρόνο εμφανίζονται πάνω από 450.000 χιλιάδες νέες περιπτώσεις καρκίνου και λευχαιμίας σε παιδιά και έφηβους.

Μέχρι και σήμερα οι αιτίες που προκαλούν στα παιδιά καρκίνο παραμένουν άγνωστες. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι λιγότερο από 10% οφείλεται στην κληρονομικότητα.

Οι κυριότερες μορφές παιδικού καρκίνου είναι: η λευχαιμία, τα λεμφώματα, το νευροβλάστωμα, το ρετινοβλάστωμα, οι εγκεφαλικοί όγκοι, διάφοροι όγκοι μαλακών μορίων και άλλοι, δυστυχώς, πολλοί.

Ο καρκίνος είναι η δεύτερη αιτία θανάτου στα παιδιά…

Καθώς λοιπόν ζούμε στην κοινωνία, εκπληρώνουμε όλοι τις υποχρεώσεις μας. Δουλεύουν δηλαδή οι μεγάλοι για να βγάζουν χρήματα και διαβάζουν οι μικροί για να αποκτήσουν ένα λαμπρό μέλλον. Έτσι λοιπόν όπως προχωράει και κυλάει η ζωή, απλά «ΣΤΑΜΑΤΑ»!!!

Σταμάτα ένα λεπτό να δεις που έχεις βρεθεί. Σταμάτα ένα λεπτό να συνειδητοποιήσεις τι συμβαίνει γύρω σου. Δεν υπάρχουν μόνο η δουλειά, το διάβασμα και οι υποχρεώσεις. Δεν είσαι -δυστυχώς- ο μόνος κουρασμένος. Ο μόνος εξαντλημένος.

Έτσι λοιπόν όπως είσαι σταματημένος, αντί να κοιτάς κάτω να δεις προς τα πού εσύ ο ίδιος κατευθύνεσαι, ρίξε μια ματιά μπροστά σου και εκτίμησε όλα αυτά που εσύ τα θεωρείς ρουτίνα και βαρεμάρα της καθημερινότητας.

Σε κάποια παιδιά δεν δόθηκε καν η ευκαιρία να θεωρήσουν «ανούσια» τη ζωή… Δεν τους δόθηκε το δικαίωμα να βρεθούν σε μία κατάσταση ρουτίνας. Ενώ εμείς έτσι απλά υπάρχουμε στον χρόνο, αυτά έμαθαν πώς να ζουν και να μάχονται, κάτι που, όπως φαίνεται, εμείς ξεχάσαμε να κάνουμε. Γι’ αυτό, μην ξανασκύψεις το κεφάλι! Αντίκρισε τι γίνεται γύρω σου και μην αδιαφορείς!

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Ναρκωτικά… Μια υπόθεση που έχει απασχολήσει διαχρονικά μικρούς και μεγάλους. Η παγκόσμια διάδοσή τους και η συνεχής αναφορά στις ειδήσεις, από αρκετά μικρή ηλικία μου κέντριζε τόσο πολύ το ενδιαφέρον που δεν σταματούσα τις ερωτήσεις στους γονείς μου, μέχρι που νόμιζαν ότι θα ανοίξω το δικό μου καρτέλ… Φυσικά, η προσέγγιση του θέματος που επέλεξα να κάνω μεγαλώνοντας είναι καθαρά επιστημονική και στο πλαίσιο της ιατρικής έρευνας.

Τίποτα δεν δημιουργήθηκε προσδοκώντας το κακό της ανθρωπότητας. Οτιδήποτε έφτιαξε ο άνθρωπος ήταν και είναι για την ασφαλή και ποιοτική του επιβίωση στον πλανήτη Γη. Το ίδιο συμβαίνει και με τα ναρκωτικά. Ο όρος αυτός θεωρείται ότι προήλθε από τον Γαληνό, έτσι ώστε να προσδιορίσει τις ουσίες, οι οποίες όταν καταναλώνονται από τον άνθρωπο, προκαλούν παράλυση και απώλεια αισθήσεων μουδιάζοντας το σώμα. Ο όρος «νάρκωση» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον αρχαίο Έλληνα ιατρό από την Κω και «Πατέρα της Ιατρικής» τον Ιπποκράτη, για τη διαδικασία ή την κατάσταση της έλλειψης αισθήσεων.

Κανονικά η λέξη ναρκωτικό αναφέρεται μόνο στο όπιο. Το όπιο (Lachryma papaveris) είναι ο αποξηραμένος γαλακτώδης χυμός που προέρχεται από ένα είδος παπαρούνας, η οποία ονομάζεται μήκων η υπνοφόρος (Papaver somniferum). Το όπιο περιέχει 25% αλκαλοειδή, που έχουν περιεκτικότητα 10-12% σε μορφίνη. Η επεξεργασία της μορφίνης οδηγεί στην παραγωγή της ηρωίνης* που διακινείται παράνομα στο εμπόριο.

Τα οπιούχα όπως η μορφίνη, η κωδεΐνη και η θηβαΐνη, με την κατανάλωσή τους σε συγκεκριμένες και ελεγχόμενες δόσεις ασκούν καταπραϋντική δράση στο ανθρώπινο σώμα. Στοχεύουν στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Επιτυγχάνεται η άμεση ανακούφιση και η καταστολή του πόνου. Προκαλούν εξασθένηση του άγχους, υπνηλία, ενώ δημιουργούν στον οργανισμό μια κατάσταση ευφορίας ή ενισχυμένης διάθεσης. Επίσης, επιβραδύνουν την αναπνοή και τον καρδιακό παλμό, καταστέλλουν το αντανακλαστικό του βήχα και βοηθούν στην χαλάρωση των λείων μυών της γαστρεντερικής οδού. Σκευάσματα του οπίου σε σκόνη, αφέψημα ή εκχύλισμα χρησιμοποιούνται για την κατασκευή παυσίπονων φαρμάκων.

Παλαιότερα, η χρήση του οπίου ήταν αρκετά εκτενής σε πολλούς λαούς, όπως οι Σουμέριοι, οι Ασσύριοι, οι Αιγύπτιοι, οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και οι Άραβες. Ήταν το πιο διαδεδομένο παυσίπονο και δινόταν σε ασθενείς που χρειάζονταν μικρές εγχειρήσεις.

Όμως, καθώς περνάν τα χρόνια, ο άνθρωπος αλλάζει μαζί τους. Αρχίζει να γίνεται αχόρταγος, να κοιτάει μόνο το δικό του συμφέρον αδιαφορώντας για την πρόοδο της κοινωνίας και τη σημαντικότητα των ανακαλύψεων. Κοιτάει πώς να βγάλει το «εύκολο χρήμα» μέσω της καταπάτησης του νόμου και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Έτσι, το όπιο σταμάτησε να έχει μόνο την ιατρική του χρησιμότητα. Έγινε προϊόν «ψυχαγωγίας» και οι χρήστες του αυτοκαταστρέφονται φτάνοντας στα άκρα – μέχρι και στο θάνατο…

Τώρα πια όλες οι χημικές ενώσεις ή και τα άλλα φυτά που έχουν τις ίδιες ιδιότητες με το όπιο παράγονται παράνομα σε μεγάλες ποσότητες, οι οποίες διοχετεύονται λαθραία και σε πολύ υψηλές τιμές από τα καρτέλ στους πολίτες όλων των χωρών, για προσωπική χρήση και ψυχαγωγία. Μεθαμφεταμίνη, LSD, κοκαΐνη, και όλα εν γένει τα παραγόμενα χημικά σκευάσματα, προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία από τη συνεχή χρήση ή την υπερβολική δόση, που οφείλονται σε ένα κύριο χαρακτηριστικό στοιχείο των ουσιών αυτών, δηλαδή τον εθισμό και την πλήρη εξάρτηση του χρήστη.

Δυστυχώς όμως, έχουν κατασκευαστεί και υπάρχουν διάφορα και ποικίλα ναρκωτικά και ουσίες που οδηγούν κατευθείαν σε θάνατο ή σε ανεπανόρθωτες ζωτικές βλάβες του ανθρώπινου οργανισμού. Ορισμένες από τις πιο διαδεδομένες ναρκωτικές ουσίες είναι οι παρακάτω:

1. Νικοτίνη (καπνός)

Η νικοτίνη είναι μια εξαιρετικά θανατηφόρα ουσία σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου Νόσων (CDC) ** και το πιο επικίνδυνο φάρμακο. Κοστίζει στις ΗΠΑ δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και πάνω από 480.000 θανάτους τα τελευταία χρόνια! Παρά τα ευρήματα αυτά, το κάπνισμα παραμένει η κύρια αποτρέψιμη αιτία θανάτου.

2. Φαιντανύλη

Το CDC ανέφερε τα ολέθρια στατιστικά του εξαιρετικά εθιστικού οπιοειδούς, fentanyl, το οποίο είναι συνθετικό και συνταγογραφούμενο οπιούχο. Αυτό το φάρμακο είναι ένα ισχυρό αναλγητικό, με 50 έως 100 φορές την ισχύ της μορφίνης και 50 φορές τη δραστικότητα της ηρωίνης!

3. Ηρωίνη

Η ηρωίνη αποτελεί υποσύνολο των σκληρών ναρκωτικών. Το CDC σημειώνει ότι η ηρωίνη σκότωσε 4.454 άτομα το 2011 στην Αμερική, ενώ οι θάνατοι αυξήθηκαν σε 15.961 έως το 2016. Δυστυχώς, η ηρωίνη συνεχίζει να είναι ο κορυφαίος «δολοφόνος» ατόμων που αγωνίζονται με διαταραχές κατάχρησης ουσιών, καθώς ορισμένοι τη συνδυάζουν με ουσίες όπως κοκαΐνη (speedball), μεθαμφεταμίνη και φαιντανύλη.

4. Κοκαΐνη

Η κοκαΐνη είναι ένα διεγερτικό που έχει αποκτήσει δημοτικότητα στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1970. Η «λευκή σκόνη» είναι ακόμη και σήμερα δημοφιλής και ο αριθμός των νεκρών ετησίως παρουσιάζει αύξηση, σκοτώνοντας 5.070 άτομα το 2011, 5.319 άτομα το 2013, 7.324 άτομα το 2015 και 11.316 άτομα το 2016. Η κατάχρηση κοκαΐνης μπορεί να προκαλέσει καρδιακή ανακοπή, σπασμούς, εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο. Άτομα που έχουν χρησιμοποιήσει κοκαΐνη, έχουν βιώσει αισθήματα παράνοιας, ενθουσιασμού, υπερβολικής απώλειας βάρους, άγχους και κατάθλιψης…

5. Μεθαδόνη

Η μεθαδόνη είναι ένα συνθετικό ναρκωτικό του Προγράμματος II. Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου για τη θεραπεία του πόνου λόγω έλλειψης μορφίνης. Σύμφωνα με το CDC, η μεθαδόνη προκάλεσε 4.545 θανάτους το 2011, μειώθηκαν σε 3.700 το 2013, σε 3.376 το 2015 και τελικά σε 3.493 το 2016. Η ικανότητά της να προκαλεί εξάρτηση και εθισμό δημιουργεί ανησυχία. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα της κατάχρησης μεθαδόνης περιλαμβάνουν εφίδρωση, κνησμό ή υπνηλία. Η συνεχής χορήγηση μεθαδόνης σε ορισμένους ανηλίκους μπορεί  να οδηγήσει σε υψηλή αρτηριακή πίεση και απώλεια συνείδησης.

6. Οξυκωδόνη

Η οξυκωδόνη συνέβαλε σε 5.587 θανάτους και είναι μία από τις κύριες αιτίες θανάτων που σχετίζονται με τα ναρκωτικά το 2011 κατά το CDC. Μέχρι το 2016 ο αριθμός των θανάτων από την οξυκωδόνη αυξήθηκε σε 6.199, κατατάσσοντας την ουσία αυτή στην πρώτη πεντάδα θανατηφόρων ουσιών, μετά από την ηρωίνη, την κοκαΐνη, τη μεθαμφεταμίνητη και τη φαιντανύλη. Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ευφορία, δυσκοιλιότητα, ναυτία, έμετο, απώλεια όρεξης, υπνηλία, ζάλη, κνησμό, ξηροστομία και εφίδρωση. Όταν λαμβάνεται από το στόμα, έχει περίπου 1,5 φορές την επίδραση της ισοδύναμης ποσότητας μορφίνης!

7.   Μορφίνη

Η μορφίνη είναι ένα συνθετικό ναρκωτικό που προέρχεται από το όπιο. Το 2011 καταγράφηκαν 3.290 θάνατοι που σχετίζονται με τη μορφίνη, ενώ το 2016 σημειώθηκαν 5.014. Θεωρείται ένα από τα συχνότερα και πιο εθιστικά ναρκωτικά των αιώνων. Οι δυνητικά σοβαρές παρενέργειες της μορφίνης περιλαμβάνουν μειωμένη αναπνευστική προσπάθεια, έμετο, ναυτία και χαμηλή αρτηριακή πίεση. Εάν η δόση μειωθεί μετά από μακροχρόνια χρήση, μπορεί να εμφανιστούν στον λήπτη τα γνωστά συμπτώματα στέρησης των οπιούχων φαρμάκων.

8. Μεθαμφεταμίνη (Meth)

Η μεθαμφεταμίνη είναι ένα ψυχωτικό διεγερτικό ναρκωτικό.  Η μεθαμφεταμίνη έχει υψηλό δυναμικό για κατάχρηση, ενεργοποιώντας το ψυχολογικό σύστημα ανταμοιβής κι αυξάνοντας τα επίπεδα της ντοπαμίνης, της νορεπινεφρίνης και της σεροτονίνης στον εγκέφαλο (ουσίες που υπάρχουν και εκκρίνονται στον οργανισμό προκαλώντας χαρά και ευχαρίστηση). Η συνεχής χρήση δημιουργεί ανεπανόρθωτες βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου, υψηλή πίεση που οδηγεί σε καρδιακές προσβολές, εγκεφαλικό και θάνατο.

Με λίγα λόγια, καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι τα ναρκωτικά που υπάρχουν σήμερα θεωρούνται πλήρως επικίνδυνα, με αρκετά υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Τα περισσότερα από αυτά διανέμονται παράνομα, αφού είναι επιβλαβή για την υγεία και έχουν απαγορευτεί δια νόμου από τον ΟΗΕ. Ο πιο σωστός χαρακτηρισμός που θα μπορούσαμε να θέσουμε για αυτές τις ουσίες είναι «δηλητήριο». Εξάλλου, και η λέξη ναρκωτικό στα λατινικά μεταφράζεται «venenum» που σημαίνει δηλητήριο. Κανένας άνθρωπος, λοιπόν, δεν πρέπει να πειραματίζεται με αυτά τα δηλητήρια, όσο «ελκυστικά» κι αν φαίνονται ορισμένες δύσκολες ή και ευχάριστες στιγμές της ζωής του. Η καλύτερη «ουσία» παραμένει η ίδια η ζωή, που είναι γεμάτη υγεία και ενέργεια!

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

*Η γερμανική φαρμακευτική εταιρεία Bayer έδωσε στο φάρμακο το όνομα «Heroin» το 1895. Ονομάστηκε έτσι από τη γερμανική λέξη heroisch (ηρωικός) λόγω της επίδρασής του στον χρήστη. Παρασκευάστηκε με σκοπό να υποκαταστήσει τη μορφίνη ως κατασταλτικό του βήχα, πιστεύοντας ότι δεν ήταν εθιστικό. Η μορφίνη ήταν τότε ένα δημοφιλές φάρμακο που χρησιμοποιούνταν ψυχαγωγικά, οπότε η Bayer προσπάθησε να βρει ένα παρόμοιο, μη εθιστικό, φάρμακο. Παρά τη διαφήμιση της Bayer ότι η ηρωίνη δεν είναι εθιστική, γρήγορα πολλοί από τους χρήστες της εθίστηκαν. (Πηγή: Βικιπαίδεια)

**Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Centers for Disease Control and Prevention) είναι το κορυφαίο εθνικό ινστιτούτο δημόσιας υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα CDC αποτελούν ομοσπονδιακή υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών υπό το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών και έχουν την έδρα τους στην Ατλάντα της Τζόρτζια. (Πηγή: Βικιπαίδεια)

Ενημερωτικές ιστοσελίδες:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B1%CF%81%CE%BA%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C

https://www.news4health.gr/ev-zin/3318/ta-10-pio-epikindyna-narkotika

https://www.cdc.gov/

Τα είχε πει ο Παύλος μας… καλή του ώρα -Η-

«Ένα fixάκι φίλε δεν είναι παρά μιά στιγμή / κι όμως μπορεί να γίνει μια ολόκληρη ζωή…»

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]