Συνέντευξη από την ψυχολόγο κ. Μαρία Ιορδανίδου και την κοινωνική λειτουργό κ. Μωραΐτη Εύη στις μαθήτριες Παρδάλη Κατερίνα ( Γ2 ) και Λιάκου Μαρία  (Γ2)

Ας ξεκινήσουμε με μια πιο γενική ερώτηση. Ποιος είναι ο ρόλος σας στο σχολείο;

Ο ρόλος μας είναι συμβουλευτικός και υποστηρικτικός. Συνεργαζόμαστε με τους μαθητές, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς με στόχο τη δημιουργία ενός θετικού μαθησιακού περιβάλλοντος. Ακόμα δημιουργούμε προγράμματα πρόληψης και ενίσχυσης ηθικού τα οποία είτε γίνονται ατομικά, είτε ομαδικά σε ένα τμήμα ή σε μία ομάδα μαθητών, είτε ακόμα και σε ολόκληρη την κοινότητα, δηλαδή όλο το σχολείο.

Στα σχολεία τελευταία εκδηλώνονται συχνά φαινόμενα εκφοβισμού, γνωστά ως bullying. Ποια τα χαρακτηριστικά του μπούλινγκ;

Σημαντικό είναι να μπορούμε να ξεχωρίσουμε και να μην μπερδεύουμε την έννοια του μπούλινγκ με μια απλή λογομαχία ή «πλάκα». Το μπούλινγκ είναι μία κατάσταση συστηματική και προκαλεί έντονο ψυχικό ή ακόμα και σωματικό πόνο. Αντίθετα η πλάκα προκαλεί το γέλιο και των δύο πλευρών.

Από τι προκαλείται ο εκφοβισμός;

Οι λόγοι μπορεί να είναι πολλοί και διαφορετικοί. Για παράδειγμα, η συμπεριφορά του ίδιου του παιδιού, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του, η εικόνα που έχει για τον εαυτό του. Οι διαπροσωπικές σχέσεις είναι επίσης πολύ σημαντικές, διότι τα παιδιά που δυσκολεύονται να κοινωνικοποιηθούν ή να συνάψουν φιλικές σχέσεις είναι πιο ευάλωτα. Επιπλέον η διαφορετικότητα σε εξωτερικά χαρακτηριστικά, πολιτισμικές καταβολές ή ακόμα και μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να οδηγήσουν σε περιθωριοποίηση από τους συνομήλικούς τους.

Γιατί δημιουργούνται τέτοιες συμπεριφορές;

Το άτομο που ασκεί μπούλινγκ μπορεί να έχει δικές του προσωπικές αδυναμίες ή ακόμα να έχει δεχτεί ενδοοικογενειακή κακοποίηση. Αυτό μπορεί να το χρησιμοποιήσει ως πρότυπο και να προσπαθεί να το μιμηθεί. Πιο σπάνια μπορεί να κάνει σκληρό αγώνα προκειμένου να μην το αναβιώσει σε άλλα άτομα. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστούμε συμβουλευτική συνεδρία με τους γονείς ή το ίδιο το παιδί και προτείνουμε να συμβουλευτεί και κάποιον ψυχολόγο.

Το σχολείο ή η οικογένεια διαμορφώνουν τον χαρακτήρα;

Η οικογένεια είναι η πρώτη κοινωνική ομάδα όπου εντάσσεται ο άνθρωπος οπότε είναι και η σημαντικότερη, αφού βάζει τα όρια και δίνει τις αξίες στα παιδιά. Επίσης συμβάλλει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα και στον τρόπο συμπεριφοράς ενός παιδιού. Επιπλέον οι γονείς έχουν τεράστια επιρροή στα παιδιά τους μέσω των συμπεριφορών τους. Τα παιδιά πολλές φορές μιμούνται τις συμπεριφορές τους. Άρα η οικογένεια διαμορφώνει τον χαρακτήρα του ατόμου κατά κύριο λόγο. 

Διαφοροποιείται το μπούλινγκ στην παιδική και την εφηβική ηλικία; Αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο;

Το μπούλινγκ στην παιδική ηλικία είναι πιο ήπιο με αποκλεισμό του ατόμου από το σύνολο και προσβολές τις οποίες είναι βέβαια πολύ δύσκολο για ένα μικρό παιδί να τις αντιμετωπίσει. Για αυτόν τον λόγο το μπούλινγκ στην παιδική ηλικία αντιμετωπίζεται κατευθείαν από κάποιον μεγαλύτερο, όπως καθηγητή ή γονέα, έτσι λύνεται εύκολα και άμεσα. Ενώ το μπούλινγκ στην εφηβική ηλικία έχει μεγάλες διαφορές, διότι αρχίζουν να εμφανίζονται και άλλες μορφές, όπως ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός, φήμες και απειλητικά μηνύματα, άρα γίνεται πιο συστηματικό καθώς είναι πιο έντονος ο χαρακτήρας του παιδιού σε αυτή την ηλικία.

Γιατί παρατηρείται περισσότερο στην εφηβεία αυτό το φαινόμενο;

Αυτή είναι μια περίοδος της ζωής μας στην οποία διαμορφώνεται ο χαρακτήρας μας. Στην εφηβεία όλες οι αντιδράσεις είναι πιο έντονες.

Πώς συμβάλλετε στην αντιμετώπιση του εκφοβισμού;

Δημιουργούμε δράσεις, οι οποίες λειτουργούν προληπτικά, για να μη συμβούν δυσάρεστα γεγονότα. Τις δράσεις με προληπτικό χαρακτήρα τις κάνουμε μέσα στο τμήμα επιδιώκοντας την ενότητα όλων των μαθητών και την αποφυγή της περιθωριοποίησης κάποιων. Επίσης οργανώνουμε δράσεις που λειτουργούν ως αποθεραπεία μετά από κάποιο συμβάν. Σε αυτήν την περίπτωση ερχόμαστε σε άμεση επαφή με το θύμα και προσπαθούμε να συμβουλέψουμε τον θύτη.

Είναι πολύ χρήσιμο να μας πείτε πώς μπορεί το θύμα να το αντιμετωπίσει μόνο του;

Αυτό φυσικά εξαρτάται από την ψυχοσύνθεση του ατόμου. Όμως μπορεί να θέσει ερωτήματα στον εαυτό του όπως: α) Μήπως προκαλώ εγώ με τη στάση μου; β) Είμαι σε θέση να βάζω τα δικά μου όρια; γ) Μήπως απλά να το αποφύγω και να μη δώσω σημασία;

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που το άτομο αντιδρά λάθος στην προσπάθειά του να ανατρέψει την κατάσταση. Για παράδειγμα μπορεί να υιοθετήσει λάθος συμπεριφορές προκειμένου να ενταχθεί σε μια ομάδα. Αντίθετα μπορεί να κλειστεί στον εαυτό του και να αποκτήσει χαμηλή αυτοεκτίμηση και όσο περισσότερο απομονώνεται τόσο πιο πολύ δεν εκτιμά τις δυνατότητές του. Έτσι δημιουργεί έναν  φαύλο κύκλο.

Σας ευχαριστούμε και σας μεταφέρουμε εκ μέρους όλων των παιδιών ότι θέλουμε ένα σχολείο χωρίς εκφοβισμό, ένα σχολείο όπου κανένας μας δε θα νιώθει στο περιθώριο, ένα σχολείο σαν μια ζεστή αγκαλιά για όλους.