Όπως (ίσως) έχει πάρει το αυτί σου, από τα τέλη του 2025 έχει αρχίσει στο Ιράν μια σειρά λαϊκών εξεγέρσεων. Σε μία κοινωνία όπου κυριαρχούν αυστηρές νομοθεσίες κι ακόμα αυστηρότερες ποινές οι πολίτες προσπαθούν να βρουν τρόπους να διεκδικήσουν τις χαμένες τους ελευθερίες και να εκφράσουν την δυσαρέσκειά τους για το αυταρχικό καθεστώς της χώρας τους.
Ας κάνουμε μία μικρή αναδρομή στο παρελθόν, ώστε να καταλάβουμε πώς το Ιράν έχει βρεθεί σε μία τόσο κρίσιμη κατάσταση στο παρόν. Το 1953, έχοντας καταρρίψει την προηγούμενη κυβέρνηση με πραξικόπημα, ο Σάχης Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί ανέβηκε στην εξουσία. Κυβέρνησε αυταρχικά, καταστρέφοντας την αντιπολίτευση. Αργότερα, το 1963, ο Σάχης εισήγαγε ένα εκσυγχρονιστικό πρόγραμμα μετά από πιέσεις από τις ΗΠΑ, το οποίο προκάλεσε αντιδράσεις, κυρίως από τον σιιτικό κλήρο (σιιτισμός είναι ένας κλάδος του Ισλάμ). Ηγετική μορφή της αντίστασης αναδείχθηκε ο Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί. Το 1978, ξέσπασαν διαδηλώσεις, απεργίες και θρησκευτική κινητοποίηση που οδήγησαν στην ανατροπή της μοναρχίας και την εγκαθίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν το 1979 με τον κλήρο στο επίκεντρο της πολιτικής εξουσίας.
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που οι πολίτες του Ιράν βγαίνουν στους δρόμους για να διαμαρτηρηθούν . Αντίθετα, τα τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει ήδη τρία μεγάλα κύματα λαϊκών εξεγέρσεων. Τα κύματα γνωστά ως Dey Protests (2017-18) και Bloody Aban (2019-20) είχαν περίπου τις ίδιες αιτίες, όπως η αντίθετη στάση του κόσμου με τις οικονομικές πολιτικές και γενικά το θεοκρατικό καθεστώς της χώρας, με το δεύτερο να είναι η πιο βίαιη σειρά αναταραχών μετά από την επανάσταση του 1979. Αργότερα, ξέσπασε το κίνημα Woman, Life, Freedom (2022-23) με αφορμή τη δολοφονία της Mahsa Amini από την αστυνομία επειδή δε φορούσε σωστά το χιτζάμπ. Με την κινητοποίηση, οι πολίτες απαιτούσαν κατάργηση των νόμων για το υποχρεωτικό χιτζάμπ, αλλά και όλων των διακρίσεων εναντίον των γυναικών.
Φέτος, οι Ιρανοί εκφράζουν για ακόμη μία φορά την δυσαρέσκειά τους. Στις αφορμές που επικαλούνται συγκαταλέγονται η παρακμάζουσα οικονομία, η επιβολή της αυστηρής ιδεολογίας του καθεστώτος, συχνά μέσα από τη βία, και η προβληματική εξωτερική πολιτική του κράτους. Κάτι που διαχωρίζει το πιο πρόσφατο κύμα διαμαρτυριών από τα προηγούμενα είναι το ότι δε συμμετέχουν μόνο φοιτητές, αλλά και μικροέμποροι, παζαρίτες και εκπρόσωποι των φτωχότερων λαϊκών στρωμάτων. Η κυβέρνηση απαντά στους διαδηλωτές με συλλήψεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, βία. Μάλιστα, την τρίτη εβδομάδα των διαμαρτυριών, στις 8 Ιανουαρίου, η κυβέρνηση απαγόρευσε την πρόσβαση στο διαδίκτυο, κυρίως για να αποτρέψει τη διαρροή λεπτομερειών για την κυβερνητική καταστολή των διαδηλώσεων και να αποφύγει τη διεθνή κριτική.
Ελπίδα Λάλη- Βίκυ Καραγρηγορίου
