Στήλη: Χριστούγεννα

Χριστουγεννιάτικα έθιμα του Ρουμλουκιού

                                                                                                                             των Ευαγγελίας Τόζιου και Κυριακής Στεφανίδου

  Χριστούγεννα! Η πιο μαγευτική γιορτή του χρόνου. Η γιορτή που περιμένουμε όλοι μας! Η περίοδος που ευελπιστούμε να πραγματοποιηθούν όλες οι ευχές μας.  Πλήθος εθίμων αναβιώνουν αυτές τις ημέρες  σ” ολόκληρο τον κόσμο. Στην περιοχή μας σώζονται πολλά έθιμα, που ξαναζούν αυτήν τη γιορτινή περίοδο από τους κατοίκους.

Μερικά από αυτά τα έθιμα είναι:

Ρουγκάτσια: Τα «ρουγκάτσια» ήταν μια ομάδα ανδρών που ήταν υπέυθινοι για την είσπραξη χρημάτων ή γεννημάτων από κάθε σπίτι που επισκέπτονταν. Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τα ρουγκάτσια γύριζαν όλα τα χωριά μία φορά τον χρόνο  (την περίοδο του Δωδεκαημέρου) και εισέπρατταν ένα είδος φόρου από τους κατοίκους. Αυτό το έθιμο συνέχισε και στα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας με τη συμπαράσταση της εκκλησίας. Ήταν μια παρέα δεκατριών αντρών με φουστανέλες που κρατούσαν σπαθιά και γυρνώντας στα χωριά του Ρουμλουκιού μάζευαν χρήματα και δημητριακά για το ταμείο της εκκλησίας του χωριού.  Με αυτά τα χρήματα οικοδομούνταν εκκλησίες, σχολεία και άλλα δημόσια κτήρια. Το έθιμο αυτό αναβιώνει και στις μέρες μας  και  κάθε νοικοκύρης τους υποδέχεται με χαρά και τους φιλεύει γλυκά και κεράσματα, αφού θεωρείται μεγάλη τιμή να μπει το ρουγκάτσι στο σπίτι τους.  Στη συνέχεια, το «ρουγκάτσι» σταυρώνει την εξώπορτα του σπιτιού και χορεύει στην αυλή.  Αυτό συνεχίζεται σε όλα τα σπίτια. Γενικά, είναι ένα από τα πολυαγαπημένα έθιμα του τόπου και του λαού που αναβιώνει στις μέρες μας και συνεχίζεται εδώ και πολλά χρόνια.

Γουρουνοχαρά: Ένα άλλο έθιμο που αναβιώνει τις μέρες των Χριστουγέννων στην περιοχή της Ημαθίας είναι η γουρουνοχαρά! Το σφάξιμο των οικόσιτων χοίρων είναι παλιό έθιμο.Τα παλιά χρόνια, όλοι στο χωριό εξέτρεφαν γουρούνια. Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων οι ίδιοι οι νοικοκυραίοι ή μια ομάδα από άντρες έσφαζαν το μεγαλύτερο γουρούνι του σπιτιού.  Μετά το σφάξιμο του γουρουνιού ακολουθούσε γλέντι μέχρι τα ξημερώματα. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβανόταν την επόμενη, αλλά και την μεθεπόμενη μέρα. Αν μάλιστα τύχαινε και περνούσαν και τα «ρουγκάτσια», τότε το γλέντι ήταν τρικούβερτο! Οπως πίστευαν, η σφαγή του ζώου έφερνε το λεγόμενο «μπερικέτι» στο σπίτι, δηλαδή καλή σοδεία, καλή χρονιά.

Χριστόξυλο: Στα χωριά της περιοχής μας και γενικά στα χωριά της Βόρειας Ελλάδας, από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει και διαλέγει το πιο καλό και γερό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται «Χριστόξυλο» και είναι το ξύλο που θα καίει για όλο το δωδεκαήμερο των εορτών (από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα) στο τζάκι του σπιτιού ή και στην ξυλόσομπα. Οι νοικοκυρές τότε, προτού έρθει το «Χριστόξυλο», καθαρίζουν το σπίτι και ιδιαίτερα το τζάκι, εκεί δηλαδή όπου θα τοποθετηθεί το Χριστόξυλο. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο για να την βρούν καθαρή  οι καλικάντζαροι και τα κακά δαιμόνια, έτσι όπως τα αποκαλούν οι ντόπιοι. Έτσι το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, όταν όλη η οικογένεια βρίσκεται γύρω από το τζάκι, ο νοικοκύρης του σπιτιού ανάβει την καινούρια φωτιά και τοποθετεί στο τζάκι το «Χριστόξυλο». Ο λαός λέει ότι καθώς καίγεται το «Χριστόξυλο», ζεσταίνεται ο Χριστός στη Βηθλεέμ .

Βασιλόπιτα: Η ιστορία της βασιλόπιτας,  είναι μια ιστορία που συνέβη πριν από εκατοντάδες χρόνια στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, πόλη της Μικράς Ασίας . Ο Μέγας Βασίλειος ήταν  δεσπότης της Καισαρείας  και ζούσε  εκεί βοηθώντας τους συνανθρώπους του σε ό,τι πρόβλημα και να αντιμετώπιζαν.

Κάποια μέρα, όμως, ένας αδίστακτος στρατηγός της περιοχής απείλησε τον Μέγα Βασίλειο πως θα πολιορκούσε και θα λεηλατούσε την πόλη, αν ο λαός της πόλης δεν του έδινε τον θησαυρούς τους. Εκείνη τη νύχτα ο Μέγας Βασίλειος την πέρασε στον ναό να προσεύχεται στον Θεό για να εισακουστούν οι προσευχές του και να προστατεύσει την πόλη. Την επόμενη μέρα, όμως, ο ανυπόμονος στρατηγός εισέβαλε στην πόλη και εκβίασε τον Μέγα Βασίλειο πως αν δεν του έδιναν τον θησαυρό τους θα τον εξόριζε κάπου μακρία ή και θα τον σκότωνε. Επειδή όμως ήταν πολύ αγαπητός στον λαό, οι χριστιανοί της πόλης μάζεψαν όσα χρυσαφικά είχαν και τα συγκέντρωσαν, για να σωθούν και να σώσουν τον αγαπημένο τους Δεσπότη.

Στο μεταξύ ο στρατηγός διέταξε να επιτεθεί ο στρατός του στο λαό. Όμως τότε ο λαός του πρόσφερε τον θησαυρό. Ο Μέγας Βασίλειος προσευχήθηκε για ακόμη μια φορά στον Θεό. Την ώρα λοιπόν  που ο στρατηγός πήγε να αρπάξει τον θησαυρό,  έγινε το θαύμα. Εμφανίστηκε  ένας καβαλάρης που έσωσε τον θησαυρό και όρμησε πάνω στον στατηγό και στους δικούς του. Ο καβαλάρης αυτός ήταν ο  Άγιος Μερκούριος, ενώ οι στρατιώτες ήταν άγγελοι.

Όμως από τη στιγμή που ο κακός στρατηγός δεν πήρε τον θησαυρό του λαού, ο Μέγας Βασίλειος ήταν αναγκασμένος να τον επιστρέψει πίσω στους κατοίκους της πόλης κι αυτό ήταν δύσκολο. Η μοιρασιά έπρεπε να είναι δίκαιη.Έτσι, σκέφτηκε με τη βοήθεια το θεού να ζυμώσει ψωμάκια και να βάλλει μέσα τα χρυσαφικά. Τα μοίρασε τότε στους ανθρώπους σαν ευλογία. Στην αρχή όλοι παραξενέυτηκαν, αλλά η έκπληξη που ένιωσαν στη συνέχεια ήταν ακόμη μεγαλύτερη, όταν βρήκαν μέσα τα χρυσαφικά.
Αυτή λοιπόν είναι η λεγόμενη βασιλόπιτα, την οποία φτιάχνουμε κι εμείς με το φλουρί μεσα την πρώτη ημέρα του χρόνου, την ημέρα που τιμάται ο Άγιος Βασίλειος.

Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα της Μακεδονίας: Τα κάλαντα της περιοχής μας, δηλαδή της Μακεδονίας, τα ψέλνουν το πρωί της παραμονής της πρωτοχρονιάς τα μικρά παιδιά. Ως αντάλλαγμα, παλιότερα, έπαιρναν γλυκίσματα και διάφορα άλλα τρόφιμα. Αντίθετα, σήμερα  παίρνουν ως αντάλλαγμα χρήματα.

Τα κάλαντα της περιοχής μας είναι συγκεκριμένα:

» Ήρθε πάλι νέον έτος, εις την πρώτην του μηνός,

ήρθα να σας χαιρετήσω, δούλος σας ο ταπεινός.

Ο Βασίλειος ο Μέγας, ιεράρχης θαυμαστός,

εις την οικογένειάν σας να’ναι πάντα βοηθός.

Με αγάπη και ειρήνη όλην την αρχή χρονιά,

να περάσετε κι εφέτος, δίχως να έχετε ζημιά.

Τα παιδιά εις το σχολείο να πηγαίνουνε συχνά,

να μαθαίνουνε τον βίο, της πατρίδος τα ιερά.

Δώστε μας τώρα την κότα, δώστε μας και τα αυγά

και κανένα ταλιράκι, ο Θεός να σας βλογά.

Και για τους ξενιτεμένους έχω να σας πώ πολλά.

Σας αφήνω καληνύχτα και του χρόνου με υγειά! «

Χριστούγεννα στη Γαλλία και τη Δανία

Της Καλλιόπης Μουσκεφτάρα

   Σε κάθε γωνιά του κόσμου τα Χριστούγεννα είναι μία από τις σπουδαιότερες γιορτές του έτους και τα χριστουγεννιάτικα έθιμα ποικίλουν. Στην περίπτωση της Ελλάδας, στολίζουμε το δέντρο ή το καράβι, κάνουμε παραδοσιακά γλυκά, όπως τη βασιλόπιτα, τους κουραμπιέδες και τα μελομακάρονα, και την παραμονή της πρωτοχρονιάς κάθε οικογένεια συγκεντρώνεται γύρω από το γιορτινό τραπέζι. Ας ρίξουμε και μια ματιά στις γιορτινές συνήθειες άλλων δυο χωρών της Ευρώπης.

  Στη Γαλλία, τα Χριστούγεννα αποτελούν την εορταστική κορύφωση του έτους, αλλά η εποχή προ Χριστουγέννων είναι λιγότερο σημαντική σε σχέση με την προεόρτια περίοδο στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης. Μάλιστα, η παραμονή των Χριστουγέννων είναι εργάσιμη μέρα. Το βράδυ, όμως, της παραμονής η οικογένεια συγκεντρώνεται για το Χριστουγεννιάτικο δείπνο. Ο Άγιος Βασίλης των Γάλλων φέρνει τα δώρα κατά το πέρασμα της 24ης προς 25η  Δεκεμβρίου. Τέλος, οι Γάλλοι χρησιμοποιούν τα αλεξανδριανά λουλούδια για τη διακόσμιση εσωτερικών χώρων, αλλά και ως δώρο σε όλην τη διάρκεια του έτους.

   Στη Δανία, την περίοδο πριν από τα Χριστούγεννα φτιάχνονται χειροποίητα στολίδια για τη διακόσμηση. Οι οικογένειες κατασκευάζουν το δικό τους αλεξανδριανό στεφάνι με τέσσερα κεριά, τα οποία συμβολίζουν τις τέσσερις Κυριακές μέχρι τα Χριστούγεννα. Επιπρόσθετα, υπάρχει και το έθιμο του κεριού που είναι ιδιαίτερα αγαπητό στα παιδιά. Η παραμονή των Χριστουγέννων γιορτάζεται, κι εκεί, με ένα δείπνο μεταξύ των συγγενών. Ένα μεγάλο αμύγδαλο κρύβεται μέσα στο Δανέζικο γλυκό. Ο τυχερός που θα βρει το αμύγδαλο ανταμείβεται με το λεγόμενο «Δώρο του Αμυγδάλου».

   Πάντως, απ” όλα αυτά συμπεραίνουμε πως, παρά τα διαφορετικά εορταστικά έθιμα, τα Χριστούγεννα, παντού σχεδόν,  γιορτάζονται με χαρούμενη λαμπρότητα και με βασικότερο προσφερόμενο δώρο την αγάπη στον συνάνθρωπο..

Πρωτοχρονιάτικα Γράμματα Παιδιών

της Μυρτώς-Παναγιώτας Μερτζανίδου

 

ΤΕΤΡΑΚΟΣΙΕΣ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΛΙΡΕΤΕΣ

Αγαπητή Μπεφάνα,

   Με συγχωρείς που χτες έγραψα μια έκθεση χάλια. Είμαι ένα κορίτσι οχτώ χρονών και με λένε Σαντρίνα. Δεν αξίζω να φέρεις δώρα, αλλά μερικές φορές είμαι καλό παιδί, όπως για παράδειγμα χτες, που δεν έκανα τη δασκάλα μου να ουρλιάζει, και σήμερα το πρωί, που βοήθησα τη γιαγιά να καθαρίσει τον αρακά και τη μαμά να μαγειρέψει και να ταχτοποιήσει το σπίτι.

Δυστυχώς, ενώ γράφαμε εγώ και οι συμμαθητές μου, κάναμε τη δασκάλα να ουρλιάζει και τώρα πρέπει να ελπίζω πως θα με συγχωρήσει. Θα ‘θελα το κομπιούτερ Σίγκα, και σε παρακαλώ, τουλάχιστον τέσσερις κασέτες. Αν έχεις τετρακόσιες, μπορείς να μου τις δώσεις και το αγοράζω εγώ. Για αντάλλαγμα δε θα χαστουκίζω πια την αδερφή μου και θα βοηθάω τη μαμά ως το τέλος της ζωής της.

   Θυμήσου πως όταν έρθεις, πρέπει να μπεις απ’ τα μπουριά της σόμπας, γιατί εμείς δεν έχουμε τζάκι, αλλά πρόσεχε να μη χτυπήσεις και να μην λερωθείς. Αν θέλεις να κάνεις ένα δώρο και στους γονείς μου, όταν θα είσαι μέσα στα μπουριά, καθάρισέ τα λιγάκι, αλλά σε παρακαλώ μην κάνεις θόρυβο.

Πες μου όμως, εσύ κι ο Αϊ Βασίλης ζείτε μαζί; Έχετε παιδιά;

Φέρε σε παρακαλώ στον μπαμπά μου λίγο τσιμέντο για να φτιάξει τους τοίχους και στη μαμά μου μια κρέμα για τις ρυτίδες. Γεια σου.

Σαντρίνα

 

 ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΣ ΕΥΧΕΣ                                                                             

   Αγαπητέ ‘Αγιε Βασίλη, είμαι ένα παιδάκι δέκα χρονών και είμαι πολύ φτωχό. Κάθε φορά κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο, γέρικο και στραβό τώρα πια, βρίσκω μόνο ένα σημείωμα που γράφει: «Ειλικρινείς ευχές». Εγώ είμαι ευχαριστημένος, γιατί σκέφτομαι πως πραγματικά είναι οι πιο ειλικρινείς ευχές.

   Όταν γυρίζουμε στο σχολειό, όλοι οι συμμαθητές  μου ρωτάνε ο ένας τον άλλον τι τους έφερε ο ‘Άγιος Βασίλης. Εγώ απαντώ: «Τις πιο ειλικρινείς ευχές». Αυτοί βάζουν τα γέλια και αρχίζουν το κοτσομπολιό, γιατί εγώ είμαι φτωχός. Εμένα δε μ’ ενδιαφέρει, γιατί είμαι ώριμος και καταλαβαίνω ότι τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή της γέννησης του Μεσσία και Δημιουργού, και είπαν ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να κρίνονται από τις μηχανές και τα μεγάλα δώρα, αλλά από εκείνο που πιστεύουν μέσα στην καρδιά τους.

   Γι’ αυτό, αγαπητέ Άγιε μου Βασίλη, εγώ σου λέω ότι πιστεύω πράγματι στον ‘Άγιο Βασίλη, ακόμα αν και γι’ αυτό με κοροϊδεύουν. Ας μην μου κάνεις δώρα, εγώ πιστεύω πως εσύ συμβουλεύεις τους γονείς μου να γράψουν ειλικρινείς ευχές.

    Αλλά εγώ, μόνο φέτος, θα ήθελα για τα Χριστούγεννα να μου έκανες ένα δώρο συγκεκριμένο: όχι ένα μικρό μπιλιάρδο, πατίνια, αυτοκινητάκια με τηλεχειρισμό κλπ., αλλά μόνο ένα ζευγάρι παπούτσια απλά, που να μη μου ματώνουν τις φτέρνες σαν εκείνα που μου χαρίζουν τα ξαδέρφια μου, επειδή μεγαλώνουν τα πόδια τους και δεν ξέρουν τι να τα κάνουν. Εγώ θα ‘θελα ένα ζευγάρι παπούτσια γυμναστικής, για να μπορώ κι εγώ να παίζω μπάλα με τους φίλους μου. Θα τα ήθελα σαράντα νούμερο και όχι τριάντα οχτώ, όπως αυτά που μου χαρίζουν οι συγγενείς. Εύχομαι απ’ την καρδιά μου, φέτος, εκτός από τις ειλικρινείς ευχές να έχω και τα παπούτσια.

Ευχαριστώ και ειλικρινείς ευχές.

 

ΕΝΑΣ ΚΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Αγαπητέ Άγιε Νικόλα,

   Το ωραιότερο προτέρημα που έχω είναι ότι βοηθάω τον μπαμπά να  βάζει καλά το αυτοκίνητο στο γκαράζ. ‘Έχω και μερικά ελαττώματα: δεν είμαι και πολύ έξυπνος, κάνω πως δεν το θέλω και χτυπάω τα κορίτσια, αλλά μερικές φορές όχι. Με λένε Κοράντο και πηγαίνω στη δευτέρα δημοτικού. Ο μπαμπάς είναι δικηγόρος και λογιστής στους πυροσβέστες. Από τότε που άρχισα το σχολείο, εγώ φλυαρώ πάρα πολύ, και μερικές φορές θα ήθελα να μην είχαν ανακαλύψει τις δασκάλες. Στη δικιά μου που την λένε Ρίτα, δώσ’ της πολλή υπομονή για τις ώρες που θυμώνει: τότε αρνείται να βγει από την τάξη και είναι ικανή να μείνει εκεί κλεισμένη ώρες ολόκληρες.

   Πως φέρομαι; Δε βολεύω ποτέ το δωμάτιο μου, ξεχνάω να τραβήξω το νερό στο καζανάκι, και μόλις οι γονείς μου βγουν έξω, εγώ στήνομαι μπροστά από το βίντεο και δεν ξανασηκώνομαι. Η μαμά μού είπε πως είσαι καλός άνθρωπος, γι’ αυτό νιώθω την υποχρέωση να σου ζητήσω ένα ωραίο ρολόι με τους αριθμούς και τη  μουσική. Η  μαμά δεν θέλει να μου το αγοράσει, γιατί λέει πως δεν το εκμεταλλεύομαι.

Ελπίζω να γίνω καλός και μελετηρός.

Κοράντο

 

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!!!

 

Χριστουγεννιάτικα έθιμα

 

της Δέσποινας Μπαλάτσα

Πολλά παιδιά της ηληκίας μου, αλλά και μεγαλύτερα δεν γνωριζουν τα χριστουγεννιάτικα έθιμα. Σε αυτό το άρθρο θα έχετε την ευκαιρία να μάθετε ορισμένα από αυτά.

         Το ρόδι

 

«Χίλιοι μύριοι καλογέροι σ΄ ένα ράσο τυλιγμένοι»

Τι είναι;

    Το ρόδι είναι σύμβολο αφθονίας, γονιμότητας και καλής τύχης. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας κρεμούν στο κάθε σπίτι, από το φθινόπωρο, ένα ρόδι. Την ώρα που αλλάζει ο χρόνος, στην εξώπορτα του σπιτιού πετάνε και σπάνε το ρόδι και μπαίνουν μέσα στο σπίτι με το δεξί πόδι κάνοντας το ποδαρικό, ώστε ο καινούργιος χρόνος να τα φέρει όλα δεξιά, καλότυχα.

      Το τάισμα της βρύσης

 

   Στην Κεντρική Ελλάδα οι κοπέλες, τα χαράματα των Χριστουγέννων (αλλού την παραμονή της Πρωτοχρονιάς), πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση «για να κλέψουν το άκραντο νερό». Το λένε άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ΄ όλη τη διαδρομή. Όταν φτάνουν εκεί, την «ταϊζουν», με διάφορες λιχουδιές: βούτυρο, ψωμί, τυρί… Και λένε:

«Όπως τρέχει το νερό σ΄ βρυσούλα μ΄, έτσ΄ να τρέχ΄ και το βιό μ΄».

   Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, «κλέβουν νερό» και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιουν όλοι από τ΄ άκραντο νερό. Με το ίδο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.

           

  Ο Αϊ-Βασίλης

 

   Την παραμονή των Χριστουγέννων, σ” ολόκληρο τον κόσμο, τα παιδιά κρεμούν τις κάλτσες τους και περιμένουν με λαχτάρα τον Αϊ-Βασίλη…

   Προικισμένος με εξαιρετικές δυνάμεις, δεν έχει τους ανθρώπινους περιορισμούς, μπορεί να κάνει το γύρο του κόσμου μέσα σε μία και μόνη νύχτα και δεν έχει καμια δυσκολία να βρίσκεται ταυτόχρονα σε αμέτρητα μέρη.

   Γνωστός ως Πατέρας Χριστούγεννα στους Άγγλους, Περ Νοέλ στους Γάλλους, Σίντερκλάους στους Ολλανδούς. Οι Γερμανοί τον ονομάζουν Χριστκίντλ. Οι Κινέζοι έχουν το δικό τους Λαμ Κουνγκ Κουνγκ, που σημαίνει Καλός γερο-Πατέρας, και οι Ιάπωνες έχουν τον Χοτέισο, που έχει μάτια και μπροστά και πίσω από το κεφάλι του και φέρνει μια μεγάλη σακούλα με παιχνίδια. Στην Ιταλία, την παραμονή των Επιφανείων, η καλή μικρή μάγισσα Μπεφάνα κατεβαίνει από την καμινάδα καβάλα σε μια σκούπα και γεμίζει με παιχνίδια τα παπούτσια των καλών μικρών Ιταλών και Ιταλίδων.

//

Top