γράφει η Ελισσάβετ Ατματζίδου Α3
Με αφορμή την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, η μητέρα μου, Νανά Παμπουκίδου, παραχώρησε στην εφημερίδα μας μια συνέντευξη για την ιστορία των προγόνων της που κατάγονται από τα μέρη του Πόντου.
Ιστορίες των παππούδων μας
Υπάρχουν ιστορίες που δεν γράφτηκαν ποτέ σε βιβλία. Ιστορίες που ταξίδεψαν από στόμα σε στόμα, από παππού σε εγγόνι, για να μη χαθούν μαζί με τους ανθρώπους που τις έζησαν. Τέτοιες ιστορίες κουβαλά και η δική μου οικογένεια, ιστορίες από τον Πόντο, τον ξεριζωμό και τη νέα ζωή που χτίστηκε στην Ελλάδα. Ιστορίες που μεταλαμπάδευσαν σε εμάς την τρίτη γενιά ο παππούς Νίκος, η γιαγιά Ευγενία, η γιαγιά Αθηνά αλλά και ο πατέρας μου Γιώργος. Οι πρόγονοί μου κατάγονταν από διάφορες περιοχές του Πόντου, κυρίως από τη Ματσούκα και συγκεκριμένα τη Λιβερά και το Καπίκιοϊ. Ήταν άνθρωποι εργατικοί, μορφωμένοι και δεμένοι με τις παραδόσεις και την πίστη τους.
Οικία των προγόνων στο Καπίκιοϊ
Στα χωριά της Ματσούκας η ζωή δεν ήταν εύκολη. Οι περισσότεροι άντρες έφευγαν για δουλειά στην Κωνσταντινούπολη. Άλλοι ήταν χαλκουργοί, άλλοι γανωτήδες, έμποροι ή τεχνίτες και αγρότες . Δούλευαν σκληρά για να στηρίξουν τις οικογένειές τους. Όταν επέστρεφαν τις γιορτές, έφερναν μαζί τους αγαθά, υφάσματα και δώρα φορτωμένα πάνω σε καμήλες. Για τα παιδιά του χωριού εκείνες οι μέρες έμοιαζαν με γιορτή.
Ανάμεσα στους προγόνους μου υπήρχαν και άνθρωποι με σπουδαία μόρφωση. Ο παππούς μου, ο Κωνσταντίνος, (που δεν πρόλαβα να τον γνωρίσω) ήταν απόφοιτος του περίφημου εκπαιδευτικού ιδρύματος «Φροντιστήριο Τραπεζούντας» και ήρθε στην Ελλάδα το 1923 με την «ανταλλαγή» . Ο παππούς της μητέρας μου Ελισσάβετ (πατέρας του πατέρα της) αποφοίτησε από το ίδιο φροντιστήριο και γνώριζε τέσσερις ξένες γλώσσες. Εργαζόταν στα εγγλέζικα γραφεία της Πόλης και ήταν άνθρωπος σεβαστός και μορφωμένος.
Φροντιστήριο της Τραπεζούντας
(πηγή https://www.kotsari.com)
Όμως η ζωή όλων άλλαξε απότομα όταν ξεκίνησαν οι διωγμοί και ο ξεριζωμός των Ποντίων. Πολλοί άνθρωποι χάθηκαν, οικογένειες διαλύθηκαν και χωριά ερήμωσαν.Οι δικοί μας άνθρωποι, όπως χιλιάδες άλλοι πρόσφυγες, μπήκαν σε καράβια για να σωθούν και να έρθουν στην Ελλάδα. Το ταξίδι ήταν δύσκολο και γεμάτο φόβο. Οι άνθρωποι ταξίδευαν στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλον. Η γιαγιά μου η Αθηνά ήρθε στην Ελλάδα τριών ετών , (επίσης το 1923) η μητέρα της φοβούμενη μήπως ποδοπατηθούν τα παιδιά της μέσα στο πλοίο, έφτιαξε αυτοσχέδιες κούνιες με σκοινιά και τα έδεσε εκεί για να τα προστατεύσει. Πολλοί ηλικιωμένοι και άρρωστοι δεν άντεξαν το ταξίδι και πέθαναν πριν φτάσουν στον προορισμό τους.
Μια από τις πιο ιδιαίτερες ιστορίες που σώθηκαν στην οικογένειά μας μιλά για έναν πλούσιο Τούρκο κρυφοχριστιανό της Πόλης . Ο πατέρας της γιαγιάς μου Ευγενίας , που ήταν χαλκουργός, κλήθηκε κάποτε να κάνει μια εργασία στο σπίτι του. Φοβισμένος για τη ζωή του κατέβηκε στο υπόγειο του σπιτιού, πιστεύοντας πως ίσως να μην ξαναδεί ποτέ την οικογένειά του. Εκεί όμως αντίκρισε κάτι απρόσμενο: μια μικρή κρυφή εκκλησία. Ο πλούσιος ,εκείνος, Τούρκος κρατούσε κρυφή την πίστη του και ήθελε τη βοήθεια του προπάππου μου για να τελειοποιήσει τον μικρό του ναό. Ο προπάππους κράτησε το μυστικό σε όλη του τη ζωή και ποτέ δεν αποκάλυψε ποιος ήταν αυτός ο άνθρωπος.
Όταν οι δικοί μας πρόγονοι έφτασαν στην Ελλάδα, πέρασαν πρώτα από την Καλαμαριά. Αργότερα εγκαταστάθηκαν σε χωριά της Κοζάνη, όπως η Ασβεστόπετρα και ο Τετράλοφος. Εκεί προσπάθησαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους από την αρχή. Έχτισαν σπίτια, δημιούργησαν οικογένειες και κράτησαν ζωντανές τις παραδόσεις, τη γλώσσα, τα τραγούδια και τις μνήμες του Πόντου.
ιερό κειμήλιο που έφεραν οι πρόγονοι το 1923 από το Καπίκιοϊ του Πόντου
Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, οι ιστορίες αυτές παραμένουν ζωντανές μέσα από τις αφηγήσεις των παππούδων και των γιαγιάδων μας. Είναι ένα κομμάτι της ιστορίας μας που δεν πρέπει να ξεχαστεί. Γιατί μέσα από αυτές τις μνήμες μαθαίνουμε τι σημαίνει δύναμη, πίστη και αγώνας για επιβίωση.
Οι άνθρωποι εκείνοι έχασαν την πατρίδα τους, αλλά δεν έχασαν ποτέ την ψυχή και την αξιοπρέπειά τους. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που μας άφησαν.
Πηγή φωτογραφίας (εικόνα άρθρου): ORTHODOXIANEWSAGENCY.GR
