Στήλη: Γνωριμία με τον τόπο μας

Από τα Αλάτσατα στο Αλίτσι – Μικρασιάτες πρόσφυγες στις Κοκκίνες του Κιλελέρ

Της Ασημίνας Ιωάννου, Α” Λυκείου

10Οι Κοκκίνες είναι ένας μικρός οικισμός δίπλα στο Κιλελέρ. Επί Τουρκοκρατίας ονομαζόταν Αλίτσι, πιθανόν από την τουρκική λέξη allιk που σημαίνει κοκκινωπός. Στον οικισμό εγκαταστάθηκαν μετά το 1922 πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Τις αναμνήσεις και τις εμπειρίες αυτής της εγκατάστασης κατέγραψε η Ασημίνα Ιωάννου αξιοποιώντας και  την αφήγηση της γιαγιάς της.

Από τα παλαιοτέρα χρονιά οι Έλληνες ζούσαν στη Μικρά Ασία και ιδιαίτερα στην Σμύρνη. Το τουρκικό κράτος τους0  εκμεταλλευόταν καθώς ήθελαν να τους έχουν να δουλεύουν και να πηγαίνουν στρατιώτες, αλλά οι περισσότεροι Έλληνες αντιδρούσαν. Μερικοί μπόρεσαν και έφυγαν και ήρθαν στην Ελλάδα ήδη από το 1911. Μερικοί που δεν μπόρεσαν να φύγουν έμειναν αιχμάλωτοι.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAΗ καταγωγή της οικογένειας της γιαγιάς μου ήταν από  τα Αλάτσατα (τουρκικά: Alaçatı, Αλατσάτι) ή Αγριλιά, που είναι πόλη στη Χερσόνησο της Ερυθραίας της επαρχίας της Σμύρνης στη Μικρά Ασία. Το όνομα της πόλης προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη άλας, στην ελληνική δημοτική γλώσσα αλάτι.

Η πόλη πριν από το 1922 είχε σχεδόν αμιγώς με Ελληνικό Ορθόδοξο χριστιανικό πληθυσμό. Ιδρύθηκε στα μέσα του 17ου αιώνα από Έλληνες μετανάστες. Από τα τέλη του 18ου αιώνα γνώρισε ιδιαίτερη οικονομική, πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο σημαντικά αγροτικά κέντρα των δυτικών μικρασιατικών παραλίων. Προς το τέλος του 18ου αιώνα, γνώρισε μεγάλη οικονομική, πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη και έγινε ένα από τα πιο σημαντικά αγροτικά κέντρα των δυτικών μικρασιατικών παραλίων.

Βρίσκεται στο δρόμο προς τη Σμύρνη, 50 χλμ δυτικά από αυτήν με έντονα διατηρημένα τα χαρακτηριστικά του Αιγαίου. Ήταν σημαντικό πολιτιστικό κέντρο, όπως αποδεικνύεται από τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις που υπολογίζονται να είναι από την εποχή των Χιττιτών.

Η μητέρα της γιαγιά μου, ξεκίνησε για να φύγει για την Ελλάδα όταν έγινε ο πόλεμος με τους Τούρκους, οπότε σημειώθηκε και ο πρώτος διωγμός, το 1911. Η μητέρα της έλεγε ότι περπατούσαν επάνω στους σκοτωμένους  Έλληνες για να περάσουν  .

Οι αδελφές της μητέρας της ήρθαν στην Ελλάδα και δούλεψαν πολύ σκληρά για να επιζήσουν. Πήγαν στο Στράτωνα της Λάρισας και έπλυναν  τα ρούχα από τους φαντάρους για να εξασφαλίσουν το φαγητό τους. Επίσης είχαν καταφέρει να έχουν και ένα μέρος για να κοιμούνται το βράδυ στις αποθήκες του Στράτου. Όμως ο πατέρας της γιαγιά μου έμεινε στην Τουρκία μέχρι το 1922. Οι Τούρκοι ήθελαν να τους πάρουν στρατιώτες στον πόλεμο της Τουρκιάς εναντίον της Ελλάδας και ο πατέρας της κρυβόταν για πολύ καιρό μέσα στο βουνό με αλλά οχτώ  άτομα. Είχαν σκάψει μόνοι τους ένα καταφύγιο για να κρυφτούν και  αυτό το μέρος το είχαν ονομάσει αμπρί. Σε όλο αυτό όμως τους βοηθούσε και ένας παππούς που  τους γνώριζε και  πήγαινε σε αυτό το μέρος και το έκλεινε με πουρνάρια για να μην τους βρουν οι Τούρκοι. Κάποτε όμως ένας Έλληνας τους είδε και τους πρόδωσε στους Τούρκους. Και πήγαν τους επιτεθήκαν και σκότωσαν τρία άτομα. Και ο πατέρας της  γιαγιάς  μου μαζί με τους υπολοίπους   κατέβηκαν στο λιμάνι και ήρθαν στην Ελλάδα το 1922.

Αρχικά ήρθαν στην Λάρισα και αποφάσισαν να έρθουν  στο Κιλελέρ, από όπου ο Δήμος Κιλελέρ τους έστειλε  στις Κοκκίνες, καθώς στο χωριό υπήρχαν ήδη και είκοσι οικογένειες προσφύγων, χωριστά από τους καραγκούνηδες. Μόλις ήρθαν, τους έδωσαν ένα κλήρο με χωράφια για κάθε  οικογένεια και από ένα οικόπεδο όπου  τους έκτισαν και τα σπίτια.

5Η γιαγιά μου θυμάται ότι δίπλα στο πατρικό της σπίτι σωζόταν παλιότερα ένα κονάκι που το είχε ένας Τούρκος που ήταν αρχηγός και εκμεταλλευόταν τους κατοίκους του χωριού και τους έβαζε να δουλεύουν σκληρά.

Μετά από κάποια χρόνια έφυγε και κατάφερε  ο κόσμος να ζήσει ήρεμα χωρίς να έχουν τον φόβο από τους Τούρκους. Και μαζί με όλους έζησαν και οι προπαππούδες  μου μαζί με τα πέντε παιδιά τους ευτυχισμένοι!

 

Αξιοποιώντας τα τοπικά προϊόντα – Συνέντευξη με την γεωπόνο-επιχειρηματία Κωνσταντίνα Χατζή

Στα πλαίσια της πάγιας θέσης μας και της πεποίθησής μας ότι πρέπει το σχολείο μας να είναι ανοιχτό στην κοινωνία και στενά συνδεδεμένο μ” αυτήν, η Αρμέ-news ξεκινά ένα αφιέρωμα στις επιχειρηματικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην περιοχή μας και μάλιστα σ” αυτές που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό των μαθητών μας. Ξεκινάμε τις παρουσιάσεις από τη βιοτεχνία Παραδοσιακών Ζυμαρικών Χατζής στο Αρμένιο. Τη συνέντευξη με τη νεαρή επιχειρηματία Κωνσταντίνα Χατζή πήραν οι Γεωργία Αξούγκα και η Φένια Χατζοπούλου, ενώ το χειρισμό της κάμερας και τη λήψη φωτογραφιών πραγματοποίησε ο (πανταχού παρών…) Εργκύς Πλάκα.

 5

Γεια   σας! Σας ευχαριστούμε που δεχτήκατε να δώσετε αυτή τη συνέντευξη στην εφημερίδα μας!

Γεια σας! Καλώς ήρθατε στη Βιοτεχνία  Παραδοσιακών Ζυμαρικών  στο Αρμένιο της Λάρισας.

Πότε  ανοίξατε  την επιχείρηση;

1Η  επιχείρηση  ξεκίνησε το 1991  την πρωτοΐδρυσε  ο πατέρας μου ο Βασίλης Χατζής. Εκείνο τον καιρό, εδώ πέρα στην περιοχή μας δεν είχε ξαναγίνει κάτι παρόμοιο, δηλαδή βιοτεχνία  με παραδοσιακά ζυμαρικά. Ο κόσμος γενικότερα  έφτιαχνε  τα αντίστοιχα παραδοσιακά ζυμαρικά, είτε τον τραχανά, είτε τις χυλοπίτες  στο σπίτι τους με δικά τους  υλικά, οπότε δεν σκεφτόντουσαν «θα πάω σε ένα εργαστήριο,  θα φέρω  τις πρώτες  ύλες με τις οποίες  θα  φτιάξω  τα ζυμαρικά»  και έτσι ήταν λίγο δύσκολο στην αρχή. Με το που ξεκινήσαμε, εξελίχθηκαν τα πράγματα  όπως τα περιμέναμε.

 

Ποιος  ήταν ο λόγος που σας έκανε να ασχοληθείτε με αυτή την δουλειά;

Εγώ  σπούδασα  Γεωπόνος  Τεχνολόγος Τροφίμων στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εκεί λοιπόν ως φοιτήτρια  μιλούσα  με πάρα α πολλούς  καθηγητές, τους  είπα  ότι έχουμε  στην οικογένεια  μας παραδοσιακά  ζυμαρικά και ένας  από  τους καθηγητές μου με προέτρεψε να κάνουμε κάποιες αναλύσεις πάνω στα  ζυμαρικά μου. Αφού έγιναν όλες  οι  αναλύσεις  πάνω στα δικά μου ζυμαρικά , τα μελέτησα και είδα πόσο θρεπτικά και υγιεινά   μπορεί να είναι. Σκέφτηκα λοιπόν, γιατί να πάω κάπου αλλού  και να μην κάνω  μια επιχειρηματική προσπάθεια στον τόπο μου και να βοηθήσω και εγώ όσο μπορώ; Είναι και η κατάσταση λίγο δύσκολη και ήθελα να βοηθήσω  όσο μπορώ τον τόπο μου και την βιοτεχνία.

 

Αντιμετωπίσατε λόγω κρίσης κάποιες επιπτώσεις στη δουλειά σας;

βΗ αλήθεια είναι ότι η οικονομική κρίση φαίνεται παντού,  παιδιά. Ωστόσο η διατροφή είναι ένας τομέας στην Ελλάδα σήμερα για τον οποίο μπορώ να πω πως η κρίση «τον ευνόησε». Δηλαδή πιστεύω ότι  κάποιος που δίνει τα λεφτά του θέλει να ξέρει  πού τα δίνει. Εννοώ ότι θέλει να πάρει κάτι ποιοτικό και κάτι υγιεινό. Αν όχι για τον ίδιο, σίγουρα για τα παιδιά του. Οπότε μπορώ να πω ότι ο τομέας των τροφίμων ακόμα «κρατάει» σε σχέση με τον κλάδο των ρούχων και οτιδήποτε άλλο.

 

 

 

Τι προϊόντα επεξεργάζεστε;

Εμείς εδώ φτιάχνουμε παραδοσιακά ζυμαρικά όπως είναι ο τραχανάς ο ξινός,  ο σταρένιος και στη συνέχεια χυλοπίτες, διάφορα ζυμαρικά,θ κοφτό μακαρονάκι, κριθαράκι, βιδούλες παραδοσιακές  χυλόπιτες. Στην πορεία,  όταν ήρθα, εγώ ξεκίνησα καινούργια γκάμα  όπως βλέπετε εδώ τα πολύχρωμα ζυμαρικά, τα οποία φτιάχνω με φυσικό πολτό λαχανικών και είναι διάφορες γεύσεις όπως πιπεριές Φλωρίνης, ντομάτα και ούτω καθεξής,  αλλά πιο gourmet,  ας πούμε!

Πού διατίθενται τα προϊόντα σας;

Τα προϊόντα μας τα δίνουμε σε διάφορα mini-market στο  Βόλο και στην Λάρισα, σε διάφορα αρτοποιεία και γενικότερα σε χώρους  τροφίμων και σε κάποια μαγαζιά στην Αθήνα.

 

 

Οι τιμές σας είναι ικανοποιητικές για τους αγοραστές;

εΟι τιμές υπολογίζονται ανάλογα με το κόστος  πρώτα απ’ όλα των πρώτων υλών. Χρησιμοποιούμε τις καλύτερες πρώτες ύλες. Όπως 100% σιμιγδάλι που είναι η ανώτερη ποιότητα σε άλευρο. Πρόβιο γάλα και αβγά. Πιστεύουμε ότι οι τιμές ανταποκρίνονται στο αντίστοιχο προϊόν που προσφέρουμε και είναι και προσιτές για τους περισσότερους καταναλωτές.

 Πόσος κόσμος απασχολείται στην επιχείρησή σας;

Αυτή τη στιγμή είμαστε δύο άτομα, εγώ και ο πατέρας μου. Το καλοκαίρι, επειδή αυξάνεται η δουλειά, καθώς έρχονται οι πελάτες με δικά τους υλικά και φτιάχνουν, απασχολούμε 1 και 2 άτομα επιπλέον.

 

 

Αλήθεια, κάτι τεχνικό τώρα. Πόσο καιρό διατηρούνται τα προϊόντα σας;

Τα προϊόντα έχουν ημερομηνία λήξης περίπου ένα χρόνο μετά την ημερομηνία παρασκευής, δηλαδή διατηρούνται ένα χρόνο. Αυτό κυρίως λισχύει για τα προϊόντα τα οποία περιέχουν γάλα και αβγά είναι πιο ευπαθή σε σχέση με τα προϊόντα που δεν περιέχουν αυτά τα συστατικά. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι εάν περάσει η ημερομηνία λήξης δεν θα μπορεί το προϊόν να καταναλωθεί, γιατί τα ζυμαρικά δεν είναι υψηλού κινδύνου τρόφιμα. Αυτή η ημερομηνία λήξης είναι ενδεικτική. Αλλά είναι ένας  χρόνος.

 

 

 

Πού μπορούμε να βρούμε περισσότερες πληροφορίες για την επιχείρηση σας;

Όποιος  ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα για τα προϊόντα μας  και για τον τρόπο παρασκευής τους  και οτιδήποτε άλλο θελήσει μπορεί να ξ μας επισκεφτεί  την ιστοδελίδα μας  http://www.zimarika-chatzi.gr Εκεί μπορεί να βρει όποια πληροφορία θέλει, ενώ μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας  και στο τηλέφωνο 2410721193. Επίσης μπορείτε να μας βρείτε και στο facebook, στην καινούργια μας σελίδα Βιοτεχνία Παραδοσιακών  Ζυμαρικών  Χατζή.

 

 

Θα συμβουλεύατε τους νέους να μείνουν στον τόπο τους και να εκμεταλλευτούν  τις δυνατότητες  που τους παρέχει;

δΕγώ προσωπικά πιστεύω ότι εμείς οι νέοι μπορούμε να αλλάξουμε όλο αυτό το τοπίο που υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα. Πιστεύω ότι οι νέοι πρέπει να μένουν στο τόπο τους, πρέπει να αξιοποιούν ό,τι μπορεί να τους παράσχει ο τόπος τους, από την πρωτογενή παραγωγή μέχρι οτιδήποτε άλλο. Μπορεί κάποιος να αξιοποιήσει μια οικογενειακή επιχείρηση όπως είμαστε εμείς εδώ, αλλά και κάποιος που δεν έχει απολύτως τίποτα μπορεί να κάνει πράγματα,   μπορεί να αξιοποιήσει πράγματα τα οποία έχει η Ελλάδα. Γενικότερα στην περιοχή μας που είναι καθαρά αγροτική περιοχή υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα για να κάνει ένας νέος. Να μείνουμε στον τόπο μας και να προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε τη χώρα μας για το καλύτερο!

Σας ευχαριστούμε πολύ!

ι

 

Και για τους αναγνώστες μας μια παραδοσιακή συνταγή! 

Κρεατόπιτα με τραχανά σταρένιο!

Υλικά
 
tick1 κοτόπουλο (ή 1 κιλό αρνί, μοσχάρι, πρόβειο)
tick4 μεγάλα κρεμμύδια κομμένα σε φέτες
tick1 κούπα του τσαγιού τραχανά σταρένιο
tickΑλάτι, πιπέρι και λάδι

{Παρασκευή προϊόντος}

Βράζουμε το κοτόπουλο ρίχνοντας στην κατσαρόλα αλάτι πιπέρι και λάδι.

Αφού βράσει το κρέας το στραγγίζουμε και κρατάμε το ζωμό, κόβουμε το κρέας σε μικρά κομμάτια  και βάζουμε στο τηγάνι λίγο λάδι και τσιγαρίζουμε τα κρεμμύδια.

Κατόπιν ρίχνουμε το κρέας και τα σωτάρουμε άλα μαζί.

Μετά ρίχνουμε το ζωμό και τον τραχανά και τα αφήνουμε να βράσουν μέχρι να απορροφηθεί το ζουμί.

Αλείφουμε το ταψί  με λάδι, και βάζουμε 4 φύλλα χωριάτικα, λαδώνοντας την επιφάνεια του φύλλου.

Ρίχνουμε το μίγμα και το σκεπάζουμε  με άλλα 2 φύλλα στρίβοντας τις άκρες σε κοθόρι.

Ψήνουμε την πίτα στους 200 βαθμούς για 1 ώρα.

Ήθη και έθιμα από το Κιλελέρ

Η Όλγα-Μαρία Μπαλλά, της Α” Λυκείου,  μάς παρουσιάζει συνήθειες και έθιμα μιας παλιότερης εποχής από το Κιλελέρ. Πολλά απ” αυτά συνεχίζονται και συνηθίζονται και σήμερα, ενώ άλλα έχουν σβήσει παρασυρμένα από τη δίνη της ορμητικής και τεχνοκρατούμενης εποχής μας…

Το Κιλελέρ, (στα νεότερα χρόνια ονομαζόταν Κυψέλη, αλλά αργότερα, ως φόρος τιμής στους αγρότες αγωνιστές της εξέγερσης του 1910, επανήλθε η τουρκική ονομασία Κιλελέρ), είναι ένα όμορφο τυπικό χωριό του θεσσαλικού κάμπου που βρίσκεται σε απόσταση  28 χλμ. από τη Λάρισα  σε υψόμετρο 75μ. Ο πληθυσμός του ανέρχεται σε 900 περίπου κατοίκους, οι οποίοι είναι κυρίως γεωργοί και  κτηνοτρόφοι. Ο οικισμός Κοκκίνες συγκροτήθηκε από Μικρασιάτες πρόσφυγες. Στις 6 Μαρτίου κάθε χρόνο γιορτάζεται η επέτειος των γεγονότων της αγροτικής εξέγερσης του 1910, που έμειναν γνωστά με το όνομα του χωριού ως » Το Κιλελέρ». Αρχές Σεπτεμβρίου διεξάγεται η πανελληνίου ενδιαφέροντος «Γιορτή του Βαμβακιού» με εκδηλώσεις που διαρκούν τέσσερις ημέρες. Το χωριό πανηγυρίζει στη μνήμη του Αγ. Γεωργίου. Καταγράψαμε μερικά από τα έθιμα των κατοίκων, με την ελπίδα όσα από αυτά ατόνησαν, να επανακάμψουν αποδεικνύοντας τη δύναμη της ελληνικής παράδοσης!

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ……….

Αρκετές μέρες πριν τα Χριστούγεννα οι άνθρωπο κάνουν τα ψώνια τους από τη Λάρισα ,το Βόλο και τα μπακάλικα του χωριού . Τις παραμονές των Χριστουγέννων έσφαζαν γουρούνια. Τις μέρες αυτές ,τα σπίτια μοσχοβολούσαν από την ευωδία της τηγανιάς. Ήταν η γιορτή της γουρνοχαράς . Όλα τα σπίτια τότε έσφαζαν οπωσδήποτε ένα γουρούνι. Επιπλέον, το πρωί της παραμονής τα παιδιά τραγουδούσαν τα κάλαντα .Μάζευαν σιτάρι , γλυκά, καραμέλες , σύκα , καρύδια , χρήματα και εξασφάλιζαν έτσι τα χαρτζιλίκι τους για πολλές ημέρες την παραμονή το βράδυ οι νοικοκυρές ζύμωναν και έψηναν τις χριστουγεννιάτικες αβγοκουλούρες , για να είναι έτσι μες την επόμενη μέρα . Το μεσημέρι , όλη η οικογένεια συγκεντρώνονταν στο σπίτι για το Χριστουγεννιάτικο φαγητό ,το οποίο ήταν πλούσιο, γεμάτο με όλα τα καλούδια.

Χριστοψωμο

Τη δεύτερη μέρα το απόγευμα γίνονταν στην Παλιοκοπριά ο γενικός χορός , όποτε ήταν καλός ο καιρός. Το βράδυ, μόλις τελείωνε ο χορός άρχιζαν οι επισκέψεις. Τέλος, οι παρέες επισκέπτονταν όλα τα σπίτια που γιόρταζαν  και εκεί τους κερνούσαν διάφορα είδη κρασιού και μεζέδες.

ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ ……..

Ο χρόνος που μεσολαβούσε από τα Χριστούγεννα μέχρι την πρωτοχρονιά ήταν αφιερωμένος στο χαρτοπαίγνιο. Κάθε βράδυ , τις μέρες αυτές , το χαρτί είχε την τιμητική του. Στο τραπέζι παίζονταν αμύγδαλα , φουντούκια και (φυσικά!) χρήματα. Η χαρτοπαιξία έφτανε στο κατακόρυφο της την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Όλοι έπαιζαν εκείνο το βράδυ. Το <<καλούσε>> η βραδιά έλεγαν! Άλλαζε ο χρόνος και μετά συνέχιζαν μέχρι το πρωί. Την στιγμή της αλλαγής του χρόνου ακούγονταν πολλές ντουφεκιές, έκφραση της αλλαγής του νέου χρόνου. Εντωμεταξύ, τα παιδιά, το πρωί της παραμονής, τραγουδούσαν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα.

Κάλαντα

Ανήμερα της πρωτοχρονιάς ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία. Τέλος, το γλέντι και το φαγοπότι ανέβαινε στα ύψη όπως και την ημέρα των Χριστουγέννων.

Καραβάκι

ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ…

Την παραμονή των Φώτων ο παπάς συνοδευόμενος από ένα μικρό παιδί , το οποίο κρατούσε ένα μπακρατσάκι στα σπίτια με ένα κομμάτι βασιλικού στο χέρι και έψελνε << Έν Ιορδανη Βαπτιζομένου σου κύριε…..>>. Την ίδια μέρα τα παιδιά τραγουδούσαν τα κάλαντα των Φώτων. Εντωμεταξύ,τις προηγούμενες 12 ημέρες , οι γυναίκες κάθε βράδυ έκαιγαν  φωτιά στο μαγκάλι για να φύγουν οι καλικάτζαροι .

Σταυρός Φώτα

Ένα έθιμο που επικρατούσε εκείνα τα χρόνια ήταν το γαϊτανάκι , που το έπλεκαν τα παιδιά γύρω από έναν ιστό με την συνοδεία μουσικού οργάνου. Τέλος , την επόμενη ημέρα του Αϊ-Γιαννιού , όλα σχεδόν τα σπίτια γιόρταζαν.

Γαϊτανάκι

ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ…

Δεν υπάρχουν απόκριες χωρίς καρναβάλια. Της παραμονές ξεχύνονταν τα καρναβάλια στους δρόμους .Κάποιοι μεταμφιέζονταν, κάνοντας επισκέψεις στα σπίτια , κρατώντας όμως προσεκτικά την ανωνυμία τους . Η Κυριακή της Τυρινής ήταν πολύ σημαντική . Γέμιζαν οι εκκλησίες και μόλις τελείωνε η θεία λειτουργία άρχιζε ο χαρτοπόλεμος. Τα παιδιά έσκαζαν κροτίδες και έριχναν με τα ψεύτικα οπλάκια τους.  Στην συνέχεια έτρωγαν και μετά το φαγητό ο μεγαλύτερος συνήθως σε ηλικία άρχιζε το διασκεδαστικό παιχνίδια <<χάσκα>> . Έδενε ένα κομμάτι χαλβά στην άκρη ενός σχοινιού κα το κουνούσε μπροστά από τα χάσκοντα στόματα των παιδιών που προσπαθούσαν να το δαγκώσουν. Το απόγευμα γίνονταν ο γενικός χορός και το βράδυ άναβαν φωτιές στις πλατείες. Τέλος , την Καθαρά Δευτέρα η νεολαία έβγαινε περίπατο στο τζαμί, οι άνδρες πήγαιναν να δουν τα σπαρτά στα χωράφια και οι γυναίκες στο σπίτι έπλεκαν όλη μέρα . Μερικές φορές τα παιδιά του χωριού πήγαιναν σε όλα τα γειτονικά χωριά με το γαϊτανάκι για να μαζέψουν χρήματα για την εκκλησία.

Χάσκα

ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ…

Το Σάββατο του Λάζαρου το πρωί , μ” ένα καλαθάκι ανθοστόλιστο στο χέρι , τα κορίτσια τραγουδούν τον Λάζαρο. Την άλλη μέρα, την Κυριακή των Βαΐων, μοιράζονται Βάγια στην εκκλησία και σύμφωνα με την παράδοση – έθιμο μαγειρεύονται ψάρια ή βακαλάος.

Το ίδιο βράδυ αρχίζουν οι αγρυπνίες οι οποίες διαρκούν μέχρι το βράδυ της Μ. Παρασκευής. Την Μ. Πέμπτη το βράδυ οι χριστιανοί, μ” ένα κεράκι στο χέρι , πηγαίνουν στην εκκλησία ,για ν” ακούσουν τα δώδεκα Ευαγγέλια και να προσκυνήσω τη Σταύρωση. Μετά το πέρας της ακολουθίας των παθών οι κοπέλες του χωριού μένουν στο ναό να στολίσουν τον Επιτάφιο, αλλά και πολλές γυναίκες , για να τον ξενυχτήσουν την Μ. Παρασκευή όλοι οι χωριανοί ντυμένοι με καλά ρούχα πήγαιναν στην εκκλησία να χαιρετίσουν τον Επιτάφιο. Δεν τρώνε ούτε λάδι.

Επιτάφιος

Το Μ. Σάββατο ολοκληρώνονται οι προετοιμασίες για το Πάσχα. Σουβλίζεται το αρνί και ετοιμάζεται το κοκορέτσι και η Πασχαλινή μαγειρίτσα. Όλα είναι έτοιμα την Κυριακή το πρωί, όταν έρχεται η σειρά του οβελία . Όλα τα καλούδια ψήνονται στην σούβλα. Εντωμεταξύ, το γλέντι δεν παύει: τραγούδι , χορός , τσίπουρο και πασχαλινές λιχουδιές δεν παύουν να υπάρχουν. Έτσι γιορτάζεται το Ελληνικό Πάσχα!

Τέλος , τη δεύτερη μέρα του Πάσχα το χωριό πανηγυρίζει επειδή συμπίπτει με την γιορτή του Αγίου Γεωργίου και μετά την θεία λειτουργία γίνεται αρτοκλασία. Τα περασμένα χρόνια την παραμονή και ανήμερα το βράδυ στα καφενεία του χωριού γίνονταν χορός και πολύ πλούσιο γλέντι!

 

Παναγία Αρμενίου (Αρμενιώτισσα)

Το πιο φημισμένο σημείο του χωριού μας, του Αρμενίου, είναι ο Ναός της Παναγίας της Αρμενιώτισσας. Η ιστορία που συνδέεται με την ανέγερση του ναού ανάγεται στο 19ο αιώνα.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την παράδοση, το 1875, όταν η Θεσσαλία ήταν ακόμη κάτω από τον οθωμανικό ζυγό,  η Παναγία θέλησε να αποκαλύψει την ύπαρξη μιας Αγίας εικόνας Της, που είχε ζωγραφίσει ο Απόστολος Λουκάς. Η εικόνα ήταν θαμμένη σ’ ένα χωράφι έξω από το χωριό Αρμένιο της Λαρίσης, κοντά στον τόπο όπου υπάρχει σήμερα ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής.

Από το χωριό αυτό καταγόταν ο Ιωάννης Αγριτζόμπανος, ένας βοσκός, άνθρωπος απλός, που αξιώθηκε, απ’ όλους τους κατοίκους της εποχής του, τη χάρη της Θεοτόκου. Φανερώθηκε σ’ αυτόν πολλές φορές σύμφωνα με τη μαρτυρία της κόρης του Αικατερίνης, Πρεσβυτέρας και συζύγου του ιερέα παπά-Κωνσταντίνου Καψούρη, αλλά και των γερόντων του χωριού, οι οποίοι πολλές φορές τ’ άκουσαν αυτά από τον ίδιο, καθώς αφηγούνταν τις οράσεις του. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, η Θεοτόκος του έδειξε πού ακριβώς να ψάξει για να βρει τον Σταυρόν και κουδουνάκια από θυμιατό. Σε άλλο μέρος θα έβρισκε πλάκα πέτρινη και κάτω απ’ αυτήν κατασκευασμένο πηγάδι με ξύλινο κουβά (το σημείο του Αγιασμού). Η Θεοτόκος του παρήγγειλε να τα φανερώσει στους συγχωριανούς του για να κάνουν ανασκαφή.

Την επομένη μέρα ο Ιωάννης αφηγήθηκε στους κατοίκους όλα τα παραπάνω και αυτοί συγκεντρώθηκαν για να προχωρήσουν στην ανασκαφή. Αφού πήραν μαζί τους σκαπτικά εργαλεία για την ανασκαφή, πήγαν στον τόπο όπου έπρεπε να σκάψουν, ψάλλοντας. Όταν έφθασαν οι κάτοικοι στον συγκεκριμένο τόπο, άρχισαν αμέσως την ανασκαφή και πράγματι όσα προείπε η Θεοτόκος βρέθηκαν, δηλαδή, τα κουδουνάκια, το μανουάλι Σταυρός, και κάτω από μία πλάκα έτοιμο πηγάδι με ξύλινο κουβά, τα οποία υπάρχουν μέχρι και σήμερα. Δεν συνέχισαν, όμως, την ανασκαφή για την ανεύρεση της εικόνας της Θεοτόκου.

Στον τόπο όπου σήμερα βρίσκεται ο ιερός ναός Ζωοδόχου Πηγής παρουσιάζεται τακτικά το Άγιο Φώς. Τότε παρουσιαζόταν κάθε απόγευμα για τρία χρόνια περίπου και το έβλεπαν όλοι οι κάτοικοι. Σήμερα, όμως, μόνο λίγοι το βλέπουν. Με δαπάνη των κατοίκων του τέως δήμου Αρμενίου κτίστηκε το έτος 1886 εκκλησία Της, όπου πολλοί πιστοί από πολλά μέρη της Θεσσαλίας προσέρχονται ως προσκυνητές κάθε μέρα και τελούν λειτουργίες. Ιδιαίτερα λαμπρός είναι ο εορτασμός το Δεκαπενταύγουστο και κατά την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής (Παρασκευή της Διακαινησίμου). Από τότε μέχρι σήμερα πολλά θαύματα έχουν γίνει με τη βοήθεια της Χάρης Της, τα οποία πολλοί εξιστορούν.

Η Παναγία δεν θέλησε όμως να αποκαλύψει σε ποιο σημείο ήταν θαμμένη η Άγια εικόνα Της καθώς, όπως ανέφερε, σύμφωνα με τον τοπικό θρύλο, αυτή θα αποκαλύπτονταν μετά το τέλος του Μεγάλου Πολέμου, όταν η Κωνσταντινούπολη θα γίνει κονιορτός και μείνει το 1/3 της ανθρωπότητας.

Αντώνης Κουτσής

Η Νίκη και ο πολιούχος άγιός της, ο Άγιος Χαράλαμπος

Ο Άγιος Χαράλαμπος ο Ιερομάρτυς και θαυματουργός, γεννήθηκε στην Μαγνησία και συγκεκριμένα στο χωριό Μηλιές το 90 μ.Χ. περίπου και μαρτύρησε στα χρόνια των μεγάλων διωγμών της Χριστιανοσύνης. Γεννήθηκε από γονείς ευσεβείς χριστιανούς που κρατούσαν την πίστη τους στο Χριστό με κίνδυνο της ζωής τους στους δύσκολους, αλλά ηρωικούς εκείνους χρόνους των διωγμών.

αγιος χαραλαμπος

Ο Άγιος Χαράλαμπος τιμάται στις 10 Φεβρουαρίου σε πολλά μέρη της Ελλάδος , διότι είναι προστάτης από τις αρρώστιες και ιδίως από την πανούκλα. Επίσης είναι ο προστάτης των ζώων και πρόσφερε μεγάλη βοήθεια στους γεωργούς.

Πολιούχος του χωριού μας, λοιπόν, είναι ο άγιος Χαράλαμπος. Η Εκκλησία, η οποία τιμά τον άγιο έχει χτιστεί στις αρχές του 8ου αιώνα. Αποτελείται από ένα μικρό καμπαναριό, το οποίο είναι κτισμένο από πέτρα. Ο ναός έχει κτιστεί με ρυθμό βασιλικής. Είναι ορθογώνιο οικοδόμημα με σαμαρωτή ξύλινη στέγη. Υπάρχουν τρεις διάδρομοι που χωρίζονται με κολώνες. Το μεσαίο κλίτος είναι πιο πλατύ από τα υπόλοιπα. Το εσωτερικό είναι αγιογραφημένο με εικόνες πολλών αγίων.

Για τον άγιο Χαράλαμπο υπάρχει και μια παλιά ιστορία. Έλεγαν πως συνήθιζε να βγαίνει έξω και να περπατά τα βράδια. Όταν μια οικογένεια άφησε έναν θησαυρό στην Εκκλησία, ο άγιος Χαράλαμπος τον προστάτευε. Κάποια στιγμή, όμως, τον έκλεψαν και από τότε σταμάτησε να βγαίνει έξω.

Αντιγόνη Χατζοπούλου

Σωτήριο: Κονάκι μπέη – η επιβίωση της μνήμης

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σωζόμενα δείγματα της αρχιτεκτονικής των αρχοντόσπιτων της Θεσσαλίας αποτελεί το Κονάκι μπέη στο Σωτήριο (πρώην Γιαχαλάρ). Σύμφωνα με μαρτυρίες αρχιτεκτόνων, αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα Τσιφλικόσπιτου του Θεσσαλικού Κάμπου στο τέλος του 19ου αι.

 ΚΟΝΑΚΙ2

Το κονάκι Μπέη στο Σωτήριο είναι χαρακτηρισμένο ως μνημείο με υπουργική απόφαση. Είναι το μοναδικό κονάκι που έχει σωθεί από την κατεδάφιση, μαζί με το αντίστοιχο του Λοφίσκου. Χρονολογείται από 1896. Αρχικά ήταν ιδιοκτησίας Χατζηγάκη (Κονάκι «Χατζηγάκη»). Στην συνέχεια πέρασε στη κατοχή του δεύτερου Χατζηγάκη, του Γεώργιου.  Μετά τον θάνατό του πέρασε στα χέρια του Ιωάννη Καπερώνη. Μετά την απολύτρωση (1936) το κτίριο ανήκε στο χωριό ως μνημείο.

ΚΟΝΑΚΙ3

Σήμερα, μετά την καταβολή μεγάλου χρηματικού ποσού στο κράτος (6.000.000 δρχμ./18.000€) το κτίριο ανήκει στον Τριαντάφυλλο Χατζόπουλο ο οποίος το έχει ακατοίκητο εδώ και 15 χρόνια. Το κτίριο πλέον θεωρείται ιστορικό μνημείο. Ο 2ος όροφος έπεσε με τους καταστροφικούς σεισμούς του 1955. Επιπλέον έχει άμεση σύνδεση με το Αγροτικό Ζήτημα της Θεσσαλίας και του αγώνα των αγροτών-κολίγων για την απαλλοτρίωση των Τσιφλικιών και την απόδοσή τους στους φυσικούς δικαιούχους, που ήταν οι κολίγοι του Θεσσαλικού Κάμπου.

ΚΟΝΑΚΙ4

Θοδωρής Τσιάντος

 

Top