Στήλη: Ars longa, vita brevis - Θέματα τέχνης (Θέατρο - Κινηματογράφος - Μουσική)

Η διασημότερη χριστουγεννιάτικη ιστορία

Χριστούγεννα και ίσως η πιο διάσημη ιστορία στον κόσμο είναι αυτή που έγραψε ένας άγγλος συγγραφέας πριν 170 χρόνια. Ποια είναι αυτή;  Μα… τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα του Κάρολου Ντίκενς.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε στις 19 Δεκεμβρίου 1843 με τον πρωτότυπο τίτλο «A Christmas Carol». Αμέσως έγινε μεγάλη επιτυχία αφού μόλις την πρώτη εβδομάδα κυκλοφορίας του πούλησε 6.000 αντίτυπα, ασύλληπτο νούμερο για την εποχή εκείνη.

Ήρωας του μυθιστορήματος είναι ο Εμπενίζερ Σκρουτζ, ένας ηλικιωμένος τσιγκούνης, που δεν αισθάνεται συμπόνια για κανέναν από τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του. Στο μυαλό του οι άνθρωποι υπάρχουν μόνο για να του προσφέρουν χρήματα, ενώ απεχθάνεται τα Χριστούγεννα, καθώς θεωρεί ότι προσθέτουν ένα ακόμα χρόνο στην πλάτη του, χωρίς να τον κάνουν πλουσιότερο.

Την παραμονή κάποιων Χριστουγέννων, ο Σκρουτζ δέχεται έναν απρόσκλητο επισκέπτη. Είναι το φάντασμα του νεκρού συνεργάτη του Τζέικομπ Μάρλεϊ, τσιγκούνη και μίζερου, όπως ο Σκρουτζ, που τον προειδοποιεί να αλλάξει χαρακτήρα για να μην έχει την ίδια κατάληξη με αυτόν. Στη συνέχεια, τον επισκέπτονται τα τρία φαντάσματα των Χριστουγέννων και του υποδεικνύουν τα λάθη του, βοηθώντας τον να αγγίξει τη μετάνοια. Μετά την εμπειρία αυτή, ο πρώην εκμεταλλευτής Σκρουτζ αλλάζει άρδην τη συμπεριφορά του και μετατρέπεται στον μεγαλύτερο ευεργέτη της πόλης του.

Το βιβλίο διατρέχουν τα δύο θέματα, που έχουν κομβική σημασία στο έργο του Ντίκενς: η κοινωνική αδικία και η συνακόλουθη φτώχεια, δύο από τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά της βικτωριανής Αγγλίας, που βίωνε τον άκρατο καπιταλισμό της Βιομηχανικής Επανάστασης. Ο σπουδαίος άγγλος συγγραφέας το έγραψε σε μία περίοδο, που βρισκόταν και αυτός σε εξαιρετικά άσχημη οικονομική κατάσταση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δεθεί συναισθηματικά με τους ήρωες της ιστορίας του, δίνοντας εξαιρετική ζωντάνια στην αφήγηση. Μάλιστα, ο ίδιος έλεγε, ότι καθώς έγραφε γελούσε κι έκλαιγε ξανά και ξανά.

Το βιβλίο του Ντίκενς ζέστανε τις καρδιές των ανθρώπων και συνεισέφερε στην αναζωογόννηση των Χριστουγέννων ως γιορτή αγάπης και συμπόνοιας, σε μια περίοδο απόλυτης ένδειας για την εργατική τάξη της Αγγλίας. Ο ίδιος πίστευε σε μία «φιλοσοφία Χριστουγέννων», δηλαδή ότι το πνεύμα των Χριστουγέννων πρέπει να κυριαρχεί όλο τον χρόνο στις σχέσεις των ανθρώπων.

Η Χριστουγεννιάτικη Ιστορία γνώρισε πολλές μεταφορές στον κινηματογράφο, στην τηλεόραση, το θέατρο και την όπερα. Ο Σκρουτζ Μακ Ντακ, ο πάμπλουτος τσιγγούνης ήρωας του Γουόλτ Ντίσνεϊ, έχει σημείο αναφοράς τον Εμπενίζερ Σκρουτζ.

LION και Citizenfour: οι κινηματογραφικές μας προτάσεις για το Δεκέμβριο

Μια ταινία και ένα ντοκιμαντέρ είναι οι κινηματογραφικές μας προτάσεις για την επόμενη εβδομάδα.

Η ταινία που σας προτείνουμε είναι το LION, μια δραματική ταινία με πολύ καλές κριτικές, σε σκηνοθεσία του Γκαρθ Ντέιβις.

Ο Σαρού ζει σε μια πόλη στη Βόρεια Ινδία. Μια μέρα ενώ παίζει μαζί με τον αδελφό του, ανεβαίνει σε ένα τρένο το οποίο ξεκινά πριν προλάβει να κατέβει. Φοβισμένος ταξιδεύει χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι την Καλκούτα. Στη πολυάνθρωπη μεγαλούπολη, εντελώς χαμένος, προσπαθεί να επιβιώσει. Μετατρέπεται σε ένα από τις χιλιάδες παιδιά που ζουν στο δρόμο, επιβιώνοντας με κάθε τρόπο. Τελικά καταλήγει σε ορφανοτροφείο. Από εκεί θα τον υιοθετήσει ένα ζευγάρι από την Αυστραλία και θα τον πάρει μαζί του.

Ο Σαρού μεγαλώνει μέσα σε ένα ζεστό οικογενειακό περιβάλλον με πολλή αγάπη. Νεαρός άνδρας πια, αρχίζει να θυμάται τα δύσκολα παιδικά του χρόνια και τον τρόπο με τον οποίο έφυγε χωρίς να το θέλει μακριά από το σπίτι του. Κι έτσι αποφασίζει να ψάξει για την οικογένειά του, κάτι πολύ δύσκολο αφού δε γνωρίζει από ποιον σταθμό ανέβηκε στο τρένο.

Πρωταγωνιστούν: Νικόλ Κίντμαν, Ντεβ Πατέλ. Ρούνι Μάρα

Το CITIZENFOUR, σε σκηνοθεσία της Λόρα Πόιντρας, είναι ένα ντοκιμαντέρ για την υπόθεση Σνόουντεν και την αποκάλυψη του δικτύου παρακολούθησης εκατομμυρίων πολιτών σε όλο τον κόσμο από τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.

Τον Ιούνιο του 2013, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στο Χονγκ Κονγκ, ο Έντουαρντ Σνόουντεν, πρώην συνεργάτης των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, αποκαλύπτει στη σκηνοθέτιδα και στο δημοσιογράφο Γκλεν Γκρίνγουαλντ ένα μεγάλο μυστικό. Πως δηλαδή η αμερικανική κυβέρνηση χρησιμοποιεί τα συστήματα PRISM, Tempora και X Keyscore, για να παρακολουθεί διαδικτυακά τους πολίτες! Μόλις δημοσιοποιήθηκαν τα στοιχεία ξέσπασε σάλος! Η Λόρα Πόιντρας κατέγραψε τη συνάντηση αλλά και όσα συνέβησαν τις επόμενες μέρες.

Στο συγκλονιστικό αυτό ντοκιμαντέρ, το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο Όσκαρ, παρακολουθούμε τον άνθρωπο Σνόουντεν, τους φόβους του για τη ζωή του και την οδύνη επειδή δε θα μπορέσει να επιστρέψει ποτέ στην πατρίδα του, τις ΗΠΑ. Είναι συγκλονιστική η σκηνή που τον δείχνει να μιλά στο τηλέφωνο με την κοπέλα του και να της εξηγεί, σχεδόν κλαίγοντας τους λόγους της εξαφάνισής του.

Η Πόιντρας ολοκλήρωσε την ταινία στο Βερολίνο, φοβούμενη την «παρέμβαση» των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Μέσα από το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτεται ο θηριώδης μηχανισμός παρακολούθησης 1.2000.000 ατόμων (!).

Ένιο Μορικόνε – όταν η μουσική συνάντησε τον κινηματογράφο

Η Ελευθερία Φιλοκώστα, η ταλαντούχος και παραγωγικότερη συντάκτις της εφημερίδας μας, γράφει και επιλέγει κομμάτια από τις δημιουργίες του μεγάλου Ιταλού μουσικού που συνέδεσε το όνομά του με τα γουέστερν-σπαγγέτι του Σέρτζο Λεόνε, αλλά του οποίου το εξαίρετο έργο καλύπτει και άλλους λιγότερο γνωστούς αλλά σίγουρα πάντα ποιοτικούς χώρους.

4Ο Ένιο Μορικόνε θεωρείται (και είναι!) ένας από τους μεγαλύτερους κινηματογραφικούς συνθέτες του καιρού μας. Γεννήθηκε στη Ρώμη 10 Νοεμβρίου 1928 και εκτός από συνθέτης, είναι ενορχηστρωτής, μαέστρος και πρώην τρομπετίστας.

Έχει γράψει μουσική για περισσότερες από 500 ταινίες, περισσότερες από 60 βραβευμένες  και τηλεοπτικές σειρές, καθώς και σύγχρονα έργα κλασσικής μουσικής.

1

«Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος» του  Λεόνε

Στο τέλος της δεκαετίας του 1950 δούλεψε ως ενορχηστρωτής στούντιο για την RCA. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1960 και 1970, ο Μορικόνε συνέθεσε μουσική για πολλά είδη ταινιών, από κωμωδίες μέχρι δράμα, θρίλερ και ιστορικές ταινίες όμως, ο Μορικόνε έγινε παγκοσμίως γνωστός συνθέτοντας μουσική  γουέστερν από σκηνοθέτες όπως ο Σέρτζιο Λεόνε καθώς και με τον Τζούζεπε Τορνατόρε

Από το τέλος της δεκαετίας του 1970, ο Μορικόνε διακρίθηκε στο Χόλιγουντ, συνθέτοντας μουσική για Αμερικανούς σκηνοθέτες.

 3Στον 21ο αιώνα, η μουσική του Μορικόνε ξαναχρησιμοποιήθηκε στην τηλεόρασηDj και σε ταινίες  του Κουεντίν Ταραντίνο οπως Kill Bill (2003), Death Proof (2007), Άδωξοι Μπάσταρδη (2009) και Django: Ο Τιμωρός (2012).

Το 2007, ο Μορικόνε παρέλαβε το τιμητικό Όσκαρ για την μαγευτική και πολυπρόσωπη συνεισφορά του στην τέχνη της μουσικής για ταινίες. Είχε προταθεί για άλλα πέντε Όσκαρ την περίοδο 1979-2001 επίσης έχει  κερδίσει τρία βραβεία Γκράμι, δύο Χρυσές Σφαίρες, πέντε BAFTA, δύο Βραβεία Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, ένα τιμητικό Χρυσό Λιοντάρι και ένα Πολικό Μουσικό Βραβείο.

Αναμφισβήτητα πρόκειται για ένα όνομα θρύλος στην ιστορία της κινηματογραφικής μουσικής. Αν και από πολλούς έχει χαρακτηριστεί ως ο άρχοντας των soundtracks στην πραγματικότητα  μόνο ένα μικρό ποσοστό  από το έργο του μαέστρου αφορά  ταινίες γουέστερν καθώς  ο Μορικόνε με τη μουσική του έχει καλύψει όλη την εκφραστική γκάμα του κινηματογράφου με τρόπο μοναδικό και ανεπανάληπτο.

Σήμα κατατεθέν του η απλότητα της μουσικής του που είχε σαν αποτέλεσμα τη σύνθεση μοναδικών μελωδιών που πραγματικά ταξιδεύουν το πνεύμα σου στο απόγειο της μουσικής τέχνης εκ των οποίων ποτέ κανένα δεν έμοιαζε με κάποιο άλλο και πρόκειται για μουσική που αισθητικά, είναι από ενδιαφέρουσα έως αριστουργηματική και, στις περισσότερες περιπτώσεις, ορίζει ανεξίτηλα το έργο το οποίο υπηρετεί.

Σήμερα ο Ένιο Μορικόνε ζει ακόμα, στη Ρώμη με την γυναίκα του Μαρία, την οποία παντρεύτηκε το 1956, και τα 4 παιδιά του.

Κουν και Στανισλάφσκι – 2 κορυφαίες μορφές του θεάτρου

Στο πλαίσιο του μαθήματος της Θεατρολογίας, η Δέσποινα Ζιάκα και η Νικολέτα Κουκουμάνη αναζήτησαν στοιχεία για 2 εξέχουσες προσωπικότητες του θεάτρου, τον Κονσταντίν Στανισλάφσκι και τον Κάρολο Κουν.

Κονσταντίν Σεργκέβιτς Στανισλάφσκι, ο θεμελιωτής της θεατρικής σκηνοθεσίας. Από την Δέσποινα Ζιάκα, της Α” Λυκείου

2ΣΟ Κονσταντίν Σεργκέγεβιτς Στανισλάφσκι ήταν σκηνοθέτης και πρωτοπόρος της υποκριτικής του ρωσικού θεάτρου, υπεύθυνος μιας μεγάλης καινοτομίας στην υποκριτική που χρησιμοποιείται από τον 20ό αιώνα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ωστόσο, έχει καταχωριστεί στην Ιστορία του Θεάτρου,  ως ο μεγάλος Δάσκαλος αφού αυτός πρώτος συστηματοποίησε αυτά που είναι διδακτέα στην Υποκριτική τέχνη, τα σχετικά με τη ψυχοδιανόηση του ηθοποιού. Μέχρι τον Στανσιλάβσκι, στις δραματικές σχολές η διδασκαλία αφορούσε μόνο στη σωματική εκπαίδευση των ηθοποιών π.χ. μπαλέτο, ξιφασκία ή στην εκμάθηση τονισμών και χειρονομιών. Η διδασκαλία του αποτέλεσε πραγματικό ορόσημο και έγινε Σχολή σκέψης και πρακτικής, που διαπότισε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό όλα τα μεγάλα σύγχρονα θεατρικά ρεύματα. Άλλωστε, τα περισσότερα από αυτά δημιουργήθηκαν από άμεσους μαθητές του ή μαθητές αυτών.

0ΣΣτόχος του ηθοποιού κατά τον Στανισλάβσκι, είναι η επίτευξη της σκηνικής αλήθειας και απλότητας. Για την σκηνική αλήθεια, απαραίτητη είναι 1Σ η έμπνευση. Όχι μια έμπνευση τυχαία, αλλά μια έμπνευση-αποτέλεσμα μιας συνειδητά σκληρής εργασίας, που κάνει «το δύσκολο σύνηθες, το σύνηθες εύκολο και το εύκολο όμορφο», όπως έλεγε κι ο πρίγκιπας Βολκόνσκυ. Ο δάσκαλος Στανισλάβσκι δεν πίστευε στο νατουραλισμό που παρουσιάζει την επιφάνεια της ζωής, αλλά στο ρεαλισμό που είναι η αλήθεια του περιεχομένου. Κεντρικός πυρήνας της διδασκαλίας του, η ουσία του συστήματος του ήταν «η μέθοδος των σωματικών ενεργειών», το πώς δηλαδή ο ηθοποιός θα έπρεπε να φτάσει μέσα από συνειδητούς δρόμους στο υποσυνείδητο και στο εσώτερο είναι, για να επιτύχει την έμπνευση που θα τον οδηγήσει στη σκηνική αλήθεια. Θεωρούσε αδιάσπαστα το συνειδητό και το υποσυνείδητο, το έξω και το μέσα, το σώμα και τη ψυχή και συμφωνούσε με τον ηθοποιό Σαλιάπιν ότι «η χειρονομία είναι κίνηση της ψυχής και όχι του σώματος». Επομένως δεν νοείται εξωτερική σωματική έκφραση χωρίς εσωτερική εμπειρία. Κάθε ανθρώπινη ενέργεια ή συμπεριφορά είναι μία διαδικασία ψυχοσωματική, που μάλιστα εντάσσεται και προσαρμόζεται σε ένα περιβάλλον.

 Έλεγε χαρακτηριστικά: «Αγάπα την τέχνη μέσα σου κι όχι εσένα στην τέχνη».

Κάρολος Κουν, ο ιδρυτής του Θεάτρου Τέχνης. Από την Νικολέτα Κουκουμάνη, της Α” Λυκείου

Κ1Δημιουργός τέχνης και παιδαγωγός του θεάτρου. Γεννήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 1908 στην Προύσα. Μοναχικό παιδί, ο Κάρολος μεγάλωσε σ” ένα αστικό σπίτι, με γκουβερνάντα και μια καθηγήτρια πιάνου ανάμεσα στους κατ” οίκον διδασκάλους. Από πολύ μικρός άρχισε να ξεδιπλώνει τα καλλιτεχνικά του χαρίσματα. Σχημάτιζε μελωδίες και έκοβε τα μοντέλα από τα περιοδικά μόδας της μητέρας του κι έκανε θέατρο. Τα έπιπλα του σαλονιού ήταν το σκηνικό που έπλαθε η φαντασία του. Οι πολυθρόνες γίνονταν βράχοι και τα χαλιά θάλασσα.

Σπούδασε Αισθητική στη Σορβόννη και το 1929 εγκαταστάθηκε με τη μητέρα του στην Ελλάδα. Έπιασε δουλειά ως καθηγητής Αγγλικών στο Κολέγιο Αθηνών, όπου άρχισε να κάνει τις πρώτες θεατρικές παραστάσεις με τους μαθητές του, με μικρά σκετς που έγραφε ο ίδιος. Το 1938 εγκαταλείπει το Κολέγιο και συνεργάζεται με τους θιάσους της Κυρίας Κατερίνας και της Μαρίκας Κοτοπούλη.

ΚΤ

Όμως, το όνειρο του ήταν να δημιουργήσει τη δική του μόνιμη, αφοσιωμένη ομάδα, να φτιάξει ηθοποιούς που να βλέπουν το θέατρο ως λειτούργημα και όχι ως επαγγελματική ενασχόληση. Το όνειρό του αυτό έγινε πραγματικότητα το 1942, ιδρύοντας μέσα στο σκοτάδι της γερμανικής κατοχής το Θέατρο Τέχνης. Οι οικονομικές δυσχέρειες τον ανάγκασαν να αναστείλει τις δραστηριότητες του Θεάτρου Τέχνης το 1950. Τότε κλήθηκε να σκηνοθετήσει στο Εθνικό Θέατρο, όπου ανέβασε πέντε έργα: «Ερρίκος Δ’», «Άνθρωποι και ποντίκια», «Οι τρεις αδερφές», «Όνειρο καλοκαιρινής νυκτός», «Ο θείος Βάνιας».

ΟΡΤο 1959 παρουσίασε στο Φεστιβάλ Αθηνών τους «Όρνιθες», στο Ηρώδειο. Η παράσταση διακόπηκε από τις έξαλλες διαμαρτυρίες και τα γιουχαΐσματα του κοινού, ενώ η κυβέρνηση επενέβη δραστικά… ΚΑ

Κ

Η Μεγάλη Πορεία είχε αρχίσει από το 1954, οπότε ξανάστησε το θέατρο Τέχνης, στη δική του πια μόνιμη στέγη στο κυκλικό Υπόγειο της Στοάς Ορφέως. Στη δεκαετία 1974-1983 δημιούργησε για πρώτη φορά και Β” σκηνή, τη «Λαϊκή», που λειτούργησε στο Θέατρο Βεάκη. Το 1980 το θέατρο Τέχνης μπήκε στην Επίδαυρο με τη μεγαλειώδη παράσταση της τριλογίας «Ορέστεια» του Αισχύλου. Με παραστάσεις αρχαίου δράματος όργωσε την Ευρώπη και γύριζε πάντα στην Ελλάδα θριαμβευτής. Στις αρχές του 1985 απέκτησε και δεύτερη θεατρική αίθουσα στην Πλάκα, με τη βοήθεια της Πολιτείας.

Στις 8 Φεβρουαρίου 1987 εισήχθη στο νοσοκομείο «Υγεία» με έντονους πόνους στο στήθος. Άφησε την τελευταία του πνοή το βράδυ της 14ης Φεβρουαρίου, την ώρα ακριβώς που θα δινόταν η πρεμιέρα του έργου «Ο ήχος του όπλου» της Λούλας Αναγνωστάκη, που λίγο καιρό πριν είχε αρχίσει να σκηνοθετεί στο «Υπόγειο», στο Θέατρο Τέχνης…

Ρίτα – η «βασίλισσα» του λαϊκού τραγουδιού

Της Ελευθερίας Φιλοκώστα, Γ” Λυκείου

Η Ρίτα Σακελλαρίου είναι μία από τις σημαντικότερες (αν όχι η σημαντικότερη) λαϊκές τραγουδίστριες που έχουν περάσει από το ελληνικό τραγούδι.

0Γεννήθηκε στη Σητεία της Κρήτης 22 Νοεμβρίου. Ο πατέρας της ήταν από την Κάλυμνο ενώ η μητέρα της από τη Μικρά Ασία. Όταν η Ρίτα ήταν ακόμη πολύ μικρή η οικογένειά της μετακόμισε στην Αθήνα. Τα παιδικά και εφηβικά της χρόνια τα πέρασε στις λαϊκές φτωχογειτονιές  στο Κερατσίνι. Στη μαύρη εκείνη περίοδο του Εμφύλιου πόλεμου χάνει τον πάτερα της και αναγκάζεται να παντρευτεί σε ηλικία μόλις 14 ετών. Από αυτό το γάμο αποκτά δυο παιδιά, όμως με τον άνδρα της χωρίζει και πλέον μόνη της προσπαθεί να δουλέψει ώστε να επιβιώσει. Δούλεψε ως εργάτρια στα λιπάσματα, στο εργοστάσιο του Παπαστράτου, ακόμα και στη χωματερή.

1Διαθέτοντας όμως και ένα μεγάλο ταλέντο στο τραγούδι δούλεψε δειλά δειλά ως τραγουδίστρια για πρώτη φορά στον «Μύλο» στο Πέραμα. Εκεί η τύχη της χαμογέλασε καθώς μια βράδια βρέθηκε σ’ αυτό το κέντρο ο  Στέλιος Χρυσίνης ο οποίος διέκρινε αμέσως το μεγαλείο της φωνής της και έτσι την πήγε σε μια δισκογραφική εταιρεία και της έδωσε τα πρώτα της τραγούδια.

Αργότερα συνεργάστηκε με τον Βασίλη Τσιτσάνη και τον Γιάννη Παπαϊωάννου οι οποίοι έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στην καριέρα της. Η Ρίτα δούλεψε μαζί τους οκτώ ολόκληρα χρόνια. Και δεν τραγούδησαν μόνο, έπαιξαν κιόλας σε ταινίες της εποχής δίπλα σε διάσημους ηθοποιούς.  Για περισσότερο χρόνο πάντως συνεργάστηκε με τον Τσιτσάνη.  Μαζί γύρισαν τραγουδώντας όλη την Ελλάδα ενώ πήγαν και στην Αμερική.

Το 1972 η καριέρα της γνωρίζει έντονες δόξες καθώς ερμηνεύει ίσως τα πιο γνωστά λαϊκά τραγούδια όπως: «Μια ζωή πληρώνω», «Αν κάνω άτακτη ζωή», «Αυτός ο άνθρωπος αυτός» τα οποία άφησαν ανεξίτηλα3 ίχνη στην ιστορία της λαϊκής μουσικής και φυσικά το τραγούδι-σύμβολο «Ιστορία μου Αμαρτία μου»  το οποίο  συμπεριλαμβάνεται στο soundtrack της ταινίας «Ο Εξορκιστής».

Την ίδια χρονιά μαζί με τον δεύτερο σύζυγο της άνοιξε το δικό της μαγαζί. Έτσι λοιπόν εκείνη την εποχή η Ρίτα έκανε και τις πιο μεγάλες επιτυχίες της. Στο μαγαζί «γινόταν χαμός», οι πελάτες σχημάτιζαν ουρές και τα τραπέζια ήταν πάντα όλα ρεζερβέ/πιασμένα. Από το «Κουίν Αν» πέρασαν ισχυρά ονόματα της εποχής, από καλλιτέχνες μέχρι και πολιτικούς. Παράλληλα οι  Μανίσαλης και Ψυχογιός συνέχισαν να της γράφουν το ένα σουξέ   μετά το άλλο: «Κάθε ηλιοβασίλεμα», «Παράνομή μου αγάπη» και τόσα άλλα. Πέντε χρόνια κράτησε η χρυσή εποχή του «Κουίν Αν» και όταν αυτή τελείωσε, η τραγουδίστρια εξαντλημένη  από το δεύτερο διαζύγιό της και έχοντας αποκτήσει ακόμη τρία παιδιά αποσύρεται από το «βασίλειό» της που δεν ήταν άλλο από την πίστα, όμως μετά από κάποια χρόνια ανανεωμένη και τελείως αλλαγμένη επέστρεψε στο τραγούδι   ερμηνεύοντας όλες τις παλιές άλλα και νέες επιτυχίες.

2

Εν τω μεταξύ  συνεργάστηκε και με τον Νίκο Καρβέλα ο οποίος της έγραψε το τραγούδι «Σώσε με».

Έπειτα  ξαναμπαίνει στο στούντιο για το νέο της άλμπουμ «Εγώ Δεν Πάω Μέγαρο» το οποίο συμπεριλάμβανε τα τραγούδια  «Οι σαραντάρες ίσον με δύο εικοσάρες», «Αυτός ο έρωτας, αυτό τ’ αγόρι», «Ειναι γάτα ο κοντός με τη γραβάτα» και άλλα. Το τελευταίο της άλμπουμ είχε τίτλο «Ξανά Ερωτευμένη» και  βγήκε το 1995.

Η Ρίτα Σακελλαρίου άφησε το στίγμα της με μια σειρά από «αμαρτωλά» ερωτικά τραγούδια, αλλά και ως μία ζωντανή γυναίκα η οποία βίωσε έντονα αυτό ακριβώς που τραγουδούσε.

Όσοι είχαν την μέγιστη τιμή να την γνωρίσουν από κοντά μιλούν για έναν άνθρωπο γεμάτο ζωντάνια,

αίσθηση του χιούμορ και μεγάλη όρεξη για δουλειά.

Ό,τι και να πει κάνεις για τη θρυλική, ανεπανάληπτη λαϊκή τραγουδίστρια με τη βραχνή βαριά  φωνή που άφησε εποχή για τέσσερις δεκαετίες με τα μεγάλα σουξέ της πραγματικά είναι λίγο.

Το Σάββατο 6 Αυγούστου 1999 δυστυχώς η μοναδική φωνή της θα σιγήσει  για πάντα, καθώς έχασε τη μάχη  με τον καρκίνο. «Και είχα τόσα ακόμη να κάνω» ήταν η τελευταία της φράση!  Λόγια αντάξια μιας «βασίλισσας»…

Μουσική και παιδί – σχέση ζωής!

Της Γεωργίας Μπακαλοπούλου, Α” Γυμνασίου

ΓΜουσική είναι η τέχνη που οργανώνει ήχους με σκοπό τη σύνθεση και την εκτέλεση ενός μουσικού έργου. Η μουσική είναι το πιο περίεργο πράγμα, καθώς έχει τη δυνατότητα να γεννήσει τα πιο αντιφατικά συναισθήματα. Μπορεί να σε κάνει να κλάψεις αλλά και να χαρείς. Μπορεί ακόμη να σε φτάσει να σκέφτεσαι τον ίδιο ευχάριστο ή εκνευριστικό σκοπό για μέρες. Μπορεί να εξημερώσει το κτήνος μέσα σου ή να θεραπεύσει την ερωτική απογοήτευση. Να σε διεγείρει και μετά να σε χαλαρώσει. Για όλα αυτά και ειδικότερα για την επίδραση της μουσικής στα παιδιά ανέλαβε να μας μιλήσει μια «εδικός», η Γεωργία Μπακαλοπούλου, πολυσύνθετο ταλέντο στη μουσική και στυλοβάτης των  εορταστικών εκδηλώσεων του σχολείου μας με το ταλέντο και το κέφι της!

9

Ο  ρόλος  της μουσικής

8    Όλοι ξέρουμε από την εμπειρία μας  ότι  η μουσική επηρεάζει την διάθεσή μας, που μπορεί και να αλλάξει στο άκουσμα ενός τραγουδιού – τις περισσότερες φορές  προς το καλύτερο, χωρίς να αποκλείεται και το χειρότερο, ειδικά όταν το τραγούδι  προκαλεί θλίψη και μας φέρνει στο νου δυσάρεστα γεγονότα.

 

 

 

Πώς  επηρεάζει τα παιδιά

       Η μουσική εμφανίζεται σε όλους τους πολιτισμούς και μπορεί να έχει εκπληκτικά οφέλη   στην εκμάθηση της γλώσσας , στην  βελτίωση5 της μνήμης, στην εστίαση της προσοχής, στο συντονισμό των κινήσεων και στη ανάπτυξη. Έχει  αποδειχθεί πως αν συγκριθεί ο εγκέφαλος ενός μουσικού με αυτόν ενός μέσου ανθρώπου, θα παρατηρηθούν πολλές φυσικές διαφορές. Αυτές οι διαφορές αν και δεν αποδεικνύουν ότι ο εγκέφαλος των μουσικών είναι ανώτερος των άλλων ανθρώπων, αποτελούν ωστόσο ένδειξη πως πολλές φορές η μουσική μπορεί και προκαλεί αλλαγές σε περιοχές του εγκεφάλου!

1Τα παιδιά κατανοούν τη γλώσσα της μουσικής ενστικτωδώς  και έχουν μια φυσική αγάπη για τη μουσική. Από πολύ μικρή ηλικία παρατηρούμε  τα παιδιά να κουνιούνται στο ρυθμό της και να προσπαθούν να συντονιστούν στους ήχους της μουσικής.

Τα παιδιά που λαμβάνουν μουσική παιδεία από νωρίς, τα πηγαίνουν καλύτερα στο σχολείο. Η μουσική βοηθάει τα παιδιά να αποκτήσουν ρυθμό, κίνηση και  να διαμορφώσουν την αντίληψη του χρόνου και του χώρου.

 

Η μουσική στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αναπόσπαστο κομμάτι  της ζωής μας. Με τη μουσική χαλαρώνουμε, ταξιδεύουμε,4 ερωτευόμαστε, αναβιώνουμε αναμνήσεις!  Ενθαρρύνετε την μουσική  ενασχόληση και ποιος ξέρει, ίσως κάποια μέρα να δείτε το  παιδί  σας να εξελίσσεται σε ένα μουσικό ταλέντο!

 

 

 

 

 

Το κακό είναι ότι δεν συμφωνούν πάντοτε όλοι…

3

Χαλεπάς – από την τραγωδία στη δόξα

Η Νεφέλη Τσαγγάρη παρουσιάζει την τραγικότερη αλλά και πιο ένδοξη μορφή της νεοελληνικής γλυπτικής, τον Γιαννούλη Χαλεπά.

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς είναι για την νεοελληνική γλυπτική η μεγάλη τραγική της μορφή. Η καταγωγή του από οικογένεια με παράδοση στην μαρμαρογλυπτική τον συνδέει αμεσότερα με την εξέλιξη της νεοελληνικής γλυπτικής στον 19ο αιώνα, που αναπτύσσεται στην νεοϊδρυόμενη πρωτεύουσα του κράτους και συνδέεται με την ανοικοδόμησή της. Ως νεαρός ταλαντούχος καλλιτέχνης απέκτησε την τεράστια αναγνώριση, άλλα στη συνέχεια την τραγική μοίρα, την τρέλα και την απομόνωση, την μάνα που  καταστρέφει τα έργα του, του απαγορεύει την γλυπτική και που πολλοί θέλουν να την ταυτίζει με την Μήδεια.  Τέλος, η ανακάλυψη του γηραιού πλέον Γιαννούλη, η επιστροφή του με το εξαιρετικό έργο των τελευταίων  χρόνων και η αναγνώριση. Διθυραμβικά σχόλια για την Κοιμωμένη του και συγκίνηση για την τραγική του  μοίρα.

1

«Το μυστικό» – πριν από το 1927

2

«Μήδεια ΙΙΙ» – 1933

Αυτός είναι ο Χαλεπάς για το πανελλήνιο, μια μυθιστορηματική μορφή με χαρακτηριστικά αγίου, που εξακολουθεί να συγκινεί ειδικούς, καλλιτέχνες, αλλά και ένα ευρύτερο κοινό. Ωστόσο λίγο είναι γνωστό ότι το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Χαλεπά δημιουργήθηκε στην Τήνο και στην Αθήνα μετά την επάνοδό του από το Ψυχιατρείο της Κέρκυρας, ότι το έργο αυτό έχει ξεχωριστή σημασία για την νεοελληνική γλυπτική και ότι συνδέεται στενά με το νησί της Τήνου. Τα εικοσιένα γλυπτά του Χαλεπά στην μόνιμη έκθεση του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού στην Χώρα της Τήνου αποτελούν μοναδική μαρτυρία για την ποιότητα και το μέγεθος του έργου του.

3

«Μικρή αναπαυομένη» – 1935

9

Ο δημιουργός μπροστά στο αριστούργημά του…


 

Metallica – οι αυθεντικοί εκφραστές του heavy metal

Ο Αχιλλέας Τέγος της Α” Λυκείου γράφει για το αγαπημένο του heavy metal συγκρότημα,τους Metallica.

1

Metallica είναι ένα  Heavy Metal (Garage Metal) συγκρότημα που ιδρύθηκε στο Los Angeles της California το 1981. Μια απλή αγγελία εφημερίδας ήταν η αρχή της δημιουργίας ενός συγκροτήματος που θα επηρεαζόταν και θα επηρέαζε ταυτόχρονα την ιστορία της rock και metal μουσικής. Αυτό συνέβη με τους Μetallica, όταν το 1981 ο James Hetfield απάντησε σε μία αγγελία της τοπικής εφημερίδας του Los Angeles, την οποία είχε δημοσιεύσει ο drummer Lars Ulrich. Αργότερα γνώρισαν τον τραγουδιστή και κιθαρίστα Dave Mustaine (ο οποίος όταν εκδιώχθηκε από το συγκρότημα λόγω εθισμού στο αλκοόλ ίδρυσε τους Megadeth).

4

Tα σημερινά μέλη του συγκροτήματος είναι ο James Hetfield (φωνητικά και κιθάρα), Lars Ulrich (τύμπανα), Kirk Hammet (κιθάρα) και Robert Trujillo (μπάσο). Ο Jason Newsted είναι ο πρώην μπασίστας.

Ανάμεσα στα άλμπουμ που έχουν κυκλοφορήσει ξεχωρίζουν:

Kill Em All (1983), Ride The Lightning (1984), …And Justice For All (1988), Metallica (1991), Load (1996), Reload (1997), Death Magnetic (2008)

5

Έχουν πουλήσει πάνω από 53.000.000 άλμπουμ μόνο στην Αμερική. Άσκησαν μεγάλη επιρροή σε πολλές μπάντες και πολλά covers έκαναν γκρουπάκια που θέλουν να τους μοιάσουν……

Τα hits τους περιλαμβάνουν τα:

Hit the Lights -  η πρώτη τους εγγραφή -, Fade To Black, Master Of Muppets, Enter Sandman, Nothing Else Matters, Turn The Page(cover), The Unforgiven I,II,III, Wherever I May Roam

Η

 

Χ

Για μένα οι Metallica είναι μια από τις πιο κορυφαίες μπάντες στο είδος της μουσικής που υπηρετούν, δηλ. στο χέβι μέταλ, και αγαπημένες σε όλο τον κόσμο. Εκτιμώ ιδιαίτερα το είδος της μουσικής τους και το στυλ τους και, όπως και πολλοί άλλοι, θεωρώ ότι είναι κορυφή στο χώρο του live stage. Όλοι οι θαυμαστές τους πιστεύουμε ότι αποτελούν κάτι παραπάνω από ένα συγκρότημα!

6

 

Και εδώ το Unforgiven από ζωντανή εμφάνιση των Metallica στο Atlantic City!

Κουέντιν Ταραντίνο… ο καλύτερος σκηνοθέτης – σεναριογράφος – ηθοποιός της εποχής μας!

Η Ελευθερία Φιλοκώστα γράφει για τον κορυφαίο και πολυβραβευμένο Αμερικανό σκηνοθέτη και σεναριογράφο Κουέντιν Ταραντίνο.

Ο Κουέντιν Ταραντίνο γεννήθηκε 27 Μαρτίου (Χρόνια πολλά, Κουέντιν!) 1963 στο Νόξβιλ του Τενεσί. Ο πατέρας του ήταν ηθοποιός και ερασιτέχνης μουσικός, ενώ η μητέρα του ήταν νοσοκόμα.

4

Σε ηλικία 15 ετών  εγκαταλείπει το σχολείο για να παρακολουθήσει μαθήματα θεάτρου τα οποία μετά από δυο χρονιά παράτησε λόγω του ότι είχε βαρεθεί. Στη συνέχεια δούλεψε σε ένα βίντεο-κλαμπ, όπου είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει πολλές ταινίες και να αποκτήσει εμπειρία πάνω σε αυτές. Ο ίδιος έχει πει <<Όταν με ρωτάνε αν πήγα σε σχολή εγώ απαντάω: όχι πήγα στον κινηματογράφο>>.

3

Το 1987 κάνει την πρώτη του κινηματογραφική δουλειά γράφοντας και σκηνοθετώντας την ταινία My Best Friend’s Birthday. Ακολουθούν διάφορες ταινίες όπως Reservoir Dogs και το 1994 κάνει τον πρώτο του μεγάλο κινηματογραφικό πάταγο με την ανατρεπτική ταινία Pulp Fiction η οποία χαρακτηρίστηκε από ορισμένους κριτικούς ως η καλύτερη ταινία όλων των εποχών.

Α

Ακολουθούν οι ταινίες From Dusk Til Dawn και Jakie Brown ενώ το 2003 στους κινηματογράφους βγαίνει η πρώτη από τις δυο ταινίες Kill Bill με την Ούμα Θέρμαν στο ρόλο της νύφης και το 2004 η εκδίκηση κλιμακώνεται με το δεύτερο μέρος του Kill Bill. Το 2007 δημιουργεί την ταινία Death Proof και το 2009 την ταινία Inglourious Basterds  η οποία   ανατρέπει όλη την ιστορία του Β” Παγκοσμίου πόλεμου.

Ι

Τέλος πιο η πρόσφατη ταινία του βγήκε το 2013 με τίτλο Django Unchained που αναφέρεται στις άθλιες συνθήκες διαβίωσης των Αφρικανών στην Αμερική πριν τον εμφύλιο και την επανάσταση του Django.

D

Ως τώρα ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης έχει στο ενεργητικό του συνολικά 170 υποψηφιότητες (σε φεστιβάλ για διάφορα βραβεία) από τις οποίες οι 90 αποδείχτηκαν νικηφόρες.

1

Οι ταινίες του ξεχωρίζουν για την ωμή βία, τις χαρακτηριστικές σκηνοθετικές οδηγίες, τους έξυπνους διάλογους και κυρίως για τα εξαιρετικά μουσικά κομμάτια που τις συνοδεύουν.

2

Στις ταινίες του Tαραντίνο αυτό που επίσης ξεχωρίζει είναι η θέση της γυναίκας η οποία είναι αρκετά αναβαθμισμένη καθώς κάθε γυναικείος ρόλος εκπέμπει μια δυναμικότητα και στηρίζεται στο <<Μια γυναίκα όλα τα μπορεί>>.

Αυτό φαίνεται στις ταινίες Kill Bill όπου η Μπεατρίξ Κιντο δεν διστάζει να τα βάλει με όποιον βρεθεί στο δρόμο της προς την εκδίκηση, ενώ στην ίδια ταινία δεσπόζουν οι Ελ Ντραϊβερ, Ορεΐν Ισίι, Γκόγκο Γιουμπάρι, Βερνιτα Γκρίν εξ ίσου δυναμικές φιγούρες μόνο που το τέλος τους χαρακτηριζεται από το θάνατο.

Κ

Στο Death Proof οι γυναίκες – θύματα του Στάντμαν Μαϊκ γίνονται θύτες και καταφέρνουν να σταματήσουν τη δολοφονική δράση του.

ΔΣτην ταινία Iglourious Basterds η Εβραία Σοσάνα Ντρέιφους παίρνει εκδίκηση από υψηλόβαθμα στελέχη των Ναζί καίγοντας τον κινηματογράφο της, καταφέρνοντας έτσι το στόχο τηςˑ όμως  δεν υπολόγισε τον επικίνδυνο Νάζι θαυμαστή της Φρέντερικ Ζολέρ (…!) το καμάρι του έθνους και έτσι βρίσκει το θάνατο πριν προλάβει να δει το σχέδιό της να υλοποιείται επιτυχώς. Επίσης στις ταινίες Jakie Brown και Pulp Fiction οι ρόλοι των γυναικών είναι καθοριστικοί για την εξέλιξη της υπόθεσης.

9

Εξαίρεση στα δυναμικά πρότυπα των ανεξαρτήτων γυναικών αποτελεί η Μπρουνχίλντα στην ταινία Django Unchained.

12

Παρθενώνας – το αριστούργημα της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής

Ο Εργκύς Πλάκα, αξιοποιώντας εργασία του για τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και επ” ευκαιρία της εκδρομής της Γ” Γυμνασίου στην Αθήνα και της επίσκεψης στην Ακρόπολη, επιμελήθηκε ένα αφιέρωμα στον Παρθενώνα, το κορυφαίο καλλιτεχνικό δημιούργημα που κοσμεί τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, παραθέτοντας πλούτο πληροφοριών για το οικοδόμημα και την ιστορία του.

Ακρόπολη Αθηνών

Η Ακρόπολη Αθηνών είναι ένας βραχώδης λόφος που δεσπόζει στο κέντρο της ελληνικής πρωτεύουσας,  σε ύψος 70 μ.  περίπου από το επίπεδο της πόλης. Ο λόφος επιλέχθηκε ήδη από τα νεολιθικά χρόνια (4000/3500-3000 π.Χ.) ως τόπος εγκατάστασης των κατοίκων της περιοχής. Κατάλοιπα εγκατάστασης της Πρώιμης και Μέσης Εποχής του Χαλκού εντοπίσθηκαν στην περιοχή του Ερεχθείου. Η κορυφή του μοιάζει με τραπέζιο που έχει μήκος 300 μ. και πλάτος 150 μ. Ο λόφος είναι απρόσιτος απ’ όλες τις πλευρές εκτός της δυτικής, όπου και βρίσκεται η οχυρή είσοδος, η διακοσμημένη με τα λαμπρά Προπύλαια.

0

Απεικόνιση της αρχικής μορφής των Προπυλαίων

P1010501

Προπύλαια

ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ

Ο Παρθενώνας είναι ναός χτισμένος προς τιμήν της Αθηνάς, της προστάτιδας της πόλης της Αθήνας.  Η δημιουργία του ναού υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και γλυπτών στα μέσα του 5ου π.Χ. αιώνα. Η εποχή της κατασκευής του συμπίπτει με τα φιλόδοξα επεκτατικά σχέδια της Αθήνας και της επεκτατικής πολιτικής που ακολούθησε έναντι των συμμάχων της κατά την περίοδο της αθηναϊκής ηγεμονίας στην Αρχαία Ελλάδα .

Ο Παρθενώνας είναι το μεγαλύτερο και πιο επίσημο οικοδόμημα της Ακρόπολης και συγκεντρώνει τον θαυμασμό όλου του κόσμου αιώνες τώρα. Οι εργασίες για την ανέγερση του ολομάρμαρου αυτού ναού της Αθηνάς άρχισαν το 447 π.Χ. υπό τη διεύθυνση των αρχιτεκτόνων Ικτίνου και Καλλικράτη. Ο ναός ολοκληρώθηκε το 438 και κατά τα Παναθήναια του επόμενου χρόνου αφιερώθηκε στην πολιούχο θεά. Παρόλα αυτά οι εργασίες συνεχίστηκαν μέχρι το 432. Είναι ναός δωρικού ρυθμού περίπτερος με οκτώ κίονες στις στενές και δεκαεπτά στις μακριές πλευρές. Οι κίονες έχουν ύψος 10,5 μ. και πάνω τους στηρίζεται ο θριγκός (επιστύλια), οι μετόπες, τα τρίγλυφα, τα γείσα και τα αετώματα. Ο σηκός ήταν χτισμένος ολόκληρος με μαρμάρινες πέτρες σε οριζόντιες σειρές και σε καθεμία στενή πλευρά είχε από έξι δωρικούς κίονες, οι οποίοι τον χώριζαν σε δύο μέρη: τον κυρίως ναό και τον οπισθόδομο. Η ζωφόρος  στους τοίχους του σηκού είχε παραστάσεις της πομπής των Παναθηναίων.

1

Ο κυρίως ναός

Ο κυρίως ναός στο εσωτερικό του χωριζόταν σε τρία μέρη: τον πρόναο το σηκό και τον οπισθόδομο· αυτό γινόταν με δύο κάθετες δωρικές κιονοστοιχίες. Το μεσαίο από τα τρία μέρη ήταν το πλατύτερο και σ” αυτό ήταν στημένο πάνω σε βάθρο το περίφημο χρυσελεφάντινο άγαλμα της Παρθένου Αθηνάς , το οποίο ο Φειδίας είχε ολοκληρώσει και τοποθετήσει το 438 π.Χ. στη θέση του. Οι 92 μετόπες εσωτερικά ήταν ανάγλυφες και παρίσταναν διάφορα μυθολογικά θέματα: Γιγαντομαχίες, Αμαζονομαχίες, Κενταυρομαχίες και επεισόδια από την άλωση της Τροίας .

Πόση απλότητα, πόση λιτότητα, αλλά και πόση ζωντάνια και αλήθεια δεν υπάρχουν σ” αυτά τα ανεπανάληπτα γλυπτά!

Αισθητική αποτίμηση

Ο Παρθενώνας βρίσκεται στην κορυφή όλων των αρχαίων οικοδομημάτων ακριβώς γι” αυτόν τον λόγο. Ας εξετάσουμε ένα προς ένα τα στοιχεία της αισθητικής αυτής υπεροχής: α) Η τοποθέτηση στο χώρο. Βγαίνοντας από τα Προπύλαια, ο επισκέπτης αντίκριζε όχι το μέτωπο του ναού αλλά ολόκληρο το σώμα του, χαρίζοντάς του την «ευμετρίαν» του, δηλαδή το ισοδύναμο ζύγισμα του πλάτους προς το μήκος και το ύψος του. β) Οι τρεις κατά μήκος διαιρέσεις ενός ναού (το κρηπίδωμα, η κιονοστοιχία και ο θριγκός) έχουν την αρμονικότερη σχέση την οποία γνώρισε ποτέ η ελληνική τέχνη. Πρώτοι ο Γερμανός Hoffner και ο Άγγλος Pennethorne διαπίστωσαν ότι οι βαθμίδες του Παρθενώνος είναι καμπύλες. Οι επάλληλες αυτές καμπύλες δίνουν την εντύπωση πως ο ναός έχει πάρει μια βαθιά ανάσα πριν σταθεί στον χώρο.

γ) Αντίθετα, οι τοίχοι και η κιονοστοιχία, που αποτελούν τη δεύτερη καθ” ύψος διαίρεση του κτηρίου, κλίνουν προς τα μέσα με τρόπο, ώστε το κτήριο σχηματίζει τη βάση μιας μεγάλης πυραμίδας. Οι γωνιαίοι κίονες έχουν φυσικά διπλή κλίση, δηλαδή γέρνουν προς τα μέσα ιδωμένοι τόσο από τη στενή όσο και από τη μακριά πλευρά του κτηρίου

δ) Μείωση- Ένταση- Βηματισμός: Η «μείωση» είναι το αδυνάτισμα του πάχους των κιόνων προς τα πάνω. Η μείωση αυτή δεν είναι ενιαία και ακολουθεί μία ιδιόρρυθμη καμπύλη. Στα 2/5 περίπου του ύψους του κίονος παρουσιάζεται μία αντίθετη κίνηση, η οποία μοιάζει με φούσκωμα και ονομαζόταν «ένταση», ακριβώς επειδή αποσκοπούσε στην εντύπωση πως ο κίονας εντείνει τη δύναμή του, για να κρατήσει το βάρος του θριγκού. Αλλά και ο «βηματισμός» των κιόνων είναι πολύ προσεγμένος. Καμία απόσταση μεταξύ των κιόνων δεν είναι ακριβώς η ίδια και επί πλέον οι αποστάσεις των γωνιαίων κιόνων με τους διπλανούς τους είναι μεγαλύτερες απ” ό,τι μεταξύ των ενδιάμεσων κιόνων. Όλες αυτές οι λεπτότητες, οι οποίες δεν είναι αμέσως φανερές στο μάτι, επεδίωκαν να εξασφαλίσουν για το κτήριο μία δική του ζωή αλλά και μία κρυφή αρμονία. Έτσι ο Παρθενώνας συνιστά ένα έργο πολύπλοκων υπολογισμών, που αποδεικνύει πόσο προηγμένη ήταν η μαθηματική επιστήμη, αλλά και πόσο υψηλές ήταν οι απαιτήσεις του κοινού της εποχής εκείνης.

2

Ο Παρθενώνας στην ιστορία

Λίγο-πολύ η ιστορική πορεία του Παρθενώνα ακολουθεί εκείνη της Ακρόπολης ως σύνολο, αν και οι περισσότερες μαρτυρίες επικεντρώνεται στο επιβλητικό κεντρικό μνημείο. Ναός της Αθηνάς πάνω στην Ακρόπολη αναφέρεται ήδη από τον Όμηρο τον 8ο αι. π.Χ. Ο παλιότερος αρχαιολογικά βεβαιωμένος ναός είναι ένας πώρινος ναός της Αθηνάς Πολιάδος, του οποίου τα θεμέλια βρέθηκαν ανάμεσα στο Ερέχθειο και το μεταγενέστερο Παρθενώνα και είναι σήμερα σκεπασμένα. Αυτός ο ναός χρονολογείται το αργότερο γύρω στο 525 π.Χ. Υπάρχει όμως και η άποψη ότι τότε επισκευάστηκε μόνο η ανωδομή του και ότι τα ίδια τα θεμέλια ανήκουν σε πρωιμότερη φάση, γύρω στο 570 π.Χ. Αυτός ο ναός καταστράφηκε το 480 π.Χ. από τους Πέρσες. Το 454 π.Χ. μας πληροφορούν όμως οι πηγές ότι μεταφέρθηκε στο σηκό αυτού του ναού το ταμείο της Αθηναϊκής Συμμαχίας από τη Δήλο, άρα θα πρέπει να ήταν επισκευασμένος και να λειτουργούσε. Το οριστικό τέλος αυτού του ναού δεν είναι γνωστό. Αναφορές στις πηγές ερμηνεύονται ως ενδείξεις ότι ήταν ακόμα σε χρήση το 406/5 π.Χ. Ο Παυσανίας πάντως δεν τον αναφέρει στην περιγραφή του της Ακρόπολης το 2ο αι. μ.Χ.

Ο εκατόμπεδος ναός

Σύμφωνα με μια αμφισβητούμενη θεωρία, ένας ναός της Αθηνάς Παρθένου στη θέση του κλασικού Παρθενώνα συνυπήρχε με το ναό της Αθηνάς Πολιάδος ήδη από το 560 π.Χ. περίπου (ο λεγόμενος εκατόμπεδος ή Urparthenon). Σε κάθε περίπτωση, αμέσως μετά τη μάχη του Μαραθώνα αρχίζει να χτίζεται ο Παρθενώνας (Προπαρθενών Ι) το 490 π.Χ., έμεινε όμως ημιτελής, μέχρι το ύψος μερικών σπονδύλων των κιόνων του. Το 480-479 π.Χ. καταστρέφεται από τους Πέρσες μαζί με τα άλλα μνημεία της Ακρόπολης. Μετά την επιστροφή των Αθηναίων στην πόλη οι σπόνδυλοι του κατεστραμμένου ναού χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό στο βόρειο τείχος της Ακρόπολης, όπου είναι μέχρι σήμερα ορατοί για τον επισκέπτη που κοιτάζει το βράχο από την πλευρά της οδού Αθηνάς και το Μοναστηράκι.

Ο ρόλος του Κίμωνα

Αμέσως μετά ο Κίμων ανέθεσε την κατασκευή ενός δεύτερου Παρθενώνα στον αρχιτέκτονα Καλλικράτη  (Προπαρθενών ΙΙ). Και αυτό το εγχείρημα όμως έμεινε ημιτελές με το θάνατο του Κίμωνα το 450 π.Χ. Το 447/6 π.Χ. αρχίζει σύμφωνα με τις πηγές η λατόμευση μαρμάρου για ένα νέο, μεγαλύτερο Παρθενώνα, αυτόν που θα ολοκληρωθεί τελικά στα πλαίσια του οικοδομικού προγράμματος του Περικλή για την Αθήνα.

Μακεδονικοί χρόνοι

Ο Παρθενώνας διατηρήθηκε άθικτος έως και τους Μακεδονικούς χρόνους. Αντίθετα, μάλιστα, μετά τον Γρανικό, στον Παρθενώνα αναρτήθηκαν ως τρόπαια χρυσές ασπίδες, λάφυρα της νίκης του Αλέξανδρου. Οι πρώτες καταστροφές έγιναν επί Λάχαρη, τον οποίο όρισε τύραννο των Αθηνών ο Κάσσανδρος, σύμφωνα με την αφήγηση του Παυσανία. Αυτός απέσπασε τις ασπίδες από τον Παρθενώνα, το χρυσάφι και τα κοσμήματα από το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς. Καταστροφές υπέστη και ο οπισθόδομος του ναού, όταν τον χρησιμοποίησε ως προσωπικό του κατάλυμα ο Δημήτριος ο Πολιορκητής .

Στους Ρωμαϊκούς χρόνους

Στους Ρωμαϊκούς χρόνους δεν καταγράφονται αλλαγές στον Παρθενώνα, που συνεχίζει να διατηρεί αναλλοίωτη τη φυσιογνωμία και την αίγλη του ακόμη και στους μεταχριστιανικούς αιώνες, παρόλο που επί εποχής Ιουστινιανού η πομπή των Παναθηναίων δεν ανέβαινε πια στον Παρθενώνα και είχε χαθεί πλέον κάθε λατρεία δημόσια ή ιδιωτική σύμφωνα με το Λατίνο ρήτορα Κλαύδιο Μαμερτίνο του 4ου αιώνα.

Βυζαντινή περίοδος

Το θαύμα αυτό της αρχιτεκτονικής, έμεινε για πολλούς αιώνες άθικτο. Οι Ρωμαίοι τον σεβάστηκαν βέβαια, αλλά οι Χριστιανοί το 500 μ.Χ. τον μετέτρεψαν σε χριστιανική εκκλησία, κάνοντας ελάχιστες αλλαγές στο εσωτερικό του.

Αφότου ὁ ναός παραδόθηκε στη χριστιανική λατρεία, δέχτηκε κάποιες προσθήκες καί μεταβολές στο εσωτερικό του και στο ανατολικό αέτωμα. Σημειώνουμε τις κυριότερες από αυτές:
Ὁ ναός χτίστηκε ολόγυρα καί απόκτησε ἀντίθετο προσανατολισμό, από εκείνον πού είχε ως ειδωλολατρικός. Δηλαδή ο αρχαίος οπισθόδομος μετασχηματίστηκε σέ νάρθηκα και ο αρχαίος πρόναος, στ’ ανατολικά, υψώθηκε κατά ένα σκαλί και μετασχηματίστηκε σε ιερό. Στο μεσότοιχο πού χώριζε το σηκό από τον κυρίως Παρθενώνα, ανοίχτηκε μεγάλη πύλη.

4

Οι αρχαίοι πρόγονοί μας είχαν φροντίσει για την εξωτερική ομορφιά του, καταπώς συνήθιζαν για τούς ναούς τους, και οι χριστιανοί αργότερα επιμελήθηκαν τον εσωτερικό καλλωπισμό του, καταπώς το θεωρούσαν χρέος τους, στολίζοντάς τον με θαυμάσιες εικόνες και πανάκριβα ιερά σκεύη.

Φυσικά, αυτή την εποχή το πολύτιμο άγαλμα της Αθηνάς δεν υπήρχε. Ποιος ξέρει ποιοι το κατάστρεψαν για να πάρουν το χρυσάφι του. Η απληστία των ανθρώπων και η άγνοια, κατάστρεψαν ίσως το πιο αριστουργηματικό δημιούργημα των αιώνων.

Περίοδος Φραγκοκρατίας

Επί Φραγκοκρατίας ο περί τον Παρθενώνα χώρος γίνεται τόπος ενδιαίτησης του πρώτου Φράγκου άρχοντα των Αθηνών, Όθωνα ντε λα Ρος, ενώ η Ακρόπολη γίνεται η έδρα της φραγκικής βαρονίας και το κέντρο του ιστορικού βίου της πόλης, σε σημείο που η Αθήνα είναι γνωστή πλέον ως Castellum Athenarum. Ο Παρθενώνας αποδίδεται στη Ρωμαϊκή εκκλησία και γίνεται ναός Λατινικός, τιμώμενος στο όνομα της Θεοτόκου. Στη Νοτιοδυτική γωνία προστέθηκε ένα κωδωνοστάσιο, που επί Τουρκοκρατίας έγινε μιναρές. Επί Ενετοκρατίας δεν παρατηρήθηκαν και δεν καταγράφτηκαν αλλαγές στο μνημείο.

Από τις αφηγήσεις μεταγενέστερων περιηγητών, όπως ο Ιταλός νοτάριος Νικόλαος Μαρτόνης που επισκέφθηκε την Ακρόπολη το 1395 ή ο Κυριακός ο Αγκωνίτης που ταξίδεψε το 1436 στην Αθήνα, έχουμε δύο περιγραφές του χριστιανικού Παρθενώνα. Ο πρώτος εκφραστής της μεσαιωνικής ιδεολογίας απορεί πώς είναι δυνατόν να έχει χτιστεί ένα τόσο μεγάλο κτήριο ενώ ο δεύτερος, εκπρόσωπος της Ιταλικής Αναγέννησης, επικεντρώνεται στην ομορφιά των αρχαίων μνημείων.

Τουρκοκρατία

Κατά την εκστρατεία του Φραγκίσκου Μοροζίνη κατά των Αθηνών το 1687, ο Παρθενώνας υπέστη και το μεγαλύτερο πλήγμα το βράδυ της 16ης Σεπτεμβρίου, όταν οβίδα τίναξε την πυριτιδαποθήκη που είχε εγκαταστήσει ο Αλή αγάς, διοικητής του φρουρίου στον ναό. Το μεγαλύτερο τμήμα του ναού προς την ανατολική του πλευρά κατέρρευσε.

3

 

7

Ο Φραντσέσκο Μοροζίνι, ο «Πελοποννησιακός», μετέπειτα Δόγης

Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Άγγλος πρεσβευτής στην Πόλη, Έλγιν, πήρε άδεια από τις Τουρκικές αρχές ν” αφαιρέσει όσα γλυπτά ήθελε από τον πληγωμένο ναό της Αθηνάς και να τα μεταφέρει στο Λονδίνο. Οι εργάτες που τα ξεκολλούσαν έσπασαν αρκετά από τα αριστουργήματα του Φειδία. Τα υπόλοιπα τα φόρτωσε ο ιερόσυλος Άγγλος στο καράβι και τα πήγε στη χώρα του. Ονομάστηκαν Ελγίνεια μάρμαρα και βρίσκονται στο Βρετανικό μουσείο.

5

Ο Τόμας Μπρους, 7ος Κόμης του Έλγιν

6

Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.

Ο Παρθενών πριν καταστραφεί ήταν τέμενος μουσουλμανικής λατρείας. Οι Τούρκοι δεν επέτρεπαν την απόσπαση και του παραμικρού λίθου από κτήριο θρησκευτικής σημασίας. Μόνον διότι συνετρίβη από τις βόμβες του Μοροζίνι και εγκαταλείφθηκε ως άχρηστο ερείπιο μπόρεσε αργότερα ο Έλγιν να πάρει άδεια να αποσπάσει ορισμένα τεμάχια και, κάνοντας κατάχρηση του φιρμανιού, να προβεί στην τέλεια λεηλασία του ερειπωμένου Παρθενώνα. Τα γεγονότα του 1687 είναι η αρχική αιτία όλων των μετέπειτα καταστροφών και μπορούμε να θεωρήσουμε βέβαιο ότι αν δεν συνέβαινε η πολιορκία και ο βομβαρδισμός της στρατιάς του Μοροζίνι ο Παρθενώνας θα έφθανε μέχρι σήμερα σχεδόν ακέραιος.

Σήμερα στον Παρθενώνα γίνονται πολλές εργασίες από εξειδικευμένους επιστήμονες για να ξαναγίνει ο ναός όπως ήταν παλιά όσο αυτό είναι δυνατό. Επίσης κάτω από την Ακρόπολη βρίσκεται το νέο μουσείο Ακροπόλεως.

8

Το Μουσείο της Ακρόπολης

9

Οι (εναπομείνασες) 5 Καρυάτιδες που εκτίθενται στο Μουσείο της Ακρόπολης

Ας ελπίσουμε ότι τα Ελγίνεια μάρμαρα θα ξαναγυρίσουν στον τόπο μας και θα τα θαυμάζουμε από κοντά σε κάποια από τις αίθουσες του νέου μουσείου!

Top